A.
MỞ BÀI
“Kỹ năng tư vấn pháp luật” là cụm từ được kết hợp bởi 2 từ đó là “kỹ
năng” và “tư vấn”. Do đó nó cần được hiểu một cách đầy đủ và chính xác nhất đó
là khả năng vận dụng những kiến thức thu nhận được vào công việc thực tế, là
năng lực, khả năng của chủ thể thực hiện thành thục một hay một chuỗi hành động
trên cơ sở kiễn thức, kinh nghiệm nhằm tạo ra được một kết quả mong đợi để từ đó
hướng dẫn, đưa ý kiến, giúp cho khách hàng của mình soạn thảo các giấy tờ liên
quan đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của họ. Như vậy công việc tư vấn pháp
luật rất quan trọng đòi hỏi cả kiến thức và khả năng hành nghề của bản thân từng
chủ thể. Do đó mà vai trò của kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật là rất cần
thiết, không phải ai có kiến thức pháp luật đầy đủ cũng có thể đi tư vấn pháp luật.
Bởi mỗi người tư vấn muốn thành công trong lĩnh vực tư vấn pháp luật cần xây
dựng cho mình những kĩ năng cơ bản, có như vậy mới tạo được lòng tin cũng như
giúp cho vụ việc của khách hàng được giải quyết thành công.
B. THÂN BÀI
I. Khái quát chung
1.Khái niệm kỹ năng
Kỹ năng là năng lực hay khả năng chuyên biệt của một cá nhân về một hoặc
nhiều khía cạnh nào đó được sử dụng để giải quyết tình huống hay công việc nào
đó phát sinh trong cuộc sống. Kỹ năng của cá nhân gần như thuộc về cái gọi là
phản xạ có điều kiện, nghĩa là kỹ năng được hình thành từ khi một cá nhân sinh ra,
trưởng thành và tham gia hoạt động thực tế cuộc sống. Ví dụ: kỹ năng giao tiếp, kỹ
năng hành nghề Luật sư chỉ được hình thành trong hoạt động công việc của một
cá nhân.
Kỹ năng công việc thông thường được hình thành thông qua việc tham gia
một hệ thống đào tạo nghề nghiệp chuyên sâu và tu bổ qua quá trình rèn luyện thực
1
tế. Đa số kỹ năng mà chúng ta có được và hữu ích với cuộc sống của chúng ta là
xuất phát từ việc chúng ta được đào tạo. Khi tham gia vào bất kỳ hoạt động nghề
nghiệp nào phục vụ cho cuộc sống của chúng ta đều đòi hỏi chúng ta phải thỏa
mãn những kỹ năng tương ứng. Ví dụ: Nghề tư vấn thì tương ứng là Nhà tư vấn
phải có những kỹ năng tư vấn; Nghề Luật sư thì phải có kỹ năng hành nghề Luật
sư. Như thế bất kỳ hoạt động hay nghề nghiệp nào mà chúng ta tham gia thì chúng
ta đều phải đáp ứng những kỹ năng mà hoạt động hay nghề nghiệp đó đòi hỏi nếu
không chúng ta không thể tham gia cuộc chơi.1
2. Khái niệm tư vấn pháp luật
Theo Điều 28 Luật trợ giúp pháp lý năm 2006 quy định: “Trợ giúp viên
pháp lý, cộng tác viên, Luật sư, Tư vấn viên pháp luật thực hiện tư vấn pháp luật
cho người được trợ giúp pháp lý bằng việc hướng dẫn, giải đáp, đưa ra ý kiến,
cung cấp thông tin pháp luật, giúp soạn thảo văn bản liên quan đến vụ việc trợ
giúp pháp lý”. Như vậy, hoạt động tư vấn pháp luật do người thực hiện trợ giúp
pháp lý thực hiện bao gồm: Giải đáp pháp luật, hướng dẫn soạn thảo, góp ý kiến
cho đơn từ, văn bản có liên quan đến quyền và nghĩa vụ của công dân, hướng dẫn
những thủ tục cần thiết, cung cấp địa chỉ cơ quan có thẩm quyền giải quyết vụ việc,
cung cấp những thông tin pháp lý, đưa ra những lời khuyên về những vấn đề có
liên quan đến pháp luật và hướng dẫn đối tượng ứng xử phù hợp với pháp luật
nhằm giúp cho người yêu cầu tư vấn nâng cao trình độ hiểu biết và ý thức pháp
luật để họ thực hiện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
3. Khái niệm kỹ năng tư vấn pháp luật
Kỹ năng tư vấn pháp luật là khả năng của người thực hiện tư vấn vận dụng
kiến thức pháp luật, đạo đức xã hội và kinh nghiệm cuộc sống để hướng dẫn, giải
đáp, đưa ra ý kiến, cung cấp thông tin pháp luật, giúp soạn thảo văn bản liên quan
đến vụ việc trợ giúp pháp lý nhằm giúp cho người được tư vấn biết cách xử sự
1 />
2
hoặc giải quyết những vấn đề vướng mắc pháp luật của mình phù hợp với pháp
luật và đạo đức xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình2.
Theo khái niệm này, kỹ năng tư vấn pháp luật đòi hỏi người tư vấn phải có
khả năng vận dụng tri thức pháp luật, đạo đức nghề nghiệp và kinh nghiệm hoạt
động thực tiễn trong lĩnh vực pháp luật. Để có kỹ năng tư vấn pháp luật, người tư
vấn không chỉ có kiến thức pháp luật, có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ về tư vấn
pháp luật, kinh nghiệm cuộc sống xã hội mà còn phải có khả năng truyền đạt các
kiến thức, các thông tin mà mình thu nhận được cho khách hàng của mình để họ
hiểu, họ tin tưởng mình và cũng là để giúp cho mình nắm bắt vấn đề của khách
hàng tốt nhất có thể để từ đó đưa ra các giải pháp hợp lý để giải quyết vấn đề mà
khách hàng đặt ra cho mình. Có như vậy bản thân người tư vấn pháp luật mới xây
dựng cho mình được thương hiệu cho mình, tạo niềm tin cho khách hàng và thành
công trên lĩnh vực tư vấn pháp luật.
II. Vai trò của kỹ năng trong hoạt động tư vấn pháp luật.
Ngoài việc có các kiến thức chuyên môn ra thì người tư vấn pháp luật cần có
kỹ năng trong việc tư vấn pháp luật, có như vậy việc tư vấn mới phát huy được hết
tác dụng của nó, cũng như mới giải quyết được vấn đề mà khách hàng đưa ra cho
người tư vấn. Một người tư vấn pháp luật tốt bên cạnh có các kỹ năng chuyên môn
thì cần hội tụ đủ các kỹ năng khác như : kỹ năng tiếp xúc khách hàng và tìm hiểu
yêu cầu của khách hàng; kỹ năng nghiên cứu hồ sơ, tìm kiếm, khai thác thu thập
thông tin, phân tích đánh giá vụ việc trong hoạt động tư vấn pháp luật; kỹ năng
diễn đạt mạch lạc chặt chẽ, phân tích, tổng hợp cao để đưa ra giải pháp tốt nhất
giải quyết vấn đề của khách khác, từ đó thuyết phục khách hàng và tạo niềm tin
cho khách hàng được gọi chung là kỹ năng thuyết phục khách hàng.
2 />
3
Trước tiên là kỹ năng tiếp xúc khách hàng và tìm hiểu yêu cầu của khách
hàng: để xây dựng cho mình được kỹ năng này thì người tư vấn luật khi tiếp xúc
với khách hàng cần hết sức chú ý nghe khách hàng nói, tỉnh táo phân tích để nắm
được bản chất của vấn đề, khéo léo gợi mở đặt câu hỏi, nói chuyện để lấy được
nhiều thông tin chính xác nhất. Bên cạnh đó cần tạo cho mình thói quen ghi chép
lại diễn biến của vụ việc mà khách hàng muốn ta giải quyết để xác định chính xác
và đầy đủ yêu cầu của khách hàng, từ đó đưa ra phương án giải quyết về sau. Đối
với từng kiểu khách hàng, người tư vấn cần có cách cư xử khác nhau sao cho tạo
được phong thái chuyên nghiệp, tạo được niềm tin ngay từ khi mới bắt đầu giao
tiếp. Có như vật khách hàng mới tin tưởng người tư vấn mà giao việc của mình cho
người tư vấn giải quyết. Nếu người tư vấn không khéo léo ngay trong những khâu
đầu tiên là tiếp xúc khách hàng thì việc tư vấn pháp luật về sau khó có thể thành
công như mong muốn.
Kỹ năng tiếp theo người tư vấn pháp luật cần có đó là kỹ năng nghiên cứu
hồ sơ, tìm kiếm, khai thác thu thập thông tin, phân tích đánh giá vụ việc trong hoạt
động tư vấn pháp luật, với kỹ năng này thì người tư vấn pháp luật cần nghiên cứu
kỹ hồ sơ cũng như các chứng cứ mà khách hàng cung cấp để từ đó xác định được
diễn biến của vụ việc của khách hàng, từ đó xác định các điều luật cần sử dụng
trong trường hợp của khách hàng đó. Đồng thời cần phải chỉ rõ các điều luật ra cho
khách hàng thấy để họ tin vào những gì mà mình nói bởi không phải khách hàng
nào khi tìm đến văn phòng tư vấn luật cũng là những người không am hiểu về luật
pháp. Do đó bản thân người tư vấn pháp luật cần cẩn trọng trong lời nói với khách
hàng nên xây dựng cho mình một phương án giải quyết vấn đề của khách hàng
ngay sau khi nghe họ trình bày về vấn đề của mình. Ngoài ra khi nắm chắc được
vấn đề khách hàng đưa ra không nên tỏ thái độ quá lạc quan hay bi quan đối với vụ
việc của khách hàng mà cần bình tĩnh đánh giá vụ việc cho khách hàng thấy là họ
nên làm gì, không nên làm gì sắp tới để bản thân khách hàng có được các định
4
hướng ban đầu. Kỹ năng tiếp theo là kỹ năng diễn đạt mạch lạc chặt chẽ, phân
tích, tổng hợp cao để đưa ra giải pháp tốt nhất giải quyết vấn đề của khách hàng.
Với kỹ năng này thì sau khi xác định rõ diễn biến vụ việc của khách hàng cũng như
các điều luật cần thiết phải sử dụng trong vụ việc thì người tư vấn luật cần viết ra
giải pháp giải quyết vụ việc một cách logic, chặt chẽ, xâu chuỗi các thông tin cần
thiết một cách hệ thống để từ đó đưa ra một giải pháp khoa học giải quyết vấn đề
của khách hàng. Và cho khách hàng thấy vấn đề của họ cần được giải quyết từ đâu
và giải quyết như thế nào cho hợp lý phù hợp với quy định của pháp luật mà vẫn
đáp ứng được yêu cầu mà họ mong muốn.
Như vậy khi một người tư vấn pháp luật hội tụ đủ các kỹ năng như trên họ sẽ
thuyết phục được khách hàng, tạo niềm tin nơi khách hàng từ đó xây dựng cho
mình một thương hiệu riêng trong ngành. Có thể thấy được vai trò của kỹ năng
trong hoạt động tư vấn pháp luật là rất cần thiết và không thể thiếu. Nếu thiếu một
trong các kỹ năng trên người tư vấn pháp luật không thể nào xây dựng cho mình
một thương hiệu riêng, cũng đồng nghĩa với việc không thể thu hút được khách
hàng đến với văn phòng của mình. Bản thân mỗi người tư vấn pháp luật nên tìm
đến mọi loại khách hàng từ khách hàng dễ tính đến khách hàng khó tính để từ đó
tạo được cho bản thân những kinh nghiệm trong việc tiếp xúc, thuyết phục khách
hàng.
C. KẾT BÀI
Mỗi ngành nghề lại có những khó khăn riêng, tuy nhiên nếu ta tìm hiểu
nghiên cứu đúc rút kinh nghiệm xây dựng cho mình những kỹ năng cần thiết thì
nhất định sẽ thành công đối với các ngành kinh tế, xã hội nói chung và ngành luật
nói riêng.
5