Ban do tu duy hinh hoc 8 chuong i
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.07 MB, 11 trang )
CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 8
CHUYÊN ĐỀ:
“CÁCH SỬ DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY THÍCH HỢP TRONG DẠY HỌC THEO PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC”
I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Ngày nay với sự phát triển như vũ bão của khoa học kĩ thuật, kiến thức loài người tăng theo cấp số nhân, thời gian học tập
ở trường có giới hạn, một số kiến thức tiếp thu hôm nay có thể chỉ vài năm sau trở nên lạc hậu. Khi đó chỉ có người biết cách học,
đặc biệt là biết tự học mới có thể bổ sung hoàn thiện và hệ thống được kiến thức đã học một cách đầy đủ.
Bản đồ tư duy (BĐTD) là công cụ hữu ích trong giảng dạy và học tập giúp GV và HS trong việc trình bày các ý tưởng, tóm
tắt, hệ thống hoá các kiến thức của một bài học, một chủ đề, một chương hay cả một cuốn sách một cách rõ ràng, mạch lạc, logic
và đặc biệt là dễ phát triển ý tưởng. Vì vậy làm sao phát huy tối đa tính ưu việt của BĐTD trong dạy và học nên tổ chúng tôi chọn
“cách sử dụng bản đồ tư duy thích hợp trong dạy và học theo phương pháp dạy học tích cực” để làm chuyên đề thảo luận
trong tháng.
Bản đồ tư duy (BĐTD) còn gọi là sơ đồ tư duy, lược đồ tư duy,… là hình thức ghi chép nhằm tìm tòi đào sâu, mở rộng một
ý tưởng, hệ thống hóa một chủ đề hay một mạch kiến thức,… bằng cách kết hợp việc sử dụng đồng thời hình ảnh, đường nét,
màu sắc, chữ viết với sự tư duy tích cực. Đặc biệt đây là một sơ đồ mở, không yêu cầu tỉ lệ, chi tiết chặt chẽ như bản đồ địa lí, có
thể vẽ thêm hoặc bớt các nhánh, mỗi người vẽ một kiểu khác nhau, dùng màu sắc, hình ảnh, các cụm từ diễn đạt khác nhau, cùng
một chủ đề nhưng mỗi người có thể “thể hiện” nó dưới dạng BĐTD theo một cách riêng, do đó việc lập BĐTD phát huy được tối
đa khả năng sáng tạo của mỗi người.
1
CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 8
BĐTD chú trọng tới hình ảnh, màu sắc, với các mạng lưới liên tưởng (các nhánh). Có thể vận dụng BĐTD vào hỗ trợ dạy
học kiến thức mới, củng cố kiến thức sau mỗi tiết học, ôn tập hệ thống hóa kiến thức sau mỗi chương, mỗi học kì... và nó còn
giúp cán bộ quản lí giáo dục lập kế hoạch công tác.
Qua nghiên cứu và thực nghiệm giảng dạy cho thấy một số GV còn gặp khó khăn trong việc tổ chức hoạt động dạy học trên lớp
với việc thiết kế và sử dụng BĐTD cũng như chưa phát huy tối đa của HS về cáh học bài bằng sơ đồ tư duy cực hiệu quả.
II. CƠ SỞ THỰC TIỄN
1 Đặc điểm tình hình:
- Được sự quan tâm của chính quyền địa phương cũng như lãnh đạo nhà trường, trường THCS Châu Văn Liêm có cơ sở vật
chất phục vụ cho việc giảng dạy tương đối tốt, phòng học kiên cố, sạch sẽ đúng qui cách, có đồ dùng dạy học đầy đủ cho các khối
lớp.
- Giáo viên được tham gia tập huấn các lớp bồi dưỡng, nắm được các phương pháp dạy học tích cực cũng như các kĩ thuật
dạy học tích cực đặc biệt là kĩ thuật dạy học sử dụng bản đồ tư duy GV trong tổ cũng như GV toàn trường được tập huấn nhiều
lần.
- Học sinh trường THCS Châu Văn Liêm đa phần là các em ngoan chịu khó trong học tập, các em có tương đối đầy đủ sách
giáo khoa, sách bài tập.
2 Thực trạng.
- Mặc dù GV được tập huấn nhiều lần về các kĩ thuật dạy học trong đó có sử dụng BĐTD nhưng nhiều GV còn e dè và gặp
khó khăn trong việc tổ chức hoạt động dạy học trên lớp với việc thiết kế và sử dụng BĐTD
- Vì đây là kĩ thuật dạy học không phải là mới nhưng nó chưa thực sự được áp dụng rộng rãi nên HS còn lúng túng trong
việc tiếp thu và học tập.
2
CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 8
III. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHUYÊN ĐỀ:
1. Tổ chức hoạt động dạy học với BĐTD như sau:
Trong tiết học sử dụng BĐTD để dạy học gồm có nhiều hoạt động nhưng có thể tổng hợp thành 4 hoạt động cơ bản sau:
a. Hoạt động 1: Lập BĐTD
Mở đầu bài học GV có thể cho HS lập bản đồ tư duy theo nhóm với các gợi ý liên quan đến chủ đề kiến thức bài học
b. Hoạt động 2: Báo cáo thiết minh về BĐTD
Cho một vài HS hay đại diện của nhóm HS lên báo cáo thuyết minh về BĐTD mà nhóm mình đã thiết lập. Hoạt động này
vừa giúp GV biết rõ việc hiểu kiến thức của học sinh, vừa rèn luyện kĩ năng trình bày ý tưởng trước đông người.
c. Hoạt động 3: Thảo luận, chỉnh sửa, hoàn thiện BĐTD
Tổ chức cho HS thảo luận, bổ sung, chỉnh sửa để hoàn thiện BĐTD về một kiến thức nào đó (GV là người cố vấn để dẫn
dắt đến kiến thức trọng tâm)
d. Hoạt động 4: Củng cố kiến thức bằng một BĐTD
Cho HS trình bày, thuyết minh về kiến thức thông qua BĐTD mà các em vừa thiết kế và cả lớp đã chỉnh sửa và hoàn thiện
bằng một BĐTD mà GV đã chuẩn bị sẵn.
- Để vẽ được BĐTD chúng ta cần xác định kiến thức cơ bản, kiến thức trọng tâm của tiết học, chủ đề hay một chương và
lấy đó làm trung tâm, hệ thống hoá được kiến thức của từng phần qua từng nhánh sau đó hoàn thiện BĐTD.
+ Một số ví dụ minh hoạ:
3
CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 8
BẢN ĐỒ TƯ DUY ĐƯỜNG TRUNG BÌNH
4
CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 8
BẢN ĐỒ TƯ DUY HÌNH THANG CÂN
5
CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 8
BẢN ĐỒ TƯ DUY HÌNH BÌNH HÀNH
BẢN ĐỒ TƯ DUY HÌNH CHỮ NHẬT
6
CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 8
BẢN ĐỒ TƯ DUY HÌNH THOI
7
CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 8
BẢN ĐỒ TƯ DUY HÌNH VUÔNG
8
CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 8
2. Các bước thiết kế một BĐTD như sau:
9
CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 8
BĐTD tăng tính sáng tạo của người sử dụng nó. Bản chất của nó là sự liên kết đa chiều của nhiều thông tin, khi nhiều
thông tin liên kết với nhau một cách có hệ thống thì việc phát sinh những ý tưởng mới từ các thông tin đó là điều dĩ nhiên.
Vẽ BĐTD còn giúp người vẽ thêm yêu thích thông tin. Thông qua việc sử dụng màu sắc hình ảnh, đường nét,… trong BĐTD mọi
thứ đều trở nên đẹp hơn và ấn tượng hơn.
- BĐTD được thiết kế theo ý thích cả về nội dung và hình thức theo các bước cơ bản sau:
* Bước 1: Chọn từ trung tâm (hay còn gọi là từ khoá) là tên của một bài, một chủ đề hay một nội dung kiến thức cần
khai thác như một cụm từ hoặc một hình ảnh cần phát triển.
* Bước 2: Vẽ nhánh cấp 1 chính là nội dung chính của bài học hay chủ đề đó, chẳng hạn như định nghĩa, tính chất,
dấu hiệu…. Tuy nhiên nên lập BĐTD có 4 nhánh cấp 1.
* Bước 3: Vẽ các nhánh cấp 2,3,… là nhánh con của các nhánh trước đó là các ý triển khai của nhánh trước đó.
- Những từ khóa dù là tiêu đề chính hay phụ thì bạn hãy cố gắng viết hoa trong mọi trường hợp. Khi viết hoa, các từ khóa
sẽ trở nên dễ nhìn, dễ đọc hơn, không bị “chìm” đi và khi bạn liên tưởng trở lại thì chắc chắn lúc nào một từ khóa viết bằng chữ
hoa sẽ hiện lên rõ ràng hơn một từ khóa viết bằng chữ thường hay viết hoa chữ cái đầu.
IV. KẾT LUẬN:
Qua thực tế giảng dạy cho thấy, sử dụng BĐTD trong dạy học kiến thức mới giúp HS học tập một cách chủ động, tích cực
và huy động được tất cả HS tham gia xây dựng bài một cách hào hứng. Với sản phẩm độc đáo “kiến thức + hội họa” là niềm vui
sáng tạo hàng ngày của HS và cũng là niềm vui của chính thầy cô giáo và phụ huynh HS khi chứng kiến thành quả lao động của
học trò của mình. Cách học này còn phát triển được năng lực riêng của từng học sinh không chỉ về trí tuệ (vẽ, viết gì trên BĐTD),
hệ thống hóa kiến thức (huy động những điều đã học trước đó để chọn lọc các ý để ghi), khả năng hội họa (hình thức trình bày,
kết hợp hình vẽ, chữ viết, màu sắc), sự vận dụng kiến thức được học qua sách vở vào cuộc sống.
10
CHUYÊN ĐỀ HÌNH HỌC 8
11
