TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
----------------

NGUYỄN THANH HUYỀN

QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH
NHÀ NƯỚC CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN BẢO YÊN

HÀ NỘI - 2017


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số
liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực xuất phát từ tình hình thực tế
của đơn vị thực tập.
Hà Nội, ngày

tháng

năm 2017

Tác giả luận văn

Nguyễn Thanh Huyền


LỜI CẢM ƠN
Trước hết, tôi xin được trân trọng gửi lời cảm ơn tới tất cả Quý Thầy cô
đã giảng dạy cho chương trình cao học khóa 24 chuyên ngành Quản lý kinh tế
và chính sách, mở tại Tỉnh Lào Cai, những người đã truyền đạt cho tôi những
kiến thức hữu ích là tiền để để thực hiện tốt luận văn này.

Với lòng biết ơn chân thành và sâu sắc nhất, tôi xin gửi lời cảm ơn tới
Ban Lãnh đạo UBND huyện Bảo Yên, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện
Bảo Yên, Lãnh đạo Sở Tài chính, Phòng Quản lý ngân sách - Sở Tài chính đã
tạo điều kiện thuận lợi cho tôi về thời gian công tác cũng như việc thu thập số
liệu cho luận văn. Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn đến TS Phan Tùng Mậu người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn khoa học và giúp đỡ tôi trong suốt quá
trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn.
Do thời gian có hạn và kinh nghiệm nghiên cứu khoa học chưa nhiều
nên luận văn chắc chắn không tránh khỏi những sơ suất, thiếu sót. Tôi rất
mong nhận được ý kiến đóng góp của Quý Thầy, Cô, đồng nghiệp và các anh,
chị học viên.
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả

Nguyễn Thanh Huyền


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
MỞ ĐẦU..................................................................................................................1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN............................................................9
1.1.NGÂN SÁCH HUYỆN.......................................................................................9
1.1.1.Khái niệm ngân sách huyện.........................................................................9
1.1.2.Vai trò ngân sách huyện.............................................................................10
1.1.3.Đặc điểm ngân sách huyện.........................................................................11
1.1.4.Nội dung ngân sách huyện.........................................................................12
1.2. CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH HUYỆN............................................16

1.2.1. Khái niệm chi thường xuyên ngân sách huyện..........................................16
1.2.2. Vai trò chi thường xuyên ngân sách nhà nước...........................................16
1.2.3. Nội dung chi thường xuyên ngân sách huyện............................................17
1.3. QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH HUYỆN.........................19
1.3.1. Khái niệm quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện.............................19
1.3.2. Mục tiêu quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện................................20
1.3.3. Nguyên tắc quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện............................21
1.3.4. Nội dung quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện...............................23
1.3.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện......29
1.4 NGHIÊN CỨU KINH NGHIỆM QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN
SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA MỘT SỐ HUYỆN VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO
CHÍNH QUYỀN HUYỆN BẢO YÊN....................................................................31
1.4.1 Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của thành phố
Yên Bái...............................................................................................................31
1.4.2 Kinh nghiệm quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của thành phố
Hải Dương...........................................................................................................32
1.4.3 Bài học cho chính quyền huyện Bảo Yên về quản lý chi thường xuyên ngân
sách nhà nước......................................................................................................32


CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG
XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN
BẢO YÊN.............................................................................................................34
2.1. THỰC TRẠNG CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA
CHÍNH QUYỀN HUYỆN BẢO YÊN....................................................................34
2.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Bảo Yên....................................34
2.1.2. Thực trạng chi thường xuyên ngân sách nhà nước huyện Bảo Yên...........35
2.1.3. Bộ máy quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước huyện Bảo Yên...44
2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ
NƯỚC CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN BẢO YÊN GIAI ĐOẠN 2012 – 2016.....46

2.2.1 Lập dự toán chi thường xuyên ngân sách huyện Bảo Yên giai đoạn 2012 - 2016....46
2.2.2 Chấp hành dự toán chi thường xuyên ngân sách huyện Bảo Yên...............51
2.2.3 Quyết toán chi thường xuyên ngân sách huyện Bảo Yên...........................53
2.2.4 Thanh tra, kiểm tra công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện
Bảo Yên............................................................................................................... 55
2.3. ĐÁNH GIÁ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
CỦA HUYỆN BẢO YÊN.......................................................................................58
2.3.1 Đánh giá thực hiện mục tiêu quản lý chi ngân sách nhà nước của chính
quyền huyện Bảo Yên.........................................................................................58
2.3.2 Đánh giá hoạt động quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của
chính quyền huyện Bảo Yên................................................................................60
Chương 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI
THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA CHÍNH QUYỀN
HUYỆN BẢO YÊN................................................................................................66
3.1 ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN
SÁCH CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN BẢO YÊN GIAI ĐOẠN 2017 – 2020.....66
3.1.1 Định hướng chi thường xuyên ngân sách nhà nước của huyện Bảo Yên....66


3.1.2 Định hướng hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của
chính quyền huyện Bảo Yên................................................................................67
3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH
NHÀ NƯỚC CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN BẢO YÊN.......................................69
3.2.1 Hoàn thiện công tác lập dự toán chi thường xuyên NS huyện Bảo Yên.....69
3.2.2 Hoàn thiện công tác chấp hành dự toán chi thường xuyên NS...................71
Công tác quyết toán chi thường xuyên ngân sách phải chính xác, trung thực,
đúng thời gian quy định.......................................................................................72
3.2.3. Hoàn thiện công tác quyết toán chi thường xuyên ngân sách phải chính
xác, trung thực, đúng thời gian quy định:............................................................73
3.2.4 Hoàn thiện thanh tra, kiểm tra công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách

của chính quyền huyện Bảo Yên.........................................................................74
3.2.5 Hoàn thiện bộ máy quản lý chi thường xuyên ngân sách của chính quyền
huyện Bảo Yên....................................................................................................75
3.2.6 Các giải pháp khác.....................................................................................76
3.3. KIẾN NGHỊ VỚI UBND TỈNH.......................................................................77
KẾT LUẬN............................................................................................................79
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Ký hiệu
NSNN
UBND
HĐND
NS
SNGDĐT

Diễn giải
Ngân sách nhà nước
Ủy ban nhân dân
Hội đồng nhân dân
Ngân sách
Sự nghiệp giáo dục đào tạo


DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU
BẢNG
Bảng 2.1.
Bảng 2.2.

Bảng 2.3.
Biểu 2.4.
Bảng 2.5.
Bảng 2.6.
Bảng 2.7.
Bảng 2.8.
Bảng 2.9.
Bảng 2.10.
BIỂU
Biểu 2.1.
Biểu 2.2.
Biểu 2.3.
Biểu 2.4.
Biểu 2.5.
Biểu 2.6.
SƠ ĐỒ
Sơ đồ 01:

Tổng hợp chi ngân sách huyện Bảo Yên giai đoạn 2012 – 2016. 36
Tỉ lệ chi thường xuyên trong tổng chi ngân sách huyện Bảo Yên
giai đoạn 2012 - 2016................................................................37
Tình hình chi cho sự nghiệp giáo dục – đào tạo huyện Bảo Yên
giai đoạn 2012 – 2016...............................................................38
Tình hình chi cho sự nghiệp y tế huyện Bảo Yên giai đoạn
2012 – 2016..............................................................................39
Tình hình chi Hành chính, Đảng, Đoàn thể huyện Bảo Yên giai
đoạn 2012 – 2016......................................................................42
Tình hình chi thường xuyên ngân sách huyện Bảo Yên giai đoạn
2012 - 2016...............................................................................44
Tổng hợp dự toán chi ngân sách huyện Bảo Yên giai đoạn

2012 – 2016..............................................................................47
Tình hình bổ sung dự toán chi thường xuyên trong năm của
huyện Bảo Yên giai đoạn 2012 - 2016......................................52
So sánh tình hình thực hiện chi thường xuyên so với dự toán
giao đầu năm của huyện Bảo Yên giai đoạn 2012 - 2016.........54
Kết quả các cuộc thanh tra của Thanh tra huyện Bảo Yên thực
hiện giai đoạn 2013 - 2016........................................................55
Tỷ lệ chi thường xuyên so với tổng chi ngân sách huyện Bảo
Yên giai đoạn 2012 - 2016........................................................37
Tỷ lệ chi sự nghiệp giáo dục trong tổng chi thường xuyên ngân
sách huyện Bảo Yên giai đoạn 2012 - 2016..............................39
Tỷ lệ chi cho sự nghiệp y tế so với tổng chi thường xuyên ngân
sách huyện Bảo Yên giai đoạn 2012 – 2016.............................40
Tỉ lệ chi cho Hành chính, Đảng, Đoàn thể so với tổng chi thường
xuyên ngân sách huyện Bảo Yên giai đoạn 2012 -2016.............43
Tổng hợp dự toán chi ngân sách huyện Bảo Yên giai đoạn
2012 - 2016...............................................................................47
Tỷ lệ dự toán bổ sung trong tổng chi ngân sách huyện Bảo Yên
giai đoạn 2012 - 2016)..............................................................52
Bộ máy chi thường xuyên ngân sách huyện Bảo Yên..............45



1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết chọn đề tài
Ở Việt Nam, cùng với quá trình đổi mới nền kinh tế, đặc biệt là thực
hiện chương trình cải cách tổng thể nền hành chính nhà nước, trong đó cải
cách tài chính công là một trong bốn trụ cột, đã và đang diễn ra những thay

đổi cơ bản trong lĩnh vực tài chính. Sự ra đời của Luật ngân sách nhà nước
năm 2015 đã tạo một bước ngoặt mới trong quản lý ngân sách nhà nước theo
hành lang pháp lý mới đầy đủ và đồng bộ với các Luật có liên quan trong hệ
thống các luật về tổ chức bộ máy nhà nước như Luật tổ chức chính quyền địa
phương, Luật kiểm toán nhà nước, Luật đầu tư công, Luật quản lý nợ công
đồng thời tạo sự phù hợp với tình hình thực tế hiện nay, xu hướng hội nhập
quốc tế, góp phần quan trọng vào tiến trình cải cách tài chính công theo
hướng hiện đại hóa.
Trong điều kiện hiện nay ở nước ta, cải cách tài chính công là một đòi
hỏi khách quan và phù hợp với các điều kiện đảm bảo tính khả thi của cải
cách. Nó xuất phát từ thực trạng tài chính công hiện nay và yêu cầu về cải
cách hành chính nhà nước trong những năm tới. Vấn đề nổi bật trong cải cách
tài chính công là hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính đối với các đơn vị dự
toán như thế nào để có thể góp phần tốt nhất, hiệu quả nhất vào tiến trình thực
hiện thành công công cuộc cải cách tài chính công nói riêng và cải cách hành
chính nhà nước nói chung.
Bảo Yên là coi là huyện “cửa ngõ” quan trọng của tỉnh Lào Cai với
diện tích 820 km² và dân số là trên 80.000 người (2013) bao gồm 1 thị trấn và
17 xã. Trong những năm qua, cùng với quá trình đổi mới kinh tế đất nước,
công tác quản lý ngân sách của huyện đã có nhiều đổi mới và đạt được những


2

tiến bộ đáng kể. Xét về các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, huyện Bảo Yên đều đạt
được những thành tựu ấn tượng đặc biệt lĩnh vực chi ngân sách nhà nước của
chính quyền huyện không ngừng được nâng cao, ngày càng đáp ứng tốt hơn
yêu cầu của công cuộc đổi mới hiện nay. Hoạt động quản lý chi ngân sách đã
góp phần phát huy được thế mạnh của địa phương, tạo đà cho sản xuất phát
triển, giải quyết công ăn việc làm, đảm bảo công bằng an sinh xã hội và giữ

gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Tuy nhiên, quản lý chi
thường xuyên ngân sách nhà nước của huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai thời gian
qua bên cạnh một số kết quả bước đầu đạt được vẫn đang còn những hạn chế
cần sớm khắc phục đặc biệt trong lĩnh vực ngân sách nhà nước như: chưa xây
dựng khuôn khổ tài chính trung hạn nên hạn cực quản chế tính chiến lược của
ngân sách và không phù hợp với việc quản lý các dự án tài chính lớn cần thực
hiện trong nhiều năm. Bố trí ngân sách còn bị động, co kéo với các mục tiêu
ngắn hạn. Cơ cấu chi ngân sách còn bất hợp lý, vẫn còn những khoản chi
mang tính bao cấp. Phạm vi chi ngân sách chưa được xác định rõ nên khó
giảm được gánh nặng chi ngân sách trong khi quy mô ngân sách còn nhỏ. Mặt
khác, việc chi bao cấp, bao biện đã tạo tư tưởng ỷ lại, làm giảm động lực phát
triển và cản trở việc thu hút đầu tư xã hội vào việc cung cấp dịch vụ công.
Việc phân bổ, quản lý và sử dụng ngân sách còn kém hiệu quả, sử dụng lãng
phí. Công tác kiểm soát chi vẫn nặng nề về số lượng, chưa chú ý đúng mức
đến chất lượng, hiệu quả khoản chi.
Trong giai đoạn 2017 - 2020, trong bối cảnh Việt Nam nói chung và
tỉnh Lào Cai nói riêng đang phải thực hiện cắt giảm chi tiêu công thì công tác
quản lý chi thường xuyên đòi hỏi phải được nâng cao chất lượng và trở thành
yêu cầu cần thiết, cấp bách. Tuy nhiên, hiện nay chưa có công trình nào
nghiên cứu sâu về vấn đề này. Xuất phát từ lý do trên, nhằm đáp ứng được


3

những yêu cầu của tỉnh về quản lý ngân sách nhà nước, góp phần quan trọng
thúc đẩy kinh tế xã hội của tỉnh Lào Cai nói chung và chính quyền huyện Bảo
Yên nói riêng, tôi lựa chọn đề tài “Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà
nước của chính quyền huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai” làm đề tài nghiên cứu.
2. Tổng quan nghiên cứu
Quản lý chi ngân sách nhà nước có những tác động mạnh mẽ tới tình

hình phát triển kinh tế, xã hội của địa phương. Tuy nhiên, nếu không được tổ
chức thực hiện một cách khoa học và hợp lý, sẽ xảy ra tình trạng thực hiện
công tác này một cách thiếu đồng bộ, gây thất thoát cho ngân sách nhà nước.
Trong thời gian qua, mới chỉ có những luận văn thạc sỹ, các đề tài nghiên
cứu khoa học, các bài báo liên quan đến đề tài hoặc liên quan đến các nội dung
nghiên cứu về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện được công bố như:
- Luận văn “Hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước nhằm thúc
đẩy phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh” năm 2009 của
tác giả Trần Văn Lâm, đã hệ thống hóa và làm rõ thêm được các vấn đề lý
luận về tăng trưởng và phát triển kinh tế xã hội; ngân sách nhà nước, chi và
quản lý chi ngân sách nhà nước trong nền kinh tế thị trường với những nội
dung cụ thể: mục tiêu, nguyên tắc và phương thức của quản lý chi ngân
sách nhà nước; quản lý chi ngân sách nhà nước với việc thúc đẩy phát triển
kinh tế xã hội. Luận văn cũng đã trình bày một cách khái quát thực trạng
quản lý chi ngân sách thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn tỉnh
Quảng Ninh về hệ thống cơ chế, chính sách liên quan đến quản lý chi ngân
sách địa phương trên các mặt: cải thiện cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội, công
bằng xã hội; nghiên cứu về kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước ở
các nước về cải cách quản lý chi ngân sách nhà nước; quản lý ngân sách
theo kết quả đầu ra và khuôn khổ ngân sách trung hạn…; rút ra năm bài
học có thể nghiên cứu vận dụng nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý


4

chi ngân sách nhà nước trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam nói chung và
ở tỉnh Quảng Ninh nói riêng. Trên cơ sở trình bày định hướng về phát triển
kinh tế - xã hội và mục tiêu hoàn thiện quản lý chi ngân sách thúc đẩy phát
triển kinh tế xã hội trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh với những quan điểm
hoàn thiện quản lý chi ngân sách địa phương, tác giả luận văn đã nghiên

cứu đề xuất một hệ thống gồm sáu nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện công
tác quản lý chi ngân sách địa phương. Trong đó giải pháp áp dụng quy trình
lập dự toán và phân bổ ngân sách trên cơ sở khuôn khổ chi tiêu trung hạn
hướng theo kết quả đầu ra; hoàn thiện cơ chế quản lý chi ngân sách. Tuy
nhiên, luạn văn chưa làm rõ được đặc thù riêng của tỉnh khi áp dụng
phương thức quản lý mới, các phương thức quản lý, quy trình quản lý chi
ngân sách nhà nước nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở các tỉnh
khác nhau thì có gì khác nhau.
- Luận văn thạc sĩ: “Hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà
nước tại huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng” của tác giả Trần Thị Thu
(2015). Trong luận văn, tác giả đã làm rõ những vấn đề lý luận liên quan đến
thu, chi ngân sách nhà nước. Trong đó, nổi bật lên là tác giả đã tổng quát một
cách có hệ thống nội hàm của quản lý chi ngân sách nhà nước và đánh giá
khái quát thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước.
- Luận văn thạc sĩ: “Hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách nhà
nước huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình” của tác giả Hoàng Mạnh Hà
(2014). Qua đề tài, tác giả đã hệ thống hóa những quy định về quản lý chi
ngân sách nhà nước trên cơ sở Luật Ngân sách nhà nước, các Nghị định của
Chính phủ, Thông tư của Bộ Tài chính có liên quan. Đặc biệt, luận văn đã thu
nhập được ý kiến của một số chuyên gia và các nhà quản lý có liên quan tại
Sở Tài chính, cán bộ kho bạc, lãnh đạo cấp huyện, xã… và đưa ra những căn
cứ khoa học dựa trên tình hình thực tế, từ đó đề xuất được các giải pháp hoàn
thiện công tác quản lý chi ngân sách trên địa bàn.


5

- Luận văn thạc sĩ: “Quản lý chi thường xuyên ngân sách tại Quận Nam
Từ Liêm, TP Hà Nội” của tác giả Trần Thị Thúy (2015). Trong luận văn, tác
giả đã chỉ ra được những ưu khuyết điểm trong nghiên cứu công tác quản lý

chi thường xuyên ngân sách huyện và cụ thể hóa vấn đề quản lý chi ngân sách
nhà nước nhằm hạn chế những biểu hiện tham ô, lãng phí gây thất thoát ngân
sách nhà nước.
- Luận văn thạc sĩ: “Hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách
nhà nước tỉnh Tuyên Quang” của tác giả Nguyễn Thu Hà (2015). Tác giả đã
nghiên cứu những lý luận chung về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà
nước trong tiến trình phát triển đất nước hiện nay, thực trạng thực hiện công
tác quản lý chi ngân sách nhà nước của tỉnh và đề xuất một số giải pháp
nâng cao hiệu quả thực hiện công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách
nhà nước.
- Luận văn thạc sĩ: “Hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Hà
Tĩnh” của Bùi Thị Quỳnh Thơ năm 2013 đã hệ thống và phát triển được các
vấn đề lý luận cơ bản về chi ngân sách nhà nước. Tổng hợp và phát triển lý
luận về quản lý chi ngân sách nhà nước, vấn đề này được trình bày và phân
tích đầy đủ trên các khía cạnh: Khái niệm, đặc điểm, vai trò và các nhân tố
ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước, nguyên tắc, nội dung, phương
thức quản lý chi ngân sách nhà nước. Luận văn đã làm rõ các vấn đề nổi cộm
trong quản lý chi ngân sách nhà nước tỉnh Hà Tĩnh đối với các khoản chi
thường xuyên. Luận văn đã đề xuất các nhóm giải pháp để hoàn thiện quản lý
chi thường xuyên ngân sách nhà nước tỉnh Hà Tĩnh. Các giải pháp tập trung
vào giải quyết những vấn đề quan trọng trong quản lý chi thường xuyên ngân
sách nhà nước và giải quyết những hạn chế đó trong quản lý chi ngân sách
nhà nước ở Hà Tĩnh trong những năm qua.


6

Tuy nhiên, chưa có luận văn nào nghiên cứu sâu về việc quản lý chi thường
xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Bảo Yên. Chính vì vậy, xuất
phát từ tính cấp thiết của đề tài, tôi nghiên cứu đề tài “Quản lý chi thường xuyên

ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai”
3. Mục tiêu nghiên cứu
- Xác định khung nghiên cứu về quản lý chi thường xuyên ngân sách
nhà nước.
- Phân tích thực trạng công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà
nước của chính quyền huyện Bảo Yên.
- Đề xuất định hướng, giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi thường
xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Bảo Yên.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
4.1. Đối tượng nghiên cứu: Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà
nước của chính quyền huyện.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung nghiên cứu theo quá trình quản lý:
+ Lập dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền huyện
+ Chấp hành dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính
quyền huyện
+ Quyết toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính
quyền huyện
+ Công tác thanh tra, kiểm tra việc quản lý chi thường xuyên ngân sách
nhà nước của chính quyền huyện
- Về không gian: Nghiên cứu tại huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai.
- Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng giai đoạn 2012 - 2016, điều tra,
phỏng vấn tháng 5, 6/2017, giải pháp đến năm 2020.


7

5. Phương pháp luận nghiên cứu
5.1. Khung nghiên cứu
Các yếu tố

ảnh hưởng
đến công tác
quản lý chi
thường xuyên
ngân sách
huyện
- Yếu tố thuộc
về chính
quyền huyện
- Yếu tố bên
ngoài chính
quyền huyện

Nội dung công tác quản
lý chi thường xuyên
ngân sách huyện

- Lập dự toán chi thường
xuyên
- Chấp hành dự toán chi
thường xuyên ngân sách
- Quyết toán chi thường
xuyên ngân sách
- Thanh tra, kiểm tra việc
quản lý chi thường xuyên
ngân sách huyện

Mục tiêu
quản lý chi
thường

xuyên ngân
sách nhà
nước huyện
Bảo Yên
Hoàn thiện
công tác quản
lý chi thường
xuyên ngân
sách nhà nước
đến năm
2020.

5.2. Quy trình nghiên cứu
Bước 1: Xây dựng khung nghiên cứu về quản lý chi thường xuyên ngân
sách nhà nước.
Bước 2: Thu thập số liệu, khảo sát lấy ý kiến của những người trực tiếp
tham gia công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước.
Bước 3: Phân tích, đánh giá, nhận định và đưa ra các kết luận về quản
lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Bảo Yên
huyện Lào Cai
Bước 4: Đề xuất định hướng, giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường
xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Bảo Yên.
5.3. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
- Số liệu thứ cấp: Niêm giám thống kê tỉnh Lào Cai (giai đoạn 2012 2016); Chỉ tiêu kế hoạch nhà nước huyện Bảo Yên (giai đoạn 2012 - 2017);


8

Báo cáo quyết toán ngân sách huyện Bảo Yên (giai đoạn 2012 - 2016); Các tài
liệu lý luận liên quan đến ngân sách cấp huyện. Luận văn cũng vận dụng kết

quả nghiên cứu của các công trình liên quan để làm rõ hơn các cơ sở khoa học
và thực tiễn của đề tài.
- Số liệu thứ cấp: Để đánh giá công tác quản lý chi thường xuyên ngân
sách nhà nước của chính quyền huyện Bảo Yên, đề tài lựa chọn phương pháp
điều tra bằng Phiếu khảo sát các cán bộ làm công tác tài chính tại các phòng,
ban chuyên môn trực thuộc chính quyền huyện Bảo Yên.
+ Đối tượng khảo sát: 50 cán bộ, công chức trực thuộc các phòng, ban
chuyên môn của huyện Bảo Yên bao gồm: 02 Phó Chủ tịch huyện phụ trách
chuyên môn, 05 cán bộ Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Bảo Yên (01
trưởng phòng, 01 phó trưởng phòng phụ trách chuyên môn và 03 cán bộ tổng
hợp lĩnh vực ngân sách); công chức Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông
thôn, Phòng Nội vụ, Phòng Kinh tế - Hạ tầng, Văn phòng Ủy ban nhân dân
huyện, Văn phòng Hội đồng nhân dân huyện, Phòng Giáo dục và Đào tạo,
Phòng Lao động và Thương binh xã hội: mỗi phòng ban khảo sát 5 công
chức; Thanh tra huyện, Huyện đoàn, Hội chữ thập đỏ, Bệnh viện đa khoa
huyện, Đài truyền thanh - truyền hình huyện, Ban quản lý khu di tích Đền
Bảo Hà, Phòng Văn hóa, Trung tâm giáo dục thường xuyên: mỗi đơn vị khảo
sát 01 kế toán.
- Về xử lý, phân tích số liệu: Để mục đích nghiên cứu phù hợp với đối
tượng và phạm vi nghiên cứu, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu
sau: Phương pháp nghiên cứu dữ liệu thứ cấp, dữ liệu sơ cấp, phương pháp hệ
thống hóa, tổng hợp và phân tích, phương pháp so sánh để từ đó đánh giá,
nhận định vấn đề.
6. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung
chính của luận văn gồm 3 chương:


9


Chương 1: Cơ sở lý luận vê quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà
nước của chính quyền huyện
Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách
nhà nước của chính quyền huyện Bảo Yên
Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường
xuyên ngân sách nhà nước của chính quyền huyện Bảo Yên


10

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
1.1. NGÂN SÁCH HUYỆN, CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN
SÁCH HUYỆN
1.1.1. Khái niệm và vai trò ngân sách huyện
Ngân sách huyện là công cụ quan trọng của chính quyền cấp huyện trong
việc ổn định và phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn. Khi xem xét ngân sách
huyện không tách rời khỏi NSNN cấp trên nhưng cũng không được coi ngân
sách huyện là yếu tố thụ động trong hệ thống ngân sách. Theo đó, ngân sách
huyện là toàn bộ các khoản thu - chi được quy định đưa vào dự toán trong một
năm do HĐND huyện quyết định và giao cho UBND huyện tổ chức chấp hành
nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp huyện. Quan
niệm trên có thể giúp chúng ta hình dung được ngân sách huyện và cơ quan
quyết định cũng như cơ quan chấp hành ngân sách huyện. Tuy nhiên, quan điểm
trên chưa phản ánh được các mối quan hệ tiền tệ mà thực chất là quan hệ lợi ích
kinh tế chứa đựng trong ngân sách huyện. Thực tiễn chỉ ra rằng khi các khoản
thu, chi ngân sách huyện diễn ra tất yếu sẽ nảy sinh sự vận động của nguồn tài
chính từ chủ thể nộp đến ngân sách huyện, từ ngân sách huyện đến những mục
đích sử dụng nào đó. Toàn bộ quá trình thu tác động đến lợi ích, nghĩa vụ của

người nộp và toàn bộ các khoản chi sẽ mang lại lợi ích cho dân cư, hộ gia đình.
Sự vận động của các nguồn tài chính vào ngân sách huyện và từ ngân sách
huyện đến các mục đích sử dụng khác nhau chứa đựng các mối quan hệ cụ
thể:
Thứ nhất, quan hệ giữa chính quyền cấp huyện với các cấp chính quyền
cấp trên thể hiện trong việc xác định cho các huyện nguồn thu được phân chia
giữa các cấp ngân sách và thể hiện trong sự hỗ trợ bổ sung từ ngân sách cấp


11

trên cho ngân sách cấp huyện.
Thứ hai, quan hệ giữa chính quyền cấp huyện với các tổ chức kinh tế
huyện được thể hiện trong việc các tổ chức này nộp thuế, phí - lệ phí cho ngân
sách huyện và ngược lại ngân sách huyện cũng phải chi trực tiếp, gián tiếp
cho tổ chức này.
Thứ ba, quan hệ giữa chính quyền nhà nước với nhân dân trong huyện
được thể hiện khi ngân sách cấp trên cấp kinh phí uỷ quyền, chuyển giao cho
ngân sách huyện thực hiện. Đó là chương trình quốc gia như chương trình dân
số và kế hoạch hoá gia đình, Chương trình phổ cập giáo dục…….
Thứ tư, quan hệ giữa cấp chính quyền huyện với các tổ chức cá nhân
trong và ngoài nước. Đó là mối quan hệ thông qua việc biếu tặng giúp đỡ tài
trợ của các tổ chức cá nhân đó đối với huyện và là một khoản thu của ngân
sách huyện.
Thứ năm, quan hệ giữa cấp chính quyền huyện với tổ chức Đảng và các
tổ chức chính trị xã hội khác trong việc hình thành và sử dụng quỹ ngân sách.
Quan hệ này được thể hiện ngân sách cấp kinh phí cho các hoạt động của
Đảng và các tổ chức chính trị xã hội trong huyện.
Tất cả các mối quan hệ được trình bày ở trên phản ánh các nội dung thu
và chi của ngân sách cấp huyện.

Tóm lại, ngân sách huyện là quỹ tiền tệ tập trung của huyện được hình
thành bằng các nguồn thu và đảm bảo các khoản chi trong phạm vi huyện. Nó
phản ảnh những mối quan hệ một bên là chính quyền cấp huyện với một bên
là các chủ thể khác thông qua sự vận động của các nguồn tài chính, nhằm đảm
bảo thực hiện chức năng, nhiệm vụ của chính quyền huyện.
Có thể đánh giá NSNN vừa là nguồn lực để nuôi dưỡng bộ máy Nhà
nước, vừa là công cụ hữu hiệu để Nhà nước quản lý, điều tiết nền kinh tế và
giải quyết các vấn đề xã hội nên có những đặc điểm chính sau:
Một là, các hoạt động tạo lập và sử dụng quỹ NSNN gắn chặt với quyền lực


12

kinh tế, chính trị của nhà nước và việc thực hiện các chức năng của nhà nước. Nói
một cách cụ thể, quyền lực của nhà nước và các chức năng của nó là những nhân
tố quyết định mức thu, mức chi, nội dung và cơ cấu thu chi của NSNN.
Hai là, các hoạt động thu, chi NSNN đều được tiến hành trên cơ sở
những luật lệ nhất định. Đó là các Luật thuế, các chế độ thu, tiêu chuẩn định
mức chi tiêu...do nhà nước ban hành. Việc dựa trên cơ sở pháp luật để tổ chức
các hoạt động thu, chi của NSNN là một yếu tố có tính khách quan, bắt nguồn
từ phạm vi hoạt động của NSNN được tiến hành trên mọi lĩnh vực và có tác
động tới mọi chủ thể kinh tế, xã hội.
* Vai trò ngân sách huyện
Từ định nghĩa ngân sách huyện có thể thấy vai trò của NSNN trên địa bàn
huyện đó là vai trò đảm bảo chức năng nhà nước, an ninh, quốc phòng, thúc đẩy
phát triển, ổn định kinh tế, bù đắp những khiếm khuyết thị trường, công bằng xã
hội và bảo vệ môi trường. Điều này được thể hiện ở ba khía cạnh sau:
Một là, ngân sách huyện bảo đảm thực hiện vai trò nhà nước, bảo vệ
quốc phòng, an ninh trật tự cấp huyện.
Là một cấp chính quyền nên huyện cũng tổ chức ra cho mình một hệ

thống các cơ quan, đoàn thể hành chính nhằm thực hiện các chức năng và
quyền hạn của NN. Điều đó cũng có nghĩa là để cho các cơ quan đoàn thể đó
hoạt động được cần phải có một quỹ tài chính tập trung cho nó đó chính là NS
huyện. NS huyện cũng tạo cho mình một vị thế nhất định nhằm chủ động
trong việc thực hiện chức năng NN ở địa phương. Tùy theo phạm vi địa lý,
tình hình kinh tế xã hội trên từng huyện mà nhu cầu đảm bảo này là khác
nhau.
Hai là, ngân sách huyện là công cụ thúc đẩy, phát triển ổn định kinh
tế.
Để thực hiện tốt chiến lược kinh tế - tài chính của cấp tỉnh, cấp trung
ương, cấp huyện cần phải sử dung các công cụ sẵn có của mình để điều tiết,


13

định hướng. Các huyện phải căn cứ vào thế mạnh của mình để định hướng,
hình thành cơ cấu kinh tế, kích thích phát triển. Đồng thời các huyện phải
cấp kinh phí, vốn đầu tư hỗ trợ về cơ sở hạ tầng môi trường thuận lợi cho
các doanh nghiệp hoạt động.
Ba là, ngân sách huyện là phương tiện bù đắp khiếm khuyết thị trường,
đảm bảo công bằng xã hội.
Đây là vai trò không thể thiếu đối với NS mỗi quốc gia. Nó

có

tác

dụng xoa dịu nền kinh tế thị trường. Các vấn đề quan trọng sẽ xảy ra khi
chúng chạy theo con đường kinh tế thị trường như: Thất nghiệp, hố ngăn cách
giàu nghèo tăng, không quan tâm đến người già, trẻ em, người khuyết tật, lừa

đảo, chiếm đoạt, ô nhiễm môi trường... Những điều đó tạo ra cho nền kinh tế xã hội một vực thẳm phía trước.
1.1.2. Chi thường xuyên ngân sách huyện
1.1.2.1. Khái niệm chi thường xuyên ngân sách huyện
Chi ngân sách nhà nước diễn ra dưới nhiều hình thức. Trong quản lý tài
chính, chi NSNN được chia làm hai nội dung lớn là chi thường xuyên và chi
đầu tư phát triển. Trong đó, chi thường xuyên là quá trình phân bổ và sử dụng
thu thập từ các quỹ tài chính công nhằm đáp ứng các nhu cầu chi gắn liền với
việc thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên của nhà nước về quản lý kinh tế xã hội.
Chi thường xuyên có phạm vi rộng, gắn liền với việc thực hiện các
nhiệm vụ thường xuyên của nhà nước. Khoản chi này mang tính chất tiêu
dùng, quy mô và cơ cấu chi thường xuyên phụ thuộc vào tổ chức bộ máy. Với
xu thế phát triển của xã hội, nhiệm vụ chi thường xuyên của nhà nước ngày
càng gia tăng vì vậy chi thường xuyên cũng có xu hướng mở rộng.
1.1.2.2 Vai trò chi thường xuyên ngân sách nhà nước
Thứ nhất, chi thường xuyên có vai trò quan trọng trong nhiệm vụ chi
NSNN. Thông qua chi thường xuyên đã giúp cho bộ máy Nhà nước duy trì


14

hoạt động bình thường để thực hiện tốt chức năng quản lý của Nhà nước, đảm
bảo an ninh, an toàn xã hội, đảm bảo sự toàn vẹn lãnh thổ Quốc gia. Chi
thường xuyên có tác động trực tiếp đến việc thực hiện các chức năng của Nhà
nước, là một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định đến chất lượng, hiệu
quả của bộ máy quản lý Nhà nước.
Thứ hai, chi thường xuyên là công cụ để Nhà nước thực hiện mục tiêu
ổn định và điều chỉnh thu nhập, hỗ trợ người nghèo, gia đình chính sách, thực
hiện các chính sách xã hội... góp phần thực hiện mục tiêu công bằng xã hội.
Thứ ba, thông qua chi thường xuyên, Nhà nước thực hiện điều tiết, điều
chỉnh thị trường để thực hiện mục tiêu của Nhà nước. Nói cách khác chi

thường xuyên được xem là một trong những công cụ kích thích phát triển và
điều tiết vĩ mô nền kinh tế.
Thứ tư, chi thường xuyên là công cụ ổn định chính trị, xã hội, quốc
phòng an ninh. Thông qua chi thường xuyên, Nhà nước thực hiện các
chính sách xã hội, đảm bảo ổn định, trật tự an toàn xã hội và an ninh
quốc phòng.
Thực hiện tốt nhiệm vụ chi thường xuyên còn có ý nghĩa rất lớn trong
việc phân phối và sử dụng có hiệu quả nguồn lực tài chính của đất nước, tạo
điều kiện giải quyết tốt mối quan hệ giữa tích lũy và tiêu dùng. Chi thường
xuyên hiệu quả và tiết kiệm sẽ tăng tích lũy vốn NSNN để chi cho đầu tư phát
triển, thúc đẩy nền kinh tế phát triển, nâng cao niềm tin của nhân dân vào vai
trò quản lý điều hành của Nhà nước.
1.1.2.3 Nội dung chi thường xuyên ngân sách huyện
Xét trên lĩnh vực chi, chi thường xuyên ngân sách huyện có những nội
dung chi như sau:
- Chi cho sự nghiệp an ninh - quốc phòng là khoản chi nhằm đảm bảo
trật tự an toàn xã hội, tạo ra sự yên bình cho người dân. Chi quốc phòng nhằm
bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, chống lại sự xâm lấn của các thế lực thù


15

địch bên ngoài. Quy mô của khoản chi này phụ thuộc vào sự biến động chính
trị, xã hội trong nước và các yếu tố bất ổn bên ngoài. Chi quốc phòng an ninh
mang tính bí mật của quốc gia nên toàn bộ khoản chi này do NSNN đài thọ và
không có trách nhiệm công bố như các khoản chi khác.
- Chi cho sự nghiệp giáo dục - đào tạo là các khoản chi cho hệ thống
giáo dục, đào tạo từ giáo dục mầm non, gíao dục phổ thông đến đào tạo đại
học, sau đại học. Nhu cầu giáo dục - đào tạo của xã hội ngày càng đòi hỏi gia
tăng về số lượng và chất lượng, với nguồn tài chính có hạn, ngân sách huyện

không thể đáp ứng cho đủ các nhu cầu này mà chỉ đáp ứng một phần nhu cầu
trong khuôn khổ nhất định, cho một số đối tượng nhất định. Khuôn khổ chi
tiêu, đối tượng thụ hưởng phụ thuộc vào chính sách của nhà nước và nguồn
lực tài chính quốc gia.
- Chi cho sự nghiệp y tế là các khoản chi đảm bảo hoạt động khám
chữa bệnh cho người dân. Trong khuôn khổ nhất định, chi thường xuyên ngân
sách huyện phải đáp ứng kinh phí cho hoạt động khám chữa bệnh của một số
đối tượng như trẻ em dưới 6 tuổi, các đối tượng thuộc đối tượng chính sách
như người già neo đơn không nơi nương tựa, trẻ em mồ côi dưới 18 tuổi...
- Chi cho sự nghiệp văn hóa - thể dục thể thao, truyền thanh - truyền
hình là các khoản chi cho hoạt động văn học, nghệ thuật, bảo tàng, thể dục,
thể thao, truyền thanh, truyền hình...khoản chi này không chỉ nhằm mục đích
nâng cao trình độ dân trí, nâng cao sức khỏe về tinh thần cho người dân mà
còn góp phần giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, quảng bá hình ảnh
địa phương tới bạn bè quốc tế.
- Chi cho sự nghiệp khoa học công nghệ: Đây là các khoản chi cho nghiên
cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ mới nhằm hiện đại hóa
khoa học, công nghệ từ đó giúp nâng cao năng suất lao động, cải thiện môi
trường làm việc, tăng năng lực cạnh tranh cho mỗi quốc gia trên trường quốc tế.
- Chi các họat động của các đơn vị sự nghiệp kinh tế của nhà nước. Các


16

khoản chi này nhằm đảm bảo hoạt động cho các đơn vị cung ứng hàng hóa,
dịch vụ phục vụ trực tiếp cho các hoạt động kinh tế như đơn vị sự nghiệp
thuộc lĩnh vực nông, lâm, thủy lợi, khí tượng thủy văn...mặc dù các đơn vị sự
nghiệp kinh tế có tạo ra sản phẩm và chuyển giao được nhưng không phải là
đơn vị kinh doanh nên các khoản chi tiêu được coi như chi thường xuyên
ngân sách nhà nước.

- Chi cho các hoạt động quản lý nhà nước là các khoản chi để đảm bảo
hoạt động của hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước. Trong xu hướng phát
triển của xã hội, các khoản chi quản lý hành chính không chỉ dừng lại ở việc
duy trì hoạt động quản lý của bộ máy nhà nước mà còn nhằm phục vụ xã hội.
Hoạt động này nhằm bảo vệ và hỗ trợ cho các chủ thể và các hoạt động kinh
tế phát triển chẳng hạn hoạt động cấp phép, công chứng, hộ tịch...
- Chi khác: ngoài các nội dung nói trên, một số khoản chi không phát
sinh đều đặn và liên tục trong các tháng của năm nhưng vẫn thuộc về chi
thường xuyên như trợ giá theo chính sách của Nhà nước, chi trả lãi tiền vay
do Chính phủ vay, chi hỗ trợ quỹ bảo hiểm xã hội...
Xét trên các nhiệm vụ chi, chi thường xuyên có các nội dung chi như sau:
- Chi lương và các khoản phụ cấp theo lương, tiền thưởng, phúc lợi tập
thể và các khoản thanh toán khác cho cá nhân theo quy định.
- Các khoản chi nghiệp vụ chuyên môn: chi thanh toán dịch vụ công
ích đô thị, chi vật tư văn phòng, chi công tác phí, chi các khoản đặc thù, chi
sửa chữa thường xuyên tài sản cố định phục vụ công tác chuyên môn.
- Chi mua sắm tài sản, trang thiết bị, phương tiện vật tư không theo các
chương trình dự án sử dụng nguồn kinh phí thường xuyên.
- Các khoản chi phục vụ cho công tác thu phí và lệ phí theo quy định
bao gồm: chi cho lao động trực tiếp thu phí, lệ phí.
1.2. QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH HUYỆN
1.2.1. Khái niệm quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện