ĐỀ BÀI SỐ 11:
X là công dân của quốc gia A và đang bị cơ quan có thẩm quyền của nước này
truy tố về hành vi giết người. Trong thời gian tòa án của quốc gia A chuẩn bị mở
phiên xét xử hành vi của X, X đã trốn sang quốc gia B. Nhận được thông tin về
việc X đang trốn tại một thành phố của quốc gia B, quốc gia A đã gửi cho quốc gia
B yêu cầu dẫn độ X về quốc gia A để tòa án nước này tiến hành xét xử.
Hãy cho biết:
1- Cơ sở pháp lý nào để quốc gia B tiến hành dẫn độ X theo yêu cầu của quốc
gia A?
2- Giả sử có đầy đủ cơ sở pháp lý để dẫn độ tội phạm nhưng hành vi của X
theo luật hình sự của quốc gia B là cố ý gây thương tích trong khi theo luật
hình sự của quốc gia A là giết người, trong trường hợp này, quốc gia B có
thể từ chối yêu cầu dẫn độ của quốc gia A không? Tại sao?
GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
1.Cơ sở pháp lý nào để quốc gia B tiến hành dẫn độ X theo yêu cầu của quốc
gia A?
Dựa vào các nguyên tắc pháp lý về dẫn độ tội phạm đưa ra các cơ sở để quốc gia
B tiến hành dẫn độ X theo yêu cầu của quốc gia A.
Các nguyên tắc pháp lý về dẫn độ tội phạm là những tư tưởng chính trị, pháp lý
mang tính chỉ đạo, bao trùm, có già trị bắt buộc đối với các chủ thể khi áp dụng
chúng trong hoạt động dẫn độ.
Dẫn độ tội phạm có các nguyên tắc sau:
- Nguyên tắc có đi có lại
Đây là một trong những nguyên tắc rất phổ biến trong nhiều lĩnh vực của đời
sống quốc tế. Nội dung của nguyên tắc có đi có lại đối với hoạt động dẫn độ tội
phạm quy định rằng các quốc gia được yêu cầu dẫn độ chỉ tiến hành các hoạt động
dẫn độ tội phạm, nếu nhận được sự bảo đảm chắc chắn từ phía quốc gia yêu cầu
rằng trong trường hợp dẫn độ tương tự phát sinh thì quốc gia này cũng sẽ đảm bảo


chắc chắn trong thực tế sẽ thực hiện dẫn độ tội phạm cho quốc gia đối tác hữu quan

theo yêu cầu của quốc gia này.
Với trường hợp trên:
Nếu B dẫn độ tội phạm cho A trong tương lai A cũng sẽ dẫn độ tội phạm cho B ->
tích cực: quan hệ ngoại giao giữa A và B được thúc đẩy, hạn chế tội phạm, bảo vệ
hòa bình và an ninh của quốc gia.
Nếu B không dẫn độ tội phạm cho A dẫn đến trong tương lai A cũng sẽ không dẫn
độ tội phạm cho B -> tiêu cực: quan hệ giữa hai nước trở nên căng thẳng, giảm
hiệu quả trong việc bảo vệ hòa bình và an ninh quốc gia.
- Nguyên tắc không dẫn độ công dân nước mình
Xuất phát từ chủ quyền quốc gia đối với dân cư và xuất phát từ việc nhà nước có
nghĩa vụ đảm bảo các quyền và lợi ích của công dân (cá nhân mang quốc tịch của
quốc gia đó), thì nội dung nguyên tắc không dẫn độ công dân nước mình là quốc
gia được yêu cầu dẫn độ có quyền từ chối không thực hiện yêu cầu dẫn độ của
quốc gia khác, nếu cá nhân bị yêu cầu dẫn độ là công dân nước mình (người mang
quốc tịch của quốc gia được yêu cầu).
Trong đề bài thì X là công dân của quốc gia A và trốn sang quốc gia B. Vì X
không phải là công dân của quốc gia B không vi phạm nguyên tắc trên nên quốc
gia B có thể dẫn độ X theo yêu cầu của quốc gia A.
- Nguyên tắc không dẫn độ tội phạm chính trị
Đây là một trong những nguyên tắc gây ra khá nhiều tranh cãi về việc áp dụng
nguyên tắc này trong thực tế quan hệ giữa các quốc gia. Nội dung của nguyên tắc
này là quốc gia được yêu cầu có thể từ chối yêu cầu dẫn độ của quốc gia khác đối
với các cá nhân mà quốc gia này cho rằng đã phạm các tội về chính trị (có lý do
hoạt động và tư tưởng chính trị đối lập tại quốc gia yêu cầu). Việc lý giải được
“tính chính trị” của các loại tội phạm này phụ thuộc vào quan điểm chính trị của
chính quốc gia được yêu cầu.
Ở trường hợp này, X bị truy tố về hành vi giết người không có hành vi nào liên
đến tội phạm chính trị nên quốc gia B có thể dẫn độ X theo yêu cầu của quốc gia A
mà không phạm vào nguyên tắc không dẫn độ tội phạm chính trị.



- Nguyên tắc định danh kép
Nguyên tắc này được coi là nguyên tắc quan trọng và không thể thiếu được của
hoạt động dẫn độ tội phạm. Nội dung của nguyên tắc này hoạt động dẫn độ chỉ
được tiến hành khi hành vi do cá nhân bị dẫn độ thực hiện được định danh là hành
vi phạm tội theo quy định hiện hành của pháp luật cả hai quốc gia (quốc gia yêu
cầu và quốc gia được yêu cầu dẫn độ), đồng thời hành vi phạm tội phải được định
án ở mức trừng phạt cụ thể theo ý chí của các quốc gia hữu quan và được ghi nhận
trong pháp luật nước mình, hoặc được các nước này thoả thuận nhất trí và được
quy định trong các điều ước quốc tế giữa các quốc gia hữu quan.
B có thể dẫn độ X theo yêu cầu của quốc gia A nếu luật của hai quốc gia A và B
đều khẳng định hành vi của X là hành vi tội phạm và mức hình phạt là hình thức tù
giam với thời hạn xác định được.

2.Giả sử có đầy đủ cơ sở pháp lý để dẫn độ tội phạm nhưng hành vi của X
theo luật hình sự của quốc gia B là cố ý gây thương tích trong khi theo luật
hình sự của quốc gia A là giết người, trong trường hợp này, quốc gia B có thể
từ chối yêu cầu dẫn độ của quốc gia A không? Tại sao?
Các trường hợp không dẫn độ tội phạm:
- Không dẫn độ nếu cá nhân bị dẫn độ sẽ bị kết án đối với tội phạm khác
Theo đó, cá nhân được yêu cầu dẫn độ sẽ chỉ bị truy tố và xét xử đối với hành vi
phạm tội trên cơ sở định danh tội phạm được áp dụng tại thời điểm xảy ra hành vi
phạm tội đó, hành vi này đã được cung cấp như là cam kết để được dẫn độ của
quốc gia yêu cầu. Quốc gia được yêu cầu hoàn toàn có thể từ chối dẫn độ tội phạm
nếu quốc gia yêu cầu tiến hành xét xử đối với tội phạm khác mà cá nhân đó đã thực
hiện trong quá khứ (không nằm trong yêu cầu dẫn độ).
Vì X bị truy tố về hành vi giết người và A đã gửi cho quốc gia B yêu cầu dẫn độ X
về quốc gia A để tòa án nước này tiến hành xét xử X về tội giết người -> X không
bị xét xử với tội danh khác với tội danh được yêu cầu dẫn độ nên sẽ không thuộc
và trường hợp không dẫn độ nếu cá nhân bị dẫn độ sẽ bị kết án đối với tội phạm

khác.


- Không dẫn độ trong trường hợp cá nhân sẽ bị kết án tử hình
Trong quan hệ hợp tác dẫn độ tội phạm, các quốc gia có thể đưa ra thoả thuận về
trường hợp quốc gia được yêu cầu sẽ từ chối dẫn độ nếu như cá nhân được dẫn độ
sẽ bị kết án tử hình đối với hành vi vi phạm của mình tại quốc gia yêu cầu hoặc
quốc gia đó sẽ chấp nhận dẫn độ nếu nhận được sự cam kết của quốc gia yêu cầu
rằng cá nhân đó sẽ không bị lĩnh án tử hình.
Trong câu hỏi trên, Hành vi của X theo luật hình sự của quốc gia B chỉ là cố ý gây
thương tích, ta có thể thấy rằng hành vi này không quá nghiêm trọng để có thể dẫn
đến việc bị kết án tử khi phạm tôi giết người tại quốc gia A -> quốc gia B không
thể áp dụng trường hợp này để từ chối dẫn độ.
Và một số trường hợp khác như:
- Không dẫn độ nếu người bị dẫn độ đã bị kết án bằng bản án đã có hiệu lực pháp
luật của quốc gia được yêu cầu (nguyên tắc không xét xử hai lần).
- Không dẫn độ nếu hành vi của người bị yêu cầu dẫn độ chỉ phải chịu trách nhiệm
hành chính hay dân sự (cụ thể hóa nguyên tắc định danh kép).
- Không dẫn độ nếu hành vi phạm tội của cá nhân được thực hiện ở quốc gia này
mà quốc gia khác lại đưa ra yêu cầu dẫn độ.
- Cá nhân không bị dẫn độ nếu đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.
Vì X bị truy tố về hành vi giết người(đã bị truy cứu trách nhiệm hình sự) và đã
chuẩn bị mở phiên xét xử (xét xử lần đầu) nên trường hợp của X không thuộc vào
các trường hợp không dẫn độ khác.
Vậy khi có đầy đủ cơ sở pháp lý để dẫn độ tội phạm mà hành vi của X theo luật
hình sự của quốc gia B là cố ý gây thương tích trong khi theo luật hình sự của quốc
gia A là giết người, trong trường hợp này, quốc gia B không thể từ chối yêu cầu
dẫn độ của quốc gia A vì trường hợp của X không thuộc vào các trường hợp không
dẫn độ.