BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU
LỊCH
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO TP. HỒ CHÍ MINH
-----   -----

TRẦN PHƯƠNG TÙNG

NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ CỦA THỰC HÀNH HATHA YOGA
LÊN THỂ CHẤT VÀ TÂM LÝ SINH VIÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN LANG

LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC

TP. HỒ CHÍ MINH, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO TP. HỒ CHÍ MINH
-----   -----

TRẦN PHƯƠNG TÙNG

NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ CỦA THỰC HÀNH HATHA YOGA
LÊN THỂ CHẤT VÀ TÂM LÝ SINH VIÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN LANG

Ngành : Giáo dục học
Mã số: 9140101

LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC
Cán bộ hướng dẫn khoa học:
HD1. PGS.TS Hoàng Thị Ái Khuê
HD2. PGS.TS Đàm Tuấn Khôi

TP. HỒ CHÍ MINH, 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu, kết quả
nghiên cứu có trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ
công trình nào khác.
Nghiên cứu sinh

Trần Phương Tùng


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
MỤC LỤC
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT


DANH MỤC NHỮNG ĐƠN VỊ TÍNH
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
DANH MỤC PHỤ LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ................................................................................................................. 1
Lý do chọn đề tài: .......................................................... Error! Bookmark not defined.

Mục đích nghiên cứu: ...................................................................................................... 2
Mục tiêu nghiên cứu: ....................................................................................................... 3
Giả thuyết nghiên cứu: .................................................................................................... 3
Chương 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU ........................................................... 4
1.1. Cơ sở lý thuyết và khoa học của Hatha Yoga đối với sức khỏe............................... 4
1.1.1. Khái quát Yoga ............................................................................................. 4
1.1.2. Nguồn gốc và sự phát triển của Yoga ........................................................... 5
1.1.3. Khái quát Hatha Yoga................................................................................... 9
1.1.4. Một số hệ thống bài tập Hatha Yoga phổ biến ........................................... 11
1.1.5. Hiệu quả của thực hành Hatha Yoga đối với sức khỏe............................... 20
1.2. Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi sinh viên ................................................................. 31
1.2.1. Đặc điểm sinh lý của lứa tuổi sinh viên ...................................................... 32
1.2.2. Đặc điểm tâm lý của lứa tuổi sinh viên ...................................................... 35
1.3. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến sức khỏe, giáo dục thể chất ..................... 39
1.3.1. Sức khỏe...................................................................................................... 39
1.3.2. Giáo dục thể chất ........................................................................................ 41
1.4. Một số công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài............................................ 41
Chương 2
ĐỐI TƯ NG, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU .......................... 49


2.1. Đối tư ng nghiên cứu ............................................................................................. 49
2.1.1. Đối tư ng nghiên cứu ................................................................................. 49
2.1.2. Khách thể nghiên cứu ................................................................................. 49
2.1.3. Phạm vi nghiên cứu .................................................................................... 51
2.2. Tổ chức nghiên cứu ................................................................................................ 52
2.3. Phương pháp nghiên cứu ........................................................................................ 53
2.3.1. Phương pháp phân tích và tổng h p tài liệu ............................................... 53
2.3.2. Phương pháp chọn mẫu .............................................................................. 53

2.3.3. Phương pháp phỏng vấn ............................................................................. 54
2.3.4. Phương pháp kiểm tra y sinh học ............................................................... 54
2.3.5. Phương pháp kiểm tra sư phạm .................................................................. 62
2.3.6. Phương pháp trắc nghiệm tâm lý ................................................................ 68
2.3.7. Phương pháp thực nghiệm sư phạm ........................................................... 69
2.3.8. Phương pháp toán thống kê ........................................................................ 70
Chương 3
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN ............................................................. 71
3.1. Đánh giá thực trạng thể chất và tâm lý sinh viên Trường Đại học Văn Lang........ 71
3.1.1. Xác định các ch số, test và thang đo đánh giá thực trạng thể chất và tâm lý
sinh viên Trường Đại học Văn Lang .................................................................... 71
3.1.2. Đánh giá thực trạng thể chất sinh viên Trường Đại học Văn Lang ............ 77
3.1.3. Đánh giá thực trạng tâm lý sinh viên Trường Đại học Văn Lang qua thang
đánh giá trầm cảm thanh thiếu niên RADS 10 – 20 ............................................. 86
3.1.4. Bàn luận về thực trạng thể chất và tâm lý sinh viên Trường Đại học Văn
Lang ...................................................................................................................... 90
3.2. Lựa chọn hệ thống bài tập Hatha Yoga cho sinh viên Trường Đại học Văn Lang 95
3.2.1. Xác định hệ thống Yoga làm nền tảng lựa chọn hệ thống bài tập Hatha
Yoga cho sinh viên Trường Đại học Văn Lang .................................................... 96
3.2.2. Lựa chọn hệ thống bài tập Hatha Yoga cho sinh viên Trường Đại học Văn
Lang ...................................................................................................................... 98


3.2.3. Chương trình thực nghiệm hệ thống bài tập Hatha Yoga cho sinh viên
Trường Đại học Văn Lang ..................................................................................101
3.2.4. Tiến trình thực nghiệm hệ thống bài tập Hatha Yoga cho sinh viên Trường
Đại học Văn Lang ...............................................................................................105
3.2.5. Bàn luận về lựa chọn hệ thống bài tập Hatha Yoga cho sinh viên Trường
Đại học Văn Lang ...............................................................................................107
3.3. Đánh giá hiệu quả của thực hành Hatha Yoga lên thể chất và tâm lý sinh viên

Trường Đại học Văn Lang ..................................................................................109
3.3.1. Đánh giá hiệu quả của thực hành Hatha Yoga lên thể chất sinh viên Trường
Đại học Văn Lang ...............................................................................................109
3.3.2. Đánh giá hiệu quả của thực hành Hatha Yoga lên tâm lý sinh viên Trường
Đại học Văn Lang qua thang đánh giá trầm cảm thanh thiếu niên RADS 10 – 20 ..
............................................................................................................................126
3.3.3. Bàn luận về hiệu quả của thực hành Hatha Yoga lên thể chất và tâm lý sinh
viên Trường Đại học Văn Lang ..........................................................................132
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ...................................................................................148
KẾT LUẬN.........................................................................................................148
KIẾN NGHỊ ........................................................................................................149
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN
QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
BS

Bác sĩ

ĐC

Đối chứng

ĐH

Đại học


GDTC

Giáo dục thể chất

GS

Giáo sư

HD

Hướng dẫn

Nxb

Nhà xuất bản

PGS

Phó Giáo sư

SV

Sinh viên

TDTT

Thể dục thể thao

ThS


Thạc sĩ

TN

Thực nghiệm

Tp

Thành phố

Tr

Trang

TS

Tiến sĩ


DANH MỤC NHỮNG ĐƠN VỊ TÍNH
Centimet:

cm

Độ (góc):

°

Giây:


s

Kilogam:

kg

Lít:

l

Mét:

m

Mililit:

ml

Milimet thủy ngân:

mmHg


DANH MỤC CÁC BẢNG
BẢNG

NỘI DUNG

TRANG


1.1.

Các mốc thời gian phát triển của Yoga

6

1.2.

Hệ thống các tư thế trong Hatha Yoga Pradipika

11

1.3.

Hệ thống shatkarmas và pranayama trong Hatha Yoga
Pradipika

12

1.4.

Hệ thống bài tập Hatha Yoga cơ bản của Sivananda Yoga

13

1.5.

Hệ thống bài tập Hatha Yoga sơ cấp của Ashtanga Yoga

15


1.6.

Hệ thống bài tập Hatha Yoga của Bikram Yoga

Sau 15

1.7.

Hệ thống bài tập Hatha Yoga cơ bản của Yin Yoga

Sau 16

1.8.

Hệ thống bài tập Hatha Yoga cơ bản của Iyengar Yoga

Sau 17

1.9.

Các tư thế asana cơ bản trong Hatha Yoga

20

Một số đặc điểm khách thể nghiên cứu tham gia đánh giá
2.1.

thực trạng thể chất và tâm lý sinh viên Trường Đại học Văn


49

Lang
Một số đặc điểm khách thể nghiên cứu tham gia thực nghiệm
2.2.

để đánh giá hiệu quả của thực hành Hatha Yoga lên thể chất

50

và tâm lý sinh viên Trường Đại học Văn Lang
2.3.

Các giai đoạn nghiên cứu của luận án

52

2.4.

Đánh giá ch số khối cơ thể BMI)

56

2.5.

Đánh giá ch số HW

61

Bảng điểm đánh giá khả năng thăng bằng thông qua test

2.6.

thăng bằng tĩnh Stork balance stand test) của người châu Âu

68

khỏe mạnh
3.1.

Đối tư ng phỏng vấn Phiếu phỏng vấn số 1

76

Kết quả phỏng vấn mức độ ưu tiên sử dụng một số ch số, test
3.2.

và thang đo đánh giá thể chất và tâm lý sinh viên Trường Đại

Sau 77

học Văn Lang
3.3.

Kết quả kiểm định theo phương pháp Wilcoxon qua hai lần

Sau 77


phỏng vấn
3.4.


Đặc điểm thể chất của sinh viên Trường Đại học Văn Lang
qua một số ch số hình thái

78

So sánh kết quả kiểm tra một số ch số hình thái của sinh viên
3.5.

Trường Đại học Văn Lang với thanh niên Việt Nam c ng lứa

79

tuổi, giới tính
3.6.

Đặc điểm thể chất sinh viên Trường Đại học Văn Lang qua
một số ch số chức năng

80

So sánh kết quả kiểm tra một số ch số chức năng của sinh
3.7

viên Trường Đại học Văn Lang với thanh niên Việt Nam

81

c ng lứa tuổi, giới tính
3.8.


Đặc điểm thể chất sinh viên Trường Đại học Văn Lang qua
một số test thể lực

83

So sánh kết quả kiểm tra thể lực của sinh viên Trường Đại
3.9.

học Văn Lang với thanh niên Việt Nam c ng lứa tuổi, giới

85

tính
3.10.

Kết quả kiểm định thang đo RADS 10 - 20 (n = 423)

87

3.11.

Tỷ lệ sinh viên có biểu hiện trầm cảm

88

3.12.

Tỷ lệ sinh viên có biểu hiện trầm cảm theo giới tính, nhóm
ngành và hộ khẩu thường trú


89

3.13.

Kết quả kiểm định Chi-Square Tests

89

3.14.

Tiêu chuẩn đánh giá thể lực sinh viên 18 và 19 tuổi

93

Đánh giá thể lực của sinh viên Trường Đại học Văn Lang
3.15.

theo tiêu chuẩn đánh giá, xếp loại thể lực sinh viên theo

93

Quyết định 53/2008/QĐ-BGDĐT
3.16.

Đối tư ng phỏng vấn Phiếu phỏng vấn số 2

96

Kết quả phỏng vấn mức độ ưu tiên sử dụng hệ thống Yoga

3.17.

làm nền tảng lựa chọn hệ thống bài tập Hatha Yoga cho sinh
viên Trường Đại học Văn Lang

97


3.18.
3.19.
3.20.
3.21.
3.22.
3.23.

Kết quả kiểm định theo phương pháp Wilcoxon qua hai lần
phỏng vấn
Tổng h p hệ thống bài tập Hatha Yoga trong hệ thống
Sivananda Yoga
Đối tư ng phỏng vấn Phiếu phỏng vấn số 3
Kết quả phỏng vấn mức độ ưu tiên sử dụng hệ thống bài tập
Hatha Yoga cho sinh viên Trường Đại học Văn Lang
Kết quả kiểm định theo phương pháp Wilcoxon qua hai lần
phỏng vấn
Kết quả lựa chọn hệ thống bài tập Hatha Yoga cho sinh viên
Trường Đại học Văn Lang

97
Sau 97
99

Sau 99
Sau 99
100

3.24.

Tiến trình thực nghiệm giai đoạn 1

Sau 106

3.25.

Tiến trình thực nghiệm giai đoạn 2

Sau 106

So sánh kết quả kiểm tra một số ch số hình thái của nam sinh
3.26.

viên Trường Đại học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các

Sau 109

thời điểm trước và sau thực nghiệm
So sánh kết quả kiểm tra một số ch số hình thái của n sinh
3.27.

viên Trường Đại học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các

Sau 109


thời điểm trước và sau thực nghiệm
So sánh kết quả kiểm tra một số ch số chức năng của nam
3.28.

sinh viên Trường Đại học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại

Sau 113

các thời điểm trước và sau thực nghiệm
So sánh kết quả kiểm tra một số ch số chức năng của n sinh
3.29.

viên Trường Đại học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các

Sau 113

thời điểm trước và sau thực nghiệm
So sánh kết quả kiểm tra thể lực của nam sinh viên Trường
3.30.

Đại học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm

Sau 118

trước và sau thực nghiệm
3.31.

So sánh kết quả kiểm tra thể lực của n sinh viên Trường Đại


Sau 118


học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước
và sau thực nghiệm
3.32.

Kết quả kiểm định thang đo RADS 10 – 20 (n=80)

127

So sánh tỷ lệ sinh viên có biểu hiện trầm cảm gi a nhóm thực
3.33.

nghiệm và nhóm đối chứng tại thời điểm trước và sau thực

128

nghiệm
3.34.

Kết quả kiểm định Chi-Square Tests

128

Sự thay đổi điểm đánh giá biểu hiện trầm cảm của sinh viên
3.35.

nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng tại thời điểm trước và


130

sau thực nghiệm
So sánh thể chất của nam sinh viên nhóm thực nghiệm sau
3.36.

thực nghiệm với thể chất của thanh niên Việt Nam c ng lứa
tuổi, giới tính qua kết quả kiểm tra một số ch số hình thái,

132

chức năng và test thể lực
So sánh thể chất của n sinh viên nhóm thực nghiệm sau thực
3.37.

nghiệm với thể chất của thanh niên Việt Nam c ng lứa tuổi,
giới tính qua kết quả kiểm tra một số ch số hình thái, chức

133

năng và test thể lực
So sánh kết quả xếp loại thể lực sinh viên nhóm thực nghiệm
3.38.

tại thời điểm trước và sau thực nghiệm theo tiêu chuẩn đánh
giá, xếp loại thể lực sinh viên theo Quyết định 53/2008/QĐBGDĐT

Sau 135



DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
BIỂU ĐỒ

NỘI DUNG

TRANG

So sánh nhịp tăng trưởng kết quả kiểm tra một số ch số
3.1.

hình thái của sinh viên Trường Đại học Văn Lang gi a

110

nhóm TN và ĐC trước và sau thực nghiệm
So sánh chiều cao đứng cm) của sinh viên Trường Đại học
3.2.

Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước và

111

sau thực nghiệm
So sánh cân nặng kg) của sinh viên Trường Đại học Văn
3.3.

Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước và sau

111


thực nghiệm
So sánh ch số BMI kg/m2) của sinh viên Trường Đại học
3.4.

Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước và

112

sau thực nghiệm
So sánh tỷ lệ m
3.5.

F ) của sinh viên Trường Đại học Văn

Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước và sau

113

thực nghiệm
So sánh nhịp tăng trưởng kết quả kiểm tra một số ch số
3.6.

chức năng của sinh viên Trường Đại học Văn Lang gi a

114

nhóm TN và ĐC trước và sau thực nghiệm
So sánh ch số tần số mạch yên tĩnh lần/phút) của sinh viên
3.7.


Trường Đại học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các

115

thời điểm trước và sau thực nghiệm
So sánh ch số tần số hô hấp yên tĩnh của sinh viên Trường
3.8.

Đại học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm

115

trước và sau thực nghiệm
So sánh các ch số huyết áp của sinh viên Trường Đại học
3.9.

Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước và
sau thực nghiệm

116


So sánh ch số công năng tim của sinh viên Trường Đại học
3.10.

Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước và

116

sau thực nghiệm

So sánh ch số dung tích sống lít) của sinh viên Trường Đại
3.11.

học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước

117

và sau thực nghiệm
So sánh ch số hệ số phổi Demeny lít/kg) của sinh viên
3.12.

Trường Đại học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các

118

thời điểm trước và sau thực nghiệm
So sánh nhịp tăng trưởng kết quả kiểm tra một số test thể
3.13.

lực của sinh viên Trường Đại học Văn Lang gi a nhóm TN

119

và ĐC trước và sau thực nghiệm
So sánh lực bóp tay thuận kg) của sinh viên Trường Đại
3.14.

học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước

120


và sau thực nghiệm
So sánh nằm ngửa gập bụng lần/30s) của sinh viên Trường
3.15.

Đại học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm

121

trước và sau thực nghiệm
So sánh bật xa tại ch
3.16.

cm) của sinh viên Trường Đại học

Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước và

121

sau thực nghiệm
So sánh chạy con thoi 4x10m s) của sinh viên Trường Đại
3.17.

học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước

122

và sau thực nghiệm
So sánh chạy t y sức 5 phút m) của sinh viên Trường Đại
3.18.


học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước

123

và sau thực nghiệm
3.19.

So sánh d o gập thân cm) của sinh viên Trường Đại học
Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước và

123


sau thực nghiệm
So sánh độ d o khớp gối trái độ) của sinh viên Trường Đại
3.20.

học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước

124

và sau thực nghiệm
So sánh độ d o khớp gối phải độ) của sinh viên Trường
3.21.

Đại học Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm

125


trước và sau thực nghiệm
So sánh thăng bằng tĩnh s) của sinh viên Trường Đại học
3.22.

Văn Lang gi a nhóm TN và ĐC tại các thời điểm trước và

125

sau thực nghiệm
Đánh giá kết quả kiểm tra thể lực của nam sinh viên nhóm
3.23.

thực nghiệm ở mức Chưa đạt tại các thời điểm trước và sau

136

thực nghiệm
Đánh giá kết quả kiểm tra thể lực của n sinh viên nhóm
3.24.

thực nghiệm ở mức Chưa đạt tại các thời điểm trước và sau
thực nghiệm

137


DANH MỤC CÁC HÌNH
HÌNH

NỘI DUNG


TRANG

1.1.

Tư thế Đứng trên đầu

21

1.2.

Tư thế Đứng trên vai

21

1.3.

Tư thế Cái cày

22

1.4.

Tư thế Con cá

22

1.5.

Tư thế Ngồi gập người phía trước


23

1.6.

Tư thế Rắn hổ mang

23

1.7.

Tư thế Con châu chấu

24

1.8.

Tư thế Cây cung

24

1.9.

Tư thế Vặn cột sống

25

1.10.

Tư thế Con quạ


25

1.11.

Tư thế Đứng gập người phía trước

26

1.12.

Tư thế Tam giác

26

2.1.

Đo chiều cao, cân nặng

55

2.2.

Đo tỷ lệ phần trăm m

56

2.3.

Đo tần số mạch yên tĩnh


58

2.4.

Đo tần số hô hấp

58

2.5.

Đo huyết áp

59

2.6.

Kiểm tra công năng tim

61

2.7.

Đo dung tích sống

62

2.8.

Kiểm tra lực bóp tay thuận


62

2.9.

Kiểm tra nằm ngửa gập bụng

63


2.10.

Kiểm tra bật xa tại ch

64

2.11.

Kiểm tra chạy con thoi 4 x 10m

64

2.12.

Kiểm tra chạy 5 phút t y sức

65

2.13.


Kiểm tra d o gập thân

66

2.14.

Kiểm tra độ d o khớp gối

66

2.15.

Kiểm tra thăng bằng tĩnh

67

2.16.

Trắc nghiệm tâm lý bằng thang RADS 10 - 20

68


DANH MỤC PHỤ LỤC
PHỤ LỤC

NỘI DUNG
Phiếu phỏng vấn về việc sử dụng các ch số/test/thang đo đánh giá thể

Phụ lục 1


chất và tâm lý sinh viên Trường Đại học Văn Lang khi thực hành Hatha
Yoga

Phụ lục 2
Phụ lục 3
Phụ lục 4
Phụ lục 5
Phụ lục 6
Phụ lục 7
Phụ lục 8
Phụ lục 9

Phiếu phỏng vấn về việc xác định hệ thống Yoga làm nền tảng lựa chọn
hệ thống bài tập Hatha Yoga cho sinh viên Trường Đại học Văn Lang
Phiếu phỏng vấn về việc lựa chọn hệ thống bài tập Hatha Yoga cho
sinh viên Trường Đại học Văn Lang
Thang đánh giá trầm cảm thanh thiếu niên
Hệ thống hoá các ch số, test và thang đo đánh giá thể chất và tâm lý
sinh viên Trường Đại học Văn Lang
Giáo án giảng dạy mẫu
Kết quả kiểm tra thực trạng thể chất và tâm lý của sinh viên Trường
Đại học Văn Lang
Kết quả kiểm tra thể chất và tâm lý của sinh viên Trường Đại học Văn
Lang sau thực nghiệm một năm học
Hình ảnh các bài tập và các tư thế asana K02, A01, A02, A06, A07,
A10, A17 và A18
Tờ trình về việc tổ chức nghiên cứu khoa học để hoàn thành luận án

Phụ lục 10


tiến sĩ của Nghiên cứu sinh Trần Phương T ng có xác nhận của Hiệu
trưởng Trường Đại học Văn Lang)


1

ĐẶT VẤN ĐỀ
Hatha Yoga là một môn khoa học kiểm soát tâm trí và cơ thể bằng việc chủ
trương tập thể dục các tư thế asana và thở pranayama. Hatha Yoga là một khái niệm
mới của Yoga có nguồn gốc từ Ấn Độ khoảng thế kỷ XI – XII. Từ thế kỷ XV đến nay
Hatha Yoga không ngừng đư c hoàn thiện và phát triển.
Thực hành Hatha Yoga rèn luyện tất cả các khía cạnh của sức khỏe, làm cân bằng
thể chất, tinh thần, trí tuệ và tâm hồn. Các tư thế asana giúp đảm bảo một quá trình
phân phối năng lư ng sinh học đều đặn, hay còn gọi là nguồn sinh lực đem lại sự
thanh thản cho tinh thần. Các tư thế asana đem lại sự cân bằng tuyệt diệu cho các hệ
hô hấp, tuần hoàn, thần kinh, nội tiết, tiêu hóa, bài tiết và sinh sản. Trạng thái cân bằng
của cơ thể sẽ đem lại sự thanh thản, bình an về tinh thần và kích thích trí tuệ thêm
minh mẫn. Hatha Yoga giúp làm giảm thiểu tác động của stress lên con người, thực
hành đều đặn các tư thế asana và thở pranayama sẽ tăng cường chức năng của hệ thần
kinh, giúp chúng ta có thể đương đầu với các tình huống gây stress với thái độ tích cực
[4, tr. 16]. Theo Hoàng Thị Ái Khuê, Hatha Yoga còn h tr ch a một số bệnh, như:
bệnh tim mạch (rối loạn nhịp tim, cao huyết áp, thấp huyết áp, bệnh mạch vành); bệnh
đái tháo đường; bệnh thoái hóa cột sống, đau vai gáy, thoát vị đĩa đệm, bệnh về xương
khớp; bệnh hen suyễn, trào ngư c thực quản, mất ngủ, trầm cảm; bệnh ung thư, rối
loạn thần kinh thực vật, động kinh. Ngoài ra, thực hành Hatha Yoga còn chống lão
hóa, làm đẹp, giảm cân và tăng cân [22], [23], [24], [25].
Thực hành Hatha Yoga đem lại nh ng l i ích thiết thực cho sức khỏe cộng đồng
nên nó đư c phát triển rộng rãi trên thế giới và ở Việt Nam. Thực hành Hatha Yoga
không phân biệt lứa tuổi, giới tính, tình trạng sức khỏe người tập; không phân biệt các

tầng lớp trong xã hội cũng như không phân biệt tôn giáo; điều kiện để tổ chức tập
luyện đơn giản, chi phí thấp, ít bị ảnh hưởng bởi yếu tố thời tiết. Vì vậy, các cơ sở giáo
dục và đào tạo có thể dễ dàng phổ biến môn Hatha Yoga vào trong các trường học.
Ở Mỹ có nhiều trường học chọn môn Hatha Yoga vào chương trình Giáo dục thể
chất (GDTC), ví dụ ở Seattle có 15 trong số 97 trường học dùng Hatha Yoga trong giờ
học môn GDTC [100]. Còn ở Việt Nam đã có một số trường đại học đưa môn Hatha
Yoga vào chương trình GDTC, như: Trường Đại học Văn Lang, Trường Đại học Tôn


2

Đức Thắng. Trước xu thế thời đại, để làm phong phú thêm nội dung chương trình
GDTC và đáp ứng nhu cầu tập luyện thể dục thể thao (TDTT) theo sở thích và nguyện
vọng của người học, môn Hatha Yoga là một trong nh ng lựa chọn khả thi. Như Sat
Bir S. Khalsa (2012) [71] khẳng định: “Việc áp dụng môn Hatha Yoga là chấp nhận
đư c và có tính khả thi trong trường học, nó có tiềm năng đóng một vai trò bảo vệ
hoặc phòng ngừa trong việc duy trì sức khỏe tinh thần người học”.
Để có nhiều trường học chấp nhận chọn môn Hatha Yoga vào chương trình
GDTC, cần có sự quan tâm của các tổ chức chính trị, xã hội, các cơ sở giáo dục và
lãnh đạo các trường học, cũng cần có nh ng kết quả nghiên cứu khoa học cụ thể về
hiệu quả của thực hành Hatha Yoga lên sức khỏe người học.
Theo Nghị định số 11/2015/NĐ-CP của Chính phủ [8]: “Hoạt động thể thao
trong nhà trường là hoạt động tự nguyện của học sinh, sinh viên, đư c tổ chức theo
phương thức ngoại khóa, câu lạc bộ thể dục, thể thao, nhóm, cá nhân phù h p với sở
thích, giới tính, lứa tuổi và sức khỏe, nhằm hoàn thiện các kỹ năng vận động, h tr
thực hiện mục tiêu giáo dục thể chất thông qua các hình thức luyện tập, thi đấu thể
thao, tạo điều kiện cho học sinh, sinh viên thực hiện quyền vui chơi, giải trí, phát triển
năng khiếu thể thao; phát hiện và bồi dư ng năng khiếu, tài năng thể thao”. Như vậy,
môn Hatha Yoga là môn thể dục có thể áp dụng đư c trong hoạt động ngoại khóa của
sinh viên các trường đại học, trong đó có Trường Đại học Văn Lang.

Khi nghiên cứu về hiệu quả của thực hành Hatha Yoga lên sức khỏe người học,
trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu cụ thể, trong khi ở Việt Nam còn rất
mới m . Vì vậy, nghiên cứu sinh đặc biệt quan tâm đến nội dung nghiên cứu này.
Từ nh ng lý do nêu trên, nghiên cứu sinh tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên
cứu hiệu quả của thực hành Hatha Yoga lên thể chất và tâm lý sinh viên Trường
Đại học Văn Lang”.
Mục đích nghiên cứu:
Đánh giá đư c hiệu quả của thực hành Hatha Yoga lên thể chất và tâm lý sinh
viên Trường Đại học Văn Lang để đưa hệ thống bài tập Hatha Yoga vào chương trình
GDTC tại Trường Đại học Văn Lang.


3

Mục tiêu nghiên cứu:
1. Đánh giá thực trạng thể chất và tâm lý sinh viên Trường Đại học Văn Lang
1.1. Xác định các ch số, test và thang đo đánh giá thực trạng thể chất và tâm lý
sinh viên Trường Đại học Văn Lang.
1.2. Đánh giá thực trạng thể chất sinh viên Trường Đại học Văn Lang.
1.3. Đánh giá thực trạng tâm lý sinh viên Trường Đại học Văn Lang qua thang
đánh giá trầm cảm thanh thiếu niên RADS 10 – 20.
1.4. Bàn luận về thực trạng thể chất và tâm lý sinh viên Trường Đại học Văn Lang.
2. Lựa chọn hệ thống bài tập Hatha Yoga cho sinh viên Trường Đại học Văn
Lang
2.1. Xác định hệ thống Yoga làm nền tảng lựa chọn hệ thống bài tập Hatha Yoga
cho sinh viên Trường Đại học Văn Lang.
2.2. Lựa chọn hệ thống bài tập Hatha Yoga cho sinh viên Trường Đại học Văn
Lang.
2.3. Chương trình thực nghiệm hệ thống bài tập Hatha Yoga cho sinh viên
Trường Đại học Văn Lang.

2.4. Tiến trình thực nghiệm hệ thống bài tập Hatha Yoga cho sinh viên Trường
Đại học Văn Lang.
2.5. Bàn luận về lựa chọn hệ thống bài tập Hatha Yoga cho sinh viên Trường Đại
học Văn Lang
3. Đánh giá hiệu quả của thực hành Hatha Yoga lên thể chất và tâm lý sinh
viên Trường Đại học Văn Lang
3.1. Đánh giá hiệu quả của thực hành Hatha Yoga lên thể chất sinh viên Trường
Đại học Văn Lang.
3.2. Đánh giá hiệu quả của thực hành Hatha Yoga lên tâm lý sinh viên Trường
Đại học Văn Lang qua thang đánh giá trầm cảm thanh thiếu niên RADS 10 – 20.
3.3. Bàn luận về hiệu quả của thực hành Hatha Yoga lên thể chất và tâm lý sinh
viên Trường Đại học Văn Lang.
Giả thuyết nghiên cứu:
Hệ thống bài tập Hatha Yoga đư c lựa chọn phù h p với sinh viên, để khi tiến
hành thực nghiệm nó sẽ mang lại hiệu quả tốt cho sức khỏe thể chất và tinh thần của
sinh viên Trường Đại học Văn Lang.


4

Chương 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Cơ sở lý thuyết và khoa học của Hatha Yoga đối với sức khỏe
1.1.1. Khái quát Yoga
Yoga, hay còn gọi là Du-già, là một trong nh ng phương pháp luyện tâm và
luyện thân cổ xưa bắt nguồn từ Ấn Độ. Các nhà nghiên cứu cho rằng, thế giới tâm linh
của Ấn Độ đư c phổ biến chính qua khái niệm Yoga này. Người nam luyện Yoga
đư c gọi là Hành giả (Yogin), người n là N hành giả (Yogini). Có lúc ta cũng thấy
cách gọi Du-già sư, Du-già tăng [101].
Theo từ nguyên nghĩa thì Yoga phát sinh từ thân từ “yuj”, có nghĩa là “bó chung

lại”, “gi chặt, mắc vào, đặt dưới ách” [3, tr. 13].
Yoga là sự thực hành phần triết lý của các giáo phái Samkhya, Vedanta và
Upanisha, nên Yoga có nhiều nghĩa [28, tr. 14].
Yoga là sự kết h p của con người với dharma con đường của anh ta, vận mệnh
của anh ta) hoặc là của nh ng tâm hồn riêng l cùng với một tâm hồn rộng lớn [1].
Yoga là sự h p nhất của cái tôi với vũ trụ. Yoga là một khoa học nhưng cũng là
môn nghệ thuật, nếu người họa sĩ cần cây cọ để vẽ hoặc nhạc sĩ cần cây đàn thì Yoga
cần thể xác và ý chí của bản thân. Các bậc hiền triết xưa đã ví Yoga như cái cây ăn
quả. Cũng như trái là thành quả cuối cùng của cây thì Yoga chuyển bóng tối thành ánh
sáng, dốt nát thành tri thức, tri thức thành minh triết và sự minh triết trở thành trạng
thái bình an, tinh khiết và niềm an lạc tuyệt vời của tự bản thân trải nghiệm đư c [4, tr.
23].
Yoga là một phương pháp khoa học và thực tiễn chuẩn bị cho việc tìm kiếm Chân
ngã trong tôn giáo. M i ngành khoa học đều có phương pháp riêng để kiểm nghiệm,
Yoga cũng như vậy, cũng có cách thức riêng để chứng minh Chân ngã là điều hoàn toàn
có thể trải nghiệm đư c. Con người sẽ ngộ ra chân ngã ch khi anh ta có thể vư t lên
trên mọi giác quan của mình, và khi tâm trí và trí tuệ của anh ta ngưng hoạt động [38, tr.
3].
Yoga là một khoa học toàn diện về đời sống, Yoga bắt nguồn từ Ấn Độ nhiều
ngàn năm trước đây. Yoga là hệ thống phát triển bản thân lâu đời nhất trên thế giới,


5

Yoga bao gồm cơ thể, tâm trí và tâm linh. Nh ng tu sĩ Yoga từ xa xưa đã có một sự
hiểu biết sâu sắc về bản chất cốt lõi của con người và biết anh ta cần nh ng gì để sống
hòa h p với chính anh ta và với môi trường quanh anh ta [37, tr. 21].
Yoga là một phương pháp sống, một hệ thống hướng dẫn tập luyện thống nhất
cho cơ thể, trí tuệ và nội tâm. Nghệ thuật sống đúng cách này đư c thực hành và hoàn
thiện ở Ấn Độ cách đây hàng nghìn năm, Yoga là một sự tr giúp thực tiễn chứ không

phải tôn giáo, và các phương pháp của nó có thể đã đư c Phật giáo, Do Thái giáo, Cơ
Đốc giáo, Hồi giáo, và giới vô thần áp dụng. Yoga là một sự liên kết gi a tất cả [34, tr.
4].
Yoga không ch là một nghệ thuật mà còn là khoa học, tín ngư ng và triết lý.
Yoga là nghệ thuật ở khía cạnh đại diện cho khả năng thể hiện thông qua thực hành,
đồng thời là một nghệ thuật dẫn dắt sự hiểu biết của chủ thể của v đẹp sáng tạo.
Trong khi đó đối với khoa học, Yoga giúp chúng ta biết về chính mình thông qua hình
thức hệ thống hoá bằng nh ng bài kiểm tra, nh ng thí nghiệm, kinh nghiệm và nh ng
quan sát.Trong khi đó đối với tôn giáo, Yoga đề cập đến hàng loạt nh ng quy tắc đạo
đức tổng quát. Ngoài ra, nó là một dạng tôn giáo kỳ diệu mà dẫn đến chính bản ngã
của chính nó. Cuối c ng, nó như là một triết lý, nó đưa ta đến nghệ thuật sống, giúp ta
phân biệt gi a hạnh phúc và sự bình an thật sự của nh ng thú vui phù du [84].
Yoga là nh ng điều khác biệt cùng một lúc, nhưng lại có v như có sự đồng
thuận khi nhìn nhận nó như một hướng đi, một con đường dẫn đến sự kết h p ở các
cấp độ khác nhau: một mặt, gi a cơ thể, tâm trí và tinh thần; nhưng ở mặt khác, gi a
con người và hướng đi riêng của chính mình; hoặc gi a một tâm hồn riêng rẽ và tâm
hồn bao la. Nhưng, trong tất cả nh ng trường h p trên, Yoga đem đến sự kết h p [84].
Cuối cùng, bó chung lại: Yoga là sự kiềm chế nh ng dao động của tinh thần [39],


6

[77].
1.1.2. Nguồn gốc và sự phát triển của Yoga
Yoga là một trong sáu darcana (quan niệm, ý niệm, hiểu biết, quan điểm, học
thuyết … do thân từ “dar” là nhìn, ngắm, hiểu …) coi như sáu hệ thống triết học chính
thống của Ấn Độ. Chính thống là muốn nói đư c Bà la môn giáo chấp nhận, khác với
các hệ thống khác của Phật giáo hay Hỏa giáo [3, tr. 16].