Thành ngữ
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (92.9 KB, 3 trang )
Thành ngữ
Người đăng: Bảo Chi - Ngày: 28/09/2017
Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh. Nghĩa của thành ngữ có
thể bắt nguồn trực tiếp nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thông thường qua số phép chuyển
nghĩa như ẩn dụ, so sánh... Tech12h xin tóm tắt những kiến thức trọng tâm và hướng dẫn soạn văn chi
tiết các câu hỏi. Mời các bạn cùng tham khảo.
A. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
1. Thế nào là thành ngữ
1.1. Nhận xét về cấu tạo của cụm từ lên thác xuống ghềnh trong câu ca dao sau:
Nước non lận đận một mình
Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay.
a. Có thế thay vài từ trong cụm từ này bằng những từ khác được không? Có thế chêm xen một vài từ
khác vào cụm từ được không? Có thế thay thế vị trí của cụm từ được không?
b. Từ nhận xét trên, em rút ra được kết luận gì về đặc điểm cấu tạo của cụm từ lên thác xuống ghềnh?
Trả
lời:
a. Ta không thể thay một vài từ trong cụm từ bằng những từ khác, không thể chêm xen một vài từ khác
vào cụm từ cũng không thể thay đổi vị trí của các từ trong cụm từ vì cụm từ có cấu tạo cố định, các từ
liên kết thành một khối hoàn chỉnh, khi thay đổi nó sẽ trở lên cọc cằn và không hoàn chỉnh.
b, Từ nhận xét trên ta có thể rút ra kết luận :
1.2.
•
Cụm từ lên thác xuống ghềnh có cấu tạo cố định.
•
Biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.
a. Cụm từ lên thác xuống ghềnh có nghĩa là gì? Tại sao lại nói lên thác xuống ghềnh?
b. Nhanh như chớp có nghĩa là gì? Tại sao lại nói nhanh như chớp?
Trả
lời:
a.
•
Về nghĩa đen: thác là nơi nước chảy vượt qua vách đá; ghềnh là nơi có đá lởm chởm, nước
chảy xiết. Như vậy thác và ghềnh đều chỉ nơi có địa hình không bằng phăng rất khó khăn cho
người đi lại.
•
Cụm từ lên thác xuống ghềnh có nghĩa là chỉ hành động ngược chiều nhau và thể hiện sự vượt
qua khó khăn vất vả, chỉ cuộc đời của những con người gặp nhiều gian lao, vất vả.
b. Nhanh như chớp: hàm ý so sánh sự việc và hành động diễn ra nhanh chóng, mau lẹ quá mức, giống
như tia chớp trên bầu trời loé lên rồi vụt tắt. Dựa vào nét nghĩa đó, người nói dùng thành ngữ này đế chi
những hành động chớp nhoáng, mau lẹ.
2. Sử dụng thành ngữ
2.1. Xác định vai trò ngữ pháp của thành ngữ trong câu sau:
Thân
em
Bảy
nổi
(Hồ Xuân Hương)
vừa
ba
trắng
chìm
lại
với
vừa
nước
tròn
non.
- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái nghách sang nhà anh, phòng
khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang ...
(Tô Hoài)
Trả lời:
•
Bảy nổi ba chìm: làm vai trò vị ngữ của câu
•
Tắt lửa tối đèn: làm bổ ngữ cho động từ "phòng".
2.2. Phân tích tác dụng của việc dùng thành ngữ trong các câu trên.
Việc dùng các thành ngữ trong câu là ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng, có tính biểu cảm cao.
3. Ghi nhớ
•
Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.
•
Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thông
thường qua số phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh...
•
Chức năng ngữ pháp: thành ngữ có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong
cụm danh từ, cụm động từ.
•
Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.
B. BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI
Câu 1: (Trang 144 SGK Ngữ văn 7 tập 1) Tìm và giải thích các thành ngữ trong các câu sau đây
a. Đến ngày lễ Tiên Vương, các lang mang sơn hào hải vị, nem công chả phượng tới, chẳng thiếu thứ
gì.
(Bánh
chưng,
bánh
giầy)
b. Một hôm, có người hàng rượu tên là Lí Thông đi qua đó. Thấy Thạch Sanh gánh về một gánh củi lớn,
hắn nghĩ bụng: "Người này khoẻ như voi. Nó về ở cùng thì lợi biết bao nhiêu". Lí Thông lân la gợi
chuyện, rồi gạ cùng Thạch Sanh kết nghĩa anh em. Sớm mồ côi cha mẹ, tứ cố vô thân, nay có người săn
sóc
đến
mình,
Thạch
Sanh
cảm
động,
vui
vẻ
nhận
lời.
(Thạch
Sanh)
c.
Chốc
đà
mười
mấy
năm
trời,
Còn
ra
khi
đã
da
mồi
tóc
sương.
(Nguyễn Du, Truyện Kiều)
=> Xem hướng dẫn giải
Câu 2: (Trang 144 SGK Ngữ văn 7 tập 1) Kể vắn tắt các truyền thuyết và ngụ ngôn tương ứng để thấy
rõ lai lịch của các thành ngữ “Con Rồng cháu tiên", “Ếch ngồi đáy giếng”, "Thầy bói xem voi"
=> Xem hướng dẫn giải
Câu 3: (Trang 144 SGK Ngữ văn 7 tập 1) Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn.
Lời ... tiếng nói
Một nắng hai ...
Ngày lành tháng ...
No cơm ấm ...
Bách ... bách thắng
Sinh ... lập nghiệp
=> Xem hướng dẫn giải
Câu 4: (Trang 144 SGK Ngữ văn 7 tập 1) Sưu tầm một số thành ngữ chưa được giới thiệu trong sách
giáo khoa và giải nghĩa các thành ngữ ấy
=> Xem hướng dẫn giải
BÀI THAM KHẢO THÊM
Viết một đoạn văn ngắn (7-10 câu), trong đó sử dụng ít nhất 2 thành ngữ.
=> Xem hướng dẫn giải
