Hàm lượng cao asen vô cơ trong gạo ở những khu vực sử dụng nước bị ô nhiễm asen cho tưới tiêu và nấu ăn
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.05 MB, 25 trang )
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP. HCM
KHOA MÔI TRƯỜNG
LỚP 10CMT
Hàm lượng cao asen vô cơ trong gạo ở những
khu vực sử dụng nước bị ô nhiễm asen cho
tưới tiêu và nấu ăn
GVHD: TS. Tô Thị Hiền
Sinh viên thực hiện:
- Nguyễn Thị Mỹ Chi
1022035
- Nguyễn Thị Thanh Dung 1022045
Gạo ở các nước Nam và Đông Nam Á có
chứa asen đặc trưng.
TÓM
TẮT
Dùng nước ngầm để tưới tiêu, nấu ăn
dẫn đến lắng đọng và hấp thu asen
trong gạo.
Asen vô cơ là thành phần chính trong
gạo (80 – 90% tổng asen).
Dạng asen, tích lũy sinh học trong gạo và
nguy cơ sức khỏe được thảo luận.
Danh mục từ mới:
•
•
•
•
•
•
•
dietary intake: chế độ ăn thu nhận
amon: mùa khô
boro: mùa mưa
DMAA(III): dimethylarsinous acid
MMAA(III): monomethylarsonous acid
grown under flooded: trồng ngập nước
tolerable daily intake (TDI): lượng tiêu thụ hằng
ngày chấp nhận được
• maximum tolerable daily intake (MTDI): lượng
tối đa tiêu thụ hằng ngày chấp nhận được
NỘI DUNG
1
GIỚI THIỆU
2
ASEN TRONG NƯỚC THỦY
LỢI
3 HÀM LƯỢNG VÀ CÁC DẠNG
ASEN TRONG GẠO
4
NỒNG ĐỘ VÀ CÁC DẠNG
ASEN TRONG CƠM
5
CHẾ ĐỘ ĂN THU ASEN
6
7
TÍCH TỤ SINH HỌC CỦA ASEN
KẾT LUẬN
Giới thiệu
200 triệu người ở Nam và
Đông Nam Á được cho
rằng tiếp xúc với asen từ
nước và thực phẩm
Nguyên tố phổ biến thứ 20
trong vỏ Trái Đất
Nước ngầm bị
nhiễm asen được
dùng để uống và
tưới cây trồng (lúa)
ở S và SE Asia
Mức nền của asen trong
đất lúa nước có thể lên
tới 83 µg g -1 khi tưới
bằng nước ngầm nhiễm
ASEN
Gạo có chứa lượng
asen tương đối cao,
hầu hết trong số đó
là vô cơ
Asen trong gạo là một
mối đe dọa lớn đối với
sức khỏe của người dân
Fig. 1. Arsenic concentrations in groundwater of South-East Asian regions under
reducing conditions. A, Ganges delta (Bangladesh); B, theMekong delta (Cambodia
and Vietnam); C, Red River delta (Vietnam); D, Irrawaddy River delta (Myanmar) and
Chao Phraya basin (Thailand) (Winkel et al., 2008).
Asen trong các tầng nước ngầm
Một số khoáng vật tự nhiên chứa Asen
Arrsennopyrite
Orpiment
Gallery
Realar
Sulfite
Flouresc
Lolligite
Asen trong nước thủy lợi
• Một mối đe dọa đến sản xuất lúa bền vững ở Nam
và Đông Nam Á.
Hấp thu
Lắng đọng
Một lượng lớn nước ngầm
chứa lượng asen cao đã được tưới
tiêu cho lúa mùa khô tăng
lượng asen tích tụ trong đất mặt.
Hàm lượng asen chứa trong
đất mặt ở Bangladesh đã tăng lên
đáng kể trong 15 năm (Robert et
al, 2007).
Tỷ lệ asen lắng đọng từ nước
tưới bị ô nhiễm trong đất địa hình
bằng phẳng cao hơn trong đất có
ảnh hưởng của lũ.
Lúa là cây trồng nhạy cảm nhất
với nhiễm độc asen.
Asenat có ái lực liên kết cao với
các kết tủa sắt hydroxitphân bón
chứa sắt, vi khuẩn rhizospheric có thể
làm cho cả sắt và asen tích tụ và hấp
thụ trong cây lúa.
Lúa trồng ở điều kiện ngập nước
(kỵ khí), trong đó chủ yếu là asen tồn
tại dạng chính là As (III) hòa tan và
dễ dàng đưa lên từ dung dịch đất bởi
cây lúa.
Nồng độ asen trong gạo
• Gạo đến nay là nguồn cung cấp asen lớn nhất (50-70
% tổng số bữa ăn ) cho người dân nông thôn.
• Tất cả các nghiên cứu cho thấy nồng độ asen trong
gạo châu Á cao hơn so với các nước khác.
• Gạo ở Nam và Đông Nam Á sẽ là một nguồn quan
trọng thu nhận asen với người dân khu vực này, và
những quốc gia nhập khẩu gạo từ khu vực này.
Nồng độ (µg g-1 d khối lượng) của tổng số, phần asen vô cơ và hữu cơ trong
gạo nguyên liệu từ các nước khác nhau.
Khu vực
địa lý
Mùa
Tổng
asen
•
•
Loại,
giống
lúa
•
Nồng độ asen khác nhau
theo từng khu vực địa lý
(đất, phương pháp canh
tác)
Gạo Úc, Phi-lip-pin có
tổng lượng asen thấp
nhất.
Gạo Bangladesh và Ấn
Độ có hàm lượng cao
nhất.
Nồng độ asen trong thành phần gạo
Gạo
láng
Nguyên
hạt
Cám
0,3-0,5 µg g -1 dwt
0,5-0,8 µg g- 1 dwt
0,6-1,2 µg g -1 dwt
0,7-1,6 µg g -1 dwt
Vỏ
Các dạng asen trong gạo:
•
•
Asen vô cơ
Asen hữu cơ
As (III) chiếm ưu thế hơn As (V).
Tỷ lệ asen trong gạo cho thấy sự khác nhau về
nguồn gốc, chủng loại và giống.
• Gạo Hoa Kỳ có hàm lượng asen ít hơn các
nước khác như EU, châu Á.
• Chỉ tìm hiểu dạng methyl hóa của asen hữu cơ
trong gạo.
• Methyl hóa asen trong gạo Hoa Kỳ cao hơn so
với các nước khác.
• Nguyên nhân là do nguồn nước ngầm, thuốc
trừ sâu, vi sinh vật methyl hóa asen.
Biến đổi các dạng asen trong gạo:
• Các dạng asen trong gạo không chỉ khác nhau về khu
vực địa lý mà cũng khác nhau về giống, chủng loại,
mùa sinh trưởng và thành phần hạt gạo.
• Nguyên nhân là do ảnh hưởng của yếu tố môi trường
cũng như hình thái học và chức năng sinh lý của cây
lúa.
Sự thay đổi do các giống lúa khác nhau:
Miniket: 86%
Asen vô cơ chiếm
ưu thế
Gạo Hoa Kỳ:
Gạo dài trắng có nồng độ
DMAA(V) cao hơn gạo dài
nâu
Gạo Ấn Độ:
Gạo thơm hạt dài: 36-67%
Gạo thơm, dài, nâu: 61%
Gạo dài, đỏ: 65%
Mùa sinh trưởng:
Xét gạo Bangladesh
trong 2 mùa mưa và
mùa khô:
Hàm lượng asen vô
cơ trong gạo mùa
mưa (81 – 83%) cao
hơn gạo mùa khô (60
– 71%)
Thành phần khác nhau:
• Phân tích 2 loại gạo Trung Quốc
và 4 loại gạo Bangladesh:
Asen hữu
cơ, vô cơ
Hạt láng,
ngũ cốc và
cám
- Có sự thay đổi lớn
về nồng độ asen vô c
so với hữu cơ.
- % asen vô cơ: hạ
láng
Nồng độ asen (µg g-1 khối lượng khô) trong gạo nguyên liệu và chế biến từ
các quốc gia khác nhau, và sự đóng góp của nồng độ asen trong nước nấu ăn
trên tổng số và asen vô cơ chứa trong cơm.
Nồng độ asen trong gạo nấu chín:
Phương pháp
nấu ăn
Nước nấu ăn bị
ô nhiễm.
Nấu cơm với
lượng nước
nhiều hay ít.
Hình thành
chelat bởi hạt
gạo hoặc do bay
hơi trong quá
trình nấu ăn
Nồng độ asen trong gạo sống bị ảnh
hưởng bởi phương pháp nấu:
Gạo ít nước >
13-37% gạo
sống
Gạo nấu ít
nước > 2760% gạo
nhiều nước
Ngũ cốc cao
hơn 57,18%
gạo sống
Nồng độ
asen
Gạo nhiều
nước thấp hơn
6,59% gạo
sống
Nguyên nhân: asen
được hấp thụ bởi gạo
qua quá trình thẩm
thấu từ nước nấu ăn
trong khi nấu
Tỷ lệ nước: gạo= 6:1
làm giảm tổng asen
vô cơ trong gạo nấu
chín.
Sự tích góp asen trong gạo trong chế độ
ăn uống:
Ô nhiễm asen đặt ra mối đe dọa nghiêm
trọng đối với sức khỏe con người
- Có nhiều cách tiếp xúc: hít vào,
tiếp xúc qua da, ăn uống( nhiều
nhất)
- Ô nhiễm nước ngầm vào gạo là
nguyên nhân chính dẫn đếnn hiễm
độc asen.
- Xác định nguồn tiếp xúc giảm
thiểu những rủi ro sức khỏe.
- Không chỉ nồng độ cao mà khả
năng biệt hóa của gạo cũng gây
nguy hiểm cho sức khỏe.
- 42-91% tổng asen trong gạo ở
Nam và ĐNA là nguồn vô cơ độ
hại.
Các sản phẩm từ gạo (bánh gạo,
ngũ cốc, sữa gạo…) cũng chưta ỷ
lệ asen vô cơ cao.
Khả năng tích lũy sinh học của asen từ
gạo:
1 phần được hấp thụ sẵn trong đường
ruột;1 phần tiếp tục được duy trì, vận
chuyển và hấp thụ tiếp.
Khả năng tích lũy sinh học trong gạo
nấu chín cao (>90%)
Các hợp chất asen vô cơ độc hại dễ
dàng đồng hóa vào máu.
Tổng số cơ và vô cơ nồng độ asen (µg g-1 d. wt.) trong hạt gạo, và lượng asen vô cơ tối
đa tiêu thụ hàng ngày chấp nhận (MTDI) đối với con người (2,1 µg d-1 kg thể trọng-1)
theo WHO (Williams et al., 2006)). Các MTDI được dựa trên tổng nồng độ asen hạt,
trọng lượng cơ thể 60 kg, tốc độ tiêu thụ 0,5 kg gạo d-1, hàm lượng arsen vô cơ (%), và
khả năng sinh học của asen vô cơ trong cơm (90% (Laparra et al., 2005)).
Kết luận:
• Asen vô cơ được phân loại như chất ung thư do có
độc tính cao.
• Ngoài nước uống thì gạo cũng là 1 nguyên nhân quan
trọng gây nhiễm asen.
• Lượng asen vô cơ có nhiều trong các loại gạo ở Nam
và Đông Nam Á, đặc biệt là Bangladeh và Ấn Độ.
Cảm ơn cô và các bạn
đã chú ý lắng nghe
