베트남 산업안전보건훈련센터 개발 역량강화사업

AN TOÀN
THANG MÁY


Nội dung
An toàn thang máy

01 Giới thiệu chung

6

02 Nguyên lý và cấu tạo của thang máy

14

03 Chức năng an toàn thang máy

48

04 Phân tích tình huống tai nạn thang máy

74

05 Bảo trì thang máy

132

06 Quy định an toàn cho người lao động

210


01

Giới thiệu chung
Mục tiêu nghiên cứu
Hiểu về tiêu chuẩn phân loại và định nghĩa thang máy
Thông qua lịch sử thang máy, hiểu về nguyên lý cơ
bản của thang máy


Giới thiệu chung

thống kê sự cố an toàn thang máy tại Việt Nam.
Thêm vào đó, chương trình sẽ giới thiệu ý nghĩa của việc duy trì quản lý thang máy và các hạng
của người lắp đặt, duy trì bảo dưỡng thang máy-những người trực tiếp nỗ lực tại hiện trường vì

1.Khái quát

sự an toàn của thang máy. Cuối cùng, chương trình sẽ chỉ ra các yếu tố mất an toàn và nguy hiểm
có thể phát sinh tại hiện trường thi công và đưa ra biện pháp để người kiểm tra, duy trì bảo dưỡng
thang máy có thể đề phòng từ trước những nguy hiểm sự cố an toàn.

Thang máy là hệ thống đỡ, vận chuyển lên xuống người hoặc hàng hóa, là thiết bị di chuyển tiện

Chúng tôi hy vọng, chương trình đào tạo chuyên gia an toàn thang máy lần này sẽ trở thành cơ

lợi cho người sử dụng. Do vậy, thang máy đòi hỏi sự an toàn cao hơn bất kỳ thiết bị vận chuyển


hội để nâng cao hệ thống quản lý an toàn thang máy của Việt Nam và là cơ hội để đề phòng về sự

nào khác. Việc vận hành hệ thống quản lý an toàn thang máy vì sự an toàn của người sử dụng là

an toàn của người kiểm tra và lắp đặt-những người đang nỗ lực hết sức tại hiện trường.

yêu cầu bức thiết đối với người lắp đặt và kiểm tra. Thang máy được lắp đặt nhiều tại các tòa nhà,
chung cư, trung tâm mua sắm và được con người sử dụng một cách rộng rãi nên việc đảm bảo an
toàn đối với thang máy trở nên rất quan trọng.
Ở Việt Nam hiện nay, song song với sự phát triển của kinh tế, các nhà cao tầng liên tục được xây
dựng một cách nhanh chóng. Nhu cầu lắp đặt thang máy-hệ thống vận chuyển theo phương thẳng
đứng-trong tòa nhà đang tăng lên nhanh chóng. Vì vậy, hệ thống vận hành và quản lý thang máy
an toàn được yêu cầu cấp thiết phải tạo nên sự quản lý thang máy liên tục thông qua việc kiểm tra
định kỳ sau lắp đặt và kiểm tra lần đầu, tự kiểm định 1 tháng/ 1 lần và quản lý bảo dưỡng thường
xuyên, kiểm tra hàng ngày của chủ quản lý.
Để duy trì hệ thống quản lý an toàn thang máy tại Việt Nam một cách đồng bộ, phải nâng cao
trình độ kỹ thuật của nhà bảo trì và người kiểm tra-người thực hiện nhiệm vụ duy trì bảo dưỡng
vì sự an toàn của thang máy, phải đảm bảo hệ thống giáo dục có thể đề phòng sự cố an toàn thang
máy phát sinh trong quá trình kiểm tra và duy trì bảo dưỡng thang máy cho người kiểm tra, người
lắp đặt và người duy trì bảo dưỡng.
Do đó, ở giai đoạn đầu tiên, chúng tôi muốn thông qua chương trình đào tạo chuyên gia an toàn
thang máy tại Việt Nam lần này để chuẩn bị cơ hội có thể dự phòng sự cố an toàn thang máy và
nâng cao trình độ kỹ thuật của người lắp đặt và kiểm tra thang máy tại Việt Nam.
Chương trình đào tạo chuyên gia an toàn thang máy lần này sẽ dạy về cấu tạo và đặc điểm từng
loại thang máy như thang máy(elevator), thang cuốn (escalator), thang máy cho người khuyết tật
(wheelchair lift) vv... và giới thiệu về chủng loại và phương pháp đào tạo các hệ thống an toàn
bắt buộc phải lắp đặt trong thang máy. Ngoài ra, thông qua ví dụ và phân tích theo từng loại hình

6


●

승강기안전과정

AN TOÀN THANG MÁY

●

7

01.

mục cần thiết trong việc duy trì quản lý để đề phòng sự cố an toàn và nâng cao trình độ kỹ thuật

PART

01

sự cố an toàn thang máy ở Hàn Quốc, chúng tôi sẽ đưa ra phương án đề phòng sự cố và quản lý


1

제
장1
Chương

Giới thiệu chung

2.Định nghĩa thang máy


Mục đích

loại

sử dụng

Loại thang máy

Thang máy còn gọi là thang máy, thang cuốn, thang chuyển người khuyết tật, đây là thiết bị được
Thang máy chở hàng

điểm theo lộ trình nhất định, chủng loại của thang máy như bảng 1-1 dưới đây.

01.

Là thang máy được chế tạo thích hợp cho việc

lắp đặt trong các tòa nhà cố định, được sử dụng để vận chuyển người hoặc hàng hóa tới một địa

[Bảng 1-1] Chủng loại của thang máy

Tiêu chuẩn phân loại

PART

Phân

chuyên chở hàng hóa (có thể chở thêm 1 người
sản xuất hàng hoặc 1 người cung cấp hàng)


Thang

Dùng để

máy

chở hàng

Là thiết bị được chế tạo thích hợp cho việc vận
Thang chở thực phẩm

chuyển hàng hóa loại nhỏ (sách, thực phẩm vv...)
có trọng tải dưới 300kg, không chở người

Phân

Mục đích

loại

sử dụng

Loại thang máy

Thang máy cho khách

Tiêu chuẩn phân loại
Là thang máy được chế tạo thích hợp cho việc
vận chuyển người

Là thang máy được chế tạo thích hợp cho việc

Thang máy cho giường

Thang máy cho xe ô tô

vận chuyển giường bệnh của bệnh viện, có thể

Dùng
Thang

để chở

cuốn

khách và
hàng

dùng cả với mục đích chở khách lúc bình thường
Thang máy cho khách
và hàng hóa
Thang máy dùng khi
khẩn cấp
Thang
máy

Dùng
để chở
khách


Là thang máy được chế tạo thích hợp dùng kiêm
cho việc vận chuyển khách và hàng hóa

chở

Dùng

Là thang máy được chế tạo thích hợp cho hoạt

người

để chở

động cứu trợ, cứu hỏa khi có hỏa hoạn

khuyết

khách

Là thang máy được dùng để chở khách lúc bình
Thang máy dùng
khi tránh nạn

thường hoặc là elevator được chế tạo thích hợp
cho hoạt động tránh nạn khi phát sinh tai nạn như
hỏa hoạn vv...

Thang máy cho
người tàn tật
Thang máy dùng ngắm

cảnh

Thang

tật

Thang cuốn
Máy đi bộ trên mặt
phẳng

Là thang máy được chế tạo thích hợp cho việc
vận chuyển ô tô tại bãi đỗ xe
Là thiết bị vận chuyển người lên xuống dạng
băng tải
Là thiết bị vận chuyển người trên mặt phẳng
dạng băng tải

Máy nâng dùng cho

Được chế tạo thích hợp cho người khuyết tật sử

người khuyết tật

dụng, lên xuống bằng động lực theo đường dốc

Máy nâng theo
phương thẳng đứng

Được chế tạo thích hợp cho người khuyết tật sử


dùng cho người

dụng, lên xuống bằng động lực theo đường thẳng

khuyết tật
<Tham khảo> Có thể phân loại theo phương thức vận hành như loại dùng điện,
loại dùng áp suất dầu

Là thang máy được chế tạo thích hợp cho người
tàn tật sử dụng
Là thang máy được chế tạo thích hợp cho việc
ngắm cảnh bên ngoài từ trong elevator
Là thang máycó hành trình di chuyển dưới 12m,

Thang máy loại nhỏ

được lắp đặt để vận hành buồng thang máy đến
địa điểm nhất định nhằm vận chuyển người ở
trong căn hộ riêng

8

●

AN TOÀN THANG MÁY

AN TOÀN THANG MÁY

●


9


Chương 1

Giới thiệu chung

3.Lịch sử của thang máy

Sự kiện đăng ký bằng sáng chế với tên gọi “cầu thang xoay” tại Mỹ vào năm 1859 là khởi đầu

Người ta kể rằng, năm 236 trước Công nguyên, thiên tài người La Mã Archimedes đã phát

giờ nếu ta nhìn lại thấy nó khá nguy hiểm như làm xiếc. Vào năm 1892, “lan can di động” đã

minh thiết bị kéo hình trống (drum) bằng dây cáp và đòn bẩy. Đến năm 200 trước Công

được phát minh và có thể nói đây là một phát minh mang tính bước ngoặt được so sánh với

nguyên đã xuất hiện thiết bị có hình thức giống với thang máy sử dụng sức người. Sau thế kỷ

thiết bị dừng khẩn cấp của thang máy.

thứ 13 sau Công nguyên, thang máy sức người được sử dụng nhiều bởi hoàng hậu và quý tộc

Kiểu thang máy có bàn giẫm chân nằm ngang và giằng (cleat) như hiện nay bắt đầu xuất hiện

nhưng sau phát minh về động cơ hơi nước của James Watt, sức người đã được thay thế bằng

vào năm 1900. Tên gọi thang cuốn là thương hiệu đăng ký của nhà phát minh Shinba (sau đó


động cơ và thang máy chở người và chở hàng đã được sử dụng.

công ty Otis đã mua lại) cho tới trước thời điểm thời hạn đăng ký của sáng chế kết thúc. Tuy

Kiểu ban đầu của thang máy sử dụng động cơ là “kiểu thủy lực” dùng nước làm lực đẩy. Đây

nhiên, đến năm 1950, Cục Sáng chế Mỹ đã quyết định lấy đây làm tên gọi phổ biến và ra lệnh

là phương thức ban đầu của “thang máy áp suất dầu” hiện nay.

gỡ bỏ việc đăng ký sang chế.

Ngành công nghiệp thang máy bắt đầu được phát triển như hiện nay là từ nửa cuối thế kỷ thứ

Đến thời điểm đó, một công ty khác đã bán thang cuốn với tên gọi khác như “thang tự đông”

19 sau khi ông E.T. Otis người Mỹ phát minh ra thiết bị chống rơi trượt vào năm 1852. Chính

hay “thang điện động”.

ông đã trực tiếp đi thử vào năm 1853 để chứng minh tính an toàn của thiết bị.

Hiện nay, thang cuốn đang được sử dụng phổ biến tại các nơi như bách hóa, siêu thị, tàu điện

Thang máy thời đó có khung buồng và nền thang được nâng lên theo đường ray dẫn có gắn

ngầm.

rack nên thiết bị dừng khẩn cấp tiến hành dừng đột ngột do chốt khớp với bánh răng của rack

khi cáp treo khung buồng thang thả hết độ dài.
Sau đó công nghệ tiếp tục phát triển với phát minh của tời kiểu kéo (traction), phát minh của

3)Thang chuyển thực phẩm (dumb waiter)

thiết bị dừng khẩn cấp kiểu giảm dần tốc độ, phát minh của thiết bị chọn tầng, sử dụng thiết bị

Thang chuyển thực phẩm có nguồn gốc không rõ ràng nhưng có suy luận cho rằng vào thời đại

điều khiển điện áp xoay chiều và điều kiển tín hiệu. Sau thế chiến lần thứ 2, sự phát triển công

vương triều La Mã với nhiều buổi tiệc linh đình được tổ chức hàng ngày, đã xuất hiện thang

nghệ tiếp tục được đẩy nhanh với phát minh của “kiểu quản lý quân đội” bằng việc vận hành,

chuyển thực phẩm bằng tay.

quản lý hữu cơ theo kiểu quản quân đối với nhiều chiếc thang máy, áp dụng chất bán dẫn đối

Gần đây, thang chuyển thực phẩm đang được sử dụng vào việc nâng các loại hàng hóa có

với thang máy. Cùng với việc nhà cửa được xây dựng cao tầng, nhu cầu đối với thang máy tốc

trọng lượng nhẹ tại nhiều tòa nhà như nhà hàng, văn phòng.

độ cao cũng tăng và Nhật Bản đã phát triển các thang máy siêu cao tốc với tốc độ 600m/phút
năm 1978, 750m/phút năm 1993. Tới nay, thang máy có tốc độ nhanh nhất là thang máy có
tốc độ quy định 1.08km/phút.
Bên cạnh đó, cùng với việc các tòa nhà công cộng hoặc chung cư ngày càng nhiều, thang máy
đang trở nên rất gần gũi với cuộc sống đời thường của chúng ta.


10

●

AN TOÀN THANG MÁY

AN TOÀN THANG MÁY

●

11

01.

của thang cuốn. Thang này vận hành theo kiểu nhảy lên đi và nhảy xuống từ bên cạnh và bây

PART

1)Thang máy (Elevator)

2)Thang cuốn (escalator)


Tóm tắt bài học
1.Định nghĩa thang máy
"Thang máy" là thiết bị được lắp đặt trong các tòa nhà cố định, được sử dụng
để vận chuyển người hoặc hàng hóa tới một địa điểm theo lộ trình nhất định

2.Chủng loại thang máy

① Thang máy: Phân loại theo mục đích sử dụng có thang máy chở người và
thang máy chở hàng
② Thang máy chở người được chia thành thang máy cho khách, thang máy
cho giường, thang máy cho khách và hàng hóa, thang máy dùng khi khẩn
cấp, thang máy dùng khi tránh nạn, thang máy cho người tàn tật, thang máy
dùng ngắm cảnh, thang máy loại nhỏ
③ Thang máy dùng để chở hàng được chia thành thang máy chở hàng, thang
chở thực phẩm, thang máy cho xe ô tô
④ Thang cuốn được chia thành thang cuốn và thang máy bộ hành
⑤ Thang chở người khuyết tật được chia thành máy nâng dùng cho người
khuyết tật và máy nâng theo phương thẳng đứng dùng cho người khuyết tật

12

●

AN TOÀN THANG MÁY


02

Nguyên lý và cấu
tạo của thang máy
Mục tiêu nghiên cứu
Hiểu về nguyên lý và cấu tạo của thang máy sử dụng
cáp kéo và tiếp thu được các thiết bị an toàn chủ yếu.
Hiểu về nguyên lý và cấu tạo của thang máy thủy lực
và tiếp thu được các thiết bị an toàn chủ yếu.
Hiểu về nguyên lý và cấu tạo của thang cuốn, thang máy
bộ hành và tiếp thu được các thiết bị an toàn chủ yếu.

Hiểu về nguyên lý và cấu tạo của thang chuyển thực
phẩm, thang máy dùng cho xe lăn và tiếp thu được
các thiết bị an toàn chủ yếu.


02

Nguyên lý và cấu tạo
của thang máy

2)Nguyên lý
Thông thường, thang máy sử dụng cáp kéo chủ yếu sử dụng phương thức đối trọng. Phương
thức này sử dụng lực ma sát giữa dây cáp và puli của máy kéo, đối trọng ở hướng đối diện và
liên kết với buồng thang máy(car) bằng dây cáp theo phương thức gàu múc nước khi buồng
thang máy di chuyển.

Tủ điều khiển
Công tắc giới hạn hành trình trên cùng
Công tắc giới hạn hành trình phía trên
Cáp nâng.
Giá đỡ ray dẫn hướng buồng thang máy
Con lăn dẫn buồng thang máy
Thiết bị đóng mở cửa.
Cái móc cửa.

Máy kéo
Phanh dây cáp
Máy giảm tốc
Puli cố định
Phanh

Chân đế của máy
Motor

Công tắc cửa buồng thang máy

Cáp máy giảm tốc
Buồng thang máy(car)
Bảng điều khiển trong buồng
thang máy(Car tool)

ở ngay phía trên giếng thang máy(hoist way). Trong phòng máy có lắp đặt các thiết bị
như tủ điều khiển, bộ hạn chế tốc độ, máy kéo nên phải làm phòng máy rộng hơn trên 2
lần so với diện tích giếng thang thông thường. Vì phòng máy có các thiết bị nhạy cảm
với nhiệt độ như Tủ điều khiển nên phải lắp đặt thiết bị thông gió thích hợp để duy trì
nhiệt độ bên trong phòng dưới 40 độ C. Việc điều chỉnh nhiệt độ duy trì ở trong phạm
vi nhất định là rất quan trọng. Ngoài ra, bên trong phòng máy có lắp đặt các loại thiết bị
vận hành và điều khiển trực tiếp thang máy nên phải lắp đặt các thiết bị khóa để hạn chế
những người không liên quan ra vào phòng máy.
① Máy kéo (Traction Machine)
Máy kéo là thiết bị làm quay Puli, kéo dây cáp chính(main rope) qua đó nâng hoặc

Sàn của buồng thang máy

hạ buồng thang máy. Có thể phân ra làm hai phương thức chính là phương thức hộp

Thiết bị an toàn khi đóng cửa

Cửa buồng thang máy

số(Geared), giảm tốc theo một tỉ lệ nhất định thông qua hộp số làm quay motor, qua


Cáp di chuyển

Thiết bị dừng khẩn cấp

đó làm chuyển động buồng thang máy và phương thức không hộp số(Gearless) gắn

Bảo vệ ngón chân

Ray dẫn buồng thang máy
Công tắc giới hạn phía dưới
Công tắc giới hạn cuối cùng phía dưới
Xích đối trọng
Giảm chấn buồng thang máy

●

Ngoài những trường hợp đặc biệt, phòng máy của thang máy sử dụng cáp kéo có vị trí
Puli chính.

Socket dây cáp

Phòng chờ thang máy

16

(1)Phòng máy

Thiết bị khóa liên động cửa (interlock)


Cửa tầng.

02.

1)Sơ đồ cấu tạo của thang máy sử dụng cáp kéo

3)Cấu tạo

PART

1.Nguyên lý và cấu tạo của thang máy sử dụng cáp kéo

승강기안전과정

Tấm bảo vệ

puli trực tiếp vào trục motor qua đó làm chuyển động buồng thang máy.

Đối trọng
Ray dẫn hướng đối trọng
Giảm chấn đối trọng
Thiết bị an toàn cho dây cáp

AN TOÀN THANG MÁY

●

17



Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy

Cuộn thép

Lò xo giảm xóc

PART

Má phanh

Vòng phanh

[Ảnh 2-1] Cấu tạo của máy kéo

② Motor
Động cơ xoay chiều (AC Motor) : Lần 1, Lần 2, Hệ thống điều khiển
phản hồi(feedback control), Hệ thống điều khiển vô cấp biến đổi tần
Motor

số và biến đổi điện áp (VVVF: Variable Voltage Variable Frequency)

02.

Đệm phanh

[Hình 2-2] Cấu tạo phanh

(2)Buồng thang máy(Car)

Người ta gọi bộ phận nơi hành khách lên và xuống ở trong thang máy là “buồng thang

Động cơ một chiều (DC Motor) : phương thức M/G, phương thức

máy(car)”. Buồng thang máy được chia ra thành khung car (car frame), sàn car và phòng

Thyristor

car. Bên trong buồng thang máy (car) có bảng điều khiển có nút gọi số tầng khi hành

Biên độ hoạt động của motor dành cho thang máy cao hơn hẳn so với các loại motor
thông thường. Theo đó, motor dành cho thang máy được thiết kế dựa trên sự cân nhắc
về sự phát sinh nhiệt sinh ra trong quá trình hoạt động thường xuyên của thang máy.
Vì motor chuyên dụng cho thang máy có một lực hãm phù hợp cũng như có đặc tính

khách muốn đi đến tầng mình muốn và đèn chiếu sáng làm sáng bên trong buồng thang
máy, interphone để liên lạc giữa bên ngoài và hành khách bên trong buồng thang máy;
đèn khẩn cấp hoạt động khi đèn chiếu sáng bị tắt hoặc thang bị mất điện.
Quạt thông gió

quay vòng thỏa mãn tốc độ quy chuẩn của buồng thang máy nên kích cỡ cũng to hơn

Đèn chiếu sáng

so với motor thông thường.

Bảng biểu thị vị trí
Bảng điều khiển
Thiết bị liên lạc với bên ngoài(interphone)
Bảng lựa chọn di chuyển

Nút tầng
Cửa buồng thang máy

③ Phanh (Brake)
Chức năng của phanh thang máy là giới hạn chuyển động trong trường hợp thang
máy bị dừng do sự bất cân bằng trọng lượng của đối trọng và buồng thang máy.
Nếu bị mất chức năng phanh trong lúc dừng thang máy có thể bị trượt đi nên khả
năng xảy ra tai nạn cao và rất nguy hiểm.

Sàn buồng thang máy

[Hình 2-3] Cấu tạo bên trong buồng thang máy

18

●

AN TOÀN THANG MÁY

AN TOÀN THANG MÁY

●

19


Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy


(3)Giếng thang(Hoistway)

Công tắc quá tốc
Lò xo giảm xóc quả lắc
Puli
Quả lắc

Với tư cách là đường dẫn của buồng thang máy khi lên xuống, nó là giá đỡ cho Ray
dẫn hướng(Guide Rail) hướng dẫn đường đi của buồng thang máy, đối trọng(Counter

Dây cáp

Weight), dây cáp(Wire Rope); cửa ra vào và các loại công tắc được lắp đặt ở các tầng

Quả văng
(fly ball)

Quả văng
(fly ball)

Bánh răng
côn(bevel gear)

Quả văng
(fly ball)

Puli
Lò xo giảm
xóc dùng để
nén

Dây cáp

Móc hãm,
kẹp(catch)

dừng của buồng thang máy. Đặc biệt, người ta gọi phần dưới của giếng thang là hố Pit,

Má móc hãm
Công tắc
quá tốc

nó có các công tắc điểm cuối phía dưới, thiết bị căng cáp hạn chế tốc độ, bộ giảm chấn.

PART

4)Thiết bị an toàn
[Hình 2-4] Các loại Bộ hạn chế tốc độ

Đây là thiết bị làm dừng hoạt động hoặc giảm tốc độ của buồng thang máy bằng cách
tác động lên công tắc an toàn (tác động lần 1) khi phát sinh trường hợp tốc độ vượt quá
phạm vi tốc độ quy định của buồng thang máy, nó nhận biết tốc độ của buồng thang máy
thông qua cáp của bộ hạn chế tốc độ được liên kết với buồng thang máy.

Móc hãm,
kẹp(catch)

Lò xo giảm xóc
dùng để nén

Má móc

hãm

Công tắc
quá tốc

thang máy vượt quá tốc độ quy chuẩn, lúc này về mặt cơ khí người ta gọi thiết bị để dừng

Lò xo giảm
xóc dùng để
điều chỉnh

Quả lắc

Puli

Móc hãm,
kẹp(catch)

Dây cáp

a. Hình shoe

Ở thang máy có một tốc độ quy chuẩn và buồng thang máy được nâng lên, hạ xuống bên
Thế nhưng có khi vì lí do đường truyền của cáp hay vì nguyên nhân khác mà buồng

Công tắc quá tốc

buồng thang máy dựa trên bộ hạn chế tốc độ là thiết bị dừng khẩn cấp. Thiết bị dừng
khẩn cấp được lắp đặt ở thang máy sử dụng cáp kéo và thang máy thủy lực gián tiếp.
Ngoài ra, trong trường hợp thang máy được sử dụng ở những nơi nhiều người ra vào như

trên đường hay văn phòng thì phải lắp đặt ở phía đối trọng, bên dưới hố Pit của giếng

Má móc
hãm
Quả lắc
Lò xo giảm xóc
dùng để điều chỉnh

(2)Thiết bị dừng khẩn cấp (safety Device)
trong phạm vi dung sai tốc độ quy chuẩn ấy.

Bộ hạn chế tốc độ có các 3 loại như hình 2-4 dưới đây.
Puli

③ Hình Fly Ball

02.

② Hình Roll safety

(1)Bộ hạn chế tốc độ (Governor)

thang. Tham khảo thêm: thiết bị dừng khẩn cấp này được phát minh bởi một người Mỹ
có tên Elisha Graves Otis(E. G. Otis) vào năm 1852, kể từ lúc này thang máy với ý nghĩa
Lò xo giảm xóc dùng để nén

b. Hình trụ

hiện đại bắt đầu được phát triển. Hình 5 là sơ đồ thiết bị dừng khẩn cấp liên kết với bộ
hạn chế tốc độ.


① Hình đĩa

20

●

AN TOÀN THANG MÁY

AN TOÀN THANG MÁY

●

21


Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy

(4)Thiết bị an toàn cửa
① Khóa liên động(interlock) của cửa tầng
Thiết bị Khóa liên động của cửa tầng là một trong những thiết bị quan trọng nhất
trong số các thiết bị an toàn. Thiết bị này được cấu tạo bởi Door Switch và Door
Lock. Door Switch chặn đường đường ống an toàn giúp buồng thang máy không di
chuyển khi cửa không đóng được. Door Lock giúp cửa của những tầng thang không
tầng.

[Hình 2-5] Mô hình liên kết giữa thiết bị dừng khẩn cấp và bộ hạn chế tốc độ


(3)Giảm chấn (Buffer)

Máng điện kỹ
thuật
(wire duct)

Đây là thiết bị giúp dừng an toàn, tránh va đập trong trường hợp vì một nguyên nhân

Đường dây điện

nào đó mà buồng thang máy hoặc đối trọng không dừng ở tầng dưới cùng và rơi xuống

Hộp nút điều khiển

02.

Hộp móc
Cáp liên
treo
động
Đường
cửa
Công tắc cửa
ray cửa
Tấm quây
cuối

Con lăn thanh
treo(hanger roller)
Puli thanh

treo(hanger pulley)
Khóa liên động
(interlock)

Tấm

hố Pit. Thế nhưng thiết bị này không thể đảm bảo việc dừng an toàn ở trạng thái buồng
thang máy hoặc đối trọng rơi tự do.
Giảm chấn chia ra thành giảm chấn lò xo(Spring Buffer) và giảm chấn dầu(Oil Buffer).
Trường hợp của giảm chấn lò xo, tốc độ quy chuẩn là dưới 60m/min áp dụng với thang
máy và trường hợp của giảm chấn dầu, tốc độ quy chuẩn là trên 60m/min áp dụng với

Má ray dẫn cửa)
Thềm cửa vào
thang máy
Bảo vệ ngón
chân(toe
guard)

thang máy. Hình 6 là mô hình giảm chấn lò xo và giảm chấn dầu.
Cao su
Lò xo giảm xóc

Lò xo giảm
xóc

① Cấu tạo cửa tầng – Mô hình nhìn thấy từ giếng thang

Piston
Xi lanh

Thước thăm
dầu(oil gage)
Gậy có lỗ

Đế

Dầu

[Hình 2-6] Cấu tạo của Bộ giảm chấn

22

●

AN TOÀN THANG MÁY

PART

dừng không mở ra. Hình 7 là hình về khóa liên động của cửa tầng và cấu tạo của cửa

AN TOÀN THANG MÁY

●

23


Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy


Công tắc cửa

Khớp lăn(roller
clutch)

(5)Thiết bị nhận biết quá tải(Overload Switch)
Là thiết bị được lắp đặt ở phần dưới của sàn buồng thang máy(sàn car) hoặc phía dưới
của dây cáp, giúp nhận biết trọng lượng của hành khách và vật thể bên trong buồng thang
máy. Khi trọng lượng vượt quá quy định, nó sẽ phát ra âm báo cho biết số người vượt quá
mức cho phép đồng thời tạm ngưng việc đóng cửa buồng thang máy, khiến cho thang
máy không khởi hành. Nó được lắp đặt ở phạm vi 105~110% trọng lượng quy chuẩn.

Lỗ chìa khóa khẩn cấp

[Hình 2-7] Thiết bị Khóa liên động và cấu tạo của cửa tầng

② Door Closer
Thông thường cửa tầng mở ra khi buồng thang máy đến và tự đóng khi không có
buồng thang máy, Door Closer ngăn ngừa tai nạn có thể xảy ra khi cửa tầng bị mở ra
mà không có buồng thang máy. Thiết bị này có hai loại là phương thức Spring Closer
và phương thức Weight Closer.
③ Thiết bị an toàn khi đóng cửa (Door Safety Device)
Đây là thiết bị làm cửa quay ngược lại bằng cách lắp thiết bị phát hiện ở phía dưới
cửa do lo ngại xảy ra va chạm giữa cửa và hành khách khi hành khách ra vào lúc cửa
đang đóng vì cửa thang máy là hệ thống cửa tự động sử dụng motor đóng mở cửa một
cách tự động. Thiết bị này có các chủng loại như sau:
1) Safety Shoe
Đây là thiết bị an toàn làm dừng việc đóng cửa và khiến cửa quay ngược trở lại nếu
gặp vật cản bằng cách lắp đặt thanh Safety Shoe ở phần cuối cửa buồng thang máy.

2) Thiết bị điện quang (Photo Electric Device)
Là thiết bị an toàn có bộ cảm ứng và đèn chiếu được lắp đặt ở hai bên cửa phát ra tia

phó với trường hợp công tắc giới hạn không hoạt động, người ta còn lắp công tắc giới
hạn cuối cùng (Final Limit Switch).

(7)Công tắc chạy chậm lại(Slow Down Switch)
Buồng thang máy phải dừng ở tầng trên cùng hoặc tầng dưới cùng thông qua thiết bị
dừng thang nhưng vì một nguyên nhân nào đó mà thang máy không giảm tốc độ và vượt
qua tầng trên cùng hoặc dưới cùng. Đây là thiết bị phát hiện ra việc này và làm buồng
thang máy giảm tốc cũng như dừng lại bằng cách cưỡng chế. Công tắc này được lắp đặt
ở trước công tắc giới hạn(Limit Switch).

(8)Công tắc dừng Pit(Pit Stop Switch)
Đây là công tắc ngăn buồng thang máy di chuyển để có thể vào trong hố Pit dọn dẹp,
sửa chữa hoặc bảo dưỡng. Khi công tắc này hoạt động, nguồn điện vào motor và
phanh(Brake) bị chặn.

(9)Công tắc đỗ(Parking)
Đây là công tắc được lắp đặt với mục đích để buồng thang máy dừng nghỉ ở cửa tầng.
Nó được lắp ở các cửa tầng tiêu chuẩn, khi sử dụng công tắc này có thể làm tạm dừng
thang máy hoặc giúp thang máy tái hoạt động.

điện quang, làm cửa quay ngược trở lại khi tia điện quang bị chặn.
3) Thiết bị sóng siêu âm(Ultrasonic Door Sensor)
Là thiết bị an toàn sử dụng sóng siêu âm, phát hiện người hoặc vật thể ở phạm vi cửa
tầng hoặc cửa buồng thang máy.

24


●

AN TOÀN THANG MÁY

AN TOÀN THANG MÁY

●

25

02.

② Khóa liên động của cửa tầng

Là thiết bị ngăn thang máy chạy quá tầng trên cùng và tầng dưới cùng. Ngoài ra để đối

PART

(6)Công tắc giới hạn(Limit Switch)


Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy

2.Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của thang máy
thủy lực
1)Sơ đồ cấu tạo của thang máy thủy lực

2)Nguyên lý hoạt động

Người ta gọi việc tác động vào Piston(Plunger) ở bơm thủy lực bằng dầu để nâng buồng
thang máy lên là thang máy thủy lực. Ở thời kỳ đầu, người ta cũng sử dụng nước cho thang
máy thủy lực.

Ray dẫn kích thủy lực
Công tắc dừng
piston

Ưu điểm

-- Không tốn nhiều trọng lượng ở nóc tòa nhà.
-- Khoảng trống ở đỉnh giếng thang(Top

Bảng điều
Thiết bị thủy lực
khiển

Clearance) không cần lớn.

-- Vì sử dụng xi lanh nên bị hạn chế về
quãng đường hành trình và tốc độ.
-- Vì không sử dụng đối trọng nên lực ở motor phải lớn.

Xi lanh
Phòng máy

Giếng thang
Ray dẫn buồng
thang máy
Công tắc giới

hạn

Ống áp lực

3)Cấu tạo
Dựa vào việc di chuyển Piston được truyền đến buồng thang máy thế nào mà thang máy thủy
lực được chia ra thành 3 loại là phương thức trực tiếp, gián tiếp và thước sao đồ(Pantograph).

Giảm chấn

Phân loại
Trực tiếp
① Cấu tạo theo phương thức gián tiếp của [roping 1:2]
Xà cố định
phía trên

Dây cáp
máy điều tốc

Puli cố
định phía
dưới buồng
thang máy

Thiết bị căng
máy điều tốc

Máy điều tốc
Puli cố định phía
trên piston


AN TOÀN THANG MÁY

(Pantograph)

Là phương thức lắp Puli ở trên Piston và truyền chuyển động của Piston
tới buồng thang máy một cách gián tiếp thông qua dây cáp hoặc dây xích.
Là phương pháp nâng buồng thang máy sử dụng biện pháp mở Thước
sao đồ (Pantograph) cho Piston, được sử dụng nhiều khi làm việc ở kho
hay xưởng.

Thang máy thủy lực có các hình thức như trên. Dưới đây là ưu, nhược điểm của hình thức trực

Cáp nâng

tiếp và gián tiếp.

Xi lanh

Puli cố
định phía
dưới xi lanh

[Hình 2-8] Cấu tạo thang máy thủy lực
●

Thước sao đồ

Là phương thức lắp buồng thang máy ngay bên trên Piston


Piston

② Cấu tạo theo phương thức gián tiếp của [roping 2:4]

26

Gián tiếp

Phương thức

(1)Trực tiếp
① Kích cỡ giếng thang nhỏ và cấu tạo đơn giản.
② Không cần thiết bị dừng khẩn cấp.
③ Việc rơi rụng của nền buồng thang máy với bộ phận đỡ phía dưới rất nhỏ.
④ Để lắp đặt xi lanh phải lắp ống bảo vệ bên trong lòng đất nên sẽ gặp khó khăn khi kiểm
tra xi lanh.
AN TOÀN THANG MÁY

●

27

02.

Piston

PART

-- Thoải mái bài trí trong phòng máy


Cáp nâng

Nhược điểm


Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy

(2)Gián tiếp

(3)Kiểm soát tốc độ

① Không cần ống bảo vệ xi lanh nên việc kiểm tra dễ dàng

Kiểm soát tốc độ của thang máy thủy lực phần lớn là phương thức kiểm soát lưu lượng

② Giếng thang phải lớn để vừa xi lanh.

dầu bơm vào xi lanh sử dụng van kiểm soát lưu lượng nhưng gần đây có xu hướng áp

③ Cần thiết bị dừng khẩn cấp.

dụng phương thức kiểm soát số vòng quay của bơm dựa trên kiểm soát VVVF cho thang

④ Vì dầu hoạt động bị dính và cáp dãn ra nên việc rơi rụng của nền buồng thang máy với

máy thủy lực chở người.
① Kiểm soát tốc độ dành cho van kiểm soát lưu lượng


bộ phận đỡ phía dưới tương đối lớn.

lưu lượng. Phương thức này được chia ra thành đặt van lưu lượng ở đầu vào(Meter

Kích thủy
lực

In) và đặt van lưu lượng ở vị trí rẽ nhánh(Bleed off).
Meter In là phương thức kiểm soát trực tiếp lưu lượng, sáp nhập van kiểm soát lưu
lượng vào đường dẫn chính(tham khảo hình 10).
Vì nó kiểm soát trực tiếp lưu lượng nên nó có khả năng kiểm soát chính xác tốc

Hố Pit

độ nhưng vì phát sinh áp lực trên mức cần thiết để gửi phần dầu thừa trở lại bể

Ống bảo vệ
kích thủy lực

chứa(tank) thông qua van an toàn nên hiệu quả bị giảm so với phương thức Bleed off.
Xi lanh

Khác với Meter In, Bleed off là phương thức sáp nhập van kiểm soát lưu lượng vào
đường nhánh(By Pass) từ đường dẫn chính. Vì đường dẫn này chỉ phát sinh áp lực

① Phương thức trực tiếp

Buồng
thang
máy


Dây
cáp

② Thước sao đồ (Pantograph)

Buồng
thang
máy

Dây
cáp

Xi lanh

1:2 roping

Dây
cáp

Xi lanh

Van kiểm soát
lưu lượng

Van kiểm soát lưu
lượng
Dây
cáp


Xi lanh

1:4 roping

Kích thủy lực

Kích thủy lực

Buồng
thang
máy

Dây
cáp

vừa phải nên hiệu quả cao nhưng khó khăn trong việc kiểm soát tốc độ chính xác.

Van an toàn

Bơm

2:4 roping

Van an toàn

Bơm

① Meter in

② Bleed off


[Hình 2-10] Đường dẫn thủy lực
③ Phương thức gián tiếp

[Hình 2-9] Thang máy thủy lực

② Kiểm soát tốc độ VVVF
Là phương thức kiểm soát tốc độ bằng cách điều chỉnh trực tiếp lượng dầu phóng ra
từ bơm thủy lực vào xi lanh thông qua việc kiểm soát sử dụng tần số quay biến đổi,
điện áp biến đổi, số vòng quay của motor.

28

●

AN TOÀN THANG MÁY

AN TOÀN THANG MÁY

●

29

02.

Buồng
thang
máy(car)

PART


Là phương thức đưa lượng dầu phóng ra từ bơm đến xi lanh thông qua van kiểm soát
Buồng
thang
máy(car)


Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy

③ Van kiểm soát lưu lượng khi đi lên

(4)Van và bơm
Hoạt động và chức năng của các bộ phận như dưới đây.

Phần lớn lượng dầu phóng ra từ bơm đều hướng về xi lanh nhưng cũng có trường hợp

① Bơm(Pump)

dầu được bơm trả về bể chứa do van kiểm soát lưu lượng khi đi lên ở các khu vực có

Thông thường người ta gọi bơm là thứ có vai trò đưa dầu từ bên trong bể chứa vào

tốc độ chậm. Có nghĩa là nó điều chỉnh tốc độ đi lên của Piston theo lượng dầu được

xi lanh. Bơm theo phương thức cưỡng chế lưu lượng có các loại bơm bánh răng, bơm

bơm trả vào trong bể chứa.


cánh gạt quay và bơm trục vít(Screw bump) như hình 12 nhưng với thang máy thủy

④ Van kiểm tra(Check Valve)
Là van giúp dầu chỉ chảy theo hướng đi lên chứ không rơi theo hướng đi xuống. Nó

và chấn động nhỏ.

có vai trò ngăn việc dầu chảy ngược vào xi lanh làm buồng thang máy rơi khi vì một
nguyên nhân nào đó hay thang máy thủy lực mất điện. Van này có chức năng tương

Khóa(lock)

đồng với phanh điện tử của thang máy sử dụng cáp kéo.
⑤ Van kiểm soát lưu lượng khi đi xuống
Đầu
ra

Đầu
vào

Với thang máy thủy lực , khi đi lên bơm hoạt động, phóng dầu vào xi lanh nhưng khi
Đầu
vào

Đầu
ra

Cánh
quạt(vane)


① bơm bánh răng

② bơm cánh gạt quay

đi xuống có thể hạ buồng thang máy xuống bằng cách điều chỉnh lưu lượng dầu trở
lại bể chứa thông qua van kiểm soát lưu lượng khi đi xuống.
⑥ Bộ lọc(Filter)
Nếu trong dầu có chứa những chất như cát hoặc bột sắt sẽ làm tổn thương thành xi
lanh và rút ngắn tuổi thọ của thiết bị. Theo đó, người ta gọi vật được lắp đặt để loại
trừ các chất này này bộ lọc(filter).

Trục quay thuận

Trục quay
cưỡng chế

Thông thường, người ta gọi việc gắn van thủy lực, lưới lọc vào phần đầu máy bơm
là bộ lọc đường ống.
⑦ Van dừng(Stop Valve)
Van này được lắp ở đường ống dẫn áp lực nằm giữa xi lanh và bộ nguồn (power units)
của thang máy thủy lực, khi van đóng thì không thể tác động vào phần giữa xi lanh và
bộ nguồn. Có nghĩa là khi muốn thay bộ nguồn chỉ cần đóng van này thì có thể làm

Miếng đệm kín đầu trục
(mechanical seal)

③ Bơm trục vít

[Hình 2-11] Bơm dẫn dầu cưỡng chế


② Van cứu trợ(Relief Valve)
Van cứu trợ là một trong những loại van điều chỉnh áp lực, ngăn ngừa trường hợp áp
lực lên cao bằng cách khi áp lực ở đường dẫn dầu lên cao hơn 125% so với mức thông
thường thì nó sẽ mở đường dẫn nhánh và bơm trả dầu về bể chứa(tank).

30

●

AN TOÀN THANG MÁY

việc an toàn mà không lo buồng thang máy hạ xuống.

(5)Xi lanh và Piston
Xi lanh và Piston là một trong những thiết bị độc đáo nhất chỉ có thể thấy được ở thang
máy thủy lực. Dù có phần giải thích ở phía trước nhưng với trường hợp của thang máy
thủy lực sử dụng dầu thủy lực để nâng và hạ buồng thang máy thì mối liên hệ mật thiết
giữa xi lanh và piston quan trọng hơn bất cứ điều gì. Ngoài ra mối liên hệ ấy cũng cần
phải tuân theo các máy móc hay dây cáp với trường hợp của thang máy sử dụng cáp kéo.

AN TOÀN THANG MÁY

●

31

02.

Xà dọc(carling)


PART

lực thông thường người ta chỉ sử dụng bơm trục vít có xung áp nhỏ, phát ra tiếng ồn


Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy

(6)Ống dẫn áp lưc, ống cao su cao áp (High Pressure Rubber Hose)
Là đường ống nối giữa xi lanh và bộ nguồn(power units), chủ yếu sử dụng ống cao su
cao áp hoặc ống thép carbon chuyên dụng làm ống dẫn áp lực.

3.Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của thang cuốn và
thang máy bộ hành

Vì dầu cao áp chảy bên trong nên phải đảm bảo không rò rỉ dầu và độ chắc chắn của mối

Từ Escalator (thang cuốn) trong tiếng La tinh có nghĩa là cái thang, được đăng kí thương hiệu lần

nối. Ngoài ra, vì đường ống tiếp xúc trực tiếp với bề mặt tường nên phải lắp đặt các vỏ

đầu tiên tại Mỹ với cái tên Otis. Cùng thời điểm đó, ở một công ty khác nó được gọi với tên là

bọc ở phần xuyên qua tường để đường ống không bị hư hại.

thang di động (Moving stairs), vì tên đăng ký thương hiệu Otis hết thời hạn nên người ta đã thống

1)Sơ đồ cấu tạo thang cuốn


như dưới đây.

02.

So với thang máy sử dụng cáp kéo, thang máy thủy lực có thêm các thiết bị an toàn khác biệt

nhất thuật ngữ cho đến bây giờ là Escalator(thang cuốn).

PART

4)Thiết bị an toàn

Công tắc an toàn tay vịn

Tấm chắn tam giác

Ngăn người hay đồ vật bị kẹt vào khoảng trống giữa lan
can và sàn thang

Khi có người hoặc đồ vật bị kẹt ở băng chuyền công tắc an
toàn sẽ tự khởi động và dừng thang

Tấm bảo vệ váy
Vạch an toàn màu vàng

Tay vịn
Ván ốp đứng

(1)Thiết bị đảm bảo vị trí buồng thang máy so với nền cửa tầng
Đây là thiết bị sử dụng khi buồng thang máy của thang máy thủy lực khi dừng lại lâu ở


Người ta đánh dấu vạch an toàn màu vàng chú ý để chân
hay đồ vật phía trong vạch, tránh người hay đồ vật bị kẹt
vào giữa bước thang và tấm bảo vệ váy

Bước thang
Lan can

một vị trí, dầu sẽ bị rò rỉ nên buồng thang máy sẽ bị hạ xuống một chút; lúc này nó đảm

Thiết bị căng dây xích băng
chuyền

Là thiết bị làm thang máy ngừng hoạt động khi
băng chuyền bị cắt hay bị trùng

bảo buồng thang máy bị hạ xuống tự nhiên nhưng vẫn tự động ở đúng vị trí dưới 75mm

Bảngđiềukhiển
Nút dừng
khẩn cấp

so với tiêu chuẩn so với nền cửa tầng.

Là công tắc an toàn có nhiệm vụ dừng hoạt động
của thang cuốn trong trường hợp khẩn cấp hay
xảy ra tai nạn, được lắp đặt ở đầu ,cuối thang.

Dây xích truyền tay vịn


(2)Thiết bị phòng ngừa motor tự quay
Đây là thiết bị giúp dừng hoạt động của motor trong trường hợp vì lí do nào đó mà buồng
thang máy không đi lên mà motor vẫn quay.

Bảngđiềukhiển
Lược

Xích chuyển động
Xích chuyển động tay vịn
Dây xích Thanh đỡ bước
thang
truyền
Ống cuốn
Động cơ
Chuỗi bước thang

Máy lái
Máy cấp dầu

(3)Thiết bị dừng Piston

Khung đỡ
Thiết bị an toàn chuỗi bước thang

Đây là thiết bị Piston rời khỏi xi lanh.
[Hình 2-12] Sơ đồ cấu tạo thang cuốn

2)Cấu tạo
(1)Các loại thang cuốn
① Phân loại theo khả năng vận chuyển

Theo phương pháp phân loại ta có thể chia thang cuốn ra nhiều loại, thông thường
thang cuốn sử dụng dựa theo độ rộng của lan can mà chia thành loại 1200 và loại
800. Khả năng vận chuyển của mỗi loại trong một lần đi lần lượt là 9000 người và
6000 người.

32

●

AN TOÀN THANG MÁY

AN TOÀN THANG MÁY

●

33


Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy

② Phân loại theo tốc độ

Rãnh cao su

Tốc độ của bậc thang cuốn phải là 30m/giây, tuy nhiên độ nghiêng của thang cuốn

Bàn để chân


phải nhỏ hơn 30 độ, khoảng cách giữa các tầng nhỏ hơn 6m và trong trường hợp số

Phần chêm rãnh
cao su

bậc phẳng tiêu chuẩn là trên 3 thì tốc độ có thể dưới 40m/s.

(2)Bộ phận chuyển động
Bước thang và tay vịn của thang cuốn phải đồng thời chuyển động nên các thiết bị gây
Bánh răng
chuyển động
Bánh răng phụ

Là thiết bị vận hành thang cuốn sử dụng đĩa xích(sprocket) thay vì dùng shiv, dùng
dây thừng thay vì dùng dây xích như thang máy. Đối với máy giảm tốc người ta
thường dùng trục vít(worm gear) nhưng gần đây do sự phát triển của kĩ thuật gia công
người ta thường dùng bánh răng xoắn (helical gear).
Thiết bị hãm phanh được gắn ở trục của máy và trống tang chạy bằng đĩa đệm, nó
được mở bằng van chốt dây ti ô thủy lực. Khoảng cách hoạt động của thiết bị hãm
phanh trường hợp không chở hành khách lên xuống là đồng nhất, trong trường hợp
chở hành khách đi xuống thì khoảng cách là tương đối dài nhưng với trọng lượng tiêu
chuẩn, độ giảm tốc khi đi xuống phải là dưới 0.1G.
② Thiết bị chuyển động tay vịn

Ván đứng

02.

① Máy dẫn động(Driving Machine)


PART

chuyển động này phải hoạt động nối tiếp nhau.

[Hình 2-13] Bậc thang cấu trúc và kết nối tiềm năng

④ Lan can và tay vịn
Ở bên phải và trái của thang đều lắp đặt hai lan can để giữ hành khách không bị ngã,
và ở trên mỗi lan can là tay vịn.

3)Thiết bị an toàn
(1)Thiết bị an toàn chuyển động
Thang cuốn truyền lực bằng cách cần truyền động và bộ truyền động được liên kết với

Tay vịn là bộ phận hành khách dùng tay bám để giữ thăng bằng, bộ phận này và bậc

nhau bằng dây chuyền chuyển động sau đó truyền lực, nếu trường hợp băng chuyền của

thang chuyển động nối tiếp nhau nên phải chuyển động ở cùng một tốc độ .

thang cuốn trong khi đi lên bị cắt thì tùy vào trọng lượng của hành khách đi xuống mà có

③ Bậc thang và băng chuyền

thể phát sinh tai nạn. Khi đó, tấm đệm chân ở phía trên băng chuyền cảm nhận được sự

Trong thang cuốn, bộ phận chở hành khách gọi là bước thang, như trong hình 14 nó

dừng lại của băng chuyền tự động sẽ khởi động phanh hướng đi xuống, đồng thời ngắt


được chia ra làm ván để chân và tấm ván đứng. Để gây chú ý cho hành khách, ở bên

điện để ngăn chặn tai nạn.

phải, bên trái, mặt trước của thang đều được đánh dấu bằng đường phân giới an toàn

lever Công tắc ngắt và kiểm tra
xích truyền
Tấm chà

màu cam. Băng chuyền có vai trò làm chuyển động các bước thang.

Xích truyền

Công tắc
Công tắc phanh
Bánh cóc(bánh
xe khóa chặn)

Bánh xe khóa
chặn
Thiết bị an toàn dây xích
truyền

Đĩa xích
Xích truyền

① Mô hình được lắp ráp

Bánh răng dừng


② Mô hình thiết bị an toàn

[Hình 2-14] Thiết bị an toàn băng chuyền

34

●

AN TOÀN THANG MÁY

AN TOÀN THANG MÁY

●

35


Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy

(2)Thiết bị an toàn băng chuyền
Băng chuyền chuyển động các bước thang là thiết bị để ngắt thang cuốn và kiểm tra

Tấm bảo vệ váy

Lò xo

nguyên nhân khi thang làm việc quá tải, nó thường được lắp đặt ở phần dưới của thang

Lực cố định (thông
thường 20-25kg)

cuốn.
Công tắc ngắt và
kiểm tra xích truyền

Bước thang

Trục dẫn
hướng

Giới hạn SW

PART

[hình 2-16] Công tắc an toàn bảo vệ váy

02.

Thiết bị chuyển động thẳng
Bánh lái đôi(coupled
driving wheel)

4)Thang máy bộ hành
Thang máy bộ hành thường được lắp đặt ở sân bay, phòng chờ, những nơi phải di chuyển
khoảng cách đường dài và sử dụng với mục đích giúp khách bộ hành. Cấu tạo của thang máy

[Hình 2-15] Thiết bị khóa liên động và cấu tạo của cửa nơi đợi thang máy


(3)Thiết bị an toàn tay vịn

bộ hành có tấm ván mặt sàn bằng kim loại, có hình dáng của thang cuốn trải nằm ngang và
bước thang được làm bằng tấm ván cao su. Mặt sàn có những rãnh nhỏ, ở đầu và cuối băng
chuyền những tấm lược phải khớp với nhau làm tăng tính an toàn.

Là thiết bị làm dừng vận hành băng chuyền nhờ nhận biết sự tăng tốc của tay vịn vật vẫn

Mặtthang

di chuyển với một tốc độ đồng nhất với bước đi.

Lan can

Băng chuyền tay cầm
Ván ép

(4)Nút dừng khẩn cấp (Inlet Switch)
Ở lỗ mà tay vịn của thang cuốn đi vào trong, dưới lan can có lắp đặt nút dừng khẩn cấp,
khi có tay trẻ em hay vật thể bị hút vào lỗ, nó sẽ tự động cảm ứng và dừng hoạt động
của thang cuốn.

(5)Công tắc an toàn Skirt Guard

Bảng điều
khiển
Thiết bị an toàn đầu
băng chuyền
Lược


Công tắc được lắp đặt ở gần chỗ ra vào thang cuốn để ngăn chặn sự cố một phần cơ thể
hay quần áo, giày dép bị mắc vào khe hở giữa mặt sàn và bước thang của thang cuốn

[Hình 2-17] Cấu tạo băng chuyền đi bộ

được gọi là công tắc an toàn.
Vật thể bị mắc ở mặt sàn và bước thang, do có sức cản ở tấm skirt guard, công tắc an
toàn sẽ được khởi động và tự động dừng thang.

(1)Độ nghiêng
Độ nghiêng của băng chuyền bộ hành thông thường được giới hạn dưới 12 độ, nhưng
mặt thang được gia công bằng sản phẩm cao su và kim loại và để chống trơn được cho
phép nghiêng đến 15 độ.

36

●

AN TOÀN THANG MÁY

AN TOÀN THANG MÁY

●

37


Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy


(2)Tốc độ quy định
Nếu độ nghiêng dưới 8 độ thì tốc độ phải là 50m/giây, độ nghiêng trên 8 độ thì tốc độ
phải đạt 40m/giây.

4.Cấu tạo và nguyên lý của thang chuyển thực phẩm
Là một dạng thang máy được tạo ra để phù hợp vận chuyển những vật dụng cỡ nhỏ như sách hay
đồ ăn, và dựa vào vị trí của chiếu nghỉ mà được chia thành dạng bàn và dạng sàn.

(3)Thiết bị an toàn
① Công tắc an toàn của băng chuyền

Ở cửa ra vào của dạng bàn, vị trí cách mặt chiếu nghỉ khoảng 75cm phần dưới của cửa ra vào
được lắp đặt bàn hình giá đỡ. Thang dạng sàn (floor type) thường chỉ vận chuyển đồ vật, xe kéo
tay nên sàn của chiếu nghỉ và sàn của buồng thang máy có cùng một độ cao. Thang chuyển thực

mặt bước thang bị cắt ở pa lét.

phẩm không thể chở người và ở cửa ra vào của thang được lắp công tắc tự khớp nhau.

Là công tắc thường được lắp ở vùng phụ cận đầu băng chuyền, tự ngừng hoạt động

02.

② Công tắc ngắt điện khẩn cấp

1)Cấu tạo của thang chuyển thực phẩm

trong trường hợp có tai nạn hoặc trong trường hợp khẩn cấp.
③ Công tắc pha

Ở lỗ mà tay vịn đi vào trong, dưới lan can có lắp đặt nút dừng khẩn cấp, khi có tay
trẻ em hay vật thể bị hút vào lỗ, nó sẽ tự động cảm ứng và dừng hoạt động của thang
cuốn.

Tủ điều khiển
Hệ thống tời năng

Ròng rọc

Ròng rọc cố định
Cáp tải chính
Công tắc giới hạn
phía trên

Cáp di chuyển

Thùng thang
(Buồng thang
máy)

Cửa thang
Nút mở thang

Công tắc giới hạn
phía dưới

Đối trọng
Rail dẫn hướng

[Hình 2-18] Cấu tạo thang tải thực phẩm


38

●

AN TOÀN THANG MÁY

PART

Công tắc an toàn là công tắc tự động ngừng hoạt động khi băng chuyền nối giữa các

AN TOÀN THANG MÁY

●

39


Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy

(1)Cách thức chuyển động

(2)Ray dẫn hướng của thang chuyển thực phẩm

Cách thức chuyển động của thang chuyển thực phẩm cũng giống với cách thức kéo của

Thang chuyển thực phẩm có lượng chứa hàng hóa nhỏ và thông thường không cần thiết


thang máy nhưng được sử dụng bằng phương pháp đặc biệt khác.

phải dừng khẩn cấp nên thường hiếm khi sử dụng ray có giá cao như ray của thang máy.

(2)Cách thức vận hành

Thông thường buồng thang máy và đối trọng nhỏ làm từ thép thương phẩm được lắp đặt
riêng rẽ với nhau, nhưng trong trường hợp thép thương phẩm cỡ lớn, rộng thì có thể sử

cách thức “cùng sử dụng” thông thường của thang máy.

Khi sử dụng thép hình để sản xuất, vì gia công lỗi có thể sẽ dẫn đến những vết lồi lõm.

Cách thức được sử dụng nhiều nhất là ở mỗi cửa của thang đều có công tắc dừng,

Đặc biệt trong trường hợp hạ buồng thang máy trống xuống, buồng thang máy không

phương pháp “ nhiều nút bấm” vận chuyển đến cửa thang của tất cả các tầng. Vì có thể

thể di chuyển bằng trọng lượng của chính nó nên sẽ xuất hiện hiện tượng trơn trượt giữa

gửi đồ đến bất cứ tầng nào như mong muốn nên phương thức này đang được lựa chọn

dây cáp và puli dẫn đến puli không thể quay ngược lại được, khiến cho dây cáp và puli

sử dụng phổ biến.

bị mài mòn. Trường hợp nặng, dây cáp khổng thể di chuyển được nữa hoặc thanh thép

Nguồn gốc của thang chuyển thực phẩm từ “Người phục vụ thầm lặng” cùng với nghĩa


sẽ bị gãy nên phải rất chú ý.

“xe vận chuyển thức ăn” chuyên được sử dụng trong nhà bếp, vận chuyển đến tất cả các
cửa của mỗi tầng, và chỉ cần mang bát đĩa bẩn từ các tầng trở lại nhà bếp.

(3)Buồng thang máy của thang chuyển thực phẩm

Để sử dụng đúng mục đích bằng việc phòng bếp có “nhiều nút bấm”, còn ở các tầng

Lượng hàng hóa chuyên chở ít nên trong buồng thang máy thường không phân biệt mặt

khác chỉ có “nút quay lại” và “nút dừng” giúp tiết kiệm chi phí, những lo lắng về trục

sàn và mặt tường buồng thang máy mà chế tạo lắp ráp bằng tôn định hình. Khung buồng

trặc nhỏ nên nó được sử dụng rộng rãi. Phương pháp này còn được gọi là “Phương pháp

thang máy cũng không được lắp đặt riêng, lõi sắt của phòng buồng thang máy được làm

tầng cơ bản”, “Phương pháp nhiều nút” trước đó cũng được gọi là “Phương pháp các

hơi dày và được gắn dây cáp (hay là vận thăng (ròng rọc) 2:1)..

tầng tương trợ”.

Bên trong buồng thang máy, tùy theo dạng giá mục đích sử dụng là giá vận chuyển thức
ăn hay tài liệu mà lắp đặt giá 2~3 tầng, nếu có thể dỡ được giá đỡ này ra tạo nên không

2)Cấu tạo

(1)Cửa vào thang chuyển thực phẩm (cửa ra vào)

gian rộng có thể dùng chung được. Ở dạng sàn có thể cho xe kéo tay vào được lắp đặt
thiết bị dừng bánh xe (stopper). Thông thường người ta làm gò hơi nhô ra để khi gặp
chấn động khi đang vận hành không bị rơi.

Vì sự tiên lợi về giới hạn và điều kiện vận hành ở chỉ số mặt bằng cửa vào cửa ra vào
thang chuyển thực phẩm người ta thường dùng loại hai cánh mở lên xuống và một cánh
đẩy lên xuống..
Trong trường hợp là thang tải thức ăn dạng sàn cân nhắc cửa dạng tay kéo,so với cửa loại
hai cánh mở lên xuống thì chủ yếu dùng cửa loại một cánh đẩy lên xuống.
Ở tất cả các cửa của thang chuyển thực phẩm phải lắp đặt khóa cửa.
Cửa ra vào có ở mỗi tầng,theo nguyên tắc mỗi buồng thang máy phải có một cái khóa.
Nếu cửa ra vào hai bên đều được mở để cấm đường thì có thể treo biển cảnh cáo đường
giành riêng cho nội bộ, trong trường hợp tìm những biện pháp xử lý an toàn có thể lắp
đặt hai cửa ra vào.

40

●

AN TOÀN THANG MÁY

AN TOÀN THANG MÁY

●

41

02.


dụng một bên là buồng thang máy, một bên là đối trọng để di chuyển.
PART

Thang chuyển thực phẩm không dùng để chở hành khách, do vậy gần như không dùng


Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy

5.Nguyên lý và cấu tạo của thang máy dùng cho xe
lăn
Là một dạng thang máy được thiết kế phù hợp và thuận tiện cho những người tàn tật gặp khó khăn

2)Thang máy dùng cho xe lăn dạng chuyển động nghiêng
Là thiết bị được lắp đặt để chở xe lăn ở cầu thang nối các tầng và chuyển động theo hướng
nghiêng của tay vịn cầu thang, độ nghiêng của ray phải dưới 75 độ so với mặt phẳng.

khi sử dụng cầu thang bộ được chia thành thang chuyển động thẳng và thang nghiêng.
Nút gọi thang

Xích truyền

Là công tắc an toàn ngăn thang
tuột đi khỏi đường đi thông
thường

PART


1)Thang máy dùng cho xe lăn dạng chuyển động thẳng

a

Tiếp điểm giới hạn

02.

Thiết bị chuyển động

Cửa sổ của
thang

Bảng điều
khiển

Bảng điều khiển ở
cửa tầng

Bảng điều
khiển

Đèn khóa liên động
Thiết bị này ngăn không cho ánh sáng đèn lan
rộng ra ngoài khu vực thang máy di chuyển.

Cửa ra vào
thang

[Hình 2-20] Cấu tạo thang máy dùng cho xe lăn dạng chuyển động nghiêng


Đèn

Buồng thang máy

[Hình 2-19] Cấu tạo thang máy dùng cho xe lăn dạng chuyển động thẳng

42

●

AN TOÀN THANG MÁY

AN TOÀN THANG MÁY

●

43


Chương 2

Nguyên lý và cấu tạo của thang máy

(1)Yêu cầu khi sử dụng thang máy dùng cho xe lăn dạng nghiêng

Yêu cầu trong khi sử dụng thang máy dùng cho xe lăn
• Sau khi kết thúc di chuyển và đến tầng mục tiêu

Yêu cầu khi sử dụng thang máy dùng cho xe lăn

① Bấm nút gọi và yêu cầu sự giúp đỡ của nhân viên
② Kiểm tra xem xe đẩy điện và thang máy dùng cho ③ Ngắt điện nguồn của xe đẩy điện
xe lăn đã đúng quy cách chưa

① Sử dụng thiết bị điều khiển và chờ đến khi kết
thúc các bước an toàn.

-- Thiết bị an toàn: Lan can bảo vệ

② Sau khi kết thúc các bước an toàn di chuyển
đến đích một cách an toàn.
③ Trong trường hợp không thể điều khiển thì nhờ
đến sự giúp đỡ của nhân viên thang.

PART

02.

④ Nhấn nút mở thang máy dùng cho xe lăn để hạ
bục thang.
⑤ Sau khi hạ bục thang, cài đặt chế độ an toàn
chống rơi.
-- Cài đặt chế độ an toàn chống rơi ở bục sàn
thang

⑥ Nhân viên an toàn mở bộ giảm tốc.

Yêu cầu khi thang máy dùng cho xe lăn đến nơi
• Yêu cầu khi xuống khỏi thang
① Nhân viên thang gỡ bỏ bộ giảm sóc.


⑦ Nhân viên đẩy và đưa thang đi một cách an toàn.

44

●

AN TOÀN THANG MÁY

② Nhân viên thang đẩy xuống khỏi thang

⑧ Nhân viên thang đóng bộ giảm tốc.
-- Không được di chuyển xe đẩy điện khi thang
máy dùng cho xe lăn đang hoạt động

AN TOÀN THANG MÁY

●

45


Tóm tắt bài học
1.Đối tượng được quy định trong điều kiện an toàn quốc tế
① Người sử dụng
② Người kiểm tra (bao gồm người sửa chữa và bảo hành)
③ Người tiếp cận thứ ba(người không sử dụng thang máy hay người ở gần
thang)

2.Cấu tạo an toàn

① Điều kiện lắp đặt và bảo dưỡng
② Hiểu được cấu tạo khiến người sử dụng hay người tiếp cận không đến gần
được thang máy.
③ Điều kiện mặt sàn không gian làm việc và cabin
④ Điều kiện bảo hộ từ yếu tố nguy hiểm bên ngoài

3.An toàn khi có hỏng hóc
Dừng thang là việc làm cơ bản nhất khi thang đang chuyển động mà xảy ra tai nạn

4.Khái niệm về phòng chống tai nạn thang máy
① Bước 1: Ngăn ngừa hỏng hóc
② Bước 2: Bảo vệ hành khách
③ Bước 3: Giảm thiểu tối đa thiệt hại

46

●

AN TOÀN THANG MÁY


03

Chức năng an
toàn thang máy
Mục tiêu nghiên cứu
Hiểu được ý nghĩa của an toàn thang máy, biết và
hiểu được từng điều kiện của an toàn quốc tế
Hiểu được khái niệm an toàn thang máy và những
thao tác an toàn với các thiết bị khi có sự cố

Biết được những thiết bị an toàn cơ bản và những
nguyên lý của thao tác an toàn với thiết bị .