SÁNG KIẾN: "MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO THỂ LỰC CHO TRẺ 25 36 THÁNG Ở TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN, HUYỆN KIẾN XƯƠNG,
TỈNH THÁI BÌNH"
II. LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN: Lĩnh vực phát triển thể chất
II. MÔ TẢ BẢN CHẤT SÁNG KIẾN
1. Tình trạng giải pháp đã biết
Trẻ em là tương lai của đất nước là hạnh phúc của mọi gia đình, việc bảo vệ chăm
sóc và giáo dục trẻ không là trách nhiệm của riêng ai mà mọi người trong gia đình
và xã hội cùng có trách nhiệm, chăm sóc giáo dục trẻ em ngay từ những năm tháng
đầu của cuộc đời là một việc làm hết sức cần thiết và vô cùng quan trọng.
Một đứa trẻ có một trí tuệ tốt, thông minh, nhanh nhẹn thì yếu tố đầu tiên là phải
có một thể lực tốt, trẻ khỏe mạnh, cân nặng và chiều cao phát triển bình thường
theo lứa tuổi, thực hiện được các vận động cơ bản một cách vững vàng, đúng tư
thế, có khả năng phối hợp các giác quan, vận động nhịp nhàng, có kỹ năng trong
một số hoạt động cần sự khéo léo... Một cơ thể khỏe mạnh luôn là tiền đề cho mọi
tài năng, trẻ khỏe mạnh nhanh nhẹn sẽhứng thú tham gia vào các hoạt động học tập
và vui chơi. Do vậy giúp trẻ phát triển thể lực là một trong những nhiệm vụ quan
trọng trong mục tiêu phát triển toàn diện cho trẻ.
Những năm gần đây việc phát triển thể lực cho trẻ đặc biệt được coi trọng. Bậc học
mầm non Huyện Kiến Xương đã chỉ đạo các trường thường xuyên tổ chức các
chuyên đề phát triển vận động, ngày hội thể thao của bé, lồng ghép các hoạt động
phát triển thể chất cho trẻ trong các hoạt động hàng ngày. Ở trường mầm non Hoa
Sen việc nâng cao thể lực cho trẻ là một trong những nhiệm vụ hàng đầu, đặc biệt
là việc nâng cao thể lực cho trẻ lứa tuổi nhà trẻ, vì trẻ ở độ tuổi này còn non nớt,
nhiều trẻ mới đi học. Việc trẻ bắt đầu làm quen với một môi trường mới cũng làm
chuyển biến tâm sinh lý của trẻ, nhiều trẻ khi mới đi học còn dễ bị ốm, sức khoẻ
chưa được tốt dẫn đến trẻ chưa nhanh nhẹn ảnh hưởng đến các hoạt động học tập
và vui chơi. Khi cơ thể khoẻ mạnh trẻ sẽ hứng thú tham gia các hoạt động do cô tổ
chức, trẻ nhanh nhẹn hoạt bát và đáng yêu hơn. Nhận thức được tầm quan trọng
của việc nâng cao thể lực cho trẻ tôi đã chọn đề tài:"Một số biện pháp nâng cao thể
lực cho trẻ 25 - 36 tháng ở trường mầm non Hoa Sen - Kiến Xương - Thái
Bình" làm đề tài sáng kiến của mình.
2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến
2.1. Mục đích của giải pháp
Đối với trẻ lứa tuổi mầm non đặc biệt là trẻ nhóm 25 - 36 tháng, việc nâng cao thể
lực cho trẻ là vô cùng quan trọng. Đây sẽ là tiền đề giúp trẻ có những những bước
đi vững chắc cho cuộc sống sau này có sức khỏe tốt, tự tin, mạnh dạn để học tập và
sống tích cực, phát huy tốt khả năng và sở trường của mình. Và không ai khác các
cô giáo sẽ là những người gần gũi nhất có thể giúp trẻ có được thể lực tốt.
2.2. Nội dung giải pháp
Để nâng cao thể lực cho trẻ nhất là trẻ 25 - 36 tháng tôi thực hiện một số biện pháp
sau:
2.2.1. Biện pháp 1: Khảo sát tình hình sức khoẻ của trẻ ngay từ đầu năm học.
Việc nắm bắt tình hình sức khoẻ của trẻ là một việc làm hết sức cần thiết, cô giáo
có nắm rõ tình trạng sức khoẻ của trẻ thì mới đưa ra được các biện pháp nâng cao
thể lực cho trẻ một cách phù hợp vì vậy ngay từ đầu năm học khi đuợc phân công
dạy nhóm 25-36 tháng tôi đã trao đổi cùng các bậc phụ huynh về tình hình sức
khoẻ của từng trẻ thông qua các giờ đón trả trẻ nhờ vậy tôi biết rõ được đặc điểm
của từng trẻ, trẻ nào nhanh nhẹn, tích cực hoạt động, trẻ nào có hệ miễn dịch yếu
hay bị ốm vặt. Sau khi nắm được tình hình sức khỏe của từng trẻ tôi tiến hành xây
dựng kế hoạch, đưa ra các biện pháp nâng cao thể lực phù hợp cho trẻ.
Ví dụ: Đầu năm trẻ còn non nớt, nhiều trẻ mới đi học tôi nâng cao thể lực cho trẻ
bằng cách sử dụng các bài tập nhẹ nhàng như...... nhưng đến khi trẻ đã quen với
các hoạt động ở trường tôi nâng dần độ khó của các bài tập như vậy trẻ sẽ dễ dàng
thực hiện hơn.
- Ngoài việc trao đổi với phụ huynh để nắm bắt tình hình sức khỏe của trẻ ngay từ
đầu năm học tôi còn tiến hành khảo sát chiều cao, cân nặng, việc thực hiện các bài
tập phát triển vận động của trẻ ở lớp để từ đó cô giáo có cái nhìn đa chiều hơn về
tình trạng sức khỏe chung của cả lớp. Qua khảo sát tôi nhận thấy tỷ lệ trẻ phát triển
bình thường về chiều cao, cân nặng ở lớp tôi so với năm học trước còn thấp.
Tỷ lệ trẻ phát triển bình thường về cân nặng là 19/23 = 82%
Tỷ lệ trẻ phát triển bình thường về chiều cao là 20/23 = 87%.
So với chỉ tiêu phấn đấu về tỷ lệ trẻ phát triển bình thường ở trường là 97.5% thì
còn một khoảng cách khá xa. Với suy nghĩ cân nặng, chiều cao của trẻ có phát triển
bình thường thì trẻ mới có được thể lực tốt, muốn nâng cao thể lực cho trẻ thì phải
giảm được tý lệ trẻ suy dinh dưỡng, thấp còi vì vậy tôi đề nghị với đồng chí phụ
trách chuyên môn về nuôi dưỡng, kết hợp cùng với các cô giáo ở tổ nuôi tổ chức
cho các cháu suy dinh dưỡng được ăn phục hồi suy dinh dưỡng một tuần hai bữa
vào thứ 3 và thứ 5, thường xuyên thay đổi thực đơn với nhiều món ăn hấp dẫn,
trong các bữa ăn tôi luôn động viên khuyến khích trẻ, với những cháu ăn chậm tôi
ân cần động viên xúc cho các cháu ăn. Vì vậy thể lực của trẻ ở lớp tôi nâng cao rõ
rệt, trẻ nhanh nhẹn, hoạt bát, hứng thú tham gia vào các hoạt động cô tổ chức, tỷ lệ
trẻ suy dinh dưỡng bước đầu giảm dần, đầu năm có 4 cháu SDD, đến cuối tháng 11
giảm được 2 cháu, chỉ còn 2 trẻ suy dinh dưỡng.
2.2.2. Biện pháp 2: Nâng cao thể lực cho trẻ trong các hoạt động hàng ngày ở
trường mầm non.
* Giờ đón trẻ và trả trẻ:
Cô giáo đến sớm mở cửa lớp quyét dọn sạch sẽ để lớp thông thoáng. Với những
ngày mưa rét tôi đóng cửa kính không để trẻ bị gió lùa. Lựa chọn và tổ chức cho
trẻ chơi với các trò chơi vận động nhẹ nhàng cùng với những đồ chơi trong nhóm
lớp.
Trong khi đón hoặc trả trẻ tôi kết hợp hướng dẫn trẻ chơi với những trò chơi vận
động nhẹ nhàng vừa giúp trẻ phát triển thể lực, tạo bầu không khí thoải mái cho trẻ
mỗi khi tới lớp và khi ra về. Đôi khi tôi lại mở các bản nhạc vui vẻ để trẻ nhún
nhảy, đung đưa theo giai điệu của bài hát vì thế trẻ rất thích được đi học và khả
năng cảm thụ âm nhạc của trẻ cũng tăng lên đồng thời cũng giúp trẻ phát triển các
hệ hô hấp, cơ tay, chân… tăng cường sự dẻo dai cho trẻ.
* Thể dục sáng:
Thể dục buổi sáng cũng là một hoạt động hết sức quan trọng để nâng cao thể lực
cho trẻ. Đây là một hoạt động diễn ra hằng ngày vì thế nếu không chú ý sẽ gây ra
nhàm chán cho trẻ, trẻ sẽ tập uể oải cho có hình thức sẽ không giúp cho thể lực của
trẻ phát triển vì vậy ngay từ đầu năm học tôi kết hợp cùng đồng chí khối trưởng
chọn các động tác, các bài tập phù hợp với từng chủ đề. Bài thể dục buổi sáng
được tổ chức khoa học, sử dụng những bài hát vui tươi, rộn rã. Các động tác liên
hoàn, phối hợp các bộ phận trên cơ thể giúp trẻ dẻo dai hơn. Để hoạt động diễn ra
thêm hấp dẫn tôi còn cho trẻ tập kết hợp với các dụng cụ như gậy, vòng, nơ, chai
lọ, sao cho các dụng cụ phù hợp với bài tập để bài tập thêm phong phú sinh động.
Trẻ hứng thú với các bài tập thể dục buổi sáng cũng là một sự tác động tốt đến thể
lực của trẻ.
VD: Ở bài "Ô sao bé không lắc" trẻ tập tay không nhưng ở bài " Đu quay" trẻ sẽ
tập với vòng, còn bài "Chú bộ đội" trẻ lại được tập với gậy.
* Hoạt động ngoài trời:
Hoạt động ngoài trời là khoảng thời gian vô cùng quý giá đối với sự phát triển của
trẻ mà ít thời điểm sinh hoạt nào khác có thể so sánh được. Hoạt động ngoài trời
giúp trẻ được thỏa mãn thực hiện các vận động giải phóng năng lượng. Không gian
chơi ngoài trời có rất nhiều lợi thế cho việc tổ chức các hoạt động đa dạng, tích cực
của trẻ mà điều kiện trong phòng không thể đáp ứng được.
- Tận dụng không gian rộng và thoáng mát, tôi đã lựa chọn các trò chơi vận động,
trò chơi dân gian nhằm rèn luyện sự nhanh nhẹn và phát triển thể lực cho trẻ như
trò chơi: “Rồng rắn lên mây”; “Cáo và thỏ”; “ Trốn tìm”; “Thả đỉa ba ba”; “Mèo
đuổi chuột”… Ngoài ra các trò chơi này thường tổ chức cho cả lớp được chơi, tôi
luôn động viên tất cả trẻ tham gia vào trò chơi càng đông càng vui khi tất cả cùng
nhau tham gia chơi trò chơi cùng bạn chơi sẽ tạo sự gắn bó đoàn kết tạo sự thân
thiện giữa các bé với nhau.
2.2.3. Nâng cao thể lực cho trẻ thông qua các trò chơi vận động.
Trò chơi vận động có vai trò quan trọng trong sự phát triển toàn diện của trẻ, các
trò chơi vận động mang đến cho trẻ những lợi ích lâu dài như các kĩ năng sống
tuyệt vời, các cảm xúc tích cực và khả năng kiểm soát bản thân, đồng thời nâng
cao thể lực cho trẻ. Tham gia trò chơi vận động giúp trẻ có thêm niềm vui, giúp cơ
thể trẻ đẩy mạnh sự trao đổi chất, tăng cường hô hấp và tuần hoàn máu nhờ vậy trẻ
thêm khỏe mạnh tự tin. Ngoài ra trò chơi vận động còn giúp trẻ rèn luyện kỹ năng
kỹ xảo, phát triển hoàn thiện kỹ năng vận động thông qua đó phát triển cho trẻ khả
năng sáng tạo và các tố chất thể lực.
Nhận thức được tầm quan trọng của trò chơi vận động đối với việc nâng cao thể
lực cho trẻ vì vậy tôi thường sưu tầm và tổ chức các trò chơi vận động, các trò chơi
dân gian cho trẻ. Để tổ chức các trò chơi vận động thực sự có hiệu quả, lôi cuốn và
hấp dẫn được trẻ tôi lựa chọn các trò chơi phù hợp với từng chủ đề cụ thể.
Ví dụ: Với chủ đề “Bé và các bạn’’ tôi tổ chức cho trẻ chơi trò chơi như: Bóng tròn
to, tìm bạn. Nhưng với chủ đề “ những con vật đáng yêu’’ tôi chọn chơi trò chơi
như: Mèo và chim sẻ, trời nắng trời mưa... để tổ chức cho trẻ chơi.
Địa điểm tổ chức các trò chơi vận động cho trẻ là yếu tố rất quan trọng và cần
thiết. Nếu lựa chọn được địa điểm chơi phù hợp giúp cho trẻ hứng thú khi tham gia
vào trò chơi sẽ đem lại hiệu quả cao từ đó giúp cho trẻ phát triển tốt về thể
lực. Mỗi trò chơi vận động đều có một cách chơi khác nhau. Chính vì vậy trước khi
tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi vận động tôi tìm hiểu rõ cách chơi, luật chơi, đặc
điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp. Với trò chơi có
đông trẻ tham gia tôi lựa chọn các địa điểm rộng như ở sân trường, bãi cỏ khu phát
triển vận động. Với các trò chơi theo nhóm nhỏ tôi cho trẻ chơi ở trong lớp hoặc
chơi ở dưới bóng cây như vậy sẽ an toàn cho trẻ và tạo cho trẻ được sự tự do thoải
mái.
VD: Với trò chơi “Bịt mắt bắt dê ’’, Bắt bướm, bóng tròn to, trời nắng trời
mưa...tôi tổ chức cho trẻ chơi ở sân trường bãi cỏ khu phát triển vận động. Còn với
những trò chơi như: Chi chi chành chành, nu na nu nống, kéo cưa lừa lừa xẻ... thì
tôi lại tổ chức cho trẻ chơi trong lớp hoặc dưới bóng cây.
Để trò chơi vận động đạt kết quả cao, chơi đúng luật, tích cực tham gia vào trò
chơi vận động và chủ động trong khi chơi, thì trước khi cho trẻ chơi tôi phải giới
thiệu rõ tên trò chơi, luật chơi, cách chơi để trẻ nắm được. Ngoài ra tôi còn thường
xuyên thay đổi hình thức, cách tổ chức và nâng cao yêu cầu của trò chơi, đưa thêm
trò chơi mới hay tổ chức cho trẻ chơi trò chơi dưới hình thức thi đua để tăng thêm
hứng thú và kích thích trẻ hoạt động tích cực mạnh dạn, tự tin.
Ví dụ: Chủ đề ở “Những con vật đáng yêu". Tôi cho trẻ chơi trò chơi “về đúng
nhà" Trước khi chơi tôi sẽ nói cho trẻ biết tên trò chơi, luật chơi, cách chơi. Trẻ
cầm con vật gì thì khi có hiệu lệnh của cô hoặc sau một câu hát. Thì trẻ phải chạy
về đúng nhà có con vật đó. Nếu trẻ nào về nhầm thì trẻ đó sẽ phải nhảy lò cò.
Nhưng sang đến chủ đề “Cây và những bông hoa đẹp’’ Tôi cho trẻ chơi trò chơi
“Cắm hoa”. Ở trò chơi này tôi lại tổ chức cho trẻ chơi trò chơi vận động dưới hình
thức hai tổ thi đua nhau tổ nào cắm được nhiều hoa thì tổ đó chiến thắng.
Trò chơi vận động có tầm quan trọng rất lớn đối với sự phát triển thể lực của trẻ.
Trò chơi vận động là hình thức vui chơi, nghỉ ngơi tích cực vừa là phương tiện để
giáo dục trẻ một cách toàn diện. Trò chơi vận động giúp trẻ rèn luyện tố chất và
phát triển thể lực, nâng cao nhận thức và giúp trẻ phát triển ngôn ngữ. Ngoài
những đồ dùng, đồ chơi có sẵn, tôi đã làm thêm được một số đồ dùng tự tạo khác
để phục vụ cho các trò chơi của trẻ và phù hợp với nội dung chơi:
Ví dụ: Để chuẩn bị tổ chức cho trẻ chơi trò chơi “con bọ dừa” tôi đã làm những
chiếc mũ bọ dừa để đội cho trẻ bằng cách tận dụng những quả bóng bị xịt hơi cắt ra
làm mũ, giấy màu, bìa cứng cắt dán thêm một số chi tiết dính vào mũ để chiếc mũ
thêm ngộ nghĩnh.
Trò chơi “bơm xe”: Tôi tận dụng những ống nhựa để làm thành chiếc bơm để làm
dụng cụ cho trẻ chơi.
Trò chơi vận động được tôi tổ chức ở mọi nơi mọi lúc hạn chế sự gò bó.
Hoạt động cùng nhau, hoạt động hợp tác giữa cô và trẻ, hoạt động cá nhân kết hợp
với hoạt động nhóm có tác dụng to lớn để giúp trẻ phát triển thể lực, trí thông minh
và phát triển nhân cách cho trẻ.
2.2.4. Biện pháp 4: Tuyên truyền, phối kết hợp với các bậc phụ huynh
Công tác nâng cao thể lực cho trẻ muốn đạt kết quả tốt thì nhất thiết phải có sự phối
kết hợp chặt chẽ giữa giáo viênvà phụ huynh học sinh. Hiểu được mối quan tâm của
phụ huynh trong việc chăm sóc và phát triển toàn diện cơ thể trẻ, nhận thức rõ việc
cần thiết phải nâng cao thể lực cho trẻ ngay từ đầu năm học trong buổi họp phụ huynh
đầu năm học tôi trao đổi cùng phụ huynh về tầm quan trọng của việc phát triển thể lực
đối với trẻ, nêu ra một số biện pháp để nâng cao thể lực cho trẻ cho phụ huynh cùng
thảo luận và tham khảo. Trong các giờ đón trả trẻ tôi trò chuyện trao đổi với cha mẹ
trẻ về tình hình sức khỏe trong ngày từ đó nhiều bậc phụ huynh có thêm kiến thức về
cách chăm sóc con khỏe mạnh.
Bên cạnh đó, ở góc tuyên truyền của lớp tôi cũng thường xuyên đưa các nội dung chăm
sóc sức khỏe, nâng cao thể lực cho trẻ vào nội dung tuyên truyền, mỗi chủ đề tôi lại lựa
chọn một nội dung phù hợp. Các nội dung tuyên truyền tôi thường sử dụng các hình
ảnh đẹp sáng, bắt mắt, góc tuyên truyền được tôi bố trí nơi phụ huynh dễ quan sát, dễ
thu hút sự chú ý của phụ huynh.
- Chủ đề " Bé và các bạn". Tuyên truyền với các bậc phụ huynh về cách "Phòng
chống suy dinh dưỡng và thừa cân béo phì cho trẻ mầm non"
- Chủ đề " Các cô các bác trong trường mầm non ". Tuyên truyền với các bậc
phụ huynh về một số cách phòng, chống các bệnh thường gặp theo mùa như
bệnh : Các bệnh về đường hô hấp, đau mắt đỏ, thuỷ đậu ...
Tôi cũng thường lên mạng internet để tìm kiếm các bài tuyên truyền hoặc nhờ sự giúp
đỡ của các bậc phụ huynh để tìm kiếm các loại sách báo, các bài viết về việc rèn luyện
kỹ năng vận động cho trẻ nhằm phát triển tốt về thể lực cho trẻ. Nhờ vậy góc tuyên
truyền của lớp tôi rất phong phú và phụ huynh cũng biết được một số nội dung và biện
pháp rèn luyện cho trẻ đồng thời kết hợp chặt chẽ với giáo viên để thực hiện tốt công
tác chăm sóc giáo dục trẻ. Nhờ có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên với cha mẹ
trẻ mà tôi thấy trẻ lớp tôi rất mạnh dạn, tự tin, nhanh nhẹn có thể lực tốt để tích cực
tham gia vào mọi hoạt động.
2.3. Khả năng áp dụng của giải pháp
Với sáng kiến này có thể áp dụng cho toàn trường mầm non Hoa Sen hoặc các trường
mầm non khác.
2.4. Hiệu quả, lợi ích khi áp dụng giải pháp
Sau một thời gian thực hiện đề tài "Nâng cao thể lực của trẻ 25 - 36 tháng qua các
hoạt động hàng ngày trong trường mầm non Hoa Sen, huyện Kiến Xương, tỉnh
Thái Bình" với 23 học sinh tôi đã đạt được một số kết quả sau:
Stt
Nội dung khảo sát
Tỷ lệ trẻ đạt
1 Cân nặng PTBT
21/23 = 91%
2 Chiều cao PTBT
21/23 = 91%
Thực hiện động tác phát triển các nhóm cơ
3
18/23 = 78%
và hô hấp.
Thực hiện vận động cơ bản và phát triển tố
4
19/23 = 83%
chất vận động ban đầu.
Thực hiện vận động cử động của bàn tay,
5
18/23 = 78%
ngón tay.
- Trẻ khỏe mạnh, nhanh nhẹn, mạnh dạn, tự tin. Tỷ lệ trẻ phát triển bình thường về
chiều cao và cân nặng tăng lên rõ rệt. Trẻ ngủ đủ giấc, ăn uống ngon miệng, ít mắc
các bệnh thường gặp khi dao mùa.
- Trẻ thực hiện được các vận động cơ bản một cách vững vàng, đúng tư thế, có khả
năng phối hợp các giác quan, vận động nhịp nhàng, có kỹ năng trong một số hoạt
động rất khéo léo.
2.5. Các điều kiện cần thiết khi áp dụng sáng kiến
Sau khi áp dụng sáng kiến tại lớp, tôi nhận thấy để nâng cao thể lực cho trẻ 25- 36
tháng cần một số điều kiện sau:
* Trình độ chuyên môn
- Cô giáo phải thường xuyên trau dồi kiến thức về chăm sóc sức khỏe, nâng cao thể
lực cho trẻ.
- Nắm chắc nội dung chương trình chăm sóc giáo dục trẻ, đặc biệt là nội dung giáo
dục phát triển vận động.
- Có một số kiến thức cơ bản về cách phòng chống các bệnh thường gặp, các bệnh
truyền nhiễm, các chế độ dinh dưỡng phù hợp với trẻ...
- Cô giáo phải thường xuyên quan tâm gần gũi với trẻ, nắm bắt kịp thời tình hình
sức khỏe của trẻ.
- Làm tốt công tác tuyên truyền phối kết hợp chặt chẽ với phụ huynh trong việc nâng
cao thể lực cho trẻ.
* Cơ sở vật chất:
- Tranh ảnh để tuyên truyền có liên quan đến viẹc nâng cao thể lực cho trẻ.
- Trang bị đầy đủ đồ dùng đồ chơi ở sân trường, trong khu phát triển vận động.
Trên đây là một số biện pháp nâng cao thể lực cho trẻ 25 - 36 tháng trong trường
mầm non Hoa Sen. Trong quá trình triển khai thực hiện chắc chắn sẽ còn gặp một
số vướng mắc, rất mong nhận được sự góp ý của các bạn đồng nghiệp để việc triển
khai thực hiện sáng kiến đạt hiệu quả tốt hơn.