TƯ LIỆU CHUYÊN MÔN TIỂU HỌC.
--------------------------
CÁCH TỔ CHỨC VÀ
QUY TRÌNH VIẾT SÁNG KIẾN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MẪU:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI
NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
TỔ CHỨC CÁC CHUYÊN ĐỀ
Ở TỔ CHUYÊN MÔN
Khoa học giáo dục
LỜI NÓI ĐẦU
Trong giai đoạn xã hội hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, nguồn
lực con người Việt Nam trở nên có ý nghĩa quan trọng, quyết định sự
thành công của công cuộc phát triển đất nước. Giáo dục ngày càng có
vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng thế hệ người Việt
Nam mới, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Đảng và nhà
nước luôn quan tâm và chú trọng đến giáo dục. Với chủ đề của năm
học là “Tiếp tục đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục”
đối với giáo dục phổ thông. Để đạt được mục tiêu trên đòi hỏi người
dạy học phải có kiến thức sâu và sự hiểu biết nhất định về nội dung
chương trình sách giáo khoa, có khả năng hiểu được về tâm sinh lí
của trẻ, về nhu cầu và khả năng của trẻ. Đồng thời người dạy có khả
năng sử dụng một cách linh hoạt các phương pháp và hình thức tổ
chức dạy học phù hợp với đối tượng học sinh. Căn cứ chuẩn kiến
thức kỹ năng của chương trình lồng ghép giáo dục vệ sinh môi
trường, rèn kĩ năng sống cho học sinh. Coi trọng sự tiến bộ của học
sinh trong học tập và rèn luyện, động viên khuyến khích không gây
áp lực cho học sinh khi đánh giá. Tạo điều kiện và cơ hội cho tất cả
học sinh hoàn thành chương trình và có mảng kiến thức dành cho đối
tượng học sinh năng khiếu. Việc nâng cao cất lượng giáo dục toàn
diện cho học sinh là nhiệm vụ của các trường và giáo viên. Để có
chất lượng giáo dục toàn diện thì việc giáo viên sáng tạo viết sáng
kiến là vô cùng quan trọng. Sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) của
người giáo viên (GV) là nhằm thúc đẩy việc nghiên cứu, ứng dụng
trong việc giảng dạy, quản lý. SKKN không chỉ mang đến những đổi
mới, sáng tạo trong công tác dạy và học, mà còn giúp người GV
thoát khỏi sức ỳ. Hoạt động viết sáng kiến kinh nghiệm (SKKN) là
một hoạt động nằm trong nhiệm vụ, kế hoạch chuyên môn của từng
năm học được ngành và các trường học tiến hành song song cùng với
hoạt động dạy- học và một số hoạt động khác....Nó phải được coi là
nghiên cứu khoa học hay phương pháp dạy học của giáo viên. Tuy
nhiên, thực tế cho thấy hoạt động này còn tồn tại nhiều vấn đề chưa
được nhìn nhận, đánh giá, hiểu đúng bản chất của nó. Vì vậy, ở bài
viết này tôi muốn mạn phép chia sẻ với bạn đọc để phần nào hiểu
đúng bản chất của hoạt động trên. "Sáng kiến kinh nghiệm" là
những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo mà người viết tích lũy được trong
thực tiễn công tác giảng dạy và giáo dục, bằng những họat động cụ
thể đã khắc phục được những khó khăn mà với những biện pháp
thông thường không thể giải quyết được, góp phần nâng cao hiệu
quả rõ rệt trong công tác của người giáo viên. Để có tài liệu nghiên
cứu, viết sáng kiến kịp thời và sát với chương trình học, phù hợp với
công việc của giáo viên, tôi đã nghiên cứu biên soạn: “Cách tổ chức,
quy trình viết SKKN và Sáng kiến đã đạt giải cấp thị xã làm mẫu:
“Một số biện pháp đổi mới nội dung và hình thức tổ chức các chuyên
đề ở tổ chuyên môn chất lượng, hiệu quả”. Tài liệu nhằm giúp giáo
viên có cơ sở, định hướng để viết sáng kiến hiệu quả hơn để nâng cao
chất lượng dạy học của mình.
Trân trọng giới thiệu với thầy giáo và cô giáo cùng quý vị bạn
đọc tham khảo và phát triển tài liệu:
CÁCH TỔ CHỨC VÀ
QUY TRÌNH VIẾT SÁNG KIẾN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MẪU:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI
NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
TỔ CHỨC CÁC CHUYÊN ĐỀ
Ở TỔ CHUYÊN MÔN
Trân trọng cảm ơn!
NỘI DUNG TÀI LIỆU GỒM
1. Cách tổ chức, quy trình viết SKKN
2. Sáng kiến: Một số biện pháp đổi mới nội dung và hình thức tổ
chức các chuyên đề ở tổ chuyên môn chất lượng, hiệu quả”
CÁCH TỔ CHỨC VÀ
QUY TRÌNH VIẾT SÁNG KIẾN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MẪU:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI
NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG
TỔ CHỨC CÁC CHUYÊN ĐỀ
Ở TỔ CHUYÊN MÔN
1. Cách tổ chức và quy trình viết SKKN
a) Về khâu tổ chức
- Đối với nhà trường: Lãnh đạo các trường phổ thông cần có kế
hoạch ngay từ đầu năm học, cho giáo viên tự do đăng kí tên đề tài
SKKN của mình.
- Phân công những người có năng lực, kinh nghiệm giúp đỡ thêm, có
thể hỗ trợ thêm về mặt tài liệu, phương tiện, kinh phí, thời gian...Cần
thiết có bản hướng dẫn chi tiết về cấu trúc SKKN và biểu chấm cho
từng người tham khảo.
- Đối với tổ chuyên môn: Ngoài những giờ thao giảng, sinh hoạt
khác, tổ chuyên môn cần tận dụng quỹ thời gian cùng trao đổi, thảo
luận vấn đề đồng nghiệp đang làm để bổ sung giải pháp cho nhau.
Đây cũng một trong những con đường nhằm đổi mới sinh hoạt tổ
chuyên môn, và cùng một lúc đạt được 2 đích: tránh hình thức sinh
hoạt giấy tờ; nâng cao hiệu quả công tác dựa vào những SKKN được
tạo ra bằng tâm huyết và sự hỗ trợ của tổ nhóm.
- Cần thành lập Hội đồng chấm đảm bảo quy trình, khoa học và công
bằng.
b) Quy trình viết SKKN
Một SKKN phải đảm bảo những yêu cầu về mặt nội dung và
hình thức như sau:
- Về mặt nội dung:
+ Phán ánh, đánh giá được thực trạng của vấn đề mình đề cập khi
chưa áp dụng SKKN mới.
+ Trình bày được rõ ràng các biện pháp, phương pháp, quan điểm về
mặt lí luận, thực tiễn của SKKN mới.
+ Các hướng dẫn cụ thể cho việc áp dụng, vận dụng SKKN ấy.
+ Hiệu quả sau khi áp dụng SKKN mới
+ Những đề xuất nào khi thực hiện SKKN đó
- Về mặt hình thức:
Cần trình bày rõ ràng theo bố cụ từng phần, mục, tiểu mục và
đánh số, kí hiệu phân chia rõ ràng. Đầu tiên là Bìa, các Từ viết tắt, kí
hiệu (nếu có), Mục lục, Nội dung SKKN, Phụ lục (các phiếu điều tra,
giáo án minh họa), Tài liệu tham khảo. Trình bày ở phong chữ Times
New Roman và cỡ chữ 14.....
Thông thường một SKKN gồm 3 phần cơ bản và ở mỗi phần có các
tiểu mục nhỏ được sắp xếp theo thứ tự sau:
I. Đặt vấn đề
1. Lí do chọn đề tài hay Tính cấp thiết của đề tài
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3. Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu
4. Phương pháp nghiên cứu
5. Giả thiết khoa học
6. Đóng góp mới của đề tài
7. Thời gian nghiên cứu
Đối với phần Đặt vấn đề là hết sức quan trọng vì nếu chọn được một
đề tài về mặt nội dung thể hiện sự cấp thiết cần phải giải quyết, cải tổ
đã một phần thành công. Và nó thành công hơn nếu xét về mặt ngôn
ngữ đảm bảo sự chặt chẽ, lo gic, đọc lên là biết được phạm vi, giới
hạn cần làm thì quá trình tiến hành viết đề cương hay bản chính sẽ dễ
dàng. Nếu làm NCKH thì nhất thiết có thể phải đủ cả 7 mục trên, còn
viết SKKN không hoàn toàn như vậy, có thể lược bớt một số mục,
riêng mục 1 nhất thiết phải có.
II. Giải quyết vấn đề
- Cơ sở khoa học (gồm cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn) của vấn đề
nghiên cứu
- Trình bày được số liệu điều tra, khảo sát tình hình thực tế, thực
trạng (của đơn vị, lĩnh vực, địa phương…) về những vấn đề liên quan
đến đề tài.
- Đánh giá thực trạng về những vấn đề liên quan đến đề tài (gồm
những mặt mạnh- ưu điểm, những hạn chế- khuyết điểm)
- Nguyên nhân của thực trạng trên
- Nêu hệ thống các giải pháp, những tác động (hoặc các kiến thức…),
đảm bảo tính khoa học, tính sư phạm, tính mới, tính thực tiễn,… để
thực hiện nhiệm vụ nhằm đạt được mục đích nghiên cứu đẫ nêu ở
phần đặt vấn đề
- Phân tích, tổng hợp, rút ra kết luận khoa học. Nêu được những kết
quả thực hiện và những nhận định làm nổi bật được tác dụng của của
đề tài thông qua việc đối chiếu các số liệu liên quan trước và sau khi
thực hiện các giải pháp
III. Phần kết luận và kiến nghị
- Nêu được ý nghĩa của đề tài (tác dụng đối với bản thân, tập thể, địa
phương, với lĩnh vực, bộ môn..)
- Đề xuất phạm vi và nội dung ứng dụng, những nội dung cần điều
chỉnh, sửa đổi… Đề xuất những nội dung cần được tiếp tục nghiên
cứu và những kiến nghị đối với cấp liên quan
2. Sáng kiến: Một số biện pháp đổi mới nội dung và
hình thức tổ chức các chuyên đề ở tổ chuyên môn
chất lượng, hiệu quả”
TÓM TẮT SÁNG KIẾN
1. Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến: Việc tổ chức các chuyên đề
là một trong những hoạt động đặc trưng, cơ bản của tổ chuyên môn
nhằm bồi dưỡng, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên
đồng thời góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh. Cách
tổ chức chuyên đề trước đây thường là: tổ trưởng phân công một giáo
viên hoặc luân phiên giáo viên cho đồng đều; giáo viên được phân
công viết lý thuyết chuyên đề rồi triển khai miệng, giáo viên trong tổ
nghe viết, ghi xong hết thời gian nên dẫn đến việc nắm bắt nội dung
chuyên đề bị hạn chế, giáo viên không còn thời gian thảo luận, chia
sẻ bổ sung cho chuyên đề; Giáo viên trong tổ chuyên môn nắm
không chắc nội dung chuyên đề nên thực hiện làm theo nội dung
chuyên đề của giáo viên gặp nhiều khó khăn. Vậy làm thế nào để tổ
chuyên môn tổ chức các chuyên đề chất lượng, hiệu quả? Giáo viên
được phân công có thời gian chuẩn bị kĩ chuyên đề; giáo viên trong
tổ có thời gian nghiền ngẫm nội dung chuyên đề và có nhiều thời
gian thảo luận, chia sẻ...? Từ hoàn cảnh thực tế đó, tôi tiến hành thực
hiện nghiên cứu, tìm tòi những biện pháp nhằm thực hiện có hiệu quả
các chuyên đề ở tổ chuyên môn.
2. Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến.
2.1. Điều kiện: Ban giám hiệu cho phép tổ chuyên môn được triển
khai thực nghiệm, áp dụng sáng kiến; Giáo viên trong tổ chuyên môn
có chút ít hiểu biết về Internet, nhất trí thực hiện theo các biện pháp
đề ra trong sáng kiến.
2.2. Thời gian: Học kì II năm học 2016-2017 và học kì I năm học
2017-2018.
2.3. Đối tượng: Tổ chức các chuyên đề ở tổ chuyên môn trong
trường Tiểu học.
3. Nội dung sáng kiến:
+ Tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến: Biện pháp đổi mới tổ
chức các chuyên đề ở tổ chuyên môn được đề xuất trong sáng kiến có
tính sáng tạo, phù hợp với thực tiễn. Sáng kiến của tôi đề xuất Ba
biện pháp lớn nhằm nâng cao chất lượng tổ chức chuyên đề ở tổ
chuyên môn. Những biện pháp trong sáng kiến hoàn toàn mới, đó là:
“Biện pháp ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lí, tổ chức các
chuyên đề ở tổ chuyên môn” biện pháp này giúp giảm bớt thời gian
nghe, chép nội dung chuyên đề, tận dụng được thời gian ngoài giờ
của giáo viên trong việc nghiên cứu thấu đáo nội dung chuyên đề trên
gmail tổ để hiểu sâu về chuyên đề; “Biện pháp xây dựng, hình thành
nề nếp, tự giác tham gia vào các chuyên đề của giáo viên” Đây là
biện pháp khuyến khích thi đua giúp bồi dưỡng ý thức trách nhiệm,
tính tự giác, lòng yêu nghề của mỗi giáo viên và “Biện pháp đổi mới
hình thức, nội dung mỗi chuyên đề ở tổ chuyên môn” biện pháp này
đa dạng hóa hình thức, nội dung chuyên đề; tổ chức chuyên đề nhằm
góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh và giúp các
chuyên đề ở tổ chuyên môn được tổ chức nhẹ nhàng, hiệu quả hơn.
+ Các biện pháp của sáng kiến có tính khả thi cao: Vì các biện
pháp đề ra trong sáng kiến được thực nghiệm, áp dụng dễ dàng. Tất
cả các tổ chuyên môn trong các trường tiểu học đều có thể thực hiện
áp dụng sáng kiến này.
+ Lợi ích thiết thực của sáng kiến: Sáng kiến giúp cho việc tổ chức
các chuyên đề ở tổ chuyên môn diễn ra nhẹ nhàng, hiệu quả vì đã
giảm bớt thời gian giáo viên được phân công thực hiện chuyên đề
giảng miệng nội dung còn giáo viên trong tổ ghi chép; tận dụng được
thời gian của giáo viên ngoài giờ vào nghiên cứu tài liệu trên gmail
tổ - sinh hoạt trực tuyến; Toàn bộ thời gian sinh hoạt chuyên môn
trực tiếp để giáo viên thào luận, chia sẻ bổ sung những ý kiến tốt cho
chuyên đề.
4. Khẳng định giá trị, kết quả đạt được của sáng kiến: Sau
một năm thực nghiệm, áp dụng sáng kiến, việc tổ chức các chuyên đề
ở tổ chuyên môn của tôi diễn ra tự nhiên, nhẹ nhàng và đạt hiệu quả
cao hơn hẳn những năm học trước.
5. Đề xuất kiến nghị để thực hiện áp dụng hoặc mở rộng sáng
kiến: Ban giám khảo công tâm, ghi nhận cho điểm cao, lãnh đạo
Phòng Giáo dục thị xã cho phép triển khai, mở rộng áp dụng sáng
kiến này trong các tổ chuyên môn các nhà trường tiểu học của thị xã.
MÔ TẢ SÁNG KIẾN
1. Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến.
Giáo dục Tiểu học có vai trò rất quan trọng trong hệ thống giáo
dục quốc dân, là cấp học nền tảng của các cấp học nước nhà. Chính
vì thế giáo viên tiểu học có một vị trí và vai trò rất quan trọng đào tạo
ra thế hệ con người mới có kiến thức, có kĩ năng để phát triển toàn
diện trong tương lai. Để thực hiện được điều này, các tổ chuyên môn
trong các nhà trường cần chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo
viên, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và chất lượng
giáo dục học sinh. Việc tổ chức các chuyên đề ở tổ chuyên môn là
hoạt động vô cùng quan trọng góp phần nâng cao trình độ chuyên
môn cho giáo viên và nâng cao chất lượng giảng dạy của các nhà
trường. Thực tế, tổ chuyên môn trong các nhà trường đã có nhiều
hình thức bồi dưỡng, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ
giáo viên cụ thể là: Tự học tự bồi dưỡng theo kế hoạch, dự giờ thăm
lóp học tập lẫn nhau; Khuyến khích giáo viên học các lớp cao đẳng,
đại học; tổ chức thao giảng, thi giảng; tổ chức chuyên đề .. v.v...
Trong các hoạt động đó thì việc tổ chức các chuyên đề ở tổ chuyên
môn là một trong những hoạt động quan trọng của tổ chuyên môn
trong trường học. Tuy hình thức tổ chức các chuyên đề khác nhau
nhưng mục tiêu chung đều nhằm đổi mới phương pháp dạy học, giáo
dục hay tìm giải pháp mới khắc phục những vướng mắc, những tình
huống giáo dục nảy sinh trong quá trình dạy học. Khi tổ chức các
chuyên đề, giáo viên được trực tiếp giảng dạy, được trình bày hiểu
biết, được thảo luận, tranh luận về chuyên môn sẽ nâng cao hiểu biết
về kiến thức cũng như năng lực chuyên môn nghiệp vụ. Tổ chuyên
môn làm được điều này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ
giáo viên, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và chất
lượng giáo dục học sinh. Tổ chuyên môn là một bộ phận cấu thành
của nhà trường – là nơi thực hiện nhiệm vụ dạy học và giáo dục học
sinh. Tổ chức tốt các chuyên đề ở tổ chuyên môn sẽ nâng cao năng
lực chuyên môn cho giáo viên, tháo gỡ kịp thời những khó khăn
trong giảng dạy của giáo viên, chất lượng học tập của học sinh sẽ
ngày một được nâng lên... Việc tổ chức các chuyên đề ở tổ chuyên
môn trước đây thường là: Tổ chức theo sự chỉ đạo của Ban giám
hiệu, hoặc tổ trưởng tự lập kế hoạch từ đầu năm theo gợi ý của Ban
giám hiệu; thời gian tổ chức là chiều thứ hai sau khi học xong 3 tiết
học liên tiếp hoặc tổ chức trong ngày thứ bẩy. Phần lớn tổ trưởng
thường bị động chưa tự chủ trong việc tổ chức chuyên đề. Cách tổ
chức chuyên đề trước đây thường là: tổ trưởng phân công một giáo
viên hoặc luân phiên giáo viên cho đồng đều; giáo viên được phân
công viết lý thuyết chuyên đề rồi triển khai miệng, giáo viên trong tổ
nghe viết, ghi xong hết thời gian nên dẫn đến việc nắm bắt nội dung
chuyên đề bị hạn chế, giáo viên không còn thời gian thảo luận, chia
sẻ bổ sung cho chuyên đề; Giáo viên trong tổ chuyên môn nắm
không chắc nội dung chuyên đề nên thực hiện làm theo nội dung
chuyên đề của giáo viên gặp nhiều khó khăn. Các tổ trưởng thường
có tâm lí thực hiện các chuyên đề theo kế hoạch đề ra đầu năm mà
không sáng tạo, không tự chủ bổ sung thêm chuyên đề để giải quyết
những khó khăn trong thực tế giảng dạy, giáo dục học sinh. Vậy làm
thế nào để tổ chức tốt các chuyên đề ở tổ chuyên môn, giáo viên có
thời gian nghiền ngẫm nội dung chuyên đề một cách kĩ càng, giáo
viên được nghiên cứu sâu nội dung chuyên đề, có thời gian thảo luận,
chia sẻ bổ sung cho chuyên đề, giáo viên hiểu và thực hiện được nội
dung chuyên đề, giáo viên hứng thú tham gia chuyên đề ở tổ chuyên
môn? Muốn giải quyết vấn đề này tổ trưởng chuyên môn cần đổi mới
hình thức tổ chức các chuyên đề sao cho: Giảm thời gian triển khai,
bớt việc giáo viên được phân công thực hiện chuyên đề đọc nội dung
còn giáo viên trong tổ ghi chép, dành nhiều thời gian cho giáo viên
thào luận, chia sẻ bổ sung những ý kiến tốt nhất cho chuyên đề. Tôi
tiến hành thực hiện nghiên cứu, tìm tòi những biện pháp nhằm thực
hiện có hiệu quả các chuyên đề ở tổ chuyên môn.
2. Cơ sở lý luận của vấn đề.
Giáo viên tiểu học trong các trường hiện nay phần lớn đã đạt
chuẩn và trên chuẩn, năng lực chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên
vững vàng. Tuy nhiên giáo viên không thể dùng kiến thức, kĩ năng sư
phạm của mình để giải quyết được tất cả mọi tình huống diễn ra
trong quá trình dạy học và giáo dục. Một số ít giáo viên chưa có kinh
nghiệm, còn hạn chế trong xử lí các tình huống dạy học và giáo dục
cụ thể cần khắc phục. Giáo dục cũng như các lĩnh vực khác trong
cuộc sống luôn cần đổi mới để luôn phát triển đó là một điều tất yếu.
Tổ chức các chuyên đề để nhằm nâng cao chất lượng dạy học, hiệu
quả công tác và bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên là
việc làm cần thiết. Giáo viên tham gia các chuyên đề được trực tiếp
tham gia giảng dạy, được thảo luận, được góp ý sẽ tháo gỡ được
những khó khăn những vướng mắc trong giảng dạy và giáo dục.
Tham gia chuyên đề giáo viên còn còn được bộc lộ năng lực, được
thể hiện trình độ chuyên môn nghiệp vụ của mình. Tổ chức chuyên
đề ở tổ chuyên môn, giáo viên còn có cơ hội học tập, có cơ hội trao
đổi với đồng nghiệp giỏi, rút ra được những kinh nghiệm giảng dạy
hay cũng như kinh nghiệm giáo dục học sinh hiệu quả. Bởi vậy, nâng
cao chất lượng tổ chức các chuyên đề ở tổ chuyên môn nhằm bồi
dưỡng phẩm chất năng lực sư phạm, chuyên môn nghiệp vụ cho tập
thể giáo viên. Qua hoạt động thảo luận, phân tích, xử lí các tình
huống sư phạm trong giảng dạy, giáo dục đã góp phần bồi dưỡng
chuyên môn nghiệp vụ, kinh nghiệm giáo dục cho giáo viên. Tổ chức
chuyên đề ở tổ chuyên môn nhằm góp phần bồi dưỡng giáo viên theo
Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học. Để việc tổ chức chuyên đề ở
tổ chuyên môn nhẹ nhàng hiệu quả, đạt được mục tiêu thì cần thiết
phải đổi mới hình thức, nội dung chuyên đề ở tổ chuyên môn, một
cách khoa học, chặt chẽ. Cần lựa chọn biện pháp tổ chức khả thi nhất
phù hợp điều kiện thực tế nhà trường.
3.Thực trạng của vấn đề
3.1.Thực trạng về đội ngũ giáo viên trong tổ chuyên môn.
Năm học 2016-2017, tổ chuyên môn 4+5 do tôi phụ trách có 13
đồng chí giáo viên đều có trình độ trên Chuẩn = 100% trong đó có 11
đồng chí giáo viên có trình độ đại học sư phạm, 2 đồng chí giáo viên
có trình độ cao đẳng sư phạm.
Năm học 2017-2018, tổ chuyên môn 4+5 do tôi phụ trách có 12
đồng chí giáo viên đều có trình độ trên Chuẩn = 100% trong đó có 10
đồng chí giáo viên có trình độ đại học sư phạm, 2 đồng chí giáo viên
có trình độ cao đẳng sư phạm. Tổ chuyên môn 4+5 là một tập thể
đoàn kết có trách nhiệm, đội ngũ giáo viên có kinh nghiệm giáo dục
có trình độ chuyên môn tốt, tất cả đều có hiểu biết về Internet lại có ý
thức học hỏi tiếp cận cái mới, một tập thể quan tâm giúp đỡ đồng
nghiệp nên thuận lợi cho việc thực nghiệm, áp dụng sáng kiến.
3.2.Thực trạng về bản thân tổ trưởng chuyên môn.
Là một giáo viên đã nhiều năm làm tổ trưởng chuyên môn, được
giao nhiệm vụ quản lí, tổ chức các hoạt động của tổ chuyên môn, tôi
hiểu sâu sắc được tâm tư, nguyện vọng của đại đa số giáo viên và
tâm lí học sinh, nắm rõ được công việc và các hoạt động mà tổ
chuyên môn cần thực hiện trong từng giai đoạn của năm học.
Trong năm học, tổ trưởng chuyên môn có nhiệm vụ quản lí, tổ
chức rất nhiều hoạt động nhằm bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho
giáo viên góp phần nâng chất lượng học tập và hoạt động giáo dục
cho học sinh. Trong đó, việc tổ chức các chuyên đề ở tổ chuyên môn
là nhiệm vụ quan trọng, cần thiết không thể thiếu mà cần tổ chức sao
cho chu đáo, hiệu quả, bản thân tôi suy nghĩ nghiên cứu và nhận ra
rằng tổ trưởng chuyên môn cần phải sáng tạo mạnh dạn đổi mới nội
dung, hình thức tổ chức các chuyên đề ở tổ chuyên môn nhằm nâng
cao trình độ chuyên môn cho giáo viên từ đó góp phần nâng cao chất
lượng dạy học; Tổ trưởng cần khuyến khích, hướng dẫn giáo viên
mạnh dạn tham gia các chuyên đề, mạnh dạn thảo luận tìm biện pháp
nâng cao chất lượng việc dạy và học nhằm nâng cao chất lượng giáo
dục chung của nhà trường. Thực hiện nghiên cứu, tìm tòi những biện
pháp nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng tổ chức các chuyên đề ở tổ
chuyên môn là rất cần thiết, làm thế nào để giảm thời gian giáo viên
được phân công chuyên đề triển khai, giáo viên ghi chép nội dung
đồng thời tăng thời gian cho giáo viên thảo luận, phát biểu ý kiến giải
quyết những vấn đề của chuyên đề. Được sự cho phép của Ban giám
hiệu nhà trường, sự ủng hộ của tập thể giáo viên trong tổ chuyên
môn, tôi tiến hành nghiên cứu, lựa chọn và thực nghiệm tại tổ chuyên
môn sáng kiến: “Một số biện pháp đổi mới nội dung và hình thức tổ
chức các chuyên đề ở tổ chuyên môn chất lượng, hiệu quả”
4. Các biện pháp, giải pháp thực hiện.
4.1. Biện pháp ứng dụng công nghệ thông tin vào việc tổ
chức các chuyên đề ở tổ chuyên môn.
Đề giảm thời gian triển khai nội dung chuyên đề của giáo viên
được phân công thực hiện chuyên đề, giảm thời gian giáo viên trong
tổ chuyên môn ngồi nghe và ghi chép nội dung chuyên đề trong sinh
hoạt chuyên môn như thường làm trước đây, tổ trưởng chuyên môn
lập gmail chung của tổ chuyên môn. Qua gmail chung của tổ chuyên
môn, giáo viên được phân công thực hiện chuyên đề gửi kế hoạch
chuyên đề, nội dung lí thuyết chuyên đề, giáo án, bài giảng minh họa
chuyên đề... lên gmail chung của tổ chuyên môn trước ba ngày sinh
hoạt chuyên môn; giáo viên trong tổ chuyên môn – theo quy định của
tổ, có nhiệm vụ tải về đọc nghiên cứu trước, suy nghĩ, xem xét thấu
đáo trước nội dung chuyên đề; Đến buổi sinh hoạt chuyên môn, các
đồng chí giáo viên trong tổ đã biết, hiểu nội dung chuyên đề, giáo
viên sẽ chuẩn bị được nhiều ý kiến thiết thực bổ sung kịp thời, đề
xuất các biện pháp phù hợp cho chuyên đề nên nội dung chuyên đề
phong phú, tường minh và hiệu quả hơn. Làm được việc này, giáo
viên trong tổ chuyên môn sẽ có nhiều thời gian thảo luận, tranh luận,
đóng góp ý kiến nên chuyên đề của tổ chuyên môn được bổ sung đầy
đủ hơn, chuyên đề của tổ chuyên môn được thực hiện nhẹ nhàng hơn.
Nhờ có gmail chung của tổ chuyên môn nên thời gian triến khai lý
thuyết chuyên đề được tinh giản, tất cả số thời gian buổi sinh hoạt
chuyên môn dành cho giáo viên trình bày ý kiến bổ sung cho nội
dung chuyên đề.
Thông qua gmail chung của tổ chuyên môn giáo
viên trong tổ có thể gửi nội dung bổ sung cho nội dung chuyên đề, bổ
sung cho giáo án, bài giảng minh họa của chuyên đề hoặc đề xuất các
giải pháp thực hiện chuyên đề ... (sinh hoạt chuyên môn trực tuyến).
Cũng thông qua gmail chung của tổ chuyên môn, ý kiến bổ sung cho
nội dung chuyên đề, đề xuất các giải pháp thực hiện các chuyên đề
giảng dạy cập nhật làm cho các chuyên đề: sinh hoạt chuyên môn
theo nghiên cứu bài học và sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề
được triển khai một cách chu đáo, đầy đủ, chính xác, nhẹ nhàng,
không mất nhiều thời gian như trước đây. Có thể nói: gmail chung
của tổ chuyên môn là cầu nối giữa các tổ viên, là nơi sinh hoạt
chuyên môn trực tuyến giúp cho buổi sinh hoạt chuyên môn trực tiếp
của tổ không mất nhiều thời gian mà nội dung phong phú, nhẹ nhàng
và hiệu quả hơn.
4.2. Biện pháp xây dựng, hình thành nề nếp, kỉ cương trong
việc tổ chức các chuyên đề ở tổ chuyên môn.
Công việc của tổ trưởng: Để việc tổ chức các chuyên đề ở tổ
chuyên môn đạt kết quả tốt, ngay từ đầu năm học, tổ trưởng chuyên
môn cần lập kế hoạch chuyên đề chi tiết, đầy đủ nội dung, dự kiến
hình thức tổ chức hợp lí cho mỗi loại chuyên đề. Tổ trưởng chuyên
môn có nhiệm vụ theo dõi giám sát, hướng dẫn đồng thời nghiên cứu
kĩ lưỡng nội dung các chuyên đề do giáo viên gửi trên gmail tổ
chuyên môn, đánh giá khách quan, chính xác việc thực hiện các
chuyên đề của giáo viên qua một cách cụ thể, qua đó chỉ ra được
những mặt mạnh cần phát huy, những nhược điểm, rút ra bài học
kinh nghiệm cần khắc phục. Tổ chuyên môn quy định, thống nhất với
giáo viên: Sau mỗi chuyên đề, tổ trưởng chuyên môn tập hợp ý kiến
của giáo viên tổng hợp thống nhất nội dung, các hình thức tổ chức
dạy học phù hợp với đối tượng học sinh địa phương để mỗi giáo viên
trong tổ chuyên môn lấy đó làm cơ sở định hướng đổi mới phương
pháp, biện pháp dạy học phù hợp với đối tượng học sinh cụ thể nhằm
nâng cao chất lượng dạy học. Tổ trưởng chuyên môn gửi file “Thống
nhất nội dung thực hiện sau chuyên đề” lên gmail của tổ; giáo viên
trong tổ mở gmail chung của tổ chuyên môn để cập nhật, nghiên cứu
và áp dụng thực hiện với đối tượng học sinh lớp mình cho phù hợp.
Ý kiến thảo luận đóng góp của giáo viên: Vì kế hoạch chuyên
đề, nội dung lí thuyết chuyên đề, giáo án-bài giảng minh họa chuyên
đề.v.v... đã gửi lên gmail, giáo viên trong tổ đã biết, đã hiểu nên đến
buổi sinh hoạt chuyên môn triển khai chuyên đề, đánh giá chuyên đề,
tổ trưởng yêu cầu từng giáo viên phát biểu ý kiến: bổ sung nội dung,
đề xuất biện pháp, hình thức tổ chức dạy học của mỗi giáo viên. Tổ
trưởng, tổ phó hướng dẫn giáo viên được phân công thực hiện
chuyên đề ghi chép, chắt lọc, lựa chọn những ý kiến, biện pháp hay
bổ sung cho nội dung chuyên đề, cho giáo án bài giảng minh họa. Tổ
trưởng tổng hợp thống nhất nội dung chuyên đề cần thực hiện.
Tổ chuyên môn quy định: Giáo viên trong tổ chuyên môn mở
gmail tổ mỗi ngày ít nhất 1 lần để cập nhật thông tin; khi tham gia
sinh hoạt chuyên đề trực tiếp ở tổ chuyên môn thì dứt khoát phải trật
tự, luôn tập trung lắng nghe ý kiến phát biểu của đồng nghiệp và ghi
chép đầy đủ nội dung thống nhất. Mỗi giáo viên tham gia chuyên đề
cần suy nghĩ, phát biểu ít nhất một lần bổ sung ý kiến của mình cho
chuyên đề có như vậy mới biến nội dung chuyên đề là tổng hợp trí
tuệ, kinh nghiệm của giáo viên trong tổ chuyên môn. Làm được như
vậy, chuyên đề mới có chất lượng, mới nâng cao được trình độ
chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên và chất lượng học sinh. Thực
hiện dân chủ hóa trong sinh hoạt tổ chuyên môn là nhiệm vụ quan
trọng, tổ chuyên môn khuyến khích giáo viên chia sẻ, bày tỏ ý kiến,
theo dõi sát sao, coi việc: “Giáo viên tích cực tham gia đóng góp ý
kiến cho chuyên đề; giáo viên trật tự, luôn tập trung lắng nghe ý kiến
phát biểu của đồng nghiệp” là một tiêu chí thi đua khi đánh giá giáo
viên cuối năm.
4.3. Biện pháp đổi mới nội dung, hình thức tổ chức một
chuyên đề ở tổ chuyên môn.
4.3.1. Biện pháp đổi mới nội dung, hình thức sinh hoạt
chuyên môn dựa trên “Nghiên cứu bài học” của tổ.
Bốn bước tổ chức sinh hoạt chuyên môn dựa trên “Nghiên cứu
bài học” được tôi áp dụng, thực nghiệm ở tổ chuyên môn nơi tôi
công tác thường chỉ diễn ra trong hai buổi sinh hoạt tổ chuyên môn
trực tiếp xen kẽ sinh hoạt chuyên môn trực tuyến trên gmail tổ gồm
những việc như sau:
Việc thứ nhất là sự chuẩn bị chuyên đề:(Bước 1) Tổ trưởng
chuyên môn ngoài nhiệm vụ viết dự thảo nghị quyết như những buổi
sinh hoạt chuyên môn khác. Tổ trưởng chuyên môn còn phải viết kế
hoạch triển khai sinh hoạt chuyên môn dựa trên “Nghiên cứu bài
học” và gửi File kế hoạch chuyên đề lên gmail chung của tổ chuyên
môn. Giáo viên được phân công viết lí thuyết chuyên đề (phân công
từ đầu năm học) dựa trên kế hoạch của tổ trưởng tiến hành viết lí
thuyết chuyên đề (Chỉ rõ nội dung, phương pháp dạy học tích cực,
hình thức tổ chức giảng dạy môn học nhằm nâng cao chất lượng học
sinh ...) gửi lên gmail tổ ít nhất 2 ngày trước buổi sinh hoạt chuyên
môn trực tiếp.
Việc thứ hai tiến hành sinh hoạt chuyên môn để triển khai:
(Bước 1)
Tổ trưởng chuyên môn tổ chức họp, triển khai sinh hoạt
chuyên môn dựa trên “Nghiên cứu bài học”: Tổ trưởng chuyên môn
nêu mục tiêu, ý nghĩa, nội dung và hình thức tổ chức chuyên đề
“Nghiên cứu bài học” và dự kiến phân công giáo viên soạn bài và
dạy minh họa (Theo kế hoạch đầu năm học). Giáo viên được phân
công viết lí thuyết chuyên đề nêu vắn tất những điểm cơ bản về nội
dung, phương pháp dạy học tích cực, hình thức tổ chức giảng dạy
môn học (do giáo viên trong tổ chuyên môn đã được nghiên cứu
trước nội dung chuyên đề gửi trên gmail tổ). Giáo viên trong tổ tiến
hành thảo luận nội dung chuyên đề và quyết định phân công giáo
viên sẽ soạn bài và dạy minh họa cùng nhóm hỗ trợ thiết kế giáo án,
dự định thời gian sẽ tiến hành dạy minh họa.
Việc thứ ba tổ chức: “Xây dựng kế hoạch bài học”: (Bước 1)
Giáo viên được phân công dạy minh họa cùng nhóm hỗ trợ thiết
kế giáo án tiến hành soạn giáo án, bài giảng minh họa của chuyên đề
“Nghiên cứu bài học”. Khi thiết kế giáo án, bài giảng minh họa cho
chuyên đề xong, giáo viên dạy gửi File giáo án chuyên đề, bài giảng
minh họa của chuyên đề lên gmail chung của tổ; Giáo viên trong tổ theo quy định mở File giáo án, bài giảng minh họa của chuyên đề
hoặc tải File giáo án, bài giảng minh họa của chuyên đề đó về nghiên
cứu, dự kiến đóng góp bổ sung nội dung gì, để hoàn thiện giáo án
chuyên đề, bài giảng minh họa của chuyên đề (Giáo viên trong tổ
chuyên môn gửi ý kiến đóng góp cho chuyên đề lên gmail tổ; giáo
viên được phân công dạy minh họa mở hoặc tải về xem xét cùng
nhóm hỗ trợ thiết kế giáo án tiến hành thảo luận, chất vấn cùng nhau
khi thấy cần thiết – sinh hoạt trực tuyến). Giáo viên được phân công
dạy minh họa cùng nhóm hỗ trợ căn cứ vào hiểu biết của mình và tập
hợp nội dung đóng góp của tập thể giáo viên trong tổ tiến hành chỉnh
sửa lại giáo án, bài giảng minh họa của chuyên đề “Nghiên cứu bài
học” sao cho chi tiết, cụ thể, khoa học hơn, phù hợp với học sinh địa
phương và in nộp cho tổ trưởng chuyên môn trình ban Giám hiệu
duyệt. Theo quy định của tổ chuyên môn: Giáo án chuyên đề sinh
hoạt chuyên môn dựa trên “Nghiên cứu bài học“ được Ban giám hiệu
duyệt sẽ được chuyển đến tay giáo viên dạy minh họa trước khi tổ
chức dạy minh họa ít nhất 3 ngày.
Việc thứ tư “Tiến hành bài học và dự giờ”:(Bước 2) Tổ
trưởng chuyên môn cùng giáo viên trong tổ tiến hành tổ chức cho
giáo viên dạy minh họa trên lớp, giáo viên trong tổ chuyên môn dự
giờ dạy minh họa ngồi phía trước và xung quanh lớp để quan sát học
sinh và giáo viên dạy trong suốt thời gian diến ra tiết dạy. Tổ trưởng
yêu cầu giáo viên tham dự tập trung quan sát hoạt động học tập của
học sinh là chủ yếu. Giáo viên dạy và dự cần quan sát học sinh học,
cách phản ứng của học sinh trong giờ học, cách làm việc nhóm học
sinh, những sai lầm học sinh mắc phải, thái độ tình cảm của học
sinh... Quan sát tất cả đối tượng học sinh, không được “bỏ rơi” một
HS nào. Giáo viên tiến hành so sánh bài giảng với giáo án đã thiết kế
của khối, đánh giá kết quả tiết dạy; Vì giáo án, bài giảng là trí tuệ của
cả tập thể nên nội dung, các phương pháp giảng dạy của giáo viên
dạy chỉ dùng để đánh giá sự nhịp nhàng giữa các hoạt động dạy của
giáo viên và hoạt động học của học sinh; không đánh giá, cho điểm
tiết dạy. Mỗi giáo viên tự đặt mình vào vị trí của người dạy để phát
hiện những khó khăn trong việc học của học sinh để tìm cách giải
quyết.
Việc thứ năm tổ chức “Suy ngẫm, thảo luận về bài học
nghiên cứu”: (Bước 3) Giáo viên trong tổ chuyên môn trở lại văn
phòng tổ: Mỗi giáo viên một ý kiến chia sẻ, tiến hành thảo luận, tìm
những nguyên nhân dẫn đến thành công và nguyên nhân dẫn đến thất
bại (Nếu có) các phần chưa đạt được so với mục tiêu tiết dạy, nội
dung của chuyên đề sinh hoạt chuyên môn dựa trên “Nghiên cứu bài
học” vừa thực hiện. Giáo viên dạy chia sẻ cảm nhận và bày tỏ những
cái tâm đắc những điều chưa hài lòng, chưa làm được về tiết dạy.
Giáo viên dự giờ sau khi tập trung quan sát việc học của học sinh,
đưa ra minh chứng về những gì đã nhìn thấy được về cách học, suy
nghĩ, giải quyết vấn đề của học sinh trên lớp, để rút kinh nghiệm, bổ
sung, đưa ra biện pháp mới nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả tiết
dạy. Giáo viên trong tổ chuyên môn lắng nghe, tôn trọng ý kiến của
nhau khi tham gia thảo luận. Tổ trưởng chuyên môn tổ chức cho giáo
viên trao đổi trước tập thể tổ chuyên môn đi đến thống nhất phương
pháp và hình thức tổ chức dạy môn học được chọn dạy trong chuyên
đề sinh hoạt chuyên môn dựa trên “Nghiên cứu bài học”. Dựa trên
thống nhất chung của tổ chuyên môn, giáo viên dạy chủ động lựa
chọn phương pháp, biện pháp mới phù hợp với học sinh lớp cụ thể,
tự điều chỉnh phương pháp giảng, hình thức tổ chức dạy cho hợp lí
nhằm nâng cao chất lượng.
Việc thứ sáu: (Bước 3) Thư kí thông qua biên bản họp sinh hoạt
chuyên môn và yêu cầu giáo viên trong tổ chuyên môn lần lượt kí
xác nhận vào biên bản. Tổ trưởng chuyên môn rút kinh nghiệm với
giáo viên khi dự giờ, nhóm hỗ trợ soạn giáo án chuyên đề, đánh giá
nhận xét tiết dạy động viên đồng nghiệp.
Việc thứ bẩy: “Áp dụng cho thực tiễn dạy học hàng ngày”
(Bước 4) Tổ trưởng chuyên môn tổng hợp, hệ thống nội dung mà
giáo viên trong tổ đã thảo luận thống nhất sau chuyên đề. Tổ trưởng
chuyên môn gửi File nội dung thống nhất sau chuyên đề lên gmail
chung của tổ; Giáo viên trong tổ chuyên môn theo quy định tải
xuống, in lưu hồ sơ học tập bồi dưỡng. Cuối cùng các giáo viên viết
bài báo cáo nêu rõ những nội dung mà mình tiếp thu được liên quan
đến chủ đề nghiên cứu và những nội dung mà bản thân có thể áp
dụng trong giảng dạy.
4.3.2. Biện pháp đổi mới hình thức, nội dung một buổi sinh
hoạt chuyên môn theo chuyên đề “Chia sẻ kinh nghiệm”
4.3.2.1. Cách tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề
“Chia sẻ kinh nghiệm” trước đây: Các bước tổ chức sinh hoạt
chuyên môn theo chuyên đề “Chia sẻ kinh nghiệm” trước đây ở tổ
chuyên môn gồm:
Bước thứ nhất: Tổ trưởng chuyên môn tổ chức họp sinh hoạt
chuyên môn, triển khai sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề: Nêu
mục đích, ý nghĩa, hình thức, nội dung của sinh hoạt chuyên môn
theo chuyên đề, dự kiến phân công giáo viên chuẩn bị nội dung
(Theo kế hoạch đầu năm học). Giáo viên trong tổ chuyên môn tiến
hành thảo luận quyết định phân công giáo viên sẽ chuẩn bị nội dung
lí thuyết.
Bước thứ hai: Giáo viên được phân công chuẩn bị nội dung
sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề tiến hành viết bài chia sẻ kinh
nghiệm phần lý thuyết (ví dụ: Bồi dưỡng, giúp đỡ học sinh tiếp thu
chậm môn Toán...). Trong bài chia sẻ kinh nghiệm của mình, giáo
viên nêu rõ kinh nghiệm, thủ thuật, giải pháp, biện pháp đã thực hiện
có kết quả trong giảng dạy, giáo dục học sinh. Khi soạn thảo xong
nội dung chuyên đề, giáo viên được phân công trình văn bản lên ban
giám hiệu duyệt.
Bước thứ ba: Tổ trưởng chuyên môn tổ chức cho giáo viên
được phân công trình bày phần lí thuyết nội dung chuyên đề trước
tập thể giáo viên trong tổ chuyên môn, giáo viên trong tổ thảo luận,