ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGUYỄN XUÂN TÙNG

TĂNG CƢỜNG CÔNG TÁC KIỂM TRA THUẾ
ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH
CỦA CỤC THUẾ TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGUYỄN XUÂN TÙNG

TĂNG CƢỜNG CÔNG TÁC KIỂM TRA THUẾ
ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH
CỦA CỤC THUẾ TỈNH VĨNH PHÚC
Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Đàm Thanh Thủy

THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan nội dung của Luận văn là công trình nghiên cứu khoa
học độc lập và nghiêm túc của riêng tôi. Các số liệu, báo cáo và thông tin
trong đề tài là trung thực và đƣợc tổng hợp từ những nguồn thông tin có thực
với mức độ tin cậy cao. Đồng thời, kết quả nghiên cứu từ công trình này chƣa
đƣợc công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả

Nguyễn Xuân Tùng

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

ii

LỜI CẢM ƠN
ốt nghiệ
ƣớng dẫn, quan tâm, giúp đỡ

giáo, Cô


giáo, bạn bè, đồng nghiệ
ờ

,
tr

ấ

:

- Ban giám hiệu Nhà trƣờng, Phòng đào tạo sau đại học và các Thầy,
Cô giáo của Trƣờng Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh - Đại học Thái
Nguyên đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và
hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
- TS. Đàm Thanh Thủy - Ngƣời đã trực tiếp hƣớng dẫn, giúp đỡ tận
tình và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
- Bạn bè, đồng nghiệp và gia đình đã luôn quan tâm, chia sẻ, động viên
tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn.
Tác giả

Nguyễn Xuân Tùng

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ..................................................................................................... ii
MỤC LỤC ......................................................................................................... iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ................................................................. vii
DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU ......................................................................... viii
DANH MỤC SƠ ĐỒ .......................................................................................... ix
MỞ ĐẦU............................................................................................................ 1

1. Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu...................................................................................... 2
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu ................................................................. 2
4. Những đóng góp mới của luận văn ............................................................... 3
5. Kết cấu của luận văn ..................................................................................... 4
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM TRA THUẾ
ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH ............................ 5

1.1. Cơ sở lý luận về kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp NQD ................ 5
1.1.1. Khái niệm kiểm tra thuế .......................................................................... 6
1.1.2. Đặc điểm, vai trò kiểm tra thuế ............................................................... 8
1.1.3. Nguyên tắc của kiểm tra thuế, hình thức kiểm tra thuế ........................ 10
1.1.4 Nội dung cơ sở pháp lý và yêu cầu của công tác kiểm tra thuế đối
với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh ............................................... 13
1.1.5. Các yếu tố ảnh hƣởng đến kiểm tra thuế các doanh nghiệp ngoài
quốc doanh ............................................................................................ 22
1.2. Cơ sở thực tế về kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp NQD .............. 26
1.2.1. Kinh nghiệm kiểm tra thuế ở một số nƣớc trên thế giới ....................... 26
1.2.2. Kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn triển khai công tác kiểm tra thuế
của một số nƣớc trên thế giới ................................................................ 29
1.2.3. Bài học kinh nghiệm về kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp
ngoài quốc doanh cho Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc ................................. 32

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

iv
TÓM TẮT CHƢƠNG 1..................................................................................... 34
Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .............................................. 36

2.1. Các câu hỏi đặt nghiên cứu ...................................................................... 36
2.2. Phƣơng pháp nghiên cứu .......................................................................... 36
2.2.1. Phƣơng pháp tiếp cận nghiên cứu và khung phân tích ......................... 36
2.2.2. Phƣơng pháp chọn điểm nghiên cứu ..................................................... 39
2.2.3. Phƣơng pháp thu thập thông tin ............................................................ 39
2.2.4. Phƣơng pháp tổng hợp thông tin ........................................................... 40
2.2.5. Phƣơng pháp phân tích thông tin .......................................................... 40
2.2.6. Phƣơng pháp đối chiếu, so sánh ............................................................ 40
2.3. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu ................................................................... 41
2.3.1. Kỹ thuật quản lý rủi ro trong công tác kiểm tra thuế ............................ 41
2.3.2. Các tiêu thức sử dụng trong phân tích và đánh giá rủi ro, lập kế
hoạch kiểm tra năm đối với doanh nghiệp .......................................... 42
2.3.3 Các khâu trong khấu trừ và hoàn thuế GTGT tại doanh nghiệp ........... 45
TÓM TẮT CHƢƠNG 2..................................................................................... 46
Chƣơng 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TRA THUẾ ĐỐI VỚI
CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH CỦA CỤC THUẾ
TỈNH VĨNH PHÚC ......................................................................................... 47

3.1. Khái quát về Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc ................................................... 47
3.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển............................................................ 47
3.1.2. Vai trò và nhiệm vụ ............................................................................... 49
3.1.3. Cơ cấu tổ chức công tác thanh tra, kiểm tra thuế của Cục Thuế tỉnh

Vĩnh Phúc .............................................................................................. 50
3.2. Thực trạng công tác kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp ngoài
quốc doanh của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2010 - 2012 ....... 53
3.2.1. Công tác tổ chức bộ máy kiểm tra ........................................................ 53
3.2.2. Công tác xây dựng kế hoạch kiểm tra ngƣời nộp thuế ......................... 54
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

v
3.2.3. Tổ chức công tác kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp NQD của
Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc ...................................................................... 56
3.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến công tác kiểm tra thuế đối với các doanh
nghiệp ngoài quốc doanh của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc........................ 69
3.4. Đánh giá chung công tác kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp
ngoài quốc doanh của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc.................................... 74
3.4.1. Những kết quả đạt đƣợc ........................................................................ 74
3.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân ............................................................ 75
TÓM TẮT CHƢƠNG 3..................................................................................... 78
Chƣơng 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƢỜNG CÔNG TÁC
KIỂM TRA THUẾ ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC
DOANH CỦA CỤC THUẾ TỈNH VĨNH PHÚC ............................................. 80

4.1. Quan điểm, định hƣớng, mục tiêu công tác kiểm tra thuế các doanh
nghiệp ngoài quốc doanh tại Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc ......................... 80
4.1.1 Quan điểm ............................................................................................. 80
4.1.2. Định hƣớng............................................................................................ 84
4.1.3. Mục tiêu................................................................................................. 86
4.2. Đề xuất một số giải pháp tăng cƣờng công tác kiểm tra thuế các
doanh nghiệp ngoài quốc doanh của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc ............. 86

4.2.1. Giải pháp về thể chế chính sách ............................................................ 88
4.2.2. Giải pháp về tổ chức bộ máy đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm
tra thuế................................................................................................. 89
4.2.3. Giải pháp về hoàn thiện hệ thống thông, tin cơ sở dữ liệu cho công
tác kiểm tra thuế và Ngƣời nộp thuế ................................................... 89
4.2.4. Giải pháp về tăng cƣờng công tác tuyên truyền, hỗ trợ NNT để
nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và ý thức chấp hành
pháp luật Thuế của NNT ..................................................................... 90
4.2.5. Giải pháp về nâng cao quyền hạn, chế tài xử phạt của công tác
kiểm tra thuế........................................................................................ 91
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

vi
4.2.6. Giải pháp về nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn cho bộ phận
công chức làm công tác kiểm tra thuế .................................................. 91
4.2.7. Tăng cƣờng công tác chỉ đạo tại các Chi cục Thuế cấp dƣới ................... 92
4.2.8. Giải pháp về tăng cƣờng sự phối hợp giữa các các Phòng, bộ phận
chức năng trong CQT và giữa CQT với các Cơ quan hữu quan ....... 92
4.3. Kiến nghị .................................................................................................. 93
KẾT LUẬN...................................................................................................... 99
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................. 102

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

vii


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Tên đầy đủ

BCTC

Báo cáo tài chính

CQT

Cơ quan Thuế

CBCC

Cán bộ công chức

ĐTNT

Đối tƣợng nộp thuế

GTGT

Giá trị gia tăng

NQD

Ngoài quốc doanh

NNT


Ngƣời nộp thuế

NSNN

Ngân sách Nhà nƣớc

TNDN

Thu nhập doanh nghiệp

TTĐB

Tiêu thụ đặc biệt

VPHC

Vi phạm hành chính

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

viii

DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU
Bảng 2.1. Tiêu thức phân loại quy mô doanh nghiệp ..................................... 43
Bảng 2.2. Phân loại doanh nghiệp theo quy mô và nhóm ngành kinh tế ........ 43
Bảng 2.3. Đánh giá mức độ rủi ro theo loại hình doanh nghiệp ..................... 44
Bảng 2.4. Đánh giá mức độ rủi ro theo mức độ tuân thủ nộp thuế ................. 45

Bảng 3.1. Kế hoạch thanh, kiểm tra thuế tại Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc
giai đoạn 2010 - 2012 ..................................................................... 55
Bảng 3.2. Kết quả kiểm tra hồ sơ khai thuế tại trụ sở CQT ............................ 57
Bảng 3.3: Kết quả kiểm tra thuế tại trụ sở NNT giai đoạn 2010 - 2012 ......... 59
Bảng 3.4: Kết quả thu NSNN của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn
2010 - 2012 ..................................................................................... 62
Bảng 3.5: Kết quả thực hiện kế hoạch kiểm tra thuế đối với các doanh
nghiệp NQD tại Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2010 - 2012 ...... 63
Bảng 3.6 So sánh kết quả công tác kiểm tra và thanh tra thuế tại trụ sở
NNT đối với các doanh nghiệp NQD và số thu NSNN của Cục
Thuế tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2010 - 2012 ................................... 64
Bảng 3.7: Đánh giá hiệu quả công tác kiểm tra hồ sơ khai thuế tại trụ sở CQT
đối với các doanh nghiệp NQD của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc.............. 66
Bảng 3.8: Hiệu quả công tác kiểm tra thuế tại trụ sở NNT với các doanh
nghiệp NQD của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc năm 2010 - 2012 ....... 67
Bảng 4.1. Mục tiêu kiểm tra thuế các doanh nghiệp ngoài quốc doanh
của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc ......................................................... 86

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

ix

DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1: Quy trình kiểm tra thuế .................................................................. 18
Sơ đồ 2.1: Khung nghiên cứu giải pháp tăng cƣờng công tác kiểm tra thuế
đối với các doanh nghiệp NQD của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc ....... 38
Sơ đồ 3.1. Tổ chức công tác thanh tra, kiểm tra thuế của Cục Thuế tỉnh
Vĩnh Phúc...................................................................................... 50

Sơ đồ 3.2. Cơ chế kiểm tra theo kỹ thuật quản (mô hình 1) ........................... 51
Sơ đồ 3.3. Cơ chế kiểm tra theo kỹ thuật quản lý rủi ro (mô hình 2) ............. 51
Sơ đồ 3.4. Cơ chế kiểm tra theo kỹ thuật quản lý rủi ro (mô hình 3) ............. 52

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thuế là một phạm trù kinh tế khách quan đồng thời cũng là một phạm
trù lịch sử. Thuế xuất hiện, tồn tại cùng với sự hình thành, tồn tại và phát triển
của Nhà nƣớc. Thuế là công cụ quản lý rất quan trọng của Nhà nƣớc, vừa đảm
bảo nguồn thu cho Ngân sách, vừa là công cụ điều tiết vĩ mô của nền kinh tế.
Để có thể huy động đầy đủ, kịp thời nguồn thu từ thuế vào Ngân sách đảm
bảo cho Nhà nƣớc có một nguồn thu ổn định, đáp ứng đƣợc vai trò điều tiết vĩ
mô nền kinh tế, Nhà nƣớc phải tổ chức việc quản lý thuế, trong đó thanh tra,
kiểm tra thuế là một nội dung quan trọng. Đối với hoạt động kiểm tra thuế nói
riêng không những giúp cho hoạt động quản lý thuế đạt đƣợc các mục tiêu đã
đề ra mà còn giúp Nhà nƣớc phát hiện những hạn chế của chính sách, điều
chỉnh kịp thời chính sách, chế độ về thuế, nâng cao ý thức chấp hành pháp
luật thuế của cộng đồng và góp phần phòng ngừa, ngăn chặn tình trạng trốn
thuế, chống thất thu thuế.
Hiện nay, ở Việt Nam thực hiện cơ chế ngƣời nộp thuế (NNT) tự tính,
tự khai, tự nộp thuế, vai trò của NNT đã đƣợc đề cao hơn. Theo đó, NNT tự
chịu trách nhiệm trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế của mình, Cơ quan Thuế
tập trung vào thực hiện các chức năng tuyên truyền, hỗ trợ, kiểm tra, giám sát
NNT. Tuy nhiên, khi nền kinh tế càng phát triển, số lƣợng NNT tăng lên thì

thủ đoạn, tránh, trốn thuế của NNT càng tinh vi, phức tạp hơn, gây khó khăn
trong việc phát hiện gian lận, làm giảm hiệu quả thanh tra, kiểm tra thuế.
Trƣớc thực trạng đó diễn ra ngày càng tinh vi, phức tạp trên phạm vi
rộng, Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc luôn trú trọng và tăng cƣờng công tác thanh
tra, kiểm tra thuế nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế. Thông qua công tác
thanh tra, kiểm tra thuế, Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc đã phát hiện và ngăn chặn
kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật về thuế của NNT, đã tiến hành xử lý
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

2
truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế…góp phần
tích cực trong việc chống thất thu Ngân sách Nhà nƣớc, nâng cao ý thức tuân
thủ pháp luật của NNT. Mặc dù đƣợc đặc biệt coi trọng và đã đạt đƣợc những
kết quả nhất định, song công tác kiểm tra thuế tại Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc
vẫn còn tồn tại một số những hạn chế cần hoàn thiện.
Xuất phát từ thực tế đó, với vai trò là một ngƣời cán bộ thuế đang công
tác tại Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc, tôi chọn đề tài luận văn: "Tăng cường công
tác kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh của Cục Thuế
tỉnh Vĩnh Phúc” làm luận văn thạc sĩ của mình. Vì có ý nghĩa thiết thực,
mang tính thời sự cấp bách cả về mặt lý luận và thực tiễn đòi hỏi có sự nghiên
cứu kỹ trên phƣơng diện cả vĩ mô và vi mô.
2. Mục tiêu nghiên cứu
2.1 Mục tiêu chung
Nghiên cứu thực trạng công tác kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp
ngoài quốc doanh (NQD) của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc từ đó đề xuất một số
giải pháp nhằm tăng cƣờng công tác kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp
NQD đạt đƣợc mục tiêu đã đề ra.
2.2 Mục tiêu cụ thể

- Góp phần hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác kiểm
tra thuế đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh.
- Phân tích, đánh giá đƣợc thực trạng và xác định các yếu tố tác động
đến công tác kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp NQD của Cục Thuế tỉnh
Vĩnh Phúc.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cƣờng công tác kiểm tra thuế đối
với các doanh nghiệp NQD của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc.
3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

3
Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là hoạt động kiểm tra thuế đối với
các doanh nghiệp NQD của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc.
3.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung
Luận văn tập trung nghiên cứu một số vấn đề về lý luận và thực tiễn
của công tác kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp NQD của Cục Thuế tỉnh
Vĩnh Phúc.
- Về không gian
Luận văn nghiên cứu công tác kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp
NQD của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc.
- Về thời gian
Để phục vụ đề tài nghiên cứu, tác giả thu thập và khai thác số liệu
kiểm tra thuế của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc từ năm 2010 - 2012.
4. Những đóng góp mới của luận văn
- Về lý luận
Đề tài đã hệ thống hoá đƣợc một số vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động

kiểm tra thuế.
- Về thực tiễn
Trên cơ sở nghiên cứu và đánh giá thực trạng công tác kiểm tra thuế
của Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc, đề tài đề xuất đƣợc một số giải pháp nhằm tăng
cƣờng công tác kiểm tra thuế đối với các doanh nghiệp NQD.
- Về giải pháp
Tăng cƣờng công tác kiểm tra thuế là một điều kiện kiên quyết để hệ
thống quản lý thuế tự khai, tự nộp thành công. Trao đổi kinh nghiệm và khả
năng thu thập, phân tích thông tin, đánh giá rủi ro cho đối tƣợng kiểm tra, nội
dung kiểm tra để xác định chính xác ngay từ khâu xây dựng kế hoạch kiểm
tra. Tập trung lực lƣợng đẩy mạnh công tác kiểm tra theo kế hoạch, tăng
cƣờng giám sát và xử lý dứt điểm sau kiểm tra. Đồng thời giáo dục bản lĩnh
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

/>

Luận án đầy đủ ở file: Luận án Full