MỤC LỤC
1. SƠ LƯỢC TIỂU SỬ….…………………………………………………01
1.1 Giới thiệu chung ……………………………………………………01
1.2 Bối cảnh lịch sử……………………………………………………..01
1.3 Cuộc đời …………………………………………………………….02
2. ĐÓNG GÓP TIÊU BIỂU………………………………………………...04
2.1 Quan niệm về xã hội học …………….……………….……………...04
2.1.1 Xã hội học ……………………………………………………..04
2.1.2 Đối tượng xã hội học ……………………………………….…04
2.1.3 Hành động xã hội học …………………………………………04
2.2 Bàn về bất bình đẳng………………………………………………....06
2.3 Về phân tầng xã hội…………………………………………………..06
2.4 Phương pháp nghiên cứ ,…………...………………………………...06
3. TÁC PHẨM……………………………………………………………….08
3.1 Các tác phẩm tiêu biểu…………………………………………........ 08
3.2 Tác phẩm “Đạo đức Tin Lành và tinh thần của chủ nghĩa tư bản”..... 08
4. KẾT LUẬN ……………….………………………………………………13

1


MAX WEBER
1. SƠ LƯỢC TIỂU SỬ MAX WEBER ( Maximilian Carl Emil Weber)
1.1 Giới thiệu chung
-

-

Là một nhà xã hội học, triết học, luật học, kinh tế học và sử học người
Đức
Một trong bốn người sáng lập ngành xã hội học và quản trị công

đương đại.
Khởi đầu sự nghiệp tại Đại học Berlin, sau đó Weber làm việc tại các
trường đại học Freiburg, Heidelberg, Wien và München
Là người am tường nền chính trị Đức, từng là cố vấn cho các nhà
thương thuyết Đức tại Hòa ước Versailles và tham gia soạn thảo Hiến
pháp Weimar.
Thông thạo ngoại ngữ Pháp, Anh, Ý , Tây Ban Nha, Nga.

“Max Weber có thể được coi là một trong những nhà xã hội học vĩ đại nhất
thế kỷ 20”
~Giáo sư Temasheff~
1. 2 Bối cảnh lịch sử
- Weber chào đời tại Erfurt trong vùng Thuringen, nước Đức.
- Weber là con trai cả của Max và Helene Weber. Cha của ông là
một chính trị gia tự do đầy tham vọng, người đã sớm gia nhập
đảng Bismarckian, những người theo chủ nghĩa tự do dân tộc,
và chuyển gia đình từ Erfurt đến Berlin, nơi cha ông trở thành
thành viên của Hạ nghị viện Phổ (1868-97) và Reichstag
(1872-84). Cha ông thông qua một cách thức độc tài truyền
thống ở nhà và yêu cầu sự vâng lời tuyệt đối từ vợ và con cái.
 Người ta cho rằng môi trường ảm đạm này, được đánh dấu
bởi các cuộc xung đột giữa cha mẹ của ông, đã tạo nên
những nỗi đau bên trong mà ám ảnh Weber trong đời sống
trưởng thành của mình
- Ông lớn lên trong bối cảnh đất nước của ông chấn động bởi
những chuyển biến mạnh mẽ bắt nguồn từ cuộc Cách mạng
Công nghiệp .
2



-

Các thành phố bùng nổ diện tích, những công ty lớn được hình
thành, một thế hệ lãnh đạo quản lý mới dần thay thế sự thống
trị của tầng lớp quý tộc cũ.
 Ảnh hưởng đến hướng nghiên cứu và các tác phẩm sau này
của ông.

1. 3 Cuộc đời

•

Theo học Luật tại ĐH Heidelberg

1882

•

Phục vụ trong quân đội Đức tại Strasbourg
1882-1884

•

Trở về nhà và theo học tại đại học Berlin
1884

3


4

1915-1916

•

Làm việc cho các ủy ban  có nhiệm vụ duy trì quyền kiểm soát của Đức ở Bỉ và Ba Lan

1894

Hoàn thành luận án “Lịch sử nông nghiệp La Mã và tầm quan trọng của nó trong Luật Tư

•

Kết hôn với cô em họ xa Marianne Schnitger

•

Được bổ nhiệm làm giáo sư Kinh tế học tại đại học Freiburg

•

1893

1891
và Công”

1889

Đậu kì thi sát hạch của luật sư đòa

•


Lấy bằng tiến sĩ luật với luận án “Lịch sử các tổ chức kinh doanh thời trung cổ”

•

1886


•
•

Biên soạn và ủng hộ them điều 48 vào hiến pháp Weimar
Làm cố vấn cho ủy ban đình chiến Đức trong hiệp ước Versilles
Ông dạy tại Đại học München

•

Max Weber qua đời vì bệnh viêm phổi tại  München

•

1918
1919
1920

2. ĐÓNG GÓP TIÊU BIỂU
2.1 Quan niệm về xã hội học
2.1.1 Xã hội học
- Là khoa học về hành động xã hội của con người, khoa học lí giải động cơ,
mục đích ý nghĩa và các yếu tố ảnh hưởng đến hành động xã hội của con người.

- Phải đi sâu giải nghĩa cái bên trong hành động xã hội của con người, bên
trong con người.
2.1.2 Đối tượng xã hội học:
- Hành động xã hội của con người
- Theo Weber, chính yêu cầu hiểu đối tượng nghiên cứu của mình đã phân biệt
xã hội học với các khoa học tự nhiên

5




Định nghĩa: “Hành động xã hội là hành động của chủ thể gắn cho một ý
nghĩa chủ quan. Ý nghĩa chủ quan đó nó có tính đến hành vi của người
khác trong quá khứ hiện tại và tương lai do nó là hành động định hướng
vào người khác trong đường lối và quá trình hành động”
2.1.3 Hành động xã hội học:


Một trong những phạm trù phương pháp luận trung tâm
của xã hội học Weber. Hành động, cái ý nghĩa mà các tác
nhân ám chỉ, có quan hệ với hành động của những người
khác và diễn ra do sự định hướng của hành động này.
Như vậy hành động xã hội đòi hỏi có động cơ chủ quan
của cá nhân hoặc nhóm và sự định hướng đến người
khác. Đấy là hai điều kiện không thể thiếu khi nhắc đến
hành động xã hội




Căn cứ vào động cơ mục đích của con người, ông chia
hành động của con người thành 4 loại:

6


7

•
•

Hành động của con người thực hiện theo cảm xúc nhất thời

Hành động duy cảm

VD: Sự tự hào, sự căm giận, sự buồn vui,….

Hành động của cá nhân con người hướng tới các giá trị xã hội. Trong

•

VD: Tục cưới hỏi, tục ma chay, tục bắt vợ…

•
•

Hành động cá nhân thực hiện theo phong tục tập quán, truyền thống

thống
Hành động duy lí truyền


đời sống thông qua tương tác xã hội, từ đời sống này sang đời khác đã
hình thành nên 1 hệ thống giá trị xã hội của con người

•

Hành động duy lí giá trị

VD:Sự giàu có, sức khỏe, thành đạt trong cuộc sống , hạnh phúc,sự
thủy chung, thành đạt trong cuộc sống,…

•

Định nghĩa: loại hành động mà cá nhân phải lựa chọn kỹ lưỡng để đạt
mục tiêu

•

VD: Hoạt động kinh tế, chính trị, quân sự, hoạt động cơ quan công sở là

Hành động duy lý công cụ

hoạt động duy lí công cụ. Trong kinh doanh, người kinh doanh phải tính
toán kĩ nên kinh doanh cái gì để có lợi nhuận cao


2.2 Bàn về bất bình đẳng
-

-


Weber không coi mọi cấu trúc xã hội đều bất bình đẳng như trong
một xã hội có giai cấp. Chẳng hạn như một người có được địa vị
xã hội và uy tín xã hội có thể là do người đó xuất phát từ quyền
lực kinh tế. Nhưng những người giàu chưa chắc nắm được địa vị
và uy tín trong xã hội khi họ không có học vấn hoặc giáo dục để
nắm vững địa vị ấy.
Ông nhấn mạnh vào tầm quan trọng của thị trường chứ không phải
tái sản xuất như là cơ sở kinh tế của giai cấp. Nguyên nhân đầu
tiên của bất bình đẳng trong xẫ hội tư bản là khác biệt về khả năng
thị trường (phụ thuộc vào sự hiểu biết, bản lĩnh và kĩ năng làm
việc ….).

2.3 Về phân tầng xã hội
Ông đưa ra 3 yếu tố, tiêu chuẩn để xác định phân tầng xã hội là
CỦA CẢI
UY TÍN
QUYỀN LỰC

CỦA CẢI : cả nhóm người sống với nhau được xác định bởi vị trí
kinh tế trong xã hội , những sản phẩm mà họ sở hữu , những cơ
hội đối với thu nhập của họ ….
• UY TÍN : con người thường thích uy tín cao trong xã hội, trong
khi có thể ít hoặc không có của cải
• QUYỀN LỰC : quyền lực là khả năng đạt được mong muốn bất
chấp sự kháng cự của những người khác, con người có nhiều
quyền lực mà không cần nhiều của cải hay sở hữu tư liệu sản
xuất .
Ông chứng minh rằng không có yếu tố đơn lẻ nào có thể đóng vai trò
quyết định với toàn bộ sự phân tầng xã hội và biến đổi xã hội.

•



8


2.4 Phương pháp nghiên cứu :
Max Weber cho rằng khoa học xã hội nói chung và xã hội
nói riêng phải vận dụng phương pháp lý giải để nghiên cứu
về xã hội và hành động xã hội của con người.
 Về bản chất, ông cho rằng phương pháp này rất gần gũi với
phương pháp khoa học tự nhiên nhưng ở khoa học tự nhiên,
nhà nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc quan sát hiện tượng rồi
mô tả những gì quan sát được, nếu lặp đi lặp lại nhiều lần
thì rút ra quy luật.
 Trong khoa học xã hội, nhà nghiên cứu phải vượt qua phạm
vi, giới hạn của sự quan sát hiện tượng rồi mô tả để đi sâu
lí giải cái bản chất bên trong, cái đặc trưng ý nghĩa bên
trong mỗi hành động xã hội học.
 Max Weber cho rằng hành động bao giờ cũng phản ảnh bản
chất nên phương pháp nghiên cứu của khoa học xã hội
khác với khoa học tự nhiên. Khoa học xã hội vận dụng
phương pháp thực chứng.
2 loại hình lí giải chính”




Lí giải trực tiếp

Thông qua mô tả bên ngoài
những gì quan sát được

Lí giải gián tiếp
-Thông qua sự giải thích, giải nghĩa
cái bản chất bên trong của các hiện
tượng xã hội (đặc trưng bên trong).
-Để thực hiện được phương pháp này,
nhà nghiên cứu phải thông cảm, thấu
hiểu hoàn cảnh

Ví dụ: Ông đã nghiên cứu hành động bổ củi , ông cho đây là hành động xã
hội

9


Quan sát lí giải trực tiếp

Lí giải gián tiếp

•
•
•
•

Bổ củi ở đâu?
Bổ ít hay nhiều?

Nguyên nhân vì sao?

Múc đích: để làm gì?

3. TÁC PHẨM
3.1 Các tác phẩm tiêu biểu:
•

•
•
•

Cuốn “đạo đức tin lành và tinh thần của chủ nghĩa tư bản” (Tác
phẩm được coi là cuốn sách gối đầu giường của các nhà xã hội
học phương Tây
Kinh tế học xã hội (Tác phẩm được coi là bách khoa thư về xã
hội học)
Tôn giáo Trung Quốc
Tôn giáo Ấn Độ

3.2 Tác phẩm “Đạo đức tin lành và tinh thần của chủ nghĩa tư bản”

10


3.2.1 Tổng quan về tác phẩm
•
•
•

•
•


Thời gian sáng tác : năm 1904 đến 1905
Dich ra trên 20 thứ tiếng
Được xem là những tác phẩm căn bản trong ngành xã hội kinh tế và xã
hội học nói chung, là một công trình nghiên cứu về mối quan hệ giữa nền
đạo đức Tin lành và “tinh thần” của chủ nghĩa tư bản.
Thành tựu: Năm 1998, Hiệp hội Xã hội học Quốc tế đã liệt cuốn sách
này vào một trong 4 cuốn sách xã hội học quan trọng nhất của thế kỷ 20.
Nội dung cơ bản:

11


- Weber đi tìm nguồn gốc của sự ra đời và phát triển của chủ
nghĩa tư bản cận đại châu Âu. Luận điểm độc đáo của Weber
phác hoạ một cái khung phương pháp luận nhằm tìm hiểu:
- Những động lực văn hoá - tinh thần vốn luôn luôn chi
phối, thúc đẩy hoặc cản trở các quá trình biến đổi kinh tế - xã hội
- Câu hỏi bổ ích cần tiếp tục nghiên cứu và giải đáp trong
bài toán phát triển ở từng "nền văn hoá", từng quốc gia trong thế
giới hiện đại:

Những động lực văn hoá - tinh thần vốn luôn luôn chi

-Câu hỏi bổ ích cần tiếp tục nghiên cứu và giải đáp trong bài toán

phối, thúc đẩy hoặc cản trở các quá trình biến đổi

phát triển ở từng "nền văn hoá", từng quốc gia trong thế giới hiện


kinh tế - xã hội

đại:

-Đâu là nguồn gốc ra đời của chủ nghĩa tư bản cận
đại ở Châu Âu?
-Thế nào là "tinh thần" của Chủ nghĩa tư bản?

Cần hiểu thế nào về mối quan hệ giữa kinh tế và
văn hoá?

12


•

Ngoài phần lời giới thiệu, lời nhận xét mở đầu, thư mục công trình trích
dẫn và của tác giả, niên biểu cuộc đời tác giả, cuốn sách chia làm 2 phần,
5 chương.
- Phần 1: Vấn đề
Chương 1: Tôn giáo và sự phân tầng xã hội
Chương 2: "Tinh thần" của chủ nghĩa tư bản
Chương 3: Khái niệm "Beruf" theo Luther. Các mục tiêu
nghiên cứu
- Phần II: Quan niệm đạo đức về nghề nghiệp trong đạo Tin lành
khổ hạnh.
Chương 4: Các nền tảng tôn giáo của nền khổ hạnh tại thế
Chương 5: Nền khổ hạnh và tinh thần của chủ nghĩa tư bản

Lí giải của Max Weber : đặc điểm của chủ nghĩa tư bản là đầu tư làm kinh tế

trong khuôn khổ của một nền đạo đức cao. Một cá nhân tham gia vào nền
kinh tế tư bản không chỉ vì muốn phiêu lưu để kiếm sống, mà còn là một
cách kiểm tra nguồn lực nội tại, từ đó khẳng định giá trị đạo đức của mình.
Max Weber nhấn mạnh rằng, trái ngược với quan niệm ngộ nhận thông
thường, chủ nghĩa tư bản hoàn toàn không phải là hệ quả của lòng hám lợi
hay máu tham tiền vốn là những hiện tượng mà người ta có thể bắt gặp ở bất
cứ xã hội nào vào bất cứ thời đại nào. Ngược lại, chủ nghĩa tư bản, theo
Weber, “chính là sự chế ngự, hay chí ít là sự điều tiết bằng lý tính, cái bản
năng phi lý tính ấy”.
Weber hình dung chủ nghĩa tư bản như là sự hiện diện và sự hoạt động của
những doanh nghiệp mang mục đích làm ra lợi nhuận tối đa với lối tổ chức
thuần lý tính trong lao động và sản xuất.
4.KẾT LUẬN

13


Công lao của Max Weber đối với Xã hội học hiện đại là việc đưa những
quan niệm và cách giải quyết độc đáo những vấn đế và phương pháp nghiên
cứu khoa học xã hội học. Ngoài ra, lý thuyết xã hội học của ông còn nghiên
cứu những vấn đề về hành động xã hội và phân tầng xã hội, về xã hội tư bản
nói chung đều đề cập đến yếu tố kinh tế và phi kinh tế trong quá trình hình
thành và biến đổi cơ cấu xã hội.
Ông là ông tổ của chủ thuyết xã hôi học hành động. Cùng với các nhà xã hội
học cổ điển khác, ông đã đặt nền móng cho sự tiến bộ của nền tri thức xã hội
học trong những giai đoạn sau này.
Để nghiên cứu và giải thích thực tế xã hội , ông khiêm tốn hơn so với Émile
Durkheim khi tuyên bố rằng, vốn dĩ xã hội là do con người tạo ra mà con
người thì có đủ các loại động cơ nhu cầu, cảm xúc … nên cũng sẽ có nhiều
loại hình hành động với nhiều lí do hành động (Giáo trình xã hội học đại

cương; khoa xã hội học- trường ĐHKHXHNV).
“Max Weber có thể được coi là một trong những nhà xã hội học vĩ đại
nhất thế kỷ 20”
~Giáo sư Temasheff~

14