ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

NGUYỄN ĐỨC PHƯƠNG

ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG
DỰ ÁN ĐƯỜNG QUỐC LỘ 3 MỚI HÀ NỘI - THÁI NGUYÊN
ĐOẠN QUA XÃ LƯƠNG SƠN VÀ PHƯỜNG TÍCH LƯƠNG THÀNH
PHỐ THÁI NGUYÊN
Ngành: Quản lí đất đai
Mã số: 60.85.01.03

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lương Văn Hinh

Thái Nguyên, năm 2014

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu riêng của tôi. Các số
liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được
ai công bố trong bất kì công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn
này đã được cảm ơn, các thông tn trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ
nguồn gốc./.
Tác giả luận văn

Nguyễn Đức Phương

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài, tôi đã nhận được sự
giúp đỡ tạo điều kiện thuận lợi nhất, những ý kiến đóng góp và những lời chỉ
bảo quý báu của tập thể và cá nhân trong và ngoài Trường Đại học Nông Lâm
Thái Nguyên. Đầu tên tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc PGS.TS. Lương
Văn Hinh là người trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian
nghiên cứu đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin trân trọng cảm ơn sự
giúp đỡ nhiệt tình của Trung tâm phát triển quỹ đất Thành phố Thái Nguyên,
tỉnh Thái Nguyên và các cơ quan ban ngành khác có liên quan tạo điều kiện
cho tôi thu thập số liệu, những thông tin cần thiết để thực hiện luận văn này
Tôi xin được bày tỏ lòng cảm ơn chân thành và sâu sắc tới sự giúp đỡ
tận tình, quý báu đó!
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả luận văn

Nguyễn Đức Phương

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

MỤC LỤC
Trang

MỞ ĐẦU
....................................................................................................................1
Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU ......................................................................3
1.1. KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG.....7
1.1.1. Khái niệm về bồi thường và giải phòng mặt bằng........................................7
1.1.2. Đặc điểm của quá trình bồi thường và giải phóng mặt bằng ........................7
1.1.3. Nguyên tắc bồi thường và điều kiện được bồi thường .................................8
1.1.4. Những yếu tố tác động đến công tác bồi thường và giải phóng mặt bằng .12
1.2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ GIẢI
PHÓNG MẶT BẰNG ............................................................................................3
1.2.1. Cơ sở pháp lý của đề tài ................................................................................3
1.2.2. Cơ sở thực tễn của đề tài..............................................................................6
1.3. CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM .12
1.3.1. Công tác giải phóng mặt bằng trên thế giới ................................................12
1.3.2. Công tác giải phóng mặt bằng ở Việt Nam ................................................15
Chương 2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .23
2.1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU ..............................................23
2.1.1. Đối tượng nghiên cứu .................................................................................23
2.1.2. Phạm vi nghiên cứu ....................................................................................23
2.2. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN TIẾN HÀNH ..................................................23
2.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU ..........................................................................23
2.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .................................................................23
2.4.1. Điều tra các số liệu sơ cấp ..........................................................................23
2.4.2. Điều tra các số liệu thứ cấp.........................................................................24
2.4.3. Phương pháp chọn mẫu, xây dựng phiếu điều tra và điều tra ....................25
2.4.4. Phương pháp thu thập, phân tích, tổng hợp và xử lý số liệu ......................25
Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ..................................26
3.1. KHÁI QUÁT ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI TRÊN ĐỊA BÀN XÃ LƯƠNG
SƠN VÀ PHƯỜNG TÍCH LƯƠNG.....................................26
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên


/>

3.1.1 Điều kiện tự nhiên........................................................................................26
3.1.2. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội .........................................................30
3.2. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, GIẢI PHÓNG MẶT
BẰNG DỰ ÁN XÂY DỰNG QUỐC LỘ 3 MỚI HÀ NỘI – THÁI NGUYÊN ĐOẠN
QUA XÃ LƯƠNG SƠN VÀ PHƯỜNG TÍCH
LƯƠNG, THÀNH PHỐ THÁI NGUYÊN...........................................................39
3.2.1. Giới thiệu về nội dung dự án ......................................................................39
3.2.2. Đánh giá quy trình thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt
bằng dự án Quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên đoạn qua xã Lương Sơn và
phường Tích Lương ..............................................................................................40
3.2.3. Đối tượng và điều kiện bồi thường .............................................................45
3.2.4. Kết quả công tác bồi thường tại dự án dự án quốc lộ 3 mới Hà Nội Thái Nguyên đoạn qua xã Lương Sơn và phường Tích Lương ............................46
3.2.5. Kết quả hỗ trợ dự án quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên đoạn qua xã
Lương Sơn và phường Tích Lương ......................................................................52
3.2.6. Các khoản kinh phí khác để thực hiện dự án Quốc lộ 3 mới Hà Nội –
Thái Nguyên đoạn qua xã Lương Sơn và phường Tích Lương ............................55
3.2.7. Tổng hợp kinh phí bồi thường và giải phóng mặt bằng dự án Quốc lộ 3
mới Hà Nội – Thái Nguyên đoạn qua xã Lương Sơn và phường Tích Lương .....56
3.3. ĐÁNH GIÁ ẢNH HƯỞNG CỦA CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG GPMB VÀ HỖ
TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT ĐẾN ĐỜI SỐNG NHÂN
DÂN TẠI KHU VỰC GPMB ..............................................................................57
3.3.1. Tình hình dân cư trong khu vực giải phóng mặt bằng................................57
3.3.2. Đánh giá về chính sách tái định cư ............................................................59
3.3.3. Ảnh hưởng của giải phóng mặt bằng đến đời sống người dân về kinh tế ..60
3.3.4. Ảnh hưởng của giải phóng mặt bằng đến đời sống người dân về an ninh,
trật tự xã hội
..........................................................................................................62

3.3.5. Ảnh hưởng của giải phóng mặt bằng đến đời sống người dân về quan hệ
nội bộ gia đình ......................................................................................................63
3.3.6. Ảnh hưởng của giải phóng mặt bằng đến đời sống người dân về môi trường
....64


3.4. NHỮNG THUẬN LỢI, KHÓ KHĂN VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TRONG CÔNG
TÁC BỒI THƯỜNG VÀ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG DỰ ÁN XÂY DỰNG QUỐC LỘ
3 MỚI HÀ NÔI – THÁI NGUYÊN ĐOẠN
QUA XÃ LƯƠNG SƠN VÀ PHƯỜNG TÍCH LƯƠNG ....................................64
3.4.1. Thuận lợi .....................................................................................................64
3.4.2. Những khó khăn, tồn tại .............................................................................66
3.4.3. Đề xuất một số giải pháp ............................................................................68
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................................71
1. KẾT LUẬN.......................................................................................................71
2. KIẾN NGHỊ ......................................................................................................72
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................73


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt

Diễn giải

GPMB

Giải phóng mặt bằng

BT&GPMB


Bồi thường và giải phóng mặt bằng

UBND

Ủy ban nhân dân

BTNMT

Bộ Tài nguyên và môi trường

BGTVT

Bộ Giao thông vận tải

TĐC

Tái định cư

NĐ

Nghị định

CP

Chính phủ

QĐ

Quyết định


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Trang
Bảng 3.1: Tổng hợp kết quả điều tra về dân số trên địa bàn...........................
33
Bảng 3.2: Đánh giá tiến độ thực hiện công tác bồi thường, ...........................
41 giải phóng mặt bằng dự án quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên..................
41 đoạn qua xã Lương Sơn và phường Tích Lương ............................................
41
Bảng 3.3: Nguyên nhân sai lệch về mục đích sử dụng ................................... 43
Bảng 3.4: Đối tượng và điều kiện bồi thường................................................. 45
Bảng 3.5: Kết quả bồi đất dự án quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên ......... 47
đoạn qua xã Lương Sơn và phường Tích Lương ............................................ 47
Bảng 3.6: Kết quả thực hiện công tác bồi thường đất.....................................
48
Bảng 3.7: Kết quả công tác bồi thường tài sản trên đất ..................................
50
Bảng 3.8: Kết quả hỗ trợ dự án quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên đoạn
qua xã Lương Sơn và phường Tích Lương..................................... 53
Bảng 3.10: Tổng hợp kinh phí bồi thường, hỗ trợ .......................................... 56
Bảng 3.11: Tình hình dân cư trong khu vực giải phóng mặt bằng ................. 58
Bảng 3.12: Kết quả thu hồi đất để dử dụng vào mục đích xây dựng khu tái
định cư Quốc lộ 3 mới tại xã Lương Sơn và phường Tích Lương . 59
Bảng 3.13: Thu nhập bình quân nhân khẩu/năm theo nguồn thu nhập ..........
61
Bảng 3.14: Tình hình thu nhập của các hộ sau khi thu hồi đất .......................
62

Bảng 3.15: Tình hình an ninh, trật tự xã hội khu vực dự án sau thu hồi đất ..
62
Bảng 3.16: Tình hình quan hệ nội bộ khu vực dự án sau thu hồi đất .............
63
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

Bảng 3.17: Tình hình môi trường khu vực dự án sau thu hồi đất ...................
64

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

DANH MỤC HÌNH
Trang
Hình 3.1: Bản đồ địa giới hành chính thành phố Thái Nguyên ................................27
Hình 3.2: Đồ thị thể hiện tỷ lệ các nguyên nhân làm chậm kế hoạch công tác
bồi thường tài sản trên đất của dự án
........................................................51
Hình 3.3: Đồ thị kết quả hỗ trợ của dự án Quốc lộ 3 mới Hà Nội – Thái
Nguyên đoạn qua xã Lương Sơn và phường Tích Lương ........................54
Hình 3.4: Biều đồ thể hiện cơ cấu kinh phí thực hiện dự án Quốc lộ 3 mới Hà
Nội – Thái Nguyên đoạn qua xã Lương Sơn và phường Tích Lương ......57


1

MỞ ĐẦU

1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Trong quá trình hội nhập với nền kinh tế Thế giới và việc Việt Nam trở thành
thành viên thứ 150 của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) đã tạo cho nước ta có
nhiều cơ hội và thách thức trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng đất
nước. Để đáp ứng với nhu cầu phát triển kinh tế xã hội thì vấn đề thu hút kinh phí
đầu tư, xây dựng cơ sở hạ tầng, đào tạo nhân lực, nâng cao tay nghề, trình độ
lao động,... có vai trò rất quan trọng.
Thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước, trong những năm
qua rất nhiều dự án đầu tư đã và đang được phát triển mạnh mẽ trên cả
nước. Tuy nhiên, các dự án quy hoạch ở nước ta, nhất là các dự án xây dựng cơ
bản có tến độ rất chậm, thậm chí nhiều khi không thực hiện được dẫn đ ến tnh
trạng dự án, quy hoạch “treo”. Để xảy ra tnh trạng trên một phần do công tác
thu hồi đất, bồi thường và giải phóng mặt bằng (BT & GPMB) phục vụ cho việc
phát triển các dự án đã và đang gặp rất nhiều khó khăn (giá đất biến động, ý
thức của người dân....). Chính những khó khăn đó đã làm chậm tến độ xây
dựng cơ sở hạ tầng và từ đó làm cho việc đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình
độ cho lực lượng lao
động, phát triển kinh tế xã hội bị chậm lại.
Cùng với sự phát triển của cả nước nói chung và tỉnh Thái Nguyên nói riêng
trong những năm gần đây đã có nhiều công trình, dự án được phát triển nhằm mục
đích đẩy mạnh nền kinh tế của tỉnh, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân
và góp phần không nhỏ vào sự nghiệp phát triển chung của cả nước. Có những dự
án được đưa vào sử dụng song bên cạnh đó còn rất nhiều dự án treo do công
tác BT&GPMB còn gặp nhiều khó khăn, nhiều đơn thư khiếu nại được gửi tới các
cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đề nghị giải quyết liên quan đến BT& GPMB.
Xuất phát từ thực tế đó, được sự đồng ý của Ban giám hiệu trường Đại học
Nông Lâm Thái Nguyên, Ban Chủ nhiệm Khoa Sau Đại học Nông Lâm Thái Nguyên,
hướng dẫn trực tếp của thầy giáo PGS-TS Lương Văn Hinh tôi tến hành nghiên
cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án đường



2

Quốc lộ 3 mới Hà Nội - Thái Nguyên đoạn qua xã Lương Sơn và phường Tích
Lương, thành phố Thái Nguyên”


3

2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
2.1. Mục tiêu tổng quát
Đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án Quốc lộ 3 mới Hà
Nội – Thái Nguyên đoạn qua xã Lương Sơn và phường Tích Lường. Đề tài đưa ra
những giải pháp thiết thực và tích cực nhằm tăng cường vai trò công tác bồi
thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư cho dự án nói riêng và công
tác bồi thường giải phóng mặt bằng trên cả nước nói chung.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Đánh giá thực trạng công tác bồi, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định
cư dự án xây dựng Quốc lộ 3 mới Hà Nội – Thái Nguyên đoạn qua xã Lương Sơn và
phường Tích Lương.
- Từ kết quả đánh giá đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công
tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ và tái định cư.
3. YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI
- Tìm hiểu kỹ Luật Đất đai 2003, các Nghị định, Thông tư có liên quan đến
công tác GPMB, hỗ trợ và tái định cư cho người dân sau khi bị thu hồi đất.
- Nắm chắc các quyết định, tờ trình và các văn bản khác có liên quan đến bồi
thường, giải phóng mặt bằng của Nhà nước và của địa phương.
- Điều tra thu thập kết quả của việc giải phóng mặt bằng, từ đó phân tích và
nhận xét.
- Số liệu điều tra, thu thập phải đảm bảo chính xác, khách quan.

- Đề xuất phương án giải quyết trên cơ sở các văn bản pháp quy và những
kinh nghiệm đã làm.
4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
4.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
Bổ sung những kiến thức đã học trên lớp, học hỏi, tếp nhận những kiến
thức, kinh nghiệm thực tế và hiểu rõ hơn về công tác quản lí Nhà nước về đất đai,
cụ thể là công tác BT&GPMB, hỗ trợ tái định cư.
4.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
Từ quá trình nghiên cứu đề tài giúp tìm ra được những thuận lợi, khó khăn
của công tác BT&GPMB, rút ra những giải pháp khắc phục, góp phần đẩy nhanh
tến độ BT&GPMB.


4

Chương 1
TỔNG QUAN TÀI LIỆU
1.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG
1.1.1. Cơ sở pháp lý của đề tài
1.1.1.1. Các văn bản pháp quy của Nhà nước có liên quan đến công tác bồi
thường, giải phóng mặt bằng
- Hiến pháp năm 1992;
- Luật Đất đai 1993;
- Luật Đất đai 2003;
- Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/08/1998 của Chính phủ về việc đền
bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an
ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng;
- Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành
Luật Đất đai 2003;
- Nghị định 188/2004/NĐ-CP của Chính phủ ngày 03/12/2004 về bồi

thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;
- Nghị định 197/2004/NĐ - CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về Hỗ trợ,
tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;
- Thông tư 116/2004/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn thực hiện
Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường, hỗ
trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;
- Nghị định 17/2006/NĐ-CP của Chính phủ ngày 27/01/2006 về sửa đổi, bổ
sung một số điều của Nghị định 197/2004/NĐ-CP;
- Nghị định 84/2007/NĐ - CP ngày 25/05/2007 của Chính phủ về Quy định
bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực
hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà
nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai;
- Thông tư 06/2007/TT - BTNMT ngày 15/6/2007 của Bộ Tài nguyên và
Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định sô 84/2007/NĐ - CP


5

ngày 25/05/2007 của Chính phủ;
- Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007 của Chính phủ về việc sửa
đổi, bổ sung một số điều Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/ 2004 của
Chính phủ về phương pháp định giá đất và khung giá các loại đất;
- Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 qui định bổ sung về qui
hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
1.1.1.2. Các văn bản pháp quy của địa phương có liên quan đến công tác bồi
thường, hỗ trợ và tái định cư
Để cụ thể hóa quy định bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi Nhà nước thu hồi đất,
từ luật, Nghị định của Chính phủ, Thông tư của các Bộ, ngành, UBND Tỉnh Thái
Nguyên đã ban hành các văn bản pháp quy bao gồm:
- Quyết định số 2044/2005/QĐ-UBND ngày 30/9/2005 của UBND tỉnh Thái

Nguyên về việc ban hành quy định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo
197/2004/NĐ-CP ngày 3/12/2004 của Chính phủ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định số 475/2006/QĐ-UBND ngày 14/3/2006 của UBND tỉnh Thái
Nguyên về việc ban hành quy định thống nhất quản lý Nhà nước về đất đai trên địa
bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định số 2655/2007/QĐ-UBND ngày 26/11/2007 của UBND tỉnh
Thái Nguyên về việc phê phuyệt phương án tổng thể đầu tư xây dựng Quốc lộ 3
mới Hà Nội – Thái Nguyên.
- Quyết định số 18/2008/QĐ-UBND ngày 11/4/2008 của UBND tỉnh Thái
Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường cây cối hoa màu gắn liền với đất khi
Nhà nước thu đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định số 23/2008/QĐ-UBND ngày 24/4/2008 của UBND tỉnh Thái
Nguyên về việc ban hành đơn giá bồi thường nhà, vật kiến trúc gắn liền với đất khi
nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định số 58/2008/QĐ-UBND ngày 31/10/2008 của UBND tỉnh Thái
Nguyên về việc sửa đổi bổ sung một số điều tại quy định ban hành kèm theo
Quyết định số 2044/2005/QĐ-UBND ngày 30/9/2005;


6

- Quyết định số 72/2008/QĐ-UBND ngày 29/12/2008 của UBND tỉnh Thái
Nguyên về việc phê duyệt giá các loại đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên năm 2009;
- Quyết định số 1123/2009/QĐ-UBND ngày 26/5/2009 của UBND tỉnh Thái
Nguyên về việc ban hành mức bồi thường đối với cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước
thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định số 01/2009/QĐ-UBND ngày 20/12/2009 của UBND tỉnh Thái
Nguyên về việc ban hành đơn giá các loại đất năm 2010 trên địa bàn tỉnh Thái
Nguyên;
- Quyết định 01/2010/QĐ – UBND nagyf 5/1/2010 của UBND tỉnh Thái

Nguyên về việc ban hành quy định thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà
nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định số 628/2010/QĐ-UBND ngày 05/01/2010 của UBND tỉnh Thái
Nguyên về việc qui định một số chính sách cụ thể về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định số 06/2010/QĐ-UBND ngày 23/02/2010 của UBND tỉnh Thái
Nguyên về việc sửa đổi bổ sung một số nội dung quy định kèm theo - Quyết định
số
01/2010/QĐ-UBND ngày 05/01/2010 của UBND tỉnh về việc ban hành đơn giá bồi
thường nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân khi nhà nước
thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định số 47/2010/QĐ-UBND ngày 22/12/2010 của UBND tỉnh Thái
Nguyên phê duyệt khung giá các loại đất năm 2011 trên địa bàn tỉnh Thái
Nguyên;
- Quyết định 28/2011/QĐ-CP ngày 20/6/2011 của UBND tỉnh Thái Nguyên
về việc ban hành đơn giá bồi thường cây cối hoa màu gắn liền với đất khi Nhà nước
thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;
- Quyết định 62/2011/QĐ-CP ngày 20/12/2011 của UBND tỉnh Thái Nguyên
về việc phê duyệt giá các loại đất năm 2012 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên;


7

- Quyết định 15/2012/QĐ-CP ngày 11/7/2012 của UBND tỉnh Thái Nguyên
về việc ban hành đơn giá bồi thường nhà, công trình kiến trúc gắn liền với đất khi
Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.


8


1.1.2. Cơ sở thực tiễn của đề tài
Công tác giải phóng mặt bằng góp phần cải thiện môi trường đầu tư, khai
thác các nguồn lực từ đất đai cho đầu tư phát triển, các cơ sở hạ tầng kinh tế - xã
hội ở nước ta thời gian qua đã được Đảng và Nhà nước quan tâm đầu tư hầu khắp
các vùng, miền trên cả nước, đặc biệt tại các thành phố lớn đã đóng góp vào sự
thành công bước đầu của công cuộc “Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa đất nước”,
thúc đẩy kinh tế phát triển, đáp ứng nhu cầu vật chất, tnh thần của nhân dân.
Đạt được kết quả nêu trên công tác bôi thường giải phóng mặt bằng đóng vai trò
không nhỏ để các dựa án phát huy hiệu quả.
Giải phóng mặt bằng đúng tến độ sẽ tiết kiệm được thời gian, chi phí và
sớm thực hiện dự án và đưa vào sử dụng mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội. Ngược
lại, làm chậm tiến độ thực hiện dựa án, lãng phí thời gian, tăng chi phí, giảm hiệu
quả dự án.
Thực hiện giải phóng mặt bằng tốt sẽ giảm chi phí, có điều kiện tập trung
vốn cho mở rộng đầu tư. Ngược lại, chi phí bồi thường lớn, không kịp hoàn thành
tến độ dự án dẫn đến quay vòng vốn chậm gây khó khăn cho các nhà đầu tư.
Đối với các dự án đầu tư sản xuất kinh doanh nếu không đáp ứng được tến
độ đầu tư thì mất cơ hội kinh doanh, hiệu quả kinh doanh thấp.
Đối với dự án đầu tư không kinh doanh, thời gian thi công kéo dài, tến độ
thi công bị ngắt quãng gây ra lãng phí và ảnh hưởng tới chất lượng công trình.
Các quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư qua các thời kỳ thể hiện
tính đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta là đảm bảo mọi công dân Việt Nam đều có
nhà ở, đất ở. Trong quá trình phát triển các chính sách bồi thường, hỗ trợ do yếu
tố khách quan đã chưa thể hiện được tính toàn diện tuy nhiên đã phần nào đáp
ứng được quyền lợi cho người bị thu hồi đất.
Ngày nay các công trình đường xá, trụ sở, khu trung tâm, cụm công nghiệp
được mở rộng thể hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định của chúng ta đang
thể hiện một phần tính ưu việt, đảm bảo lợi ích, mong mỏi của người dân cũng như



9

ổn định đời sống nhân dân, tnh hình chính trị, thể hiện tính đúng đắn trong
công
cuộc đổi mới.


10

Nhằm đáp ứng thực tế khách quan tốc độ phát triển CNH - HĐH nhanh đòi
hỏi chính sách bồi thường, hỗ trợ của chúng ta phải luôn hoàn thiện để đáp ứng
với thực tễn.
Công tác BT & GPMB, tái định cư là yếu tố quyết định thực hiện đầu tư, góp
phần quan trọng chuyển dịch cơ cấu và phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh Thái
Nguyên nói chung. Nhưng đây là vấn đề lớn, phức tạp, liên quan trực tếp đến đại
bộ phận nhân dân, dễ gây mất ổn định trật tự xã hội. Cùng với xu thế phát triển
kinh tế – xã hội và quá trình đô thị hoá, nhu cầu sử dụng đất cho việc phát triển cơ
sở hạ tầng trên địa bàn cũng ngày một bức xúc. Công tác thu hồi, đền bù và tái
định cư trong giải phóng mặt bằng không chỉ là mỗi quan tâm riêng của các
cấp chính quyền địa phương tỉnh Thái Nguyên mà nó đang là vấn đề “nóng” trong
cả nước.
1.2. KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG
1.2.1. Khái niệm về bồi thường và giải phòng mặt bằng
Bồi thường và giải phóng mặt bằng là quá trình đền bù thiệt hại khi Nhà nước
thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng [12].
Công tác BT&GPMB là việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước
thu hồi đất để sự dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng, mục
đích phát triển kinh tế [12].
+ Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử
dụng đất đã được giao cho tổ chức, UBND xã, phường, thị trấn quản lý theo quy

định của Luật Đất đai 2003.
+ Bồi thường khi Nhà nước thu hồi là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử
dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất .
+ Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi
đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí di dời đến địa
điểm mới.
1.2.2. Đặc điểm của quá trình bồi thường và giải phóng mặt bằng


11

Bồi thường và giải phóng mặt bằng là quá trình đa dạng và phức tạp, nó thể
hiện sự khác nhau giữa các dự án, nó liên quan trực tếp đến lợi ích quốc gia của
các


12

bên tham gia và lợi ích của toàn xã hội. Chính vì vậy quá trình BT&GPMB có đặc
điểm sau (Đỗ Thị Lan & CS, 2007)[11]:
- Tính đa dạng: Mỗi dự án được tến hành trên một vùng đất khác nhau với
điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội và trình độ dân trí nhất định. Đối với khu vực nội
thành, khu vực ven đô, khu vực ngoại thành....mật độ dân cư khác nhau, ngành
nghề đa dạng và đều hoạt động sản xuất theo một đặc trưng riêng của vùng đó.
Do đó, giải phóng mặt bằng cũng được tến hành với những đặc điểm riêng biệt.
- Tính phức tạp: Đất đai là tài sản có giá trị cao, có vai trò quan trọng
trong đời sống kinh tế – xã hội đối với mọi người dân. Ở khu vực nông thôn,
dân cư sống chủ yếu nhờ vào hoạt động sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là
tư liệu sản xuất quan trọng trong khi trình độ sản xu ất của nông dân thấp,
khả năng chuyển đổi nghề nghiệp khó khăn do đó tâm lý dân cư là giữ được

đất để sản xuất, thậm chí họ cho thuê đất cũng được lợi nhuận cao hơn là
sản xuất nhưng họ vẫn không cho thuê. Trước tình hình đó dẫn đến công
tác tuyên truyền, vận động dân cư tham gia di chuyển là rất khó khăn và
việc hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp là điều cần thiết để đả m bảo đời sống dân
cư sau này.
1.2.3. Nguyên tắc bồi thường và điều kiện được bồi thường
* Nguyên tắc bồi thường
Nguyên tắc bồi thường được quy định tại Điều 6, Nghị định 197/2004/NĐ CP ngày 3/12/2004 của Chính Phủ về việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà
nước thu hồi đất [5]:
1. Người bị Nhà nước thu hồi đất có đủ điều kiện quy định tại Điều 8 của
Nghị định này thì được bồi thường; trường hợp không đủ điều kiện được bồi thường
thì ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là ủy
ban nhân dân cấp tỉnh) xem xét để hỗ trợ.
2. Người bị thu hồi đất đang sử dụng vào mục đích nào thì được bồi thường
bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường


13

thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định
thu


14

hồi; trường hợp bồi thường bằng việc giao đất mới hoặc bằng nhà, nếu có
chênh lệch về giá trị thì phần chênh lệch đó được thực hiện thanh toán bằng tền.
3. Trường hợp người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất
mà chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với nhà nước theo quy định của
pháp luật thì phải trừ đi khoản tền phải thực hiện nghĩa vụ tài chính vào số tền

được bồi thường, hỗ trợ để hoàn trả ngân sách nhà nước.
* Điều kiện được bồi thường
Căn cứ Điều 8, Nghị định 197/2004/NĐ-CP ngày 3 tháng 12 năm 2004 của
Chính Phủ về việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, điều
kiện để được bồi thường đất [5]:
“Người bị Nhà nước thu hồi đất, có một trong các điều kiện sau đây thì được
bồi thường:
1. Có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất
đai.
2. Có quyết định giao đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy
định
của pháp luật về đất
đai.
3. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định, được Uỷ ban nhân dân xã,
phường, thị trấn (sau đây gọi chung là Uỷ ban nhân dân cấp xã) xác nhận không có
tranh chấp mà có một trong các loại giấy tờ sau đây:
a) Những giấy tờ về quyền được sử dụng đất đai trước ngày 15 tháng 10 năm
1993 do cơ quan có thẩm quyền cấp trong quá trình thực hiện chính sách đất đai
của nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng
hoà miền Nam Việt Nam và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam;
b) Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời được cơ quan nhà nước
có thẩm quyền cấp hoặc có tên trong sổ đăng ký ruộng đất, sổ địa chính;
c) Giấy tờ hợp pháp về thừa kế, tặng, cho quyền sử dụng đất hoặc tài sản
gắn liền với đất; giấy tờ giao nhà tnh nghĩa gắn liền với đất;


15

d) Giấy tờ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở gắn liền với
đất ở trước ngày 15 tháng 10 năm 1993, nay được Uỷ ban nhân dân cấp xã xác

nhận là đất sử dụng trước ngày 15 tháng 10 năm 1993;