TRẦN THỊ MỸ LÂM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

*

TRẦN THỊ MỸ LÂM

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

QUẢN LÝ PHÒNG HỌC BỘ MÔN ĐÁP ỨNG
YÊU CẦU ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN
QUẬN TÂY HỒ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC

*
KHÓA 2015 - 2017

HÀ NỘI, 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

TRẦN THỊ MỸ LÂM

QUẢN LÝ PHÒNG HỌC BỘ MÔN ĐÁP ỨNG
YÊU CẦU ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Ở CÁC TRƯỜNG THCS TRÊN ĐỊA BÀN
QUẬN TÂY HỒ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Chuyên ngành : Quản lý Giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Trần Thị Tuyết Oanh

HÀ NỘI, 2017


LỜI CẢM ƠN
Sau một thời gian nghiên cứu đề tài: “Quản lý phòng học bộ môn đáp
ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học ở các trường THCS trên địa
bàn Quận Tây Hồ - Thành phố Hà Nội” đến nay chúng tôi đã hoàn thành
Luận văn.
Với tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc, tôi chân thành cảm ơn các thầy
giáo, cô giáo, cán bộ và nhân viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội II đã tạo
điều kiện, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập cũng như nghiên cứu đề tài
này. Tôi chân thành cảm ơn Phòng GD&ĐT Quận Tây Hồ - Thành phố Hà
Nội, Ban giám hiệu, các thầy cô giáo, các bạn đồng nghiệp và các em học
sinh tại các trường THCS trên địa bàn Quận Tây Hồ - Thành phố Hà Nội đã
nhiệt tnh giúp đỡ, hỗ trợ tôi trong suốt quá trình thu thập thông tn, số
liệu để hoàn thành Luận văn này.
Đặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn nhà giáo: PGS.TS Trần Thị Tuyết
Oanh đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ để tôi hoàn thành Luận văn Thạc
sĩ.
Mặc dù đã rất cố gắng song Luận văn vẫn không thể tránh khỏi những thiếu
sót. Kính mong nhận được sự chỉ bảo của các thầy giáo, cô giáo và ý kiến

đóng góp của các bạn đồng nghiệp để Luận Văn được hoàn thiện và có ý
nghĩa thực tiễn hơn nữa.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 24 tháng 11 năm 2017
Tác giả

Trần Thị Mỹ Lâm


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong Luận văn này là
trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác. Tôi cũng xin cam đoan
mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này đã được cảm ơn và các thông
tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày 24 tháng 11 năm 2017
Tác giả

Trần Thị Mỹ Lâm


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
STT

Chữ viết tắt

Cụm từ viết đầy đủ

1

GD&ĐT


Giáo dục và Đào tạo

2

CSVC

Cơ sở vật chất

3

CNTT

Công nghệ thông tin

4

CB

Cán bộ

5

CBQL

Cán bộ quản lý

6

GV


Giáo viên

7

NV

Nhân viên

7

HS

Học sinh

9

NVTB

Nhân viên thiết bị

10

PPDH

Phương pháp dạy học

11

PHBM


Phòng học bộ môn

12

QLGD

Quản lý giáo dục

13

QTDH

Quá trình dạy học

14

TBDH

Thiết bị dạy học

15

THCS

Trung học cơ sở

16

TKB


Thời khóa biểu.

17

UBND

Ủy ban nhân dân

18

XHH

Xã hội hóa


MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN LỜI
CAM ĐOAN
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT MỤC
LỤC
DANH MỤC SƠ ĐỒ DANH
MỤC CÁC BẢNG DANH
MỤC BIỂU ĐỒ
MỞ ĐẦU
.................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÒNG HỌC BỘ MÔN ĐÁP ỨNG YÊU
CẦU ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS
.......................................................................................................................... 7


1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu ............................................................
7
1.1.1. Trên thế giới.................................................................................... 7
1.1.2. Ở Việt Nam ..................................................................................... 8
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài ........................................................... 12
1.2.1. Quản lý.......................................................................................... 12
1.2.2. Quản lý giáo dục........................................................................... 15
1.2.3. Quản lý nhà trường ...................................................................... 15
1.2.4. Phòng học bộ môn ........................................................................ 16
1.3. Phòng học bộ môn ở trường THCS ...................................................... 17
1.3.1. Một số đặc điểm cơ bản của PHBM ............................................. 17
1.3.2. Các loại PHBM............................................................................. 19
1.3.3. Vai trò của PHBM ở trường THCS .............................................. 20
1.4. Một số vấn đề lý luận về quản lý phòng học bộ môn đáp ứng yêu
cầu đổi mới phương pháp dạy - học ....................................................
24
1.4.1. Yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học ........................................ 24


1.4.2. Xu hướng phát triển của PHBM ................................................... 25
1.4.3. Mối quan hệ giữa quản lý PHBM với việc đổi mới PPDH .......... 26
1.4.4. Nội dung quản lý PHBM đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp
dạy học ......................................................................................... 29
1.5. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động PHBM đáp ứng yêu
cầu đổi mới PPDH của Hiệu trưởng các trường THCS ............. 33
1.5.1. Yếu tố khách quan......................................................................... 33
1.5.2. Yếu tố chủ quan ............................................................................ 34
Tiểu kết chương 1 ....................................................................................................
37
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ PHÒNG HỌC BỘ MÔN Ở CÁC TRƯỜNG THCS

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂY HỒ - HÀ NỘI........................ 38

2.1. Giới thiệu quá trình khảo sát ................................................................
38
2.1.1. Mục đích khảo sát ......................................................................... 38
2.1.2. Phạm vi và đối tượng khảo sát ..................................................... 38
2.1.3. Nội dung và phương pháp khảo sát ..............................................
39
2.1.4. Quy trình thực hiện ....................................................................... 39
2.1.5. Cách thức xử lý số liệu ................................................................. 40
2.2. Khái quát về giáo dục THCS quận Tây Hồ ......................................... 41
2.2.1. Tình hình kinh tế - xã hội của quận Tây Hồ ................................. 41
2.2.2. Khái quát tình hình phát triển giáo dục THCS quận Tây Hồ ...... 42
2.3. Thực trạng số lượng và chất lượng PHBM ở các trường THCS
quận Tây Hồ...........................................................................................
47
2.3.1. Số lượng ........................................................................................ 47
2.3.2. Chất lượng .................................................................................... 48
2.4. Thực trạng việc quản lý hoạt động dạy học ở PHBM của các
trường THCS quận Tây Hồ.................................................................. 51


2.4.1.Thực trạng nhận thức về sự cần thiết của PHBM đối với yêu cầu
đổi mới phương pháp dạy học......................................................
51
2.4.2. Thực trạng việc xây dựng kế hoạch quản lý PHBM của Hiệu
trưởng các trường THCS quận Tây Hồ ....................................... 54
2.4.3. Thực trạng việc tổ chức hoạt động ở PHBM................................ 56
2.4.4. Thực trạng chỉ đạo các hoạt động ở PHBM ................................ 58
2.4.5. Thực trạng kiểm tra, đánh giá và thi đua khen thưởng ...............

68
2.5. Đánh giá chung .......................................................................................
70
2.5.1. Những điểm mạnh và điểm yếu, thuận lợi và khó khăn ...............
70
2.5.2. Nguyên nhân ................................................................................. 73
Tiểu kết chương 2 ....................................................................................................
75
CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÒNG HỌC BỘ MÔN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG
THCS TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN TÂY HỒ - TP. HÀ NỘI ................................... 76

3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp ...............................................................
76
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu giáo dục THCS............................. 76
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống ...............................................
76
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển ...........................
77
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với thực tế địa phương và nhà
trường ...........................................................................................
77
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ..................................................
78
3.2. Các biện pháp quản lý PHBM đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH của


Hiệu trưởng trường THCS ................................................................... 78
3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của PHBM
cho các lực lượng có trách nhiệm trong nhà trường ................... 78

3.2.2. Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch quản lý PHBM với những giải
pháp cụ thể và phù hợp với điều kiện thực tế...............................
84


3.2.3. Biện pháp 3: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao chuyên môn, nghiệp
vụ cho giáo viên, nhân viên phụ trách PHBM theo yêu cầu đổi
mới giáo dục hiện nay .................................................................. 91
3.2.4. Biện pháp 4: Chỉ đạo hoạt động dạy học ở PHBM an toàn, hiệu
quả ................................................................................................
98
3.2.5. Biện pháp 5: Đầu tư nguồn lực tài chính đáp ứng nhu cầu tái
trang thiết bị và đổi mới TBDH ở PHBM .................................. 107
3.2.6. Biện pháp 6: Đổi mới công tác kiểm tra đánh giá và công tác thi
đua khen thưởng .........................................................................
110
3.2.7. Biện pháp 7: Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Ban giám hiệu
với tổ chuyên môn và NVTB để việc quản lý PHBM đáp ứng yêu
cầu đổi mới phương pháp dạy học .............................................
115
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp .........................................................
117
3.4. Khảo sát tnh cần thiết và khả thi đối với các biện pháp. ................ 119
Tiểu kết chương 3 ..................................................................................................
124
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ....................................................................... 125

1. Kết luận ....................................................................................................
125
2. Khuyến nghị.............................................................................................

126
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................... 129
PHỤ LỤC ...............................................................................................................
133


DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1: Mối quan hệ giữa các yếu tố trong chu trình quản lý ....................
14
Sơ đồ 1.2: Các thành tố trong quá trình dạy học.............................................
28
Sơ đồ 3.1: Sơ đồ mối quan hệ giữa các biện pháp ........................................
118


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1: Phân biệt PHBM và các loại phòng khác ....................................... 20
Bảng 2.1: Thống kê về quy mô trường lớp từ năm 2014 - 2016 .................... 42
Bảng 2.2: Số lượng, cơ cấu đội ngũ cán bộ QLGD của các trường THCS
quận Tây Hồ .................................................................................................... 43
Bảng 2.3: Thống kê số lượng giáo viên dạy PHBM ở các trường THCS
quận Tây Hồ .................................................................................................... 44
Bảng 2.4: Thống kê số lượng NVTB các trường THCS quận Tây Hồ........... 45
Bảng 2.5: Thống kê chất lượng giáo dục của học sinh THCS quận Tây Hồ qua
2 năm ( 2014 - 2016) .............................................................................. 46
Bảng 2.6: Thống kê số lượng PHBM các trường THCS quận Tây Hồ .......... 47
Bảng 2.7: Mức độ nhận thức của cán bộ quản lý về vai trò của PHBM ở
các trường THCS quận Tây Hồ....................................................................... 52
Bảng 2.8: Mức độ nhận thức của giáo viên về vai trò của PHBM ở các
trường THCS quận Tây Hồ ............................................................................. 53

Bảng 2.9: Thực trạng sử dụng các loại văn bản pháp lý để quản lý PHBM
ở các trường THCS quận Tây Hồ, Hà Nội...................................................... 54
Bảng 2.10: Kết quả đánh giá thực trạng lập kế hoạch quản lý hoạt động
PHBM của Hiệu trưởng các trường THCS ..................................................... 55
Bảng 2.11: Thực trạng đánh giá mức độ hợp lý trong phân công chuyên
môn đối với giáo viên dạy ở PHBM ............................................................... 57
Bảng 2.12: Thực trạng đánh giá mức độ hợp lý trong việc xếp TKB đối
với giáo viên dạy ở PHBM.............................................................................. 57
Bảng 2.13: Thực trạng việc thực hiện hoạt động dạy ở PHBM của GV..............61
Bảng 2.14: Thống kê số tết dạy ở PHBM của một số bộ môn ..................... 62
Bảng 2.15: Thực trạng chỉ đạo sinh hoạt tổ chuyên môn ở PHBM ................ 64


Bảng 2.16: Thực trạng sử dụng PHBM để tổ chức sinh hoạt chuyên đề,
ngoại khóa ....................................................................................................... 66
Bảng 2.17: Thực trạng sử dụng các loại văn bản để quản lý TBDH của các
trường THCS quận Tây Hồ ............................................................................. 67
Bảng 2.18: Quản lý công tác kiểm tra đánh giá, công tác thi đua khen
thưởng trong hoạt động dạy và học ở PHBM .................................................
69
Bảng 3.1: Tổng hợp khảo sát mức độ cần thiết của các biện pháp quản lý
PHBM............................................................................................................ 120
Bảng 3.2: Tổng hợp khảo sát tính khả thi của các biện pháp ....................... 121
Bảng 3.3: Tổng hợp kết quả về tính cấp thiết và tính khả thi của các biện
pháp quản lý PHBM ...................................................................................... 122


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1: Đánh giá mức độ cần thiết của các biện pháp quản lý PHBM ... 120
Biểu đồ 3.2: Đánh giá mức độ khả thi của các biện pháp quản lý................ 121

Biểu đồ 3.3: Mối tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các
biện pháp QL PHBM .................................................................................... 123


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Về lý luận
Trong bối cảnh hiện nay đất nước ta đang bước vào thời kỳ hội nhập
quốc tế mạnh mẽ, cách mạng khoa học và công nghệ đang làm biến đổi
sâu sắc các lĩnh vực của đời sống xã hội, việc đổi mới căn bản và toàn diện
nền Giáo dục và Đào tạo đang đặt ra yêu cầu cấp thiết. Văn kiện Đại hội XII
của Đảng xác định: Tiếp tục thực hiện chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo (GD & ĐT) mà Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 khóa XI
(NQ 29-NQ/TW) đề ra, Đại hội Đảng lần thứ XII đề ra phương hướng: Giáo
dục là quốc sách hàng đầu. Phát triển GD & ĐT nhằm nâng cao dân trí, đào
tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ
yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất
người học; phát triển GD & ĐT phải gắn với nhu cầu phát triển KT - XH, xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc, với tiến bộ khoa học, công nghệ; phấn đấu trong
những năm tới, tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu
quả GD & ĐT; phấn đấu đến năm 2030, nền giáo dục Việt Nam đạt trình
độ tiên tiến trong khu vực.
Nhận thức rõ mục têu và tầm quan trọng của giáo dục trong thời gian
qua Đảng và Nhà nước đã thực hiện nhiều biện pháp nhằm không ngừng làm
cho giáo dục thực sự là quốc sách hàng đầu. Để thực hiện được mục têu đó
ngoài việc thực hiện đổi mới chương trình sách giáo khoa của các cấp
học, bậc học, đổi mới phương pháp giảng dạy trong các nhà trường thì việc
tăng cường cơ sở vật chất (CSVC) các trang thiết bị giảng dạy là một vấn đề

không thể thiếu được.
Mục tiêu giáo dục của bậc Trung học cơ sở (THCS) hiện nay hướng tới
giáo dục toàn diện, không chỉ giáo dục tri thức mà còn rèn luyện kỹ năng,


2

giáo dục nhân cách học sinh (HS). Nội dung chương trình giáo dục THCS tôn
trọng nhu cầu khả năng, hứng thú của người học (khác với trước kia nội dung
mang tính hàn lâm, chú trọng hệ thống khái niệm, định lý, học thuyết của các
môn khoa học...), coi trọng các kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức, cách
giải quyết các vấn đề của thực tiễn, nâng cao khả năng tìm kiếm việc làm, hòa
nhập vào cuộc sống. Luật Giáo dục cũng yêu cầu: “Phương pháp giáo dục phổ
thông phải phát huy được tính tch cực, tự giác, chủ động sáng tạo của
HS; phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện
của từng lớp học; bồi dưỡng cho HS phương pháp tự học, khả năng hợp tác;
rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm,
đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho HS”. [28]
Trong thời điểm hiện tại, nền kinh tế Việt Nam đã phát triển, điều
kiện về CSVC và thiết bị dạy học (TBDH) trong nhà trường được đầu tư đáng
kể, có thể cho phép triển khai tổ chức các hình thức dạy học mang tính
chuyên sâu nhằm phát huy tối đa tnh tích cực của HS. Vì thế cần khai thác
hiệu quả phương pháp thí nghiệm và phương pháp thực hành được sử dụng
ở các môn học với sự hỗ trợ của TBDH. Dạy học theo phòng học bộ môn
(PHBM) là một xu hướng tất yếu của quá trình hiện đại hoá giáo dục phải
được đặt ra ngay từ bậc THCS. Nó giúp HS sớm làm quen với môi trường khoa
học, có những kiến thức thực tễn và giúp công việc giảng dạy của giáo viên
(GV) tiện lợi hơn và coi đó như là một trong những mục têu chiến lược tạo
nên thành công trong phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh
tch cực”.

Đề án “Đổi mới căn bản toàn diện Giáo dục - Đào tạo đáp ứng yêu cầu
công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế ” của Bộ GD&ĐT vừa được Hội
nghị Trung ương 8 khóa XI thông qua. Đề án đã đề ra 9 nhiệm vụ, giải pháp


3

mấu chốt trong đó chú trọng tới nhiệm vụ chuyển từ giáo dục chủ yếu chú
trọng


4

trang bị kiến thức (nâng cao dân trí) sang tập trung phát triển toàn diện năng
lực và phẩm chất người học (năng lực công dân). Khâu đột phá được xác
định là khâu kiểm tra, thi, đánh giá chất lượng giáo dục. Vì vậy quản lý hiệu
quả hoạt động dạy - học ở PHBM sẽ góp phần quan trọng đáp ứng mục
tiêu để giáo dục Việt Nam đến năm 2030 đạt trình độ tiên tiến trong khu
vực.
1.2. Về thực tiễn
Quận Tây Hồ nằm ở phía Tây Bắc của Thủ đô Hà Nội. Quận được xác
định là trung tâm dịch vụ - du lịch, trung tâm văn hoá của Hà Nội. Chính vì
vậy, trong những năm gần đây, quận Tây Hồ đã làm tốt công tác quy hoạch,
đảm bảo tương đối đủ diện tch đất cho các trường học đạt têu chuẩn
về chuẩn Quốc gia, tăng cường mọi nguồn lực đầu tư cho Giáo dục - Đào tạo.
Quận có 08 trường THCS thì tới thời điểm hiện nay 07 trường đã được công
nhận Trường chuẩn Quốc gia. Điều đó đồng nghĩa với việc 07 trường đã có hệ
thống PHBM được trang cấp đầy đủ thiết bị, đồ dùng dạy học hiện đại ...
nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới nâng cao chất lượng dạy và học trong các

trường THCS trên địa bàn. Tuy nhiên việc quản lý hoạt động dạy và học ở
PHBM còn chưa được đồng bộ và hiệu quả, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi
mới phương pháp trong hoạt động dạy và học. Với những lý do trên, đề tài
“Quản lý phòng học bộ môn đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp
dạy học ở các trường THCS trên địa bàn quận Tây Hồ - thành phố Hà Nội”
cần được đặt ra và nghiên cứu có hệ thống nhằm góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục trong nhà trường nói riêng và các trường THCS trên địa
bàn quận nói chung, đáp ứng yêu cầu của xã hội trong giai đoạn hiện nay.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về công tác quản lý PHBM kết hợp với
thực tễn công tác quản lý trong nhà trường, đề tài đề xuất một số biện pháp
quản lý PHBM nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học ở các
các


5

trường THCS trên địa bàn quận Tây Hồ - thành phố Hà Nội trong giai đoạn
hiện nay.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý PHBM ở các trường THCS.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Hoạt động quản lý PHBM của Hiệu trưởng các trường THCS nhằm
nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục.
4. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu phân tch thực tiễn công tác quản lý
PHBM
của Hiệu trưởng 08 trường THCS trên địa bàn quận Tây Hồ - thành phố Hà
Nội.

5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về công tác quản lý PHBM của các
trường THCS.
5.2. Xác định thực trạng quản lý PHBM ở các trường THCS trên địa
bàn quận Tây Hồ - thành phố Hà Nội.
5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý PHBM nhằm đáp ứng yêu cầu đổi
mới phương pháp dạy học ở các trường THCS quận Tây Hồ - thành phố Hà
Nội.
6. Giả thuyết khoa học
Quản lý PHBM góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong trường
THCS. Do những nguyên nhân khác nhau mà việc quản lý

PHBM ở các

trường THCS trên địa bàn bàn quận Tây Hồ - thành phố Hà Nội vẫn còn
những khó khăn, vướng mắc và bất cập đã dẫn đến chất lượng dạy học ở các
PHBM chưa cao, chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp day - học, chưa
tương xứng với sự quan tâm đầu tư của địa phương, của ngành và đặc biệt
là sự phát triển của xã hội.


6

Nếu các biện pháp đề xuất trong Luận văn đảm bảo tnh khoa học
và phù hợp với thực tế địa phương thì sẽ đáp ứng được yêu cầu đổi mới
phương pháp dạy học, góp phần nâng cao được chất lượng giáo dục ở các
trường THCS trên địa bàn quận Tây Hồ trong giai đoạn hiện nay.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu tài liệu liên quan đến nhà trường phổ thông: Luật giáo dục,

Điều lệ nhà trường, văn bản pháp qui, qui chế về lĩnh vực giáo dục phổ thông,
các tài liệu về khoa học quản lý và quản lý giáo dục, lý luận dạy học và các tài
liệu có liên quan đến đề tài để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
7.2.1. Phương pháp quan sát
Quan sát cách thức quản lý PHBM của Hiệu trưởng; nhân viên phụ
trách PHBM và hoạt động dạy - học ở các PHBM của giáo viên và học sinh các
trường THCS ở quận Tây Hồ.
7.2.2. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
Sử dụng phiếu hỏi để điều tra các đối tượng khảo sát như lãnh đạo,
chuyên viên Phòng GD&ĐT Tây Hồ, Hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn,
giáo viên, nhân viên, học sinh trong phạm vi triển khai đề tài.
7.2.3. Phương pháp tọa đàm (trò chuyện, phỏng vấn)
Thu thập thông tn qua việc trò chuyện, trao đổi trực tiếp với các đối
tượng khảo sát để thu thập những thông tin cần thiết cho nội dung nghiên
cứu của đề tài.
7.2.4. Phương pháp chuyên gia
Lấy ý kiến, nhận xét của chuyên gia như các nhà giáo ưu tú, Trưởng
Phòng GD&ĐT, Phó Trưởng phòng GD&ĐT, các nhà giáo nhiều kinh nghiệm...


7

7.2.5. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Tổng kết kinh nghiệm trong quản lý PHBM của một số Hiệu trưởng
các trường THCS trong quận Tây Hồ - Hà Nội trong thời gian vừa qua.
7.2.6. Phương pháp xử lý dữ liệu thu thập trong nghiên cứu
Phương pháp được sử dụng nhằm thống kê, phân tích, xử lý các số liệu
thu được từ các phương pháp điều tra để rút ra kết luận.
7.3. Nhóm các phương pháp thống kê toán học: xử lý các số liệu để

phân tích rút ra nhận xét.
8. Cấu trúc đề tài
Ngoài phần: mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham
khảo, các phụ lục, nội dung chính gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý PHBM ở trường THCS
Chương 2: Thực trạng việc quản lý PHBM ở các trường THCS trên
địa bàn quận Tây Hồ - thành phố Hà Nội.
Chương 3: Biện pháp quản lý PHBM đáp ứng yêu cầu đổi mới phương
pháp dạy học ở các trường THCS trên địa bàn quận Tây Hồ - thành phố Hà Nội.


8

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ PHÒNG HỌC BỘ MÔN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THCS
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Trên thế giới
Từ nửa đầu thế kỉ 20, việc dạy học theo PHBM đã được triển khai ở
trường phổ thông của Mĩ và một số nước châu Âu và đến nay rất nhiều nước
đã triển khai hình thức tổ chức dạy học này. Tuy nhiên mô hình PHBM được
nghiên cứu và triển khai khác nhau tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của từng
nước.
Theo tài liệu “Một số vấn đề về phòng học bộ môn” năm 2012 [31] của
Nhà xuất bản giáo dục Việt Nam, do nhóm tác giả của Viện khoa học Giáo
dục Việt Nam biên soạn có thể tổng kết sự phát triển PHBM như sau:
PHBM được hình thành từ rất lâu do nhu cầu của việc nghiên cứu khoa
học. Trước thế kỉ 19, hầu hết các nghiên cứu và phát minh đều được thực
hiện độc lập bởi các nhà khoa học quí tộc và phòng thí nghiệm ra đời đáp
ứng nhu cầu này. Năm 1830, Faraday - một người rất say mê môn Vật lý đã

lập nên một phòng thí nghiệm mang tính cá nhân, sau đó một vài phòng thí
nghiệm ở một số trường đại học như Cambridge, Edinburgh, Glasgow ra đời.
Năm 1851 trường Đại học Cambridge đã áp dụng việc thi cả thực hành,
ứng dụng vào các môn Khoa học tự nhiên như Vật lý, Hoá học, Sinh học.
Các nước Châu Âu đã là nơi đầu tên phát triển hình thức dạy học này
và kinh nghiệm của họ đã được nhiều nước trên thế giới học tập và vận dụng
một cách sáng tạo cho phù hợp với từng điều kiện cụ thể. Từ năm học
19501951, Nước Nga (Liên Xô cũ) đã bắt đầu tiến hành triển khai việc chuyển dạy
học truyền thống sang dạy học theo PHBM. Phần Lan là một mô hình tiên


9

tến về giáo dục đã xây dựng môn học nào cũng có PHBM, tất cả TBDH được
trang bị trong PHBM đều có giá trị sử dụng cao.


10

Các nước Châu Á cũng rất quan tâm đến việc xây dựng các PHBM để
nâng cao chất lượng giáo dục. Ở Singapore các PHBM được xây dựng khang
trang với đầy đủ các tiện nghi. Các phương tiện nghe nhìn và máy vi tính
được đặc biệt quan tâm, đủ cho mỗi học sinh 01 máy vi tnh. Số lượng tranh
giáo khoa được chuyển dần từ bản in sang bản điện tử. Trung bình mỗi
trường có 02 PHBM Vật lí, 01 PHBM Hóa, 01 PHBM Âm nhạc, 01 PHBM Thể
dục...Tuy nhiên số lượng và quy mô PHBM trong mỗi trường ở Singapore
cũng không quy định bắt buộc, có trường được trang bị hiện đại nhưng
cũng có trường được trang bị mức trung bình tùy theo điều kiện đầu tư, có
trường lại ghép 01 đến 02 môn chung vào 01 phòng học. Đối với Thái Lan,
việc dạy học theo PHBM được chú ý ở các cấp học. Ở trường Tiểu học, đã có

PHBM Tin học và Phòng nghe nhìn, HS từ lớp 3 đã được học và sử dụng máy
tnh. Ở cấp THCS việc dạy học đều theo PHBM.
1.1.2. Ở Việt Nam
Việc triển khai dạy học theo PHBM Việt Nam đã bắt đầu từ thời kì
Pháp thuộc, các môn Khoa học tự nhiên bắt đầu được đưa vào học trong
nhà trường. Một số trường đã có phòng thí nghiệm cho các môn Lý - Hoá Sinh và một số trường nghề đã có phòng học nghề.
Theo tác giả Vũ Đình Luyến - Viện Nghiên cứu thiết kế trường học: Từ
năm 1975, tác giả Nguyễn Gia Cốc đã đề xuất “Mấy ý kiến bước đầu về việc
xây dựng trường sở theo hệ thống phòng bộ môn” [14], nêu rõ bản chất của
sự thay đổi tổ chức phòng học là “Thay thế nguyên tắc phân chia phòng học
theo lớp bằng nguyên tắc phân chia phòng học theo bộ môn”. Như vậy tnh
theo số liệu của kế hoạch dạy học lúc đó thì tổng số phòng học không đủ cho
các lớp, vì vậy đề xuất của tác giả Nguyễn Gia Cốc do nhiều lý do chưa thực
hiện được.
Năm 1998, Dự án phát triển giáo dục THCS bắt đầu được triển khai với
việc xây dựng lại chương trình và viết sách giáo khoa mới, đặc biệt quan tâm


11

đến đổi mới PPDH trong đó các môn Khoa học tự nhiên nhất thiết phải
gắn với thí nghiệm, thực hành. Vì thế các trường THCS trong cả nước được
đầu tư mua sắm TBDH.
Năm 2000, việc trang bị hàng loạt TBDH cho các trường THCS tạo điều
kiện thuận lợi cho hoạt động dạy và học cho các nhà trường, bên cạnh đó các
trường THCS gặp nhiều khó khăn vì các phòng thí nghiệm chưa đạt chuẩn lại
có thêm nhiều TBDH, GV và HS sử dụng chưa hiệu quả, vẫn quen với cách
dạy truyền thống. Vấn đề đặt ra là phải mang TBDH đã được cung cấp đến
lớp học để được sử dụng rất khó khăn. Sở GD&ĐT Hà Nội có sáng kiến là đưa
TBDH của mỗi môn học về lớp học cố định để sử dụng và bảo quản. Lớp học,

TBDH và GV bộ môn không di chuyển, còn HS thì di chuyển lớp học theo TKB.
Đó chính là mô hình dạy học PHBM của các nước tên tiến. Đồng quan điểm
với sáng kiến này, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam chủ trì đề tài “Nâng cao
hiệu quả sử dụng TBDH và bước đầu thí điểm triển khai dạy học theo PHBM
chương trình THCS” tạo được một chuyển biến mới: một số Sở GD&ĐT đã chỉ
đạo xây được một số PHBM theo chuẩn, công tác chỉ đạo triển khai PHBM
của Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT và Ban giám hiệu các nhà trường ngày càng
hiệu quả. Hội thảo khoa học: “Dạy học theo hướng PHBM” 12- 2004” [15] tại
Thái Bình đã tổng kết được những bài học kinh nghiệm hết sức quý giá đồng
thời cũng chỉ ra những khó khăn cần khắc phục, tếp tục triển khai dạy học
theo PHBM ở mức độ cao hơn, đó là việc xây dựng các tiết học chất lượng cao
cho một số bộ môn. Một số tết học có chất lượng tại PHBM đã được giới
thiệu rộng rãi.
Tiếp theo đó, một Hội thảo khoa học “Dạy học theo PHBM” vào tháng
12/2005 [16] trên phạm vi cả nước tại Hà Tĩnh, tại Thái Bình. Hội thảo này,
ngoài việc tổng kết 5 năm thí điểm dạy học theo PHBM tại 8 tỉnh, Bộ
GD&ĐT đã chính thức phát động việc dạy học theo PHBM cho tất cả các tỉnh
thành với những mức độ khác nhau.