ĐỀ SỐ 3


BỘ ĐỀ THI THPT QUỐC GIA CHUẨN CẤU TRÚC BỘ GIÁO DỤC
Môn: Ngữ văn
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề

I. ĐỌC HIỂU (3 điểm)
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Xe đưa chúng tôi về Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên hợp Quốc (MINUSCA). Đây là nơi mà
chúng tôi - những sĩ quan gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, đến từ nhiều quốc gia sống và làm
việc trong vòng một năm. Những người lính Việt Nam đã có mặt ở đây từ năm 2015. Tại Phái
bộ MINUSCA hiện có 5 sĩ quan Việt Nam đang làm nhiệm vụ. Chúng tôi ở trong một khu trọ
có tường bao quanh, được MIMUSCA đánh giá là “an toàn ở thủ đô Bangui”.
Nội chiến gần 5 năm ở đất nước này khiến hàng nghìn người thiệt mạng, hàng trăm nghìn
phải lánh nạn ở các nước láng giềng. Nhiều tổ chức nhân đạo đã có mặt, giúp người dân tị
nạn, hỗ trợ dạy học, dạy kỹ năng sống. [...]
Ở đây nhiều trẻ vô gia cư. Hàng ngày, các em vạ vật nhặt những đô rơi rụng cố nhét vào
bụng cho qua cơn đói. Các em đi lang thang xin ăn, nhưng cũng chẳng ai có để cho. Buổi tối
bọn trẻ tìm về ngủ dưới hiên các nhà thờ. Nhiều em đã bị cưỡng hiếp và giết hại. Sinh mệnh
của những đứa trẻ ở nơi không có hòa bình mỏng manh như tờ giấy.[…]
Việt Nam mất mát, đau thương quá nhiều vì chiến tranh, nên có lẽ người Việt là những
người thấu hiểu giá trị của hòa bình và luôn khao khát lan tỏa giá trị ấy. Những người lính
mũ nồi xanh đến từ nhiều quốc gia khác nhau, mỗi người một nhiệm vụ, một góc nhìn, nhưng
đều có chung mong muốn góp phần mang lại bình yên và cải thiện cuộc sống cho người dân
nơi này. Đó là ý nghĩa sâu sắc của công việc “gìn giữ hòa bình” mà Liên hợp quốc đang làm
trong nhiêu năm.
Những ngày đầu năm, chúng tôi đón Tết ở nơi cách quê hương 10.000 cây số với bánh
chưng, xôi nếp và mâm ngũ quả. Lần đầu tiên, bốn đứa trẻ trong lớp học của tôi biết đến loại
bánh đặc biệt làm từ gạo nếp, thịt lợn, đậu xanh. Sau gần hai tiếng cùng gói, bọn trẻ đã cho
“ra lò” 7 cái bánh chưng.

Những ngày tháng làm nhiệm vụ nơi này, làm tôi nhận ra, rằng biết cách trân trọng hòa
bình và những điều giản dị mình đang có, cũng là điều phải học.
Từ Cộng hòa Trung Phi
(Trích Học cách yêu hòa bình, Lê Ngọc Sơn - Sĩ quan giữ gìn hòa bình Liên Hợp Quốc,
theo báo điện tử VNExpress.net, 07/02/2018)
Câu 1. Đoạn trích trên thuộc phong cách ngôn ngữ chính nào?


Câu 2. Theo tác giả, chúng ta cần làm gì để thấu hiểu giá trị của hòa bình?
Câu 3. Vì sao tác giả cho rằng: biết cách trân trọng hòa bình và những điều giản dị mình
đang có, cùng là điều phải học?
Câu 4. Từ đoạn trích trên, anh/ chị rút ra được bài học gì cho mình?
II. LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Anh/ Chị hãy viết một đoạn văn (khoáng 200 chữ) với chủ đề: Được sống trong hòa bình.
Câu 2. (5,0 điểm)
Cảm nhận của anh/ chị về vẻ đẹp thiên nhiên và con người qua đoạn trích thơ sau:
Ta về, mình có nhớ ta
Ta về, ta nhớ những hoa cùng người.
Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi
Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng.
Ngày xuân mơ nở trắng rừng
Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang.
Ve kêu rừng phách đổ vàng
Nhớ cô em gái hái măng một mình.
Rừng thu trăng rọi hòa bình
Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung.
(Trích Việt Bắc, Tố Hữu, Ngừ văn 12- Nâng cao,
Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017, tr. 84 – 85)
Từ đó, liên hệ với đoạn trích thơ dưới đây để tìm thấy cảm hứng khắc họa vẻ đẹp thiên nhiên

và con người của nhà thơ:
Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Nhìn nắng hàng câu nắng mới lên
Vườn ai mướt quá xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền.
(Trích Đây thôn Vĩ Dạ, Hàn Mặc Tử, Ngữ văn 11 – Nâng cao,
Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017, tr.46)
I. ĐỌC HIỂU (3 điểm)
Câu 1. Phong cách ngôn ngữ chính luận/ Chính luận.
Câu 2.Theo tác giả, để thấu hiểu giá trị của hòa bình chúng ta cần:
Hiểu được, nếu chiến tranh xảy ra thì đau thương, mất mát sẽ ghê gớm như thế nào. Để từ
đó mới biết, hiểu và trân trọng hòa bình.


Câu 3.Tác giả cho rằng: biết cách trân trọng hòa bình và những điều giản dị mình đang có,
cũng là điều phải học vì:
Không phải ai cũng thấy, hiểu và cảm nhận được hậu quả ghê gớm của chiến tranh. Không
phải ai cũng có tình yêu đồng loại, biết trân trọng những giá trị văn hóa, tinh thần của các dân
tộc. Những điều này, muốn biết, hiểu cần phải học.
Câu 4. HS dựa vào nội dung đoạn trích và rút ra những bài học cho bản thân. Dưới đây là
một số gợi ý:
– Cần biết trân trọng và gìn giữ hòa bình.
– Biết cách trân trọng hòa bình và những điều giản dị mà mình đang có, cũng là điều phải
học.
– Nếu chưa biết hậu quả của chiến tranh thì sẽ khó thấu hiểu được giá trị của hòa bình.
–…
II. LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Đối với đề yêu cầu viết theo chủ đề, HS có thể triển khai theo nhiều hướng khác nhau
nhưng cần đảm bảo hướng vào chủ đề chính: Được sống trong hòa bình. Đồng thời đoạn văn

cần lập luận chặt chẽ, lí lẽ và bằng chứng đưa ra cần xác đáng để đảm bảo tính thuyết phục.
Dưới đây là một đoạn văn tham khảo:
Quy ước viết tắt : [Đ]: Đặt vấn đề
[M]: Mở rộng

[G]: Giải quyết vấn đề
[B]: Bài học/Thông điệp

[Đ] Trong bối cảnh hiện nay, khi tình trạng xung đột, bạo lực leo thang, các cuộc chạy đua
vũ trang, chủ nghĩa khủng bố, các nguy cơ an ninh phi truyền thống đang đe dọa đến hòa
bình, ổn định, sinh kế và cuộc sống của hàng chục triệu người dân tại nhiều khu vực trên toàn
thế giới, nên việc được sống trong hòa bình lại càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. [G]
Hòa bình là trạng thái xã hội không có chiến tranh, không dùng vũ lực để giải quyết các tranh
chấp trong quan hệ giữa các quốc gia, dân tộc, các nhóm chính trị xã hội. Hòa bình đối ngược
với chiến tranh. Hòa bình không chỉ quan trọng đối với sự phát triển mà nó còn là tiền đề và
điều kiện tiên quyết cho việc bảo đảm nhân quyền-một trong những mối quan tâm hàng đầu
của nhân loại ngày nay. Được sống trong hòa bình là khát vọng của toàn nhân loại. Ngày
quốc tế hòa bình mong muốn các nước trên thế giới hãy nói lên tiếng nói của mình, tiếng nói
vì hòa bình, để Trái đất này luôn hiện hữu một màu xanh - màu xanh hòa bình. [M+B] Đối
với mỗi học sinh, hòa bình không đâu xa, nó bắt nguồn từ cách chúng ta ứng xử với mọi
người trong cuộc sống hằng ngày: biết nhường nhịn, biết yêu thương, biết quan tâm đến mọi
người xung quanh đã là góp phần vào giữ gìn hòa bình. Chúng ta cần phê phán mạnh mẽ


những hành vi bạo lực và chia rẽ, đố kị để góp phần xây đựng hòa bình trong cộng đồng. Bạn
và tôi hãy cùng tất cả mọi người chung tay bảo vệ cuộc sống hòa bình để tất cả mọi người
đều được sống trong hạnh phúc. Ngày quốc tế hòa bình được Liên Hợp quốc (LHQ) khởi
xướng vào năm 1981 và lần đầu tiên được tổ chức vào tháng 9/1982. Tới năm 2002, Đại hội
đồng Liên Hợp quốc chính thức tuyên bố lấy ngày 21/9 hằng năm để kỷ niệm Ngày Quốc tế
Hòa bình.

Câu 2 (5,0 điểm)
Yêu cầu cơ bản của đề là cảm nhận của anh/ chị về vẻ đẹp thiên nhiên và con người qua
đoạn trích thơ sau: Ta về, mình có nhớ ta đến Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung. Yêu cầu
nâng cao là liên hệ với đoạn trích thơ dưới đây để tìm thấy cảm hứng khắc họa vẻ đẹp thiên
nhiên và con người của mỗi nhà thơ: Sao anh không về chơi thôn Vĩ ? đến Lá trúc che ngang
mặt chữ điền.
Dưới đây là gợi ý tham khảo:
1. Giới thiệu đôi nét vê Tố Hữu, đoạn trích Việt Bắc và vẻ đẹp thiên nhiên, con người
qua đoạn trích thơ: Ta về, mình có nhớ ta đến Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung:
– Tố Hữu (1920 - 2002) là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam. Cuộc đời và sự
nghiệp thơ ca của ông gắn liền với sự nghiệp cách mạng. Do vậy, thơ Tố Hữu mang đậm màu
sắc trữ tình - chính trị. Tuy nhiên do ảnh hướng từ gia đình, quê hương nên thơ ông lại mang
đậm đà tính dân tộc, phảng phất màu sắc dân gian, với giọng thơ đầy tâm tình, tha thiết.
– Việt Bắc được sáng tác vào năm 1954 nhân sự kiện lịch sử - chính trị trọng đại: Tháng 10
năm 1954, Trung ương Đảng và Chính phủ rời Việt Bắc về Thủ đô Hà Nội sau thắng lợi Điện
Biên Phủ và hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết tại Pháp.
– Đoạn trích thơ: Mình về, mình có nhớ ta/.../ Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung là đoạn
thơ khi nhắc về bài thơ Việt Bắc bạn đọc yêu văn chương sẽ nhớ ngay đến đoạn thơ này bởi
sự đặc sắc về nội dung và nghệ thuật. Đoạn trích thơ là nỗi nhớ của nhà thơ về thiên nhiên và
con người Việt Bắc.
2. Yêu cầu cơ bản: Cảm nhận của anh/ chị về vẻ đẹp thiên nhiên và con người qua đoạn trích
thơ Ta về, mình có nhớ ta đến Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung:
– Đoạn trích nằm ở phần đầu của bài thơ, gồm mười câu thơ lục bát được xem là bộ tranh
tứ bình tuyệt đẹp về thiên nhiên và con người Việt Bắc.
– Thiên nhiên bốn mùa: đông, xuân, hạ, thu được tái hiện lại với những màu sắc, đường
nét hài hòa: Mùa đông với gam màu lạnh, xanh ngắt đơn điệu được điểm xuyết lên đó hình
ảnh hoa chuối đỏ tươi khiến bức tranh mùa đông thêm hài hòa, nồng ấm; mùa xuân tinh khôi,
trắng ngần với hình ảnh hoa mơ nở bạt ngàn khắp rừng núi; âm thanh tiếng ve và màu vàng



chói của rừng phách gọi về mùa hè rực rỡ; hình ảnh ánh trăng yên bình mùa thu trở thành
biểu tượng hòa bình.
– Đan xen mỗi câu thơ lục miêu tả hình ảnh thiên nhiên bốn mùa trôi chảy là hình ảnh con
người xuất hiện trong những câu bát: Đó là hình ảnh con người lao động với dáng hình khỏe
khoắn trên đèo cao, ánh nắng phản chiếu khiến cho bức tranh mùa đông thêm sinh động, ấm
áp (Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng); đó là hình ảnh người lao động cần mẫn, ti mĩ chuốt
từng sợi giang để đan từng chiếc nón trong bức tranh mùa xuân; đó là hình ảnh cô em gái trẻ
trung len lõi vào rừng núi, bờ tre hái măng rừng; và đó là hình ảnh “ai” thấp thoáng ngân nga
trong tiếng hát đêm mùa thu, mùa hòa bình, gợi nhắc bao ân tình thủy chung gắn bó giữa
người đi - kẻ ở.
– Thiên nhiên mà không có con người thì thiên nhiên cũng trở nên hoang sơ, đơn điệu,
thiếu sợi dây gắn kết giữa hai đối tượng. Nỗi nhớ về thiên nhiên Việt Bắc cũng từ đó mà thiếu
trữ tình, ấm áp. Tuy nhiên, trong bức tranh tứ bình, mỗi mùa đều gắn liền với bóng dáng con
người lao động (dù có phần đơn độc) tạo sự gắn kết hài hòa giữa con người và thiên nhiên.
3. Yêu cầu nâng cao: Liên hệ với đoạn trích thơ dưới đây để tìm thấy cảm hứng khắc họa vẻ
đẹp thiên nhiên và con người của mỗi nhà thơ: Sao anh không về chơi thôn Vĩ? đến Lá trúc
che ngang mặt chữ điền:
– Trong đoạn trích thơ: Sao anh không về chơi thôn Vĩ ? đến Lá trúc che ngang mặt chữ
điền có nét tương đồng với đoạn trích thơ Việt Bắc phía trên về cảm hứng khắc họa thiên
nhiên và con người. Cụ thế:
+ Ở bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ, Hàn Mặc Tử không chỉ miêu tả về vẻ đẹp của thôn Vĩ xứ Huế
mộng mơ với hình ảnh nắng hàng cau, nắng mới lên tinh khôi buổi sớm mai, khu vườn thôn
Vĩ xanh mượt mà như ngọc bích (Vườn ai mướt quá xanh như ngọc). Mà ở đó còn có sự xuất
hiện của bóng dáng con người thôn Vĩ ở câu thơ cuối: Lá trúc che ngang mặt chữ điền. Bóng
dáng con người xuất hiện kiến tạo một nét hồn, đầy ấn tượng, gợi tả vẻ đẹp cổ điển, kín đáo,
duyên dáng của phụ nữ Việt. Nhìn chung con người và thiên nhiên qua trang thơ của Hàn
Mặc Tử có sự gắn kết hài hòa.
+ Đoạn trích trong bài thơ Việt Bắc, thiên nhiên và con người hòa quyện gắn bó với nhau,
thiên nhiên làm nền để tôn lên vẻ đẹp của con người, con người tô điểm cho bức tranh thiên
nhiên.

– Nhìn chung, hai khổ thơ trên có nhiều điểm tương đồng nhưng nó cũng có những nét
khác nhau do phong cách sáng tác, quan niệm nghệ thuật, tư tưởng và thời đại mà mỗi nhà
thơ sống. Điều đó đem lại nét độc đáo cho bức tranh thiên nhiên trong mỗi đoạn thơ:


+ Trong đoạn trích thơ Việt Bắc cảm hứng thơ khơi nguồn từ những hoài niệm đầy ắp tình
quân dân. Cách vận dụng sáng tạo thể thơ lục bát, mỗi câu lục miêu tả thiên nhiên, mỗi câu
bát lại miêu tả hình ảnh con người tạo nên bức tranh tứ bình trọn vẹn và đẹp đẽ. Nó như một
vòng tròn của mười lăm năm gắn bó giữa người cách mạng với người dân Việt Bắc.
+ Đến với đoạn trích thơ trong bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ, cảm hứng khắc họa bức tranh thiên
nhiên và con người lại được khơi nguồn từ tình yêu đôi lứa và khát vọng hướng về cuộc sống
của một tâm hồn tha thiết yêu đời nhưng bị tách biệt khỏi cuộc đời. Về nghệ thuật, Hàn Mặc
Tử chọn thể thơ thất ngôn mang vẻ đẹp cổ điển, chau chuốt. Nghệ thuật khắc họa vẻ đẹp
thiên nhiên và con người bằng nghệ thuật điểm xuyết, tức là chỉ bằng một nét khắc họa như
khuôn mặt chữ điền trong câu thơ cuối đã khơi gợi khuôn mặt người phụ nữ Huế phúc hậu,
vừa gợi khuôn mặt người tình của Hàn, vừa gợi được khuôn mặt Hàn trở về thôn Vĩ với bao
mặc cảm bệnh tật chỉ dám đứng sau khóm trúc... Đó là nghệ thuật cách điệu hóa.
4. Đánh giá chung
Bức tranh tứ bình trong bài thơ Việt Bắc là một đóng góp lớn của Tố Hữu từ góc nhìn nghệ
thuật thơ ca về đề tài thiên nhiên và con người; một đoạn trích thơ đặc sắc mà tìm trong kho
tàn văn học hiện đại Việt Nam khó có bức tranh tứ bình thứ hai đẹp như thế. Đoạn trích mở
đầu bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ lại kiến tạo vẻ đẹp thiên nhiên và con người mang nét đẹp riêng
của vùng miền, văn hóa; là một đóng góp lớn cho đề tài thiên nhiên và con người Việt Nam.
Cả hai đoạn trích thơ trên đều cho thấy tài năng xứng đáng là những nhà thơ lớn Việt Nam.