BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP.HỒ CHÍ MINH

VĂN HỌC MỸ LATIN
Đề tài :
JOAN RULFO VÀ TIỂU THUYẾT PEDRO PARAMO
GVHD : Ths. Nguyễn Thành Trung

Sinh viên thực hiện :
Võ Minh Nghĩa
K39.601.078
Khương Thị Bích Thảo K39.606.033
Bùi Thị Mỹ Linh
K39.606.013
Huỳnh Mỹ Linh
K39.606.014

Năm học: 2014 - 2015

1


MỤC LỤC
1.GIỚI THIỆU TÁC GIẢ, TÁC PHẨM:.......................................................................3
1.1.Tác giả Joan Rulfo:................................................................................................................................................3
1.1.1.Thời đại:................................................................................................................................................ 3
1.2.Tác phẩm: Pedro Paramo:....................................................................................................................................4

2. PHÂN TÍCH TÁC PHẨM PEDRO PARAMO:........................................................6

2.1. Pedro Paramo – một nhân vật điển hình cho giai cấp thống trị:...................................................................6
2.2. Nhìn lại nhân vật Pedro Paramo với nhân vật Bá Kiến trong tác phẩm “Chí Phèo” của Nam Cao:.....9
2.2.1. Đam mê nhục dục:................................................................................................................................ 9
2.2.2 Thao túng về chính trị:........................................................................................................................... 9
2.2.3. Độc quyền về kinh tế:......................................................................................................................... 10
2.2.4.Thủ đoạn và cách dùng người:............................................................................................................. 10
2.2.5. Kết cục của những tên thống trị:......................................................................................................... 10
..................................................................................................................................................................... 10
2.3. Thế giới nghệ thuật trong tiểu thuyết “Pedro Paramo”:..............................................................................11
2.3.1.Kỹ thuật tự sự nhiều người kể:............................................................................................................. 11
2.3.2. Thời gian nghệ thuật:.......................................................................................................................... 12
..................................................................................................................................................................... 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO:.......................................................................................... 15

2


JOAN RULFO VÀ TIỂU THUYẾT PEDRO
PARAMO

1. GIỚI THIỆU TÁC GIẢ, TÁC PHẨM:
1.1.

Tác giả Joan Rulfo:

1.1.1. Thời đại:
Joan Rulfo sinh ra và lớn lên trọn vẹn trong thế kỉ XX, một thế kỉ bão táp của
châu lục Mỹ Latin nói chung và Mehico nói riêng. Những năm tác giả sinh ra và lớn
lên trùng với những cuộc khởi nghĩa của nông dân, những cuộc khởi nghĩa tự phát và

tất yếu thất bại. Ngoài ra, thời đại này còn chứng kiến sự đô hộ của Đế quốc Mỹ trên
toàn cõi châu Mỹ Latin, ở giữa những bảo táp của thời đại như thế, nên những sáng
tác của Joan Rulfo đều dựa trên những biến cố lịch sử này. Chính thời đại đã sinh ra
ngồi bút phản ánh hiện thực lịch sử hết sức sâu sắc dựa trên Chủ nghĩa hiện thực
huyền ảo.
1.1.2. Quê hương:
Quê hương Joan Rulfo, bước vào thế kỉ XX trong nỗi đau khi đất nước còn chịu nền
độc tài Porfirio Diaz đã cai trị một cách vô cùng tàn bạo. Đất nước Mehico, trãi qua
nền độc tài ấy trong khoảng thời gian từ năm 1880 đến năm 1911. Giai đoạn này,
được gọi là Porfiriato được biết đến với những thành tựu lớn của nền kinh tế Mehico,
khoa học, nghệ thuật phát triển song bên cạnh đó là sự bất bình đẳng trong thu nhập
giữa người giàu và người nghèo và sự đàn áp về chính trị. Cuộc bầu cử giả mạo để
tiếp tục nhiệm kỳ thứ năm của Diaz đã bị người dân phản ứng dữ dội, dẫn đến việc
cuộc Cách mạng Mehico bùng nổ vào năm 1910. Hệ quả của cuộc cách mạng là một
hiến pháp mới đã được ban hành vào năm 1917 và tiếp sau đó là một loạt những biến
động trên chính trường México. Đất nước rơi vào cuộc nội chiến giữa các phe phái và
nhiều nhân vật lãnh đạo quan trọng bị ám sát.
Hoan Rulfo sinh ra ngay vào thời kì bão táp ấy của chính quê hương ông.
Những cuộc bạo động chính trị, những cuộc khởi nghĩa nông dân, những sự cai trị bất
công đã in sâu vào tâm trí tác giả. Thế nên, có thể nói chính những biến cố của mảnh
đất cha ông, đã hình thành nên trong ông, một ngòi bút luôn hướng về đất nước với
sự miêu tả và sự thể hiện quan điểm chính trị một cách sâu sắc nhất.
1.1.3. Gia đình
Ông sinh ra và lớn lên trong một gia đình bị khánh kiệt kinh tế và sự mồ côi từ
nhỏ. Thế nên ông ở gần hơn với giai cấp những người khốn khổ, có điều kiện gần gũi
họ và hiểu họ nhiều hơn. Vì thế, bản chất của tầng lớp nhân dân này ông hiểu rõ hơn
ai hết và điều đó trở thành tất yếu khi trong các tác phẩm của mình ông miêu tả các
cuộc khởi nghĩa nông dân với ngòi bút khách quan và vô cùng chính xác.
1.1.4. Cuộc đời và sự nghiệp văn chương:
Cuộc đời và sự nghiệp của Joan Ruflo có thể chia làm 3 giai đoạn chính:

3


Giai đoạn thời thơ ấu và niên thiếu đầy bão táp:
Joan Ruflo sinh năm 1916 tại làng Sadula, tỉnh Halixco. Thời thơ ấu của ông
trôi đi trên đất quê hương và ông theo học bậc tiểu học ở trường làng. Cha mẹ ông, bị
khánh kiệt trong thời kỳ cách mạng tư sản diễn ra ở Mehico và đã lần lượt qua đời khi
ông còn nhỏ tuổi. Người bà nuôi ông một số năm, sau đó gởi ông vào trại trẻ mồ côi
bốn năm liền ở Goadalahara, thủ phủ bang Halico. Đây là thời kỳ rất khủng khiếp mỗi
khi Joan Rulfo nhớ lại. Tại thủ phủ bang Halico, ông sáng tác một số truyện và được
đăng tải trêm tờ Pan (Bánh mì) do Hoan Hoxe Areola và Angtonio Alatore lãnh đạo.
Giai đoạn trưởng thành với những điều không may mắn:
Khi trưởng thành, con đường học vấn của ông cũng gặp nhiều điều không may
mắn, sau vài lần thi cử vào đại học nhưng đều không đậu, ông buộc phải đi làm để
kiếm sống. Thoạt đầu, ông vào làm công ở văn phòng Bộ Di cư rồi sau đó ở Văn
phòng Định cư. Chính công việc này cho phép nhà văn có điều kiện đi lại hầu hết các
nước. Sau đó, ông chuyển sang làm việc ở bộ phận xuất bản của Viện quốc gia nghiên
cứu về người Anhđiêng. Ông được nhận học bổng của Trung tâm văn học Mehico.
Giai đoạn chín mùi văn chương và những thành công được gặt hái:
Bước vào tuổi 37, ông cho ra đời tập truyện ngắn “Bình Nguyên Trong Lửa” và
02 năm sau, tiểu thuyết “Pedro Paramo” ra đời đã mang tên tuổi của ông lẫy lừng khắp
châu lục.
Đến những năm sau đó, ông lao động nghệ thuật một cách rất nghiêm túc và
chân chính. Bên cạnh công việc sáng tác văn chương, Rulfo còn làm một số công việc
khác: gần 20 năm ông làm công tác đạo diễn phim xung quanh các nhân vật của ông
và một số tác phẩm văn học của người khác như: tiểu thuyết “Con gà vàng”. Ông còn
làm cả nghề chụp ảnh. Trong các ảnh nghệ thuật của ông, người xem dễ dàng nhận
thấy những dư vị từng có trong các tác phẩm văn chương của ông.
1.1.5. Quan niệm về văn chương:
Ngoài giờ làm cho Nhà Nước, Joan Rulfo hoạt động nghệ thuật rất tích cực nhưng

ông luôn luôn nói rằng ông không phải một nhà văn chuyên nghiệp mà là một nghiệp
dư, chỉ viết khi cảm hứng văn chương buộc mình phải viết. Ông viết rất ít, nhưng tác
phẩm nào cũng mang giá trị đáng trân trọng. Đó cũng là quan niệm sáng tác của ông,
đã sáng tạo nghệ thuật thì mỗi tác phẩm phải mang được điều mà nó chuyển tải,
không được dễ dãi với nghệ thuật, dễ dãi với nghệ thuật chính là dễ dãi với chính
mình. Chính vì quan niệm như thế, mà những sáng tác dù ít ỏi nhưng tác phẩm của
ông thuộc vào hàng kiệt tác văn chương Mỹ Latin và là kho tang quý báu của văn
chương nhân loại.
1.2.

Tác phẩm: Pedro Paramo:

Pedro Paramo là tiểu thuyết thứ hai của Joan Rulfo được in vào năm 1955 tại Mehico,
sau đó được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới. Tiểu thuyết này, ở Việt Nam, do
Nguyễn Trung Đức dịch và xuất bản năm 1987.
1.2.1. Tóm tắt tác phẩm:

4


Câu chuyện kể về Pedro Paramo- người cha đã chết của Hoan Prexia- đô. Anh
ta kể lại lộ trình đi từ làng Comala đến làng Media Luna (làng của Pedro Paramo).
Khung cảnh ngôi làng hết sức tiêu điều: “ Làng ấy ở trên chốt đống, than lửa của trần
gian ở ngay trên miệng cửa địa ngục, không hề có trẻ con nô đùa, không có bồ câu,
không có những tấm lưới xanh”. Giữa đường anh gặp bà Eduvihet (tại làng Comala).
Bà kể cho anh biết rằng mẹ anh, được Pedro Paramo lấy làm vợ, bà Doloret, bị lão
hảnh hạ và đuổi đi khỏi làng. Đêm tân hôn của bà Doloret lại là của bà Eduvihet với
Pedro Paramo, do bà Doloret bị hành kinh. Cuộc sống thường ngày giữa Doloret và
Pedro diễn ra tẻ nhạt, Doloret luôn bị Pedro hạch sách, từ những điều cơ bản nhất.
Không chịu nổi, Doloret liền bỏ đi, sống với chị gái. Cuộc chia tay giữa hai người

diễn ra hết sức chóng vánh. Lúc này, quá khứ của Pedro Paramo dần hiện lên.Tuổi thơ
của Pedro Paramo gắn liền với nhũng kỉ niệm với Susana Hoan- người vợ cuối cùng
của y. Gia cảnh của y rất khó khăn do chi tiêu lễ tang cho ông nội Pedro rất tốn kém.
Thời niên thiếu, Pedro Paramo phải chịu không ít cực khổ. Y phải đi làm thuê. Bà
Eduvihet tiếp tục hồi tưởng về người con trai của Pedro Paramo: Mighen Paramo.
Trước khi chết, Mighen đã giết anh trai cha Renteria, đồng thời cưỡng hiếp Ana-cháu
gái của cha. Hồn ma của hắn vẫn lởn vởn quanh ngôi làng. Lúc này, Hoan Prexia-đô
đã thấm mệt, anh bắt đầu thiếp đi. Trong lúc ngủ, anh nghe thấy tiếng gào, nhưng khi
thức dậy, tất cả đều im lặng. Tiếp theo, anh được bóng ma khác, bà Đamiana, quản gia
của Pedro Paramo, dẫn về làng Media Luna.Ngôi kể của câu chuyện bắt đầu được
thay đổi: Phungo Sedano. Ông ta hồi tưởng về cuộc trò chuyện với Pedro Paramo.
Hắn được yêu cầu đi cầu hôn cho Pedro: Doloret-bà chủ của tất cả các món nợ .
Doloret cũng rất thích thú với cuộc hôn nhân giả tạo này, bà rất yêu Pedro. Hoan
Prexia-đô chợt nhìn thấy một người đàn bà từ ngoài đường bước ngay vào phòng, bà
đã nhiều tuổi và như bày hết cả xương ra. Anh bật dậy vì trời oi bức. Anh phát hiện ra
thân xác bà ta làm bằng đất, bọc trong vỏ đất, đang vữa ra như thể nó đang bị khuấy
trong vũng bùn. Tiếp đó, anh được phát hiện ra đã chết ở quảng trường, cách rất xa
nhà Đônit và được chôn cất. Nguyên nhân chết là do tiếng rì rầm. Anh kể lại: “ Nó đã
đến bên cháu cho tới khi cháu không thể chịu đựng hơn được nữa. Và khi cháu nghe
thấy tiếng rì rầm ấy, gân cốt cháu như đứt tung ra. Cháu cảm thấy tiếng nói rít qua
hàm răng ấy đến gần mình rồi vây lấy mình như thể cả đám đông đang vây lấy mình,
cho tới khi cháu nhận ra được một số lời nói gần như không có âm thanh bảo mình:
Hãy cầu khẩn Thượng đế cho chúng ta đi”. Cái chết của cha Pedro Paramo hiện lên
trong tâm trí Pedro. Hắn ta bênh vực cho hành động của con trai mình. Đồng thời,
hình ảnh của Susana Hoan, người vợ cuối cùng của y hiện lên. Đó là 1 người phụ nữ
kì lạ, luôn đau ốm mà chẳng hề đi thăm ai cả. Lúc này, tình cảm sâu đậm của Pedro
Paramo với Susana hiện lên qua những lời trò chuyện của vú già Hustina và Susana
Hoan: “ Ngài yêu bà ta lắm đến nức ngài để cả phần đời còn lại của mình mà mệt mỏi
ngồi trên chiếc ghế mây nhìn theo con đường đưa bà ta ra nghĩa địa. Ngài chẳng còn
thích thú gì nữa. Ngài bỏ hoang ruộng đất của mình, sai đốt hết tất cả những đồ thiết

dụng của mình. Ngài chẳng quan tâm đến ai, chỉ ngồi trên ghế mây ngoảnh mặt ra
ngoài đăm chiêu nhìn con đường ra nghĩa địa” Người cha của Susana ngăn cản tình
yêu này nên Pedro Paramo tìm cách giết hại ông, khiến cho nàng trở thành mồ côi để
tiện bề chăm sóc .Câu chuyện nhuốm màu kì ảo khi đan xen cuộc trò chuyện giữa
người còn sống: Susana với đã những người đã chết: cha Bartolome và cha Renteria.
Mặc dù đã chiếm đoạt được nàng, song Pedro Paramo không thể hiểu được thế giới
5


của nàng là gì. Nhờ thủ đoạn, mưu mô, Pedro Pramo trở thành lãnh chúa đầy thế lực:
cả vùng đất bao la cùng cơ man gia súc ở làng Media Luna đều thuộc về y. Tay chân
của y có đủ loại: luật sư, quản gia, cha xứ, và hàng ngàn người phục tùng, y cướp đất
để trở nên giàu có bằng cách cưới những cô gái nhà giàu để hưởng của hồi môn rồi
tìm cách rời bỏ họ, nuôi luật gia Heladro Truhido làm ra văn tự giả để chiếm ruộng đất
của nông dân. Dưới ách thống trị của y, dân của cả hai làng sống trong cực nhục, đói
khổ. Tuy nhiên khi nông dân nổi dậy giết lão quản gia Phungo, Pedro Paramo đã hào
hiệp quyên góp tiền , người để làm cách mạng. Song đó là một âm mưu. Ba trăm quân
được huy động dưới sự chỉ huy của Damaxo ( Tinquate) sẽ là lực lượng phá hoại cuộc
khởi nghĩa từ bên trong. Câu chuyện kết thúc là cái chết của Pedro Paramo, vô cùng
thương nhớ Susan San Hoan. Nàng đã chết, do quá ốm yếu. Điều kì lạ là khi nàng
chết, làng Comala vô cùng nhộn nhịp, vui như ngày hội.Còn làng Media Luna thì
ngược lại. Media Luna cô đơn, im lìm, dân chúng đi đưa đám nàng. Pedro thề sẽ trả
thù làng Comala. Pedro vô cùng đau khổ trước sự ra đi của Susana: “ Đã 3 giờ liền
ngài ngồi đơn độc ở đó. Ngài không ngủ. Ngài quên ngủ và quên cả thời gian.” Trước
khi chết, Pedro nói: “ Susana em ơi, xin em hãy trở về…”. Dường như, những lời yêu
thương cuối cùng, y đều dành cho người vợ xấu số của mình. Pedro Paramo chết,tất cả
của cải chiếm đoạt được cũng đi hết.

2. PHÂN TÍCH TÁC PHẨM PEDRO PARAMO:


2.1. Pedro Paramo – một nhân vật điển hình cho giai cấp thống trị:
Cuộc đời nhân vật chính Pedro Paramo rất phức tạp. Xuất thân trong một gia
đình nông dân có ruộng đất nhưng bị kiệt quệ lâm vào tình trạng rất khó khăn. Đến
nỗi, muốn mua bất cứ thứ gì cũng phải mua chịu, từ con dao đến cái cối xay. Thế
nhưng, sự đời thay đổi, do tính cách lươn lẹo khôn khéo của mình, chẳng mấy chốc
Pedro Paramo giàu lên và trở thành lãnh chúa đầy thế lực của cả một vùng rộng lớn.
Từ đó, Pedro Paramo dần sử dụng quyền lực của mình và những đồng tiền để tung
hoành, trở thành một tên lãnh chúa đầy tội ác. Sự áp bức bốc lột của lãnh chúa Pedro
Paramo được tác giả nhắc đến trong cuốn tiểu thuyết ở những khía cạnh sau:
2.1.1. Độc quyền về tình yêu, tình dục nhưng vẫn yêu chân thành tha thiết:
Trong tình yêu và tình dục có thể nói Pedro Paramo là một người độc quyền về
mọi mặt. Hắn ta luôn tìm mọi cách chiếm đoạt rất nhiều người từ những người con gái
trong làng đến những người làm, tay chân của mình. Không những thế hắn còn tìm
cách tiếp cận cưới những cô gái nhà giàu để hưởng của hồi môn của họ, chiếm lẫn thể
xác và tiền bạc. Khi đạt được mục đích hắn hành hạ đối xử với họ rất tệ bạc, hắn đuổi
họ đi và chiếm đoạt tất cả. Trong con người ấy, ta thấy rõ chất bản năng quá lớn của
một kẻ đam mê tình dục, thế có phải chăng trong hắn không hề tồn tại hai tiếng tình
yêu đúng nghĩa?
6


Điều bất ngờ chính nằm trong nội tại con người Pedro Paramo, trong hắn ta
luôn tồn tại những nghịch lý: cưới rất nhiều người, bằng mọi cách có được người
những người hắn muốn để thỏa mãn dục vọng hay với mục đích riêng nào đó. Nhưng
sâu trong tâm hồn hắn vẫn luôn dành tình yêu say đắm, nồng nhiệt cho cô gái Susana,
người con gái mà hắn luôn hằng mơ ước được cưới làm vợ. Vậy có phải chăng trong
giữa cái vùng lầy tăm tối của phần con lấn át phần người bẩn thỉu ấy, điểm sáng đáng
trân trọng nhất là tình yêu hắn dành cho nàng Susana – một tình yêu chân thành tha
thiết. Như vậy, ít ra trong phần con hắn vẫn còn chất người, trong những điều xấu xa
vẫn còn một tia lương thiện.

Hắn ta yêu nàng Susana nồng thắm, nàng như chi phối mọi suy nghĩ của hắn,
nàng ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống của hắn, nàng luôn hiện hữu và chiếm vị trí rất
lớn trong tâm trí Pedro Paramo. Khi hắn làm việc, tâm trí hắn lại nghĩ đến nàng
Susana: “Susana thân yêu, em ẩn trên cao hàng trăm mét, chẳng thể nhìn thấy em và
là nơi những lời nói của anh không thể bay tới với em.” Hay là vào một đêm mưa khi
tất cả mọi người phải cầu kinh và để tang ngày thứ chín cho ông nội, thì hắn lại nhớ
về Susana:
“ Nhìn những giọt nước sáng lóng lánh ánh chớp, anh lại nghĩ đến em, hỡi Susana
mến yêu”. Hay khi hắn học việc, Mê-hê-li-ô muốn hắn trông đứa trẻ thì hắn lại tiếp tục
chìm đắm trong những suy nghĩ về người yêu: “ Cái ngày em bỏ đi, anh hiểu rằng thế
là hết, Susana sẽ không bao giờ trở về, sẽ không bao giờ trở về”. Mọi hoạt động sống
của hắn ta dù là thường nhật nhất vẫn gắn với hình bóng của Susana, dường như trái
tim của hắn đã bị một tình yêu đích thực gõ cửa. Ngay cả khi đã trở nên giàu có và có
tất cả mọi thứ trong tay hắn vẫn đợi nàng trở về. Và khi gần gũi bên một cô gái nào
khác hắn ta cũng nghĩ về Susana và muốn biến họ thành nàng, mặc dù nàng không
thuộc thế giới của hắn.
Một tên lãnh chúa hung ác, nhưng cuộc đời của hắn cũng như tàn lụi từ khi
Susana chết. Có thể nói rằng, Susana đóng vai trò hết sức quan trọng trong cuộc sống
của Pedro Paramo. Một kẻ chỉ biết chiếm đoạt, lừa gạt phụ nữ mà lại mang một tình
yêu sâu nặng đến vậy, nghịch lý trong người của Pedro Paramo cũng chính là ở đây.
Có khi phần con lấn át, có khi phần người chiếm ưu thế hơn bao giờ hết.
Thế nhưng, nghịch lý trong nội tâm nhân vật này không dừng lại ở đó, nó ngày
càng được phát triển không ngừng. Bản chất của Pedro Paramo là độc quyền và
chiếm đoạt, đều này không những được hắn thể hiện với tất cả những người hắn
không yêu mà ngay cả trong tình yêu với nàng Sasuna hắn cũng mang tính chiếm
đoạt. Tình yêu của hắn không được cha của Susana chấp nhận và để đạt được mục
đích của mình hắn đã đẩy cha nàng vào chỗ chết, chỉ để có cơ hội đến với nàng và sau
đó tìm cách chiếm đoạt nàng khi nàng đang bị bệnh lao. Hành động này cho thấy,
Pedro Paramo là một kẻ cuồng tình, vì tình yêu hắn sẵng sàng bất chấp tất cả, dù là
việc làm sai trái nhất. Như thế, khi nghịch lý trong con người Paramo càng phát triển

thì tính con trong chất người ngày càng trỗi dậy mạnh mẽ. Vì tình yêu, nên vốn dĩ là
người luôn toan tính, luôn làm mọi thứ để thu cái lợi ích về mình thế nhưng trong tình
yêu với Sasuna không hề có điều ấy. Hắn ta có thể bỏ ra mọi chi phí, điều kiện và bỏ
cả những món lợi béo bở tất cả chỉ vì nàng Susana.
Như vậy, cơ bản chúng ta thấy rằng Pedro Paramo là một kẻ độc quyền trong tình yêu
lẫn tình dục. Những người xung quanh hắn, người trong cuộc không hề có quyền
quyết định hay ý kiến. Hắn làm tất cả mọi việc hắn muốn để đạt mục đích, ý đồ của
7


mình bằng mọi thủ đoạn, mọi cách. Những nghịch lý tạo ra trong con người này cũng
là một biệt tài phân tích tâm lý nhân vật của tác giả Joan Rulfo. Phần con, phần người
lúc hòa quyện, lúc độc lập trỗi dậy trong cùng một con người. Từ đó gợi ra nhiều triết
lý đáng suy ngẫm về bản chất con người. Làm sao để dung hòa được cả hai? Nghịch
lý này cũng được đề cập như một điều khiến con người ta thất vọng nhất, khi lần đầu
tiên nhà tâm lý học người Áo, Gớt công bố học thuyết phân tâm học của mình. Đó là
con người không thể phủ nhận chất con vẫn còn tồn tại trong mình. Dục vọng nhiều
khi thấp hèn, xấu xa nhưng là điều tất yếu chúng ta phải chấp nhận.
2.1.2. Một con người mưu mẹo, khéo léo đến lươn lẹo, xảo quyệt:
Pedro Paramo sinh ra và lớn lên không phải trong một gia đình quá giàu sang
để hắn có một tuổi thơ đầy sung túc, thời niên thiếu hắn phải đi làm thuê kiếm sống,
phải chật vật trong những món nợ nần của gia đình. Chính điều đó đã làm nên khát
khao giàu có của hắn, khiến hắn không từ mọi thủ đoạn, từ giết người, đến lừa đảo,
bóc lột,… nhằm đạt được mục đích giàu có. Và khi đã trở thành một lãnh chúa, có cả
một vùng Media Luna rộng lớn của riêng mình. Nhưng không vì thế mà có thể moi
tiền từ hắn một cách dễ dàng dù đó là ai đi nữa. Hắn tạo ra tiền bằng mọi cách và cũng
bằng mọi cách để giữ gìn tiền bạc của mình.
Khi nghĩa quân – những người nông dân nổi loạn do ách thống trị tàn bạo của
hắn, kéo đến nhà đòi tiền thay vì đưa năm mươi ngàn Pexo như yêu cầu thì hắn đã tìm
cách lừa bịp họ để chỉ đưa một trăm ngàn Pexo: “Tôi sẽ ủng hộ các ngài một trăm

nghìn Pexo” và hứa hẹn sẽ có tiền trong vòng một tuần. Sự khôn khéo khi tỏ ra rộng
lượng che mắt nghĩa quân khiến hắn đã thành công khi chỉ đưa ra một khoản rất nhỏ
so với yêu cầu ban đầu và dẹp yên được bọn nông dân nổi loạn. Đối với luật sư
Herardo cũng thế, người đã phục vụ cho gia đình hắn từ thời cha, người đã giúp hắn
làm ra những văn tự giả để chiếm đoạt ruộng đất của nông dân. Nhưng khi ra đi thì
tiền lương lại bị hắn kì kèo trả giá: “ Năm gì kia? Năm nghìn đồng Pexo hả? Ta
không có số tiền ấy đâu. Anh cũng biết rồi đấy: tất cả đều đã hết nhẵn rồi. Ruộng đất,
súc vật. Anh đã biết rồi đấy. Anh hãy cầm lấy một nghìn đồng Pexo vậy. Ta nghĩ thế là
đủ cho anh chi dùng rồi đấy”. Đấy là kết cục cho một đời phục vụ hắn- một nghìn
Pexo, thật là trơ trẽn và vong ơn bội nghĩa. Đối với ba trăm binh lính của mình, khi
họ trở về xin tiền hắn để khỏi phải ăn trộm thì hắn đã từ chối thẳng: “Thôi được, cứ
cho là anh bị người của anh buộc phải làm điều này. Nhưng các anh hãy moi tiền của
kẻ khác nhé. Ta đã cho anh tiền rồi. Anh hãy bằng lòng với số tiền ta cho anh…”. Ðấy
cũng là kết cục của những ngýời đã bán mạng vì hắn. Và kết quả họ nhận được không
gì ngoài sự bội nghĩa và vong ơn đến trắng trợn. Dường như đối với hắn dù là ai đi
nữa cũng không thể đem tiền của hắn đi một cách dễ dàng, hắn ta không cần biết đến
điều gì về đạo đức con người, chỉ cần biết tiền và tiền. Xây dựng những chi tiết này,
dù là tiểu thuyết nhưng có lẽ tác giả đã mượn hình ảnh thật của chính những tên lãnh
chúa của xã hội thời đó để phản ánh một cách chân thật và rõ ràng nhất. Thông qua
Pedro Paramo, bộ mặt của những tên lãnh chúa được vạch trần và phơi bày một cách
rõ ràng.
Như vậy, tóm lại, điểm chung nhất, đọng lại trong chúng ta đó là một Pedro
Paramo, tên lãnh chúa độc quyền về mọi mặt, chi phối mọi hoạt động của những
người xung quanh. Hắn ta nổi lên nhờ sự lanh lợi, tính toán chi li mà đằng sau đó là
8


sự ma mãnh đầy xảo trá của mình. Dưới ách thống trị bạo tàn của hắn, người dân của
cả làng chỉ toàn là dân nghèo khổ, mòn mỏi, sống trong cảnh đói rách lầm than đến
lúc chết đi cũng không được siêu thoát mà trở thành những bóng ma lang thang vất

vưởn khắp nơi. Đó cũng là thực tại, là hiện thực xã hội đương thời, là đời sống của
người dân Mehico trong thời đại của tên bạo chúa Porphirio Diat. Có thể nói, Pedro
Paramo là một tên lãnh chúa điển hình tiêu biểu cho các tên lãnh chúa trong xã hội.
Và ở điểm này, tác giả đã thành công khi khắc họa được một nhân vật mang tính đại
diện cao để phản ánh vấn đề xã hội.
2.2. Nhìn lại nhân vật Pedro Paramo với nhân vật Bá Kiến trong tác phẩm “Chí
Phèo” của Nam Cao:
Cùng phản ánh một thế giới nông thôn đang khủng hoảng phân rã, Nam Cao và
Joan Rulfo đều vẽ nên chân dung của những kẻ thống trị trong xã hội, mỗi nhân vật có
một cá tính, đặc điểm riêng song cũng có những điểm tương đồng thú vị.
2.2.1. Đam mê nhục dục:
Pedro Paramo và Bá Kiến đều là hai kẻ ham mê nhục dục. Pedro Paramo đã
làm cho biết bao cô gái mang thai, có rất nhiều cô gái tới nhà thờ thú tội: “ Thưa cha,
con thú tội rằng đêm qua con đã ngủ với Pedro Paramo” , “Thưa cha, con thú tội rằng
con đã có con với Pedro Paramo”, “Thưa cha, con thú tội rằng con đã hiến con gái
mình cho Pedro Paramo” . Bá Kiến, khi còn là Lý trưởng, hồi đó đã có 3 vợ, cũng tìm
cách chiếm đoạt các cô gái trong làng và cả vợ người khác. Bá Kiến hay ngồi chung
xe với vợ Binh Chức khi cô ta đi lĩnh lương của chồng và cùng hưởng những đồng
tiền đó với vợ Binh Chức. Hai con người ấy, xấu xa và thối nát trong đạo đức lẫn tình
yêu khi chỉ muốn bất chấp để thỏa mãn bản thân mình.
2.2.2 Thao túng về chính trị:
Con đường đi đến đỉnh cao về chính trị của hai nhân vật này tuy có khác nhau
nhưng đến cùng cũng là đại diện cho giai cấp thống trị, bốc lột, đày ải người dân vào
bước đường cùng. Nhà Bá Kiến đã bốn đời làm tổng lý. Con trai hắn làm Lý trưởng.
Bản thân hắn làm Lý trưởng rồi làm Chánh tổng. Gia đình hắn, có lẽ sẽ tiếp tục đưa
con, cháu lên nắm giữ các chức vụ trên. Pedro Paramo tuy không giống như thế, sinh
trưởng trong một gia đình khánh kiệt, nghèo khó phải sống trong nợ nần. Chính điều
đó đã làm nên hai cá tính trái ngược nhau. Bá Kiến xây dựng cơ ngơi bằng những gì
cha, ông hắn để lại. Còn Pedro Paramo gây dựng từ hai bàn tay trắng, bằng những thủ
đoạn tinh vi, xảo trá.

Song khi Pedro Paramo và Bá Kiến ở đỉnh cao quyền lực, cả hai đều đều đại diện cho
giai cấp thống trị trong xã hội. Bá Kiến, phe cánh của hắn lớn mạnh, luôn đối địch với
bọn cường hào trong làng, quy định đủ mọi loại thuế để mòn rút người dân, hắn làm
Chánh tổng hội đồng kì, mọi việc lớn nhỏ trong làng phải do hắn định đoạt. Pedro hắn
cai quản hai ngôi làng, khiến cho dân chúng hết sức khốn khổ. Cả hai đều sẵng sàng
lừa lọc, cướp bóc của nhân dân để trở nên giàu có. Cả hai đều gắng sức làm giàu, vun
vén cho bản thân, không từ mọi thủ đoạn, ngay cả thủ đoạn đê hèn nhất.
9


2.2.3. Độc quyền về kinh tế:
Chức lý trưởng rồi đến chánh tổng, Bá Kiến ra sức bóc lột nhân dân để làm
giàu cho bản thân. Ở xã hội Việt Nam lúc bấy giờ, có quyền lực tương ứng với việc
mạnh về kinh tế. Nam Cao không miêu tả chi tiết cuộc sống xa hoa của Bá Kiến song
người đọc có thể dễ dàng hình dung ra qua chi tiết: Ông ta có tới bốn bà vợ, Bá Kiến
đã thu được nhiều tiền từ việc lợi dụng Chí Phèo đi đòi nợ thuê mà chỉ mất ít tiền rượu
cho Chí. Ruộng đất của hắn bao la, hắn sẵn sàng cho Chí Phèo một mảnh đất trống để
làm nhà, chỉ với mục đích lợi dụng. Pedro Paramo là một lãnh chúa vô cùng giàu có,
hắn có cả vùng đất Media Luna rộng lớn cho riêng mình, còn hứa cho một số người
dân thừa kế tài sản của hắn. Pedro Paramo sẵn sàng quyên góp tiền và sức người để
phục vụ cho chiến tranh: ba trăm quân và một trăm nghìn pexo để làm cách mạng.
Cả hai đều dùng thế lực đồng tiền để dụ đỗ và mua chuộc con người. Vì thế,
đồng tiền có dịp lên ngôi và lên ngôi cao nhất là khi không những nó dập tắt được
Cách mạng mà còn cả khi nó mua được con người.
2.2.4.Thủ đoạn và cách dùng người:
Bá Kiến rất biết sử dụng người: “Không có những thằng đầu bò thì lấy ai để trị
những thằng đầu bò” cùng phương pháp “ mềm nắn, rắn buông”. Hắn lấn át những
phe phái khác bằng cách dùng những kẻ không sợ chết, không sợ vào tù. Pedro
Paramo thoát khỏi nợ nần bằng cách cưới nhũng cô gái nhà giàu để hưởng của hồi
môn của họ. Hắn nhờ Phungo chuyển lời cầu hôn tới Doloret- bà chúa của tất cả món

nợ. Hắn sẵn sàng lừa lọc, cướp bóc nông dân để trở nên giàu có.Vậy mà hắn sẵn sàng
tiếp đãi nông dân nổi loạn bằng cách mềm mỏng, hào hiệp, quyên góp tiền và người
phục vụ cho cách mạng. Như thế ta thấy, phương pháp dùng người, thủ đoạn “mền
nắn, rắn buông” của cả hai nhân vật rất giống nhau là đều biết sử dụng tâm lí đám
đông, Bá Kiến thu phục những kẻ dưới đáy xã hội còn Pedro Paramo lại dùng sự lịch
lãm, ngọt ngào của mình để quyến rũ những cô gái nhà giàu hòng trục lợi từ họ.
2.2.5. Kết cục của những tên thống trị:
Cả hai đều chết, giai cấp thống trị tàn ác cuối cùng cũng phải trả giá cho sự bóc
lột tàn bạo, mất nhân tính. Một điều thú vị là, con đường đi đến đỉnh cao quyền lực
của hai nhân vật là như nhau, nhưng con đường đi đến cái chết của hai nhân vật này
rất khác nhau.
Cái chết của Bá Kiến vô cùng ồn ào, thậm chí là cái chết đã được dự báo trước từ
phần đầu của tác phẩm. Chí Phèo luôn nung nấu ý định trả thù, dù đã có lúc bị lay
chuyển bởi Bá Kiến, song, ý thức nhân phẩm luôn tồn tại trong Chí Phèo, chỉ chờ đến
đúng thời điểm, hắn đã đâm Bá Kiến rồi sau đó tự kết liễu đời mình. Bá Kiến chết,
Chí Phèo cũng chết, một cái kết mở, xoay vòng khi hình ảnh Lý Cường, con trai Bá
Kiến và hình ảnh đứa con trong bụng Thị Nở xuất hiện. Điều đó đồng nghĩa với việc

10


sẽ có Bá Kiến và Chí Phèo thứ hai. Xã hội Việt Nam ngột ngạt, tù túng vẫn diễn ra
như vậy.
Tuy có tới bốn bà vợ, nhưng Nam Cao không khắc hoạ tình cảm sâu đậm của Bá Kiến
với bất kì người phụ nữ nào. Nhưng Juan Rulfo lại miêu tả rõ nét chân dung người vợ
cuối cùng của Pedro Paramo: Susana Hoan. Dù hắn có cưỡng hiếp hay lợi dụng bao
nhiêu phụ nữ đi chăng nữa, nhưng tình cảm của hắn với nàng hết sức sâu đậm: “
Người ta mang đến cho ngài khi bà này bị điên và chịu nhiều đau khổ. Ngài yêu bà ta
lắm tới mức ngài để cả phần đời còn lại của mình mà mệt mỏi ngồi trên chiếc ghế mây
nhìn theo con đường người ta đưa bà ra nghĩa địa. Ngài chẳng còn thích thú gì nữa.

Ngài bỏ hoang ruộng đất của mình, sai đốt hết cả những đồ thiết dụng của mình. Một
số người bảo rằng ngài đã quá mệt mỏi. Điều chắn chắn xảy ra có thể nhìn thấy được
là ngài chẳng quan tâm đến ai, chỉ ngồi trên chiếc ghế mây ngoảnh mặt ra ngoài đăm
chiêu nhìn con đường ra nghĩa địa”. Cuối cùng thì tên lãnh chúa cũng chết, nhưng so
ra với cái chết của Bá Kiến thì Pedro có phần nhẹ nhàng hơn về thể xác nhưng tâm
hồn thì đau đớn hơn cả. Bá Kiến chết vì bị đâm, cái chết đau đớn nhưng nhanh chóng
mất đi, còn Pedro là cái chết của sự dằn dặt, cái chết dần chết mòn trong tình yêu đau
khổ. Cách giải quyết câu chuyện trên mỗi tác giả đúng thật có những cái hay rất riêng.
Đó là cái chết của Bá Kiến là cái chết về thể xác còn cái chết của Pedro Paramo là cái
chết về tinh thần. Độc giả có thể cho rằng Bá Kiến chết là kết cục tất yếu, song, nhân
vật Pedro Paramo lại khiến họ thương cảm. Cho dù hắn có làm bao điều tàn ác, nhưng
tuổi thơ khốn khó cùng tình yêu mãnh liệt với Susana Hoan đã cho hắn cơ hội chạm
tới trái tim người đọc. Trước khi chết, Pedro nói: “ Susana em ơi, xin em hãy trở
về…” Đây cũng chính là điểm sáng trong nghệ thuật xây dựng nhân vật và mô hình xã
hội lúc bấy giờ. Cả hai tác giả đều phác hoạ xã hội thối nát, tù túng song Nam Cao lại
đưa ra kết cục theo chiều hướng tiêu cực còn Juan Rulfo lại kết thúc xã hội của mình
theo chiều hướng tích cực, kết thúc sự rối ren, loạn lạc và cả đau khổ của người dân
bằng cái chết của lãnh chúa Pedro Paramo.
2.3. Thế giới nghệ thuật trong tiểu thuyết “Pedro Paramo”:
Tiểu thuyết Pedro Paramo là một tác phẩm hết sức độc đáo về nghệ thuật. Khi
tiếp xúc với Pedro Paramo tức là chúng ta đã đi tiếp xúc với một bức tranh không liền
mạch, đây là một bức tranh được chấp ghép từng những mảnh kí ức rời rạc dài ngắn
khác nhau. Có khi khi những kí ức ấy hiện về dài năm bảy trang sách kể về cuộc đời
của nhân vật, cũng có khi chỉ là những đoạn đối thoại ngắn đan xen về một thực tại
nào đó. Cách xây dựng câu chuyện như thế dễ dàng để nhà văn sáng tạo hai kiểu nghệ
thuật chính trong tác phẩm đó là: Kỹ thuật tự sự nhiều người kể và Thời gian nhiều
chiều.
2.3.1.Kỹ thuật tự sự nhiều người kể:
Về nhân vật: Với lưu lượng của một tiểu thuyết ngắn thì số lượng nhân vật trong
Pedro Paramo là vừa phải và không quá nhiều. Nhưng điều đặc biệt ở đây chính là tất

cả các nhân vật của tác phẩm đều là những người đã chết, họ chỉ là những bóng ma
tồn tại để đang kể lại mà thôi. Cách xây dựng nhân vật như thế tạo cho tác phẩm một
11


không gian u huyền, một bóng tối rọi về từ quá khứ, một giọng nói vọng lại từ cõi âm
như để nhắc nhở người ta nhớ về sự thống trị của một Cauchilo ở ngôi làng Comala.
Về cấu trúc và ngôi kể: Trong suốt tác phẩm này, chúng ta bắt gặp hai ngôi kể chuyện
tạo thành cấu trúc với hai chuỗi truyện:
Với chuổi truyện thứ nhất: Đó là thời gian ở hiện tại qua lời kể của Hoan
Prexiado ở ngôi thứ nhất. Anh ta thuật lại lộ trình trở về ngôi làng Coloma, nơi mà ở
đó mẹ chàng đã bị xua đuổi khỏi làng và cố gắng tìm hiểu về cha mình là Pedro
Paramo, thủ lĩnh ngôi làng.
Với chuỗi truyện thứ hai: Đó là thời gian quá khứ, được kể ở ngôi thứ ba, do
người kể chuyện kể về các giai đoạn cuộc đời của nhân vật chính là Pedro Paramo từ
khi còn là cậu bé đến lúc thành thủ lĩnh.
Như vậy, với cách phân vai từng người kể chuyện này ta thấy được cái hay của
nghệ thuật “Tự sự nhiều người kể”. Tác phẩm ban đầu tách bạch thành hai dòng chảy
của thực tại và quá khứ, một dòng chảy do Hoan Prexiado kể và một dòng do người
kể chuyện kể. Nhưng càng về sau, hai dòng chảy này ngày một muốn hòa nhau làm
một, xích lại gần nhau, bổ sung cho nhau để rồi hòa cùng nhau ở cuối tác phẩm. Đến
cuối tác phẩm, các lời đối thoại ở ngôi thứ nhất đã gần như không còn, chỉ còn duy
nhất lời người kể chuyện, kể lại cuộc đời thất vọng của Pedro Paramo một cách chắc
chắn nhất. Chính nhờ như thế, mà cái thực và cái ảo được nương tựa vào nhau cùng
bổ sung cho nhau để lột tả tất cả cuộc đời của tên thủ lĩnh độc ác mà si tình Pedro
Paramo.
Bên cạnh đó, kỹ thuật tự sự nhiều người kể, còn trao quyền dẫn dắt câu chuyện
lại cho hàng loạt nhân vật phụ qua các lời đối thoại. Như cha xứ Renteria, quản gia
Phungo, người trí thức Helardo Truhido,... cách kể này đã cho thấy được sự miêu tả
nhiều chiều, soi chiếu nhiều góc độ, về bản tính và tính cách của nhân vật chính.

Cách xây dựng cấu trúc từ hiện tại tìm về quá khứ ở hai dòng chảy như thế là
để tập trung hướng vào chủ đề tác phẩm: Hành trình đi tìm lại người cha cũng là
hành trình người Mehico đi tìm lại bản sắc và gốc gác của chính con người mình.
Tác phẩm đã hoàn toàn thành công khi biến công cụ nghệ thuật này thành một phương
thức tuyệt vời chuyên chở dụng ý đằng sau tác phẩm.
2.3.2. Thời gian nghệ thuật:
Nếu xét về mặt thời gian, tiểu thuyết này thật sự là một tác phẩm đỉnh cao bởi nghệ
thật xâu chuỗi thời gian tài tình. Trong suốt tác phẩm luôn luôn tồn tại về hai loại thời
gian, cũng giống như cấu trúc hai dòng chảy, hai loại thời gian xoay quanh nhau và
kết nối lại với nhau ở nhân vật trung tâm tác phẩm rất đặc biệt:
Thời gian cốt truyện: đây là thời gian chính yếu nơi mà cả câu chuyện diễn tiến
trên nó, thời gian này do người kể chuyện đóng vai trò chủ đạo. Đó là thời gian như
một cuốn biên niên sử ghi chép lại tuần tự từ đầu cho đến cuối tác phẩm về các giai
đoạn cuộc đời Pedro Paramo.
Thời gian tâm lý: đây là thời gian được tái hiện qua dòng hồi tưởng của các
nhân vật phụ khi nhớ về nhân vật chính Pedro Paramo. Thời gian tâm lý này giống
như Phép biện chứng tâm hồn của Tolstoy trong tác phẩm “Chiến tranh và hòa bình”.
Nó góp phần làm phong phú hơn về tư liệu của nhân vật trung tâm.
12


Hai mảng thời gian này hòa quyện vào nhau, tạo ra thời gian nghệ thuật cho tác
phẩm. Đó là loại thời gian nhưng không vận động tức là không hướng lên như bản
chất của nó, mà luôn quay ngược lại tìm về quá khứ (thời gian dậm chân tại chỗ), thời
gian của cõi hư vô, cõi chết. Như thế chính là một hình thức của “Thời gian không
thời gian” mà chính tác giả đã nhận định như sau: “ Trong Pedro Paramo có một cấu
trúc và cái cấu trúc này được xây dựng bằng những sợi chỉ căng thẳng xâu chuỗi
những cảnh rời rạc, bởi vì những sự kiện được đưa vào trong tác phẩm xảy ra trong
những phiến đoạn thời gian tương tác lẫn nhau, đó là thời gian không thời gian.”
Thời gian nghệ thuật của tác phẩm này có thể được tóm tắt bằng công thức sau:

THỜI GIAN CỐT TRUYỆN + THỜI GIAN TÂM LÝ = THỜI GIAN KHÔNG
THỜI GIAN.
Cách tạo dựng kiểu thời gian như thế là cũng để tác giả thể hiện dụng ý của
mình. Ở giữa những năm năm mươi của thế kỉ này, người sáng tác dễ dàng phục dựng
lại bối cảnh xã hội Mehico năm mươi năm trước, một quá khứ chưa xa để rồi từ đó
gióng lên một câu hỏi mang ý nghĩa thời sự. Đó là đất nước Mehico sẽ đi về đâu, Mỹ
Latin sẽ đi về đâu? Câu hỏi trên được tạo dựng từ thời gian không thời gian và cảm
quan khải huyền của tác giả, sẽ được phân tích rõ ở phần sau.
Tóm lại, tiểu thuyết Pedro Paramo là một sự sáng tạo độc đáo về nghệ thuật.
Tiểu thuyết được lắp ráp bằng những mảnh vỡ từ quan niệm thời gian. Sự sống và cái
chết hòa lẫn vào nhau. Tiểu thuyết thật kỳ lạ với những mớ thời gian dường như rối
tung nhưng không hề rời rạc. Cách kể chuyện biến hóa với những tình tiết huyền ảo
tạo ra một thiên truyện đầy sống động mà ở đó lịch sử đã biến thành huyền thoại.
3. Ý NGHĨA ĐÁNG SUY NGẪM ĐẰNG SAU TÁC PHẨM:
3.1. Tác phẩm phản ánh cuộc nổi dậy tự phát của nông dân Mehico đầu thế kỉ XX:
Tập tiểu thuyết đã cho thấy rõ một đòi hỏi bức bách của thực tại là làm sao để ruộng
đất vào tay người cày. Thực trạng chênh lệch về phân chia ruộng đất ở Mỹ Latin từ lâu
đã trở thành vấn nạn. Nền kinh tế tiểu điền trang và đại điền trang làm cho chỉ năm
phần trăm dân số là bọn địa chủ lại chiếm hơn chín mươi lăm phần trăm diện tích
ruộng đất. Thế nên, sự bất công đó đã tạo cho những người nông dân một động lực
cách mạng mạnh mẽ. Dù không được chuẩn bị về mặt tư tưởng nhưng họ cũng đã nổi
dậy tạo thành một thế cách mạng đông đảo quần chúng cả nước tham gia do nhà cách
mạng Tư sản Dân quyền Madero lãnh đạo. Ngọn cờ bình đẳng, bác ái được giương
cao dưới khẩu hiệu Ruộng đất về tay nông dân. Cả nước nhiệt thành ủng hộ và chế độ
độc tài Porphirio Diat bị sụp đổ cùng với chế độ đại điền trang. Nhưng do cơ sở tư
tưởng cách mạng chưa vững vàng, nội bộ lãnh đạo đã mâu thuẫn với nhau và dẫn đến
một tất yếu Cách mạng thất bại. Như vậy, cuộc khởi nghĩa này được Juan Rulfo kể lại
trong đoạn những người dân kéo đến nhà Pedro Paramo để đòi công lý. Nhưng chính
những người làm cách mạng lại bị lung lay bởi đồng tiền nên cuộc khởi nghĩa bị dập
tắt nhanh chóng khi Paramo thỏa hiệp. Bối cảnh, của thời đại đã đi vào trong tác phẩm

thật đúng tính chất và chân thật, sống động vô cùng. Người đọc có thể thấy được bản
chất cách mạng của nông dân Mehico đầu thế kỉ này hoàn toàn là kết quả của cuộc
“tức nước vỡ bờ”, nảy sinh tự phát mà thôi.
13


3.2. Tác phẩm thể hiện cảm quan khải huyền trước thực tại:
Hai nhân vật cùng thể hiện cảm quan này của nhà văn là Susana và Pedro Paramo.
Nàng Susana đến lúc chết đã cảm thấy tiếng kêu lạo xạo của trục quả đất bị khô dầu.
Paramo vào lúc sắp từ biệt cõi ðời cũng cảm thấy thời gian nhý bị ngýng lạ. Qua cách
nhìn của hai nhân vật, ta thấy dường như cuộc sống này đang bị già cỗi, hành tinh này
như sắp tận diệt. Thật chất, không phải thế, cuộc sống của con người vẫn cứ tươi
xanh, nhưng cảm quan về trái đất già nua là cảm quan về ngày tận thế của một thế giới
cũ, nơi mà người bốt lột người. Cảm quan của tác phẩm này, đã là hồi chuông cuối
cùng cảnh báo về xã hội đó sẽ chết đi là một điều tất yếu. Ta thấy rõ, trong tác phẩm
này, những con người đã chết, Pedro Paramo đã chết, cả hai làng Madia Luna và
Comala cũng đã chết, tất cả chỉ là những hồn ma và bóng ma vất vưởn. Những con
người đó, những cảnh vật như bị một cơn bão xóa sạch khỏi cuộc đời này. Đấy chính
là cảm quan của chính tác giả về ngày tận diệt của một thế giới cũ, của một xã hội
mục nát dựa trên sự bất lương, áp bức và bốc lột con người. Nguồn gốc của mọi khổ
đau khởi sinh từ đấy. Cảm quan này của tác giả, cũng chính là tiếng nói của nhà văn,
khi trực tiếp bộc lộ thái độ chính trị của mình, ông muốn đưa đất nước Mehico tiến
lên, muốn đưa xã hội Mỹ Latin thoát khỏi tình trạng chậm phát triển.
Cảm quan khải huyền của các nhà văn Mỹ Latin dường như trở thành một điều
không thể thiếu trong chủ nghĩa hiện thực huyền ảo ở châu lục này, nó là một phong
cách sáng tác chung vì thế Juan Rulfo và tiểu thuyết này của ông cũng không ngoại lệ.
Cảm quan ấy, bao giờ cũng diễn ra hai ngày như là hai con đường mà châu lục này
phải đi qua, đó là tận diệt của một thế giới cũ và là ngày khởi thủy của một thế giới
mới. Tuy nhiên, trong tiểu thuyết Pedro Paramo, Juan Rulfo chỉ mới đề cập đến ngày
tận diệt mà chưa nêu ra một hướng đi mới cho xã hội tiến lên đến ngày khởi thủy. Đây

là một hạn chế khách quan mà lịch sử đã để lại cho tiểu thuyết. Vì thời gian tác phẩm
ra đời, cả châu lục Mỹ Latin còn chìm trong gót giày xâm lược của Đế quốc Mỹ, mọi
cuộc đấu tranh giành tự do và độc lập dường như và vô tận chìm sâu trong bể máu của
sự đàn áp. Thế nên, cảm quan của nhà văn về ngày tươi sáng là không thể có được.
Điều này, khiến chúng ta nhìn nhận tiểu thuyết đầy đủ nhất về mặt ý nghĩa chứ không
phê phán hay đánh giá điều gì. Chúng ta nên ghi nhận sự đóng góp của các nhà văn
Mỹ Latin nói chung và Juan Rulfo nói riêng về ý nghĩa to lớn của cảm quan khải
huyền trong văn học. Đó là tiếng nói ước mơ và khao khát thay đổi đầy nhân văn mà
văn học muốn phản ánh vào thế giới con người.
Tóm lại, điều mà chúng ta tìm được ở tiểu thuyết Pedro Paramo chính là
những ý nghĩa cao đẹp mà nhà văn muốn gởi gắm. Tiểu thuyết này đã khắc họa
thành công và sinh động ngày tận diệt của chế độ điền trang và sự độc tài của chế
độ độc tài Porphirio Diat đồng thời cũng cho thấy rõ sự thất bại của cách mạng tư
sản dân quyền ở Mehico đầu thế kỉ, đồng thời cũng chỉ ra vai trò lịch sử của giai
cấp tư sản theo hệ tư tưởng Ánh sáng Pháp đã lỗi thời và không còn phù hợp để
dẫn dắt dân tộc các nước Mỹ Latin đứng lên giành được độc lập dân tộc. Chính ý
nghĩa mang tính lịch sử này, đã giúp thiên tiểu thuyết tồn tại như một minh chứng
phân tích và nhận định lịch sử một cách đầy đủ ý nghĩa nhất.

14


TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. Tiểu thuyết Pedro Paramo của Nguyễn Trung Đức dịch. NXB Cà Mau
2.
3.
4.
5.


năm 1987.
Wikipedia với từ khoá: Juan Rulfo và tiểu thuyết Pedro Paramo.
/> /> />%C3%A9xico#Th.E1.BA.BF_k.E1.BB.89_20_v.C3.A0_th.E1.BA.BF_k.
E1.BB.89_21

15