LUẬN văn LUẬT tư PHÁP bảo hộ QUYỀN sở hữu CÔNG NGHIỆP THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (1.51 MB, 71 trang )

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT
---  ---

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
NIÊN KHÓA 2005 – 2009
Đề tài

BẢO HỘ QUYỀN SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP
THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Cán bộ hướng dẫn:

Sinh viên thực hiện:

NGUYỄN PHAN KHÔI

PHẠM HẢI DUY
MSSV: 5054716
Lớp: Luật Tư pháp 2-K31

Cần Thơ, tháng 12/2008

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam

 NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN 

Trung

.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
tâm
Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................
.....................................................................................................................................

CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN VỀ SỞ HỮU TRÍ TUỆ
1.1 Lịch sử sở hữu trí tuệ……………………………………………………..3

Trung tâm
Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
1.2 Quyền sở hữu công nghiệp ……………………………………………...4
1.2.1 Luật quốc tế…………………………………………………………….5
1.2.2 Luật Việt Nam………………………………………………………….5
1.2.3 Đối tượng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp …………………………6
1.3 Ý nghĩa của việc bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp……………………..7
1.3.1 Ý nghĩa về kinh tế ……………………………………………………..7
1.3.1.1 Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp “chìa khóa của sự phát triển”……8
1.3.1.2 Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp và đầu tư ………………………...8
1.3.2 Ý nghĩa về xã hội………………………………………………………..9
CHƯƠNG 2
BẢO HỘ QUYỀN SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP TẠI VIỆT NAM
2.1 Giai đoạn trước năm 2005……………….……………………………….11
CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
2.1.1 Hệ thống văn bản pháp luật…………………………………………….11
2.1.2 Những hạn chế………………………………………………………….12
2.2 Giai đoạn sau năm 2005……………….……………………………….....13
2.3 Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam……………..14
2.4 Đối tượng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam.... 15
2.4.1 Sáng chế……………………………………………………………….. 15

2.4.1.1 Điều kiện cấp bằng độc quyền sáng chế……………………………...16
2.4.1.1.1 Những quy định chung……………………………………………...16
2.4.1.1.2 Khả năng áp dụng công nghiệp (có ích)..…………………………...16
2.4.1.1.3 Tính mới.……………………………………………………………17
2.4.1.1.4 Trình độ sáng tạo (không hiển nhiên). ……………………………..18
quyền
sáng@
chếTài
theoliệu
quy định
pháp
2.4.1.2
Quy liệu
trình cấp
Trung tâm
Học
ĐHđộc
Cần
Thơ
họccủatập
vàluật……...18
nghiên cứu
2.4.1.2.1 Xét nghiệm hình thức…………………………………………….... 19
2.4.1.2.2 Xét nghiệm nội dung………………………………………………..20
2.4.1.2.3 Ý kiến của người thứ ba trước khi ra quyết định cấp
văn bằng bảo hộ………………………………………………………………22
2.4.1.2.4 Cấp, đăng bạ, công bố Bằng độc quyền sáng chế…………………..23
2.4.2 Kiểu dáng công nghiệp………………………………………………….24
2.4.2.1 Điều kiện bảo hộ kiểu dáng công nghiệp theo pháp luật Việt Nam…..24
2.4.2.1.1 Tính mới của kiểu dáng công nghiệp……………………………….25

2.4.2.1.2 Tính sáng tạo của kiểu dáng công nghiệp…………………………..25
2.4.2.1.3 Khả năng áp dụng công nghiệp……………………………………..25

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
2.4.2.2 Quy trình cấp Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp……................25
2.4.2.2.1 Xét nghiệm hình thức………………………………………………25
2.4.2.2.2 Xét nghiệm nội dung……………………………………………….27
2.4.3 Thiết kế bố trí…………………………………………………………..29
2.4.3.1 Đối tượng bảo hộ……………………………………………………..29
2.4.3.2 Điều kiện bảo hộ ……………………………………………………..30
2.4.3.3 Quy trình cấp Giấy chứng nhận đăng ký thiết kế bố trí ……………...30
2.4.3.3.1 Xét nghiệm hình thức……………………………………………….30
2.4.3.3.2 Cấp, đăng bạ, công bố quyết định cấp Giấy chứng nhận đăng ký
thiết kế bố trí………………………………………………………………….31
2.4.4 Nhãn hiệu hàng hoá ………………………………………….................32
Đối tượng
bảo hộ……………………………………………………...32
2.4.4.1
Trung tâm
Học
liệu ĐH
Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
2.4.4.1.1 Nhãn hiệu tập thể …………………………………………………..32
2.4.4.1.2 Nhãn hiệu chứng nhận ……………………………………………..33
2.4.4.1.3 Nhãn hiệu nổi tiếng…………………………………………………33

2.4.4.2 Điều kiện bảo hộ nhãn hiệu hàng hoá tại Việt Nam………………….34
2.4.4.3 Quy trình cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu………………….34
2.4.4.3.1 Đơn yêu cầu đăng ký……………………………………………….34
2.4.4.3.2 Xét nghiệm hình thức………………………………………………35
2.4.4.3.3 Xét nghiệm nội dung……………………………………………….35
2.4.4.3.4 Cấp, đăng bạ, công bố Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu………36
2.4.5 Chỉ dẫn địa lý ………………………………………………………….37
2.4.6 Bí mật kinh doanh …………………………………………………….38
CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
2.4.7 Tên thương mại ………………………………………………………..39
2.4.7.1 Quy định chung………………………………………………………39
2.4.7.2 Phân biệt tên thương mại và nhãn hiệu hàng hóa…………………….39
2.4.8 Cạnh tranh không lành mạnh và bảo hộ quyền sở hữu công nghiêp…...40
2.4.8.1 Đối tượng sở hữu công nghiệp là yếu tố thể hiện lợi thế cạnh tranh…41
2.4.8.2 Hành vi cạnh tranh không lành mạnh ………………………………..41
2.4.8.2.1 Hành vi chỉ dẫn gây nhầm lẫn………………………………………42
2.4.8.2.2 Hành vi xâm phạm bí mật kinh doanh……………………………...43
2.4.8.2.3 Hành vi sử dụng tên miền trên Internet…………………………….44
2.4.8.2.4 Hành vi sử dụng nhãn hiệu được bảo hộ……………………………44
2.4.8.3 Cách thức xử lý vi phạm……………………………………………...44
CHƯƠNG
Trung tâm
Học 3liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
THỰC TRẠNG BẢO HỘ QUYỀN SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP VÀ PHƯƠNG
HƯỚNG HOÀN THIỆN

3.1 Về các quy định của pháp luật……………………………………………47
3.1.1 Thủ tục tố tụng dân sự về thực thi quyền sở hữu trí tuệ………..............47
3.1.1.1 Vấn đề khởi kiện……………………………………………………...47
3.1.1.2 Vấn đề bồi thường…………………………………………………….47
3.1.1.2.1 Xác định thiệt hại theo pháp luật quốc tế…………………………...47
3.1.1.2.2 Theo pháp luật Việt Nam …………………………………………..48
3.1.1.3 Nghĩa vụ chứng minh trong tố tụng dân sự…………………………...48
3.1.1.4 Những biện pháp hỗ trợ………………………………………………49

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
3.1.2 Xử lí vi phạm hành chính………………………………………………49
3.1.2.1 Hình phạt chính……………………………………………………….50
3.1.2.2 Hình phạt phụ…………………………………………………………50
3.1.2.3 Những vấn đề liên quan khi xử phạt hành chính……………………...51
3.1.3 Truy cứu trách nhiệm hình sự………………………………..…………53
3.1.4 Thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại biên giới……………………………...53
3.2 Thực tế của việc bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp…………………….. 55
3.2.1 Hiện trạng chung của việc bảo hộ tại Việt Nam………………………..55
3.2.2 Thực tế bảo hộ tại Việt Nam……………………………………………55
3.2.3 Những hạn chế………………………………………………………….56
3.2.4 Phương hướng hoàn thiện……………………………………………....57
về các
quy Thơ
định của
3.2.4.1

Hoànliệu
thiệnĐH
Trung tâm
Học
Cần
@pháp
Tàiluật…………………………….57
liệu học tập và nghiên cứu
3.2.4.2 Hoàn thiện về cơ chế quản lý ………………………………………...58
3.2.4.3 Nâng cao hiệu quả đấu tranh và nhận thức của xã hội………………..58
KẾT LUẬN…………………………………………………………………...60
Tài liệu tham khảo…………………………………………………………….62

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

1

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam

LỜI NÓI ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài :

Trung

Ở Việt Nam hiện nay, xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và vi phạm
pháp luật về bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp ngày càng có dấu hiệu trở
thành phổ biến mức độ phức tạp và nghiêm trọng của tình hình xâm phạm

quyền sở hữu công nghiệp ngày càng có dấu hiệu gia tăng. Nhìn chung, bức
tranh toàn cảnh của hoạt động thực thi và bảo đảm thực thi quyền sở hữu công
nghiệp vẫn còn nhiều điểm tối. Những người có quyền hưởng quyền sở hữu
công nghiệp chỉ tạo ra tác phẩm nhưng chưa quan tâm thực sự đến việc bảo vệ
quyền của mình thông qua cách đăng ký bảo hộ tại cơ quan nhà nước có thẩm
quyền. Các thiết chế hỗ trợ thực thi quyền sở hữu công nghiệp chưa thật sự
vào cuộc. Nhiều tổ chức, hiệp hội chưa nhận thức được sự cần thiết phải đứng
ra bảo vệ quyền lợi của các thành viên, ý thức chấp hành pháp luật của phần
lớn nhân dân trong xã hội chưa cao. Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền
chưa quan tâm đúng mức đến việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Việc xử lý các
hành vi vi phạm của các cơ quan, tổ chức chưa được thực hiện một cách
nghiêm túc. Cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chưa đồng bộ, thiếu kinh
nghiệm và chưa đủ mạnh mẽ về chuyên môn cũng như các phương tiện cần
thiết để có khả năng xử lý các vi phạm một cách hữu hiệu. Vai trò các cơ quan
thực thi pháp luật chưa được phát huy một cách có hiệu quả. Việc xét xử các
tranh chấp về quyền sở hữu công nghiệp tại Toà án chiếm tỷ lệ khiêm tốn so
với các tranh chấp xảy ra trong thực tế. Những tồn tại trên có nguyên nhân
là do:
chế bảo
đảmThơ
thực thi
thiện,
chưa
đápvà
ứngnghiên
được yêu cứu
tâmchính
Học
liệucơĐH
Cần

@chưa
Tàihoàn
liệu
học
tập
cầu của thực tế; phương thức tổ chức các hoạt động và sự phối hợp của các
thiết chế trong hệ thống bảo đảm thực thi chưa thực sự hiệu quả; sự hiểu biết
và ý thức pháp luật của cộng đồng xã hội đối với vấn đề của bảo hộ quyền sở
hữu trí tuệ còn nhiều hạn chế; bản thân các chủ thể hưởng quyền sở hữu trí tuệ
chưa thực sự tích cực, chủ động trong việc bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của
mình... Do đó, việc hoàn thiện quy định của pháp luật về bảo hộ quyền sở hữu
công nghiệp tại Việt Nam là một việc làm cần thiết trong giai đoạn hiện nay.
2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu :
Nghiên cứu về bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp tại Việt Nam để rút ra
được những nhận xét tích cực và hạn chế của hệ thống pháp luật về bảo hộ
quyền nói trên. Qua đó, tạo cơ sở để đánh giá đúng pháp luật về bảo hộ quyền
sở hữu công nghiệp và các văn bản pháp luật khác có liên quan.
Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn về bảo hộ quyền
sở hữu công nghiệp tại Việt Nam. Nghiên cứu về cách xác lập quyền và các
chế tài của pháp luật hiện hành khi có hành vi vi phạm về bảo hộ quyền sở hữu
công nghiệp. Bên cạnh đó qua nghiên cứu các vấn đề thực tế của việc bảo hộ
quyền sở hữu công nghiệp tại Việt Nam, từ đó tìm ra nguyên nhân, giải pháp
hoàn thiện các quy định của pháp luật cũng như việc áp dụng trong thực tế của
các quyền được quy định trong Luật sở hữu trí tuệ Việt Nam một cách tốt
nhất.

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

2

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
3. Phương pháp nghiên cứu :
Phương pháp nghiên cứu là nền tảng cơ bản để xây dựng đề tài với nội
dung và hình thức một cách logic và khoa học, để giải quyết các vấn đề mà đề
tài đặt ra. Nghiên cứu trên cơ sở phân tích luật viết, sử dụng phương pháp đối
chiếu, so sánh, tham khảo các tài liệu từ sách báo, tạp chí…
4. Kết cấu đề tài :
Chương 1 Tổng quan về sở hữu trí tuệ
Chương 2 Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp tại Việt Nam
Chương 3 Thực trạng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp và phương hướng
hoàn thiện

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

3

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam

CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN VỀ SỞ HỮU TRÍ TUỆ
1.1 Lịch sử sở hữu trí tuệ
“Trí tưởng tượng quan trọng hơn là tri thức”, có lẽ khi phát biểu câu nói

trên, Albert Einstein (1879-1955), nhà bác học, cha đẻ của thuyết tương đối
nổi tiếng thế giới sẽ không thể nghĩ rằng đến một ngày nào đó, quan niệm của
mình trở thành nền tảng lí luận cho những nghiên cứu về một trong những
nhân tố quan trọng nhất, thúc đẩy tiến bộ của xã hội loài người, đó là sở hữu
trí tuệ. (Vụ công tác lập pháp- Những nội dung cơ bản của luật sở hữu trí tuệNxb Tư pháp- Hà nội-2006, trang 28).
Sở hữu trí tuệ là thuật ngữ mô tả những ý tưởng, sáng chế, công nghệ,
tác phẩm nghệ thuật, âm nhạc và văn học, những cái vô hình khi mới được tạo
ra nhưng trở nên đáng giá dưới dạng sản phẩm hữu hình. Như vậy sở hữu trí
tuệ không phải là bản thân sản phẩm mà là ý tưởng đặc biệt đằng sau sản
phẩm, là cách thức thể hiện ý tưởng đó và cách thức riêng mà sản phẩm được
gọi tên và mô tả.

Trung

Sở hữu trí tuệ là một khái niệm đã lâu đời. Luật Venice năm 1474
thường được nhắc đến như là sự tiếp cận có hệ thống đầu tiên đối với bảo hộ
sáng chế dưới một hình thức của bằng độc quyền sáng chế, bởi vì đây là lần
đầu tiên luật này đã quy định một loại độc quyền của một cá nhân mà độc
quyền này hạn chế lợi ích của công chúng. Vào thế kỷ thứ XVI, dưới triều đại
tâmTudor,
Họcnước
liệuAnh
ĐHđãCần
@ bằng
Tài độc
liệuquyền
họcsáng
tậpchế.
vàĐạo
nghiên

có mộtThơ
hệ thống
luật về cứu
độc quyền năm 1642 là luật thành văn đầu tiên đã quy định việc cấp độc quyền
cho một sáng chế trong một khoảng thời gian có giới hạn.
Nửa sau thế kỷ XVIII, là thời kì hoàng kim của thương mại và công
nghiệp đối với nhiều nước và cũng là thời của sáng tạo nghệ thuật, đổi mới
khoa học và cách mạng chính trị. Chính trong thời Khai sáng này, một số nước
đã thiết lập hệ thống bằng độc quyền sáng chế đầu tiên của họ. Vd: luật về
bằng độc quyền sáng chế đầu tiên của Pháp, quy định về bảo hộ quyền của
người sáng chế đã được ban hành năm 1791, sau cách mạng Pháp và Tuyên
ngôn về quyền con người và quyền công dân. Ở Hoa Kỳ, năm 1788 Hiến pháp
đã quy định rõ về bằng độc quyền sáng chế. Trong trường hợp quyền tác giả,
chính sự lan rộng của máy in đã kích thích nhu cầu đối với quyền tác giả.
Trong thiên niên kỷ đầu tiên, nhân bản sách là một câu chuyện buồn chán và
chậm chạp. Những người viết sách đã viết sách và sao chép bằng tay. Tác
phẩm viết chỉ dành cho những tầng lớp quan trọng trong xã hội. Tôn giáo có tổ
chức là lực lượng chính thúc đẩy sự bảo tồn tri thức thông qua sách cũng như
làm tăng số lượng bản sao sách. Sáng chế về con chữ rời và máy in của
Johannes Gutenberg vào khoảng năm 1440 là một trong những sự kiện lịch sử
đã góp phần cho ra đời luật quyền tác giả đầu tiên trên thế giới. Giống như
trong bảo hộ sáng chế, cũng chính Venice đã cấp cho Jonh of Speyer, nhà in
đầu tiên, độc quyền “in chữ” vào năm 1469.

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

4

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
Quá trình toàn cầu hóa cùng với sự giao lưu văn hóa mạnh mẽ giữa các
quốc gia đã đặt ra yêu cầu bảo hộ mang tính quốc tế đối với sáng chế và các
tác phẩm văn học, nghệ thuật. Sự ra đời của Công ước Paris năm 1883 về bảo
hộ sở hữu công nghiệp; Công ước Berne 1886 về bảo hộ tác phẩm văn học và
nghệ thuật; Công ước Stockholm về tổ chức sở hữu trí tụê thế giới (WIPO)
năm 1967; Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mạị của quyền sở
hữu trí tuệ (TRIPS) năm 1994, và hàng loạt các thỏa thuận quốc tế khác có
liên quan đến các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ đã tạo nên một hệ thống
các quy tắc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ một cách mạnh mẽ và thiết thực.
(Kamil Idris - Sở hữu trí tuệ một công cụ đắc lực để phát triển kinh tế - Tổ
chức sở hữu trí tuệ thế giới, trang 17).

Trung

Đối với Việt Nam, từ ngay những năm 1960 của thế kỷ XX, vấn đề bảo
hộ quyền sở hữu công nghiệp đã được Đảng và Nhà nước chú ý dưới những
hình thức như động viên, khuyến khích hoạt động sáng tạo, phát huy sáng
kiến, cải tiến kĩ thuật, hợp lý hóa sản xuất,…. Tiếp đó, cùng với sự phát triển
kinh tế - xã hội, hệ thống pháp luật về hữu trí tuệ ngày càng được hoàn thiện
cả về chất lượng và số lượng. Việt Nam đã gia nhập nhiều Công ước quốc tế
quan trọng về sở hữu trí tuệ, cụ thể là: năm 1976 tuyên bố thừa nhận Công ước
Paris về bảo hộ sở hữu công nghiệp và Thỏa ước Madrid về đăng ký quốc tế
nhãn hiệu hàng hóa; năm 1981 tuyên bố thừa nhận Công ước Stockholm về tổ
chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO); năm 1993 chính thức tham gia Hiệp ước
hợp tác sáng chế (PTC); năm 1999 ký kết Hiệp định về bảo hộ sở hữu trí tuệ
và hợp tác trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ với Liên bang Thụy Sĩ; năm 2000,
tâmHiệp
Học

liệu
ĐHmại
Cần
học
và nghiên
định
thương
Việt Thơ
Nam –@
HoaTài
Kỳ liệu
đã được
ký tập
kết trong
đó có một cứu
chương về sở hữu trí tuệ; năm 2004 tham gia Công ước Berne về bảo hộ các
tác phẩm văn học và nghệ thuật; năm 2005 tham gia Công ước Geneva về bảo
hộ nhà sản xuất bản ghi âm chống việc sao chép không được bán bản ghi âm
của họ; và và mới đây nhất, ngày 12 tháng 01 năm 2006, Công ước Brussels
liên quan đến việc phân phối tín hiệu mang chương trình truyền hình qua vệ
tinh đã có hiệu lực tại Viêt Nam. (Vụ công tác lập pháp- Những nội dung cơ
bản của luật sở hữu trí tuệ- Nxb Tư pháp- Hà nội-2006).
Hiện nay sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và quá trình
hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra với tốc độ ngày càng tăng đã đặt vấn đề
bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trước nhiều thách thức. Các tiêu chuẩn mà Hiệp
định TRIPS của tổ chức thương mại thế giới (WTO) cũng như các cam kết
trong Hiệp định song phương về sở hữu trí tuệ mà Việt Nam ký kết đòi hỏi
hoạt đông sở hữu trí tuệ tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng khuyến khích
toàn xã hội phát huy tài năng, trí tuệ, chất xám, sáng tạo công nghệ mới trên
mọi lĩnh vực trên cơ sở pháp luật Việt Nam và quốc tế về bảo hộ quyền sở hữu

trí tuệ, đồng thời phải bảo đảm tính hiệu quả, tính hiệu lực của cơ chế bảo hộ.
1.2 Quyền sở hữu công nghiệp
Bên cạnh quyền tác giả, quyền đối với giống cây trồng, quyền sở hữu
công nghiệp cũng là một trong những quyền của quyền sở hữu trí tuệ. Theo
quy định của pháp luật Việt Nam và các công ước quốc tế có liên quan, quyền
sở hữu công nghiệp là quyền của tổ chức cá nhân đối với sáng chế, kiểu dáng
CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

5

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, nhãn hiệu, tên thương mại,
chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh do mìmh sáng tạo ra hoặc sở hữu và quyền
chống cạnh tranh không lành mạnh.
1.2.1 Luật quốc tế
Với xu hướng đa phương hóa trong thương mại quốc tế, tạo nền tảng
pháp lý vững chắc để giải quyết các tranh chấp quốc tế về quyền sở hữu công
nghiệp. Tiếp theo sự ra đời của Công ước Paris năm 1883 về bảo hộ sở hữu
công nghiệp, hàng loạt các Thỏa ước và Hiệp định quốc tế ra đời là hoàn thiện
thêm pháp luật về sở hữu công nghiệp. Cụ thể như:
- Thoả ước Madrid về đăng ký quốc tế nhãn hiệu hàng hóa, và Nghị
định thư liên quan đến Thoả ước Madrid;
- Hiệp ước Hợp tác Patent (PCT) được ký tại Washington năm 1970;
Thoả ước Lahay về Đăng ký quốc tế kiểu dáng công nghiệp;
- Hiệp ước luật nhãn hiệu hàng hoá được thông qua ngày 27-10-1994
tại Geneva;
- Hiệp ước Washington về sở hữu trí tuệ đối với bố trí mạch tích hợp;

- Hiệp định thương mại về Quyền Sở hữu trí tuệ (TRIPS) trong hệ
thống các hiệp định của WTO;
- Công ước thành lập Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) bắt đầu
có hiệu lực từ năm 1970.

Trung tâm1.2.2
Học
liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
Luật Việt Nam
Ở nước ta, việc bảo hộ các đối tượng sở hữu công nghiệp bắt đầu được
thực hiện kể từ khi Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) ra Nghị định số
31/HĐBT ngày 23 tháng 01 năm 1981 ban hành điều lệ về sáng kiến cải tiến
kỹ thuật, kợp lý hoá sản xuất và sáng chế. Theo văn bản này mọi nỗ lực sáng
tạo kỹ thật và hợp lý hoá sản xuất mang lại lợi ích thiết thực cho Nhà nước và
xã hội đều được đền đáp về mặt vật chất và tinh thần. Pháp luật công nhận và
bảo hộ quyền về tinh thần và vật chất của tác giả sáng chế, sáng kiến. Vấn đề
bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp ngày càng được Đảng và Nhà nước quan
tâm, điều đó thể hiện ở vịệc pháp luật về sở hữu công nghiệp ngày càng được
hoàn thiện bằng việc Hội đồng Bộ trưởng ban hành một loạt các nghị định về
bảo hộ nhãn hiệu hàng hoá vào năm 1982, về kiểu dáng công nghiệp năm
1988, về bảo hộ giải pháp hữu ích năm 1988 và về li-xăng sở hữu công nghiệp
năm 1988; Hội đồng nhà nước ban hành pháp lệnh bảo hộ quyền sở hữu công
nghiệp năm 1989; Quốc hội thông qua Bộ luật dân sự năm 1995 và mới đây,
năm 2005, Bộ luật dân sự đã được sửa đổi bổ sung một cách toàn diện.
Bên cạnh đó, với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và
quá trình hội nhập ngày càng sâu rộng nền kinh tế của thế giới, vai trò của việc
bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp ngày càng quan trọng và đóng vai trò cấp
thiết trong thời đại hiện tại, với việc tham gia những điều ước quốc tế quan
trọng về bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp nói riêng như Công ước Paris về
bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp vào năm 1976, Thoả ước Madrid về đăng ký

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

6

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
quốc tế về nhãn hiệu hàng hoá; năm 1993, nước ta chính thức tham gia Hiệp
ước hợp tác sáng chế (PCT) …Việc Quốc hội nước ta thông qua Luật sở hữu
trí tuệ vào năm 2005 với một phần về quyền sở hữu công nghiệp một lần nữa
nói lên tầm quan trọng và sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước về vấn
đề sở hữu trí tuệ nói chung và việc bảo hộ các đối tượng thuộc quyền sở hữu
công nghiệp nói riêng.
1.2.3 Đối tượng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp
Theo quy định, Nhà nước bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp trong các
lĩnh vực khoa học, công nghệ, thương mại và các lĩnh vực khác do pháp luật
quy định. Tại khoản 2 Điều 3 Luật sở hữu trí tuệ, các đối tượng sở hữu trí tuệ
được pháp luật bảo hộ bao gồm:
- Sáng chế: là giải pháp kỹ thật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình
nhằm giải quyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự
nhiên.
- Kiểu dáng công nghiệp: là hình dáng bên ngoài của sản phẩm được
thể hiện bằng đường nét, hình khối, màu sắc hoặc những kết hợp những yếu tố
này. Theo nghĩa rộng nhất mà pháp luật quốc tế thừa nhận, kiểu dáng công
nghiệp là những hoạt động sáng tạo ra một hình dáng trang trí bên ngoài cho
những hàng hoá được sản xuất hàng loạt. Đây là sự tiếp cận gần nhất với quy
định của quốc tế mà pháp luật nước ta thực hiện.

Trung

- Thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn: là cấu trúc không gian của các
tử mạch
mốiCần
liên kếtThơ
các phần
đó trong
bánnghiên
dẫn.
tâmphần
Học
liệuvàĐH
@ tửTài
liệumạch
họctích
tậphợpvà
cứu
Theo quy định tại Điều 2 Hiệp ước IPIC (Hiệp ước về sở hữu trí tuệ
liên quan tới mạch tích hợp năm 1989) đã định nghĩa như sau:
- Mạch tích hợp là một sản phẩm, dưới dạng thành phẩm hay bán thành
phẩm, đó là các phần tử - với ít nhất một phần tử tích cực và một số hoặc tất cả
các mối liên kết được gắn liền bên trong hoặc bên trên tấm vật liệu bán dẫn và
nhằm thực hiện chức năng điện tử.
- Thiết kế bố trí là cấu trúc không gian ba chiều của các phần tử- với ích
nhất một phần tử tích cực và một số hoặc tất cả các mối liên kết được gắn liền
bên trong một mạch tích hợp, hay là một cấu trúc không gian ba chiều của một
mạch tích hợp dùng cho sản xuất…
Như vậy, so với quy định quốc tế, quy định của nước ta không có mấy
sự khác biệt, về cơ bản những yếu tố cấu thành nên mạch tích hợp và thiết kế
bố trí đều được cụ thể hoá, phù hợp với thực tiễn và áp dụng pháp luật của

nước ta.
- Nhãn hiệu hàng hoá: là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hoá, dịch vụ
của các tổ chức, cá nhân khác nhau. Nhãn hiệu gồm các loại nhãn hiệu của tổ
chức cá nhân, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận, nhãn hiệu liên kết,
nhãn hiệu nổi tiếng. Đây cũng là cách tiếp cận được lựa chọn tại Mục 1(1) (a)
của Luật Mẫu WIPO về nhãn hiệu hàng hoá, tên thương mại, cạnh tranh không
lành mạnh cho các nước phát triển năm 1967(“ Luật Mẫu”).

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

7

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
- Tên thương mại: là tên gọi của tổ chức cá nhân dùng trong hoạt động
kinh doanh để phân biệt chủ thể kinh doanh mang tên gọi đó với một chủ thể
kinh doanh khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh.
- Chĩ dẫn địa lý: là dấu hiệu dùng để chỉ sản phẩm có nguồn gốc từ khu
vực, địa phương, vùng lãnh thổ hay quốc gia cụ thể.
Tuy vậy, theo Công ước Paris về bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp
không đưa ra khái niệm chỉ dẫn địa lý. Khoản 2 điều 1 xác định chỉ dẫn nguồn
gốc và tên gọi xuất xứ hàng hoá là đối tượng của sở hữu công nghiệp. Khái
niệm chỉ dẫn địa lý đã được WIPO lựa chọn để miêu tả đối tượng của một
Hiệp ước mới về bảo hộ quốc tế tên gọi và biểu tượng, giúp người ta biết được
nguồn gốc địa lý của sản phẩm.
- Bí mật kinh doanh: là thông tin thu được từ đầu tư tài chính, trí tuệ
chưa được bộc lộ và có khả năng sử dụng trong kinh doanh.
Nói tóm lại, với viêc vận dụng những điều ước quốc tế quan trọng nhất

về sở hữu trí tuệ, việc xây dựng Luật sở hữu trí tuệ nói chung và các quy định
về quyền sở hữu công nghiệp nói riêng phù hợp với thông lệ quốc tế trên cơ sở
tham khảo, nghiên cứu những kinh nghiệm thực tiễn của các nước và thực tiên
của nước ta, đạt được mục tiêu minh bạch, khả thi và đầy đủ. Tạo nền tảng
pháp lý vững chắc cho tiến trình hội nhập kinh tế thế giới của đất nước nhưng
vẫn đảm bảo được lợi ích quốc gia, ngay cả khi chúng ta phải thoả mãn những
chuẫn mực trong các điều ước quốc tế về sở hữu trí tuệ.
Ý nghĩa
việcCần
bảo hộThơ
quyền@
sở Tài
hữu công
Trung tâm1.3Học
liệucủaĐH
liệunghiệp
học tập và nghiên cứu
Tài sản thuộc sở hữu trí tuệ nói chung và sở hữu công nghiệp nói riêng
đang thành công trong vai trò thước đo khả năng tồn tại và hoạt động trong
tương lai của doanh nghiệp. Năm 1982, khoảng 62% tài sản doanh nghiệp ở
Hoa Kỳ là tài sản vật chất, nhưng đến năm 2000, con số này đã giảm xuống
còn 30%. Vào đầu những năm 1990 tài sản sở hữu trí tuệ chiếm trên 1/3 trong
tổng số tài sản của doanh nghiệp. (Kamil Idris - Sở hữu trí tuệ một công cụ
đắc lực để phát triển kinh tế - Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới, trang 54).
Dưới góc độ chủ thể quyền, việc bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp sẽ
bảo đảm việc xử lý, ngăn chặn và ngăn ngừa hành vi xâm phạm quyền; dưới
góc độ xã hội, bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp có tác dụng kích thích, thúc
đẩy hoạt động nghiên cứu, sáng tạo, tạo môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn
và lành mạnh; dưới góc độ quốc tế, bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp luôn là
mối quan tâm to lớn không chỉ ở từng quốc gia mà ở cả bình diện quốc tế.

1.3.1 Ý nghĩa về kinh tế
Nhờ có sở hữu trí tuệ, các nhà sáng tạo mới tạo ra nhiều sáng chế, giải
pháp hữu ích, kiểu dáng mới thúc đẩy nhanh quá trình thương mại hóa các đối
tượng sở hữu trí tuệ. Hàm lượng trí tuệ trong chỉ số tăng trưởng GDP tăng
nhanh, sẽ tạo ra một phong trào thi đua lao động sáng tạo, đẩy mạnh các hoạt
động sáng kiến - sáng chế ở cơ sở, nâng cao dân trí bằng việc bảo hộ bản
quyền các tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học, công nghệ. Ðó chính là
con đường duy nhất giúp nước ta thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu.
CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

8

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
1.3.1.1 Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp “chìa khóa của sự phát triển”
Ta có thể khẳng định rằng nền kinh tế được xây dựng bằng gạch và vữa
đang được thay thế bằng nền kinh tế của những ý tưởng trong đó quyền sở hữu
công nghiệp trở thành một loại tiền tệ quan trọng. Trong nền kinh tế mới, sự
thịnh vượng được tạo ra thông qua sự sáng tạo và nắm giá trị của sáng tạo đó
thông qua vấn đề bảo hộ được nhà nước quy định. Ý nghĩa quan trọng và tích
cực của việc bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp đối với sự tiến bộ công nghệ
của một quốc gia có thể thấy rõ ở tầm kinh tế vĩ mô. Thử hỏi rằng với việc
không có các quy định của pháp luật cùng những chế tài thích đáng cho hành
vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp mang tính răn đe thì sẽ tạo ra một làn
sóng “ăn cắp” sáng tạo của người khác và dùng sáng tạo đó khi chưa có sự
đồng ý của tác giả. Sẽ là hậu quả to lớn cho nền kinh tế vì giá trị của những tài
sản này là rất lớn. Đơn cử trường hợp nhãn hiệu hàng hoá, khi nói đến nhãn
hiệu hàng hoá là ta nói đến hai chức năng kinh tế vĩ mô chủ yếu:(1) giúp

người tiêu dùng quyết định về sự lựa chọn của họ đối với sản phẩm trên thị
trường; (2) khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào việc phát triển, cung cấp
hàng hoá và dịch vụ với chất lượng mà người tiêu dùng mong muốn. Một nhãn
hiệu đích thực sẽ mang hai yếu tố đó, nhưng với nhãn hiệu bị làm giả thì hai
chức năng trên không tồn tại, và khi đó nó sẽ gây ra những thiệt hại cho chủ
thể của nhãn hiệu đó.

Trung

Ngoài ra, bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp được xem như một công cụ
của chính sách công nghiệp có mạng lưới rộng khắp trong nền kinh tế. Trong
của ĐH
nước Cần
ta hiênThơ
nay, có
yếuliệu
tố xác
địnhtập
môi và
trường
có khả cứu
cảnh
tâmhoàn
Học
liệu
@haiTài
học
nghiên
năng tiếp nhận công nghệ. Một mặt nước ta phải nhận ra rằng, để hoà nhập với
xu thế toàn cầu hoá, hướng tới thương mại tự do hơn và để khuyến khích đầu

tư chuyển giao công nghệ thì bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp một cách thích
đáng là điều hệ trọng. Mặt khác, khối lượng tri thức công nghệ hiện đang rất
lớn so với hai thập kỷ trước và như thế cần một hệ thống bảo hộ hoàn thiện về
mọi mặt. Thật vậy, với một mức độ bảo hộ cao hơn đảm bảo những bí mật
công nghệ và phương pháp kinh doanh của một hãng có thể tin rằng sẽ khuyến
khích hãng đó đầu tư vào huấn luyện công nhân của mình để nâng cao năng
suất và sáng tạo ra những sản phẩm mới từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh.
Trong một lĩnh vực kinh tế cụ thể như đầu tư chuyển giao công nghệ sản xuất,
trừ khi biết được rằng sẽ được bảo hộ thích đáng, cá nhân người sáng chế và
các công ty nhỏ được chuyển giao có khuynh hướng không bộc lộ và không
dám bộc lộ những công nghệ mà đối tác đã chuyển giao.
1.3.1.2 Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp và đầu tư
Bên cạnh đó ta có thể khẳng định rằng bảo hộ sở hữu công nghiệp
mạnh hay yếu có tác động trực tiếp đến việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp từ
nước ngoài (FDI), đồng thời với việc bảo hộ sở hữu công nghiệp không thỏa
đáng sẽ ngăn cản những hình thức đầu tư nhất định trong nhiều ngành công
nghiệp. Kinh nghiệm của các nước đã trải qua giai đoạn công nghiệp cho thấy
nếu tăng cường bảo hộ sở hữu trí tuệ lên 10% thì đầu tư trực tiếp nước ngoài
sẽ tăng 50% và các công nghệ cao sẽ tăng trưởng 40%. Ðó là cơ hội vô cùng

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

9

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
to lớn mà các nước đang phát triển nói riêng và nước ta nói chung phải nắm
lấy.

Đầu tư vào FDI là công việc khá tốn kém, các nhà đầu tư sẽ hoạt động
dưới mức cho các hoạt động như vậy nếu không được đảm bảo rằng không thể
thu hoạch những phần lợi nhuận sẽ phát sinh ở mức cao nhất, có thể lập luận
rằng sở hữu công nghiệp đóng vai trò là một chất xúc tác trong kích thích vốn
FDI. Hơn nữa, việc đảm bảo việc bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp còn góp
phần tích cực cho những nỗ lực thu hút vốn đầu tư, gia tăng ngoại thương,
cung cấp các điều kiện cho việc chuyển giao công nghệ. (Kamil Idris - Sở hữu
trí tuệ một công cụ đắc lực để phát triển kinh tế - Tổ chức sở hữu trí tuệ thế
giới, trang 37.39).

Trung

Ở nước ta hiên nay, vấn đề làm giả và chiếm đoạt quyền sở hữu công
nghiệp đã gây ra những tổn thất ở nhiều mức độ, cả tổn thất hữu hình và tổn
thất vô hình. Khi các nhà đầu tư có những bằng chứng đáng tin cậy cho thấy
rằng hàng giả, hàng chiếm đoạt được sản xuất mà pháp luật lại không có quy
định chế tài để ngăn chặn việc sản xuất như vậy thì tiếng xấu do nó tạo ra làm
nản lòng các nhà sản xuất hợp pháp trong việc thành lập các cơ sở của họ ở
nước ta. Những quyết định như vậy dẫn đến việc mất FDI, cũng như mất khả
năng được chuyển giao những công nghệ tiên tiến và những bí quyết công
nghệ tương ứng thường gắn với đầu tư FDI. Chu trình này sẽ tiếp diễn theo
những cách không chỉ gây thiệt hại cho nhà sản xuất nước ngoài mà cho cả
công nghiệp tại chổ của nước ta. Giới sáng tạo và sáng chế trong nước, những
sự tậpĐH
trungCần
nỗ lựcThơ
và các@
nguồn
của học
họ vàotập

các sản
hoàn cứu
tâmngười
Họccóliệu
Tàilựcliệu
và phẩm
nghiên
toàn giống như vậy, thường bị nhụt chí bởi sự khẳng định rằng các sản phẩm
của mình sẽ bị sao chép và bán bất hợp pháp, do đó ngăn cản sự thu hồi vốn
đầu tư và sự tăng trưởng trong tương lai, cũng như ngăn cản tinh thần và nghị
lực mà chính đó là một bộ phận hữu cơ của quy trình sáng tạo hướng tới một
nền kinh tế dựa trên tri thức mà Đảng và Nhà nước ta xác định và đang xây
dựng.
1.3.2 Ý nghĩa về xã hội
Những nghệ sĩ, người sáng tạo, và doanh nhân là những người cạnh
tranh trực tiếp với các sản phẩm bất hợp pháp và là người cảm nhận trực tiếp
nhất hậu quả về mặt xã hội của nạn làm hàng giả và chiếm đoạt. Một ví dụ,
doanh nghiệp A có một sản phẩm được người tiêu dùng tin tưởng nhưng bị
đẩy ra thị trường bởi các sản phẩm làm giả được bán với giá thấp và đương
nhiên là không có sự đảm bảo về chất lượng sản phẩm. Thiệt hại đầu tiên là
doanh nghiệp này phải hứng chịu là giảm thị phần, giảm doanh thu và có thể
dẫn đến phá sản.
Bên cạnh đó, người tiêu dùng là người chịu tổn thất tiếp theo. Đơn cử
làm thuốc chữa bệnh giả, phụ tùng máy móc giả có tác động xấu tới sức khỏe
và sự an toàn của công chúng. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính rằng
khoảng 6% số dược phẩm bán ra trên toàn thế giới là hàng giả. Các nước đang
phát triển trong đó có Việt Nam chiếm phần lớn số hàng đó. Theo ước tính có
đến 70% tổng số lượng thuốc bán ra ở Châu Phi là giả (Kamil Idris - Sở hữu

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

10

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
trí tuệ một công cụ đắc lực để phát triển kinh tế - Tổ chức sở hữu trí tuệ thế
giới, trang 311).
Trong khi thuốc giả có nhiều vấn đề hơn ở các nước đang phát triển, tất
cả chúng ta đều cảm nhận được hậu quả của nó, xi-rô paracetamol giả đã cướp
đi sinh mạng của 109 trẻ em ở Nigeria. Tại Hoa Kỳ, Cơ quan quản lý thực
phẩm và dược phẩm đã thu hồi lượng bơm tiêm động mạch chủ trị giá 7 triệu
USD, sau khi cơ quan này phát hiện ra các bộ phận giả trục trặc trong loại
bơm tiêm đó. Một phiên bản giả thuốc kháng sinh loại kháng sinh Ceclor đã là
cho trẻ em ở 7 bang của Hoa kỳ phải chịu đau đớn vì bị nhiểm trùng tai và có
khả năng chịu tổn thương tai vĩnh viễn ….
Tôi xin lấy một ví dụ minh họa về hậu quả của việc xâm phậm quyền
sở hữu công nghiệp “Vừa bước vào dãy những gian hàng đầu tiên của Hội
chợ triển lãm công nghệ phòng chống hàng giả, hàng nhái và bảo vệ nhãn hiệu
uy tín chất lượng, bà An (quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh) đã thốt lên: Vậy
là từ trước tới nay, chắc có lẽ tôi dùng, tôi ăn toàn đồ giả!.
Câu nói của bà An khiến những người xung quanh cũng lộ vẻ âu lo.
Bởi lẽ, mọi người đều đang "thực mục sở thị" trên 200 gian hàng tại hội chợ,
với hàng ngàn chủng loại... hàng giả. Từ sản phẩm thuộc hàng công nghiệp
nặng, đến cây kim sợi chỉ, giống "y chang" hàng thật. Bất cứ thứ gì trên thị
trường có, ở đây đều có.”

Trung

Điều bất hợp lý là hàng giả, hàng nhái là hành vi vi phạm công khai,
mà không trị được. Nếu phạm pháp công khai mà không xử lý thì quả là có
tâmvấnHọc
liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
đề.
Đất nước ta có những con người thông minh và tài giỏi có khả năng đổi
mới và rằng năng lực của mình đã được đầu tư một cách tích cực cho sự phát
triển kinh tế của đất nước.Trong việc này hệ thống pháp luật sở hữu trí tuệ nói
chung và quyền sở hữu công nghiệp nói riêng có thể và thật sự đóng vai trò
quyết định, đặc biệt là sẵn sàng cung cấp cho họ những thông tin công nghệ
cập nhật mới nhất thông qua thông tin về bằng độc quyền sáng chế, hệ thống
bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp cũng ngăn ngừa khả năng “xuất khẩu” khả
năng sáng tạo tri thức của đất nước sang những nước khác mà nơi đó những
khả năng đó có thể được sử dụng tốt hơn. Bên cạnh đó chúng ta cũng không
thể làm cho nhân dân ta mất đi niềm tin vào các sản phẩm chất lượng vì họ đã
sử dụng những sản phẩm giả bấy lâu nay. Và đây là điều mà chúng ta không
bao giờ muốn xảy ra.

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

11

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam

CHƯƠNG 2
BẢO HỘ QUYỀN SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP
TẠI VIỆT NAM

2.1 Giai đoạn trước năm 2005
Từ những năm đầu thập kỷ 80 thế kỷ XX, Nhà nước ta đã tiến hành xây
dựng hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ. Những văn bản này đã góp phần
quan trọng trong việc phát huy quyền tự do sáng tạo của mổi cá nhân, bảo hộ
nền sản xuất trong nước và từng bước thu hút sự quan tâm, chú ý của các nhà
đầu tư nước ngoài. Vào giữa những năm 80 thế kỷ XX đến nay, Việt Nam
bước sang thời kỳ đổi mới kinh tế - xã hội, phát huy sức mạnh nội lực và phát
triển hợp tác quốc tế nhằm mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Chính sách mở cửa và phát triển kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa đã thúc
đẩy sự phát triển mạnh mẻ của khoa học, công nghệ và đã biến những thành
tựu trong lĩnh vực này thành một yếu tố của sản xuất, thương mại. Điều này
cũng dẫn đến đòi hỏi phải bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của những nhà
sáng chế, phát minh, các tác giả của công trình văn học, nghệ thuật khỏi những
sự xâm phạm.
2.1.1 Hệ thống văn bản pháp luật

Trung

Nhà nước ta đã ban hành các văn bản pháp luật nhằm bảo hộ các quyền
và lợi ích hợp pháp của các chủ thể sáng tạo. Bên cạnh khuyến khích những nỗ
tâmlực,
Học
Cần
Thơvào@hoạt
Tài
liệu
họccứu
tập
vàhọc,
nghiên

cốngliệu
hiến ĐH
của mỗi
cá nhân
động
nghiên
khoa
cải tiến cứu
kỹ thuật, tạo ra các sản phẩm vật chất và tinh thần cho xã hội, hệ thống pháp
luật về sở hữu trí tuệ còn nhằm đảm bảo cho mỗi cá nhân, mỗi tổ chức cũng
như toàn bộ xã hội có thể sử dụng tốt hơn các thành quả nghiên cứu, sáng tạo
trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống kinh tế - xã hội. Những viên gạch
đầu tiên đặt nền móng cho hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ ở nước ta gồm:
- Nghị định số 31-CP ngày 23-1-1981 được sửa đổi, bổ sung theo Nghị
định số 84-HĐBT ngày 20-3-1990 của Hội đồng Bộ trưởng ban hành kèm
theo Điều lệ và sáng kiến cải tiến kỹ thuật - hợp lý hóa sản xuất và chế biến;
- Chỉ thị số 140/CT ngày 10-5-1988 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng
về việc đẩy mạnh các hoạt động sáng kiến, sáng chế và sở hữu công nghiệp;
- Pháp lệnh về bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp ngày 28-011989…Những văn bản nêu trên đã tạo được một số cơ sở pháp lý nhất định
cho sự phát triển của pháp luật sở hữu trí tuệ.
Đáp ứng thực tiễn đặt ra trong thời kỳ đổi mới, ngày 28-10-1995, Bộ
luật dân sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã được Quốc hội
khóa IX, kỳ hợp thứ 8 thông qua, có hiệu lực từ 1-7-1996. Bộ luật này đã dành
riêng hai chương trong Phần thứ sáu qui định về sở hữu trí tuệ và nó trở thành
cơ sở pháp lý cao nhất, là nền tảng cho việc triển khai toàn diện hoạt động sở
hữu trí tuệ. Đây là mốc son quan trọng đánh dấu việc bắt đầu thiết lập một hệ
thống pháp luật hiện đại trong lĩnh vực này ở Việt Nam.

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

12

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
Điều 60 Hiến pháp chỉ rõ: “công dân có quyền nghiên cứu khoa học, kỹ
thuật, phát minh, sáng chế, sáng kiến cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa kỹ thuật,
sáng tác, phê bình văn học, nghệ thuật và tham gia các hoạt động văn hóa
khác. Nhà nước bảo hộ quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp”.
Để cụ thể hóa các quy định trên, cũng như nhằm tạo hành lang pháp lý
rõ ràng cho các chủ thể tham gia quá trình sáng tạo, tham gia hoạt động ứng
dụng và khai thác các thành quả nghiên cứu vào phát triển kinh tế - xã hội,
hàng loạt các văn bản pháp luật đã được ban hành để điều chỉnh các quan hệ
sở hữu trí tuệ, tạo nên một lĩnh vực pháp luật tương đối riêng biệt. Những quy
định về quyền sở hữu trí tuệ được quy định tại các Điều 788 đến 793 Bộ luật
dân sự 1995 xác lập quyền sở hữu công nghiệp, kèm theo đó là Nghị định
số12/1999/NĐ-CP ngày 06-3-1999 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành
chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp; Thông tư số 825/2000/TTBKHCNMT ngày 03-5-2000 của Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường
hướng dẫn thi hành Nghị định số 12/1999/NĐ-CP ngày 6-3-1999 của Chính
phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp, Luật
thương mại năm 1997 (tại các Điều 135,136 về chuyển giao công nghệ trong
gia công hàng hóa với thương nhân nước ngoài và trách nhiệm về quyền sở
hữu công nghiệp đối với hàng hóa gia công) hướng dẫn chi tiết để cụ thể hóa
những quy định này.
2.1.2 Những hạn chế
Tuy nhiên, có thể nhận thấy các văn bản này chỉ có giá trị dưới luật.

Trung tâmViệc
Học

liệucứuĐH
Cầncác
Thơ
@ Tài
họctrong
tậpđóvà
nghiên
nội dung
quy định
được liệu
ban hành
chonghiên
thấy pháp cứu
luật về sở hữu trí tuệ trước đây nặng về yếu tố quản lý, các quy định nhằm
phát huy giá trị kinh tế, thương mại của các đối tượng liên quan không cao.
(Vụ công tác lập pháp- Những nội dung cơ bản của luật sở hữu trí tuệ- Nxb Tư
pháp- Hà nội-2006).
Do quan niệm sở hữu trí tuệ là một bộ phận không tách rời của luật Dân
sự nên hầu hết các quan hệ phát sinh trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ đều mới
được điều chỉnh bởi các quy định tại Phần thứ sáu của Bộ luật dân sự năm
1995 và hệ thống các văn bản hướng dẫn thi hành. Quan điểm và việc xác định
vị trí của chế định sở hữu trí tuệ trong hệ thống pháp luật như vậy của Việt
Nam đã dẫn đến những hạn chế nhất định trong quá trình xây dựng, áp dụng
và thực thi pháp luật.
Các quan hệ phát sinh trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp hết sức đa
dạng và phức tạp trong khi hệ thống các quy định điều chỉnh lại rời rạc, thiếu
đồng bộ và không tương xứng về cấp độ hiệu lực. Điều này dẫn đến tình trạng
đôi khi pháp luật dân sự về sở hữu trí tuệ không đủ khả năng kiểm soát và điều
chỉnh một cách hiệu quả các quan hệ phát sinh trong thực tiễn. Mặt khác, pháp
luật sở hữu trí tuệ không quy định đầy đủ tại Phần thứ sáu của Bộ luật dân sự

và chủ yếu tập trung trong các văn bản dưới luật – cấp nghị định, thông tư,
quyết định. Các quy định này chưa tạo được mối liên hệ tương tác thích hợp
trong việc tham gia điều chỉnh các quan hệ có liên quan trong lĩnh vực kinh tế,
thương mại.

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

13

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
Tuy nhiên, ở phương diện khách quan, có thể nói nguyên nhân lớn
nhất, bao hàm nhất là sự thiếu rõ ràng trong việc xác định vị trí của pháp luật
sở hữu trí tuệ trong hệ thống pháp luật thực định. Nói cách khác, mối quan hệ
giữa pháp luật về sở hữu trí tuệ và các lĩnh vực pháp luật khác chưa được làm
rõ, vai trò và tầm quan trọng của tài sản trí tuệ, cũng như pháp luật sở hữu trí
tuệ chưa được quan tâm đúng mức. Bởi vậy, việc xác định đúng vị trí của
pháp luật sở hữu trí tuệ trong hệ thống pháp luật mang tính tiền đề cho việc
hoàn thiện pháp luật về sở hữu trí tuệ.
2.2 Giai đoạn sau 2005
Sự nghiệp công nghiệp hoá, hiên đại hoá đất nước với những cơ hội và
thách thức đòi hỏi nhà nước ta phải có cơ chế chính sách thúc đẩy hoạt động
sáng tạo, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các hoạt động nghiên cứu
khoa học, phát triển công nghệ. Một trong những nội dung cơ bản của cơ chế
bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ là phải ghi nhận một cách tuyệt đối và bảo vệ một
cách chặt chẽ nhất nhằm bảo vệ các chủ sở hữu quyền sở hữu công nghiệp.
Đối với nước ta việc duy trì và xây dựng một hành lang pháp hoàn chỉnh và
phù hợp với thông lệ quốc tế là việc làm cấp thiết, để đáp ứng được hai chuẩn

mực lớn về nội dung là nội dung bảo hộ (tính đầy đủ) và về hiệu lực thực thi
pháp luật (tính hiệu quả) của hệ thống pháp luật sở hữu trí tuệ hiện hành.

Trung

Với việc Luật sở hữu trí tuệ được Quốc hội khoá XI kỳ họp thứ 8 thông
qua ngày 29 tháng 11 năm 2005 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7
năm 2006. Luật sở hữu trí tuệ được thông qua bao gồm sáu phần, 18 chương
tâmvàHọc
liệuđãĐH
Cầnnhững
Thơthiếu
@ Tài
liệu
học
nghiên
giải quyết
sót mà
những
quytập
định và
trước
đây mắc cứu
222 điều,
phải, làm hoàn thiện hệ thống pháp luật bảo hộ của nước ta, phù hợp với các
thông lệ quốc tế, đáp ứng được nhu cầu phát triển của đất nước. Và với vai trò
quan trọng của mình, cùng với sự cấp thiết của thực tiễn áp dụng, quy định chi
tiết về quyền sở hữu công nghiệp khẳng định trong Luật với năm chương từ
chương VI tới chương XI với 99 điều. Đây là phần có khối lượng lớn các điều
luật, điều chỉnh những nội dung quan trọng. Bên cạnh đó với việc cho ra đời

các nghị định như:
- Nghị định l03/2006/NĐ-CP ngày 22/09/2006 hướng dẫn thi hành một
số điều của Luật sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp, bao gồm việc xác lập
quyền sở hữu công nghiệp (đăng ký), quy định chi tiết về chủ thể, nội dung,
giới hạn, chuyển giao quyền, về hoạt động đại điện sở hữu công nghiệp và về
các biện pháp thúc đẩy hoạt động sở hữu công nghiệp;
- Nghị định l05-2006/NĐ-CP ngày 22/09/2006 hướng dẫn thi hành một
số điều của Luật sở hữu trí tuệ về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bao gồm việc
xác định hành vi, tính chất và mức độ xâm phạm đối với từng đối tượng sở
hữu trí tuệ , cách xác định thiệt hại, thủ tục yêu cầu và giải quyết yêu cầu xử lý
xâm phạm, quy định về xử lý xâm phạm bằng biện pháp hành chính, kiểm soát
hàng hoá xuất và nhập khẩu liên quan đến sở hữu trí tuệ, về giám định sở hữu
trí tuệ, đồng thời quy định chi tiết về quản lý Nhà nước trong lĩnh vực sở hữu
trí tuệ;

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

14

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
- Nghị định l06/2006/NĐ-CP ngày 22/09/2006 quy định về xử phạt vi
phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp,…. Đã làm hoàn thiện hệ
thống pháp luật về bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp của nước ta, phù hợp với
những điều ước và thông lệ quốc tế mà ta tham gia kí kết.
Như vậy với việc ban hành những quy định chi tết cụ thể, được điều
chỉnh bởi một luật chuyên ngành đã xác định đúng vị trí và vai trò của việc
bảo hộ các sáng tạo của con người, tạo điều kiện tốt nhất về mặt pháp lý để

phát huy nguồn lực chất xám của dân tộc, ngoài ra với việc bảo đảm hành lang
pháp lý vững chắc phù hợp với thông lệ và các quy định của quốc tế là tiền đề
quan trọng cho quá trình hội nhập kinh tế thế giới của đất nước ta, giúp cho ta
tiếp nhận những sáng chế công nghệ hiên đại của các nước tiên tiến trên thế
giới, là điều kiên tiên quyết cho sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá mà
Đảng ta đã xác định.
2.3 Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam

Trung

Theo quy định của pháp luật, các quyền sở hữu công nghiệp phát sinh,
được xác lập dựa trên các căn cứ quy định tại khoản 3 Điều 6 của Luật sở hữu
trí tuệ ngày 29.11.2005 và các khoản 1, 2, 3, 4 Điều 6 của Nghị định số
103/2006/NĐ-CP ngày 22.9.2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng
dẫn thi hành một số điều của Luật sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp.
Quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế, thiết kế bố trí mạch tích
hợp bán dẫn, kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu được xác lập trên cơ sở
quyết định của Cục sở hữu trí tuệ về việc cấp văn bằng bảo hộ cho người đăng
tâmkýHọc
liệu
ĐH
@ Tài
liệu
học
và nghiên
được Cục
Sở hữu
trí tuệ
cấptập
văn bằng

bảo hộ là cứu
các đối
tượng
đó.Cần
NgườiThơ
chủ sở hữu và được hưởng quyền đối với đối tượng sở hữu công nghiệp trong
phạm vi bảo hộ ghi trong văn bằng bảo hộ và trong thời hạn hiệu lực của văn
bằng bảo hộ. Khi xảy ra tranh chấp, chủ sở hữu đối tượng sở hữu công nghiệp
có quyền sử dụng văn bằng bảo hộ làm căn cứ chứng minh quyền của mình
mà không cần chứng cứ nào khác.
Quyền sở hữu công nghiệp đối với chỉ dẫn địa lý được xác lập trên cơ
sở quyết định của Cục sở hữu trí tuệ về việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ
dẫn địa lý cho tổ chức quản lý chỉ dẫn địa lý.
Quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu đăng ký quốc tế theo
Thoả ước Madrid và Nghị định thư Madrid được xác lập trên cơ sở quyết định
chấp nhận bảo hộ hoặc giấy chứng nhận nhãn hiệu đăng ký quốc tế được bảo
hộ tại Việt Nam do Cục sở hữu trí tuệ cấp theo yêu cầu của chủ nhãn hiệu.
Quyết định và giấy chứng nhận nói trên có giá trị như văn bằng bảo hộ cấp
cho người đăng ký nhãn hiệu tại Việt Nam.
Quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu nổi tiếng được xác lập
trên cơ sở thực tiễn sử dụng rộng rãi khiến cho nhãn hiệu đó trở thành nổi
tiếng mà không cần thực hiện thủ tục đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ. Khi sử
dụng quyền và giải quyết tranh chấp quyền đối với nhãn hiệu nổi tiếng, chủ sở
hữu nhãn hiệu đó phải chứng minh quyền của mình bằng các chứng cứ phù
hợp quy định tại Điều 75 của Luật Sở hữu trí tuệ.

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

15

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
Quyền sở hữu công nghiệp đối với tên thương mại được xác lập trên cơ
sở sử dụng hợp pháp tên thương mại đó mà không cần thực hiện thủ tục đăng
ký tại Cục Sở hữu trí tuệ. Khi sử dụng quyền và giải quyết tranh chấp quyền
đối với tên thương mại, chủ thể có tên thương mại phải chứng minh quyền của
mình bằng các chứng cứ thể hiện thời gian, lãnh thổ, lĩnh vực trong đó tên
thương mại đã được chủ thể đó sử dụng.
Quyền sở hữu công nghiệp đối với bí mật kinh doanh được xác lập trên
cơ sở hoạt động đầu tư tài chính, trí tuệ hoặc kết quả của hoạt động hợp pháp
khác để tìm ra, tạo ra hoặc có được thông tin tạo thành bí mật kinh doanh và
bảo mật thông tin đó mà không cần thực hiện thủ tục đăng ký tại Cục Sở hữu
trí tuệ. Khi sử dụng quyền và giải quyết tranh chấp quyền đối với bí mật kinh
doanh, chủ thể có bí mật kinh doanh phải chứng minh quyền của mình bằng
các chứng cứ thể hiện hoạt động mà trong đó thông tin tạo thành bí mật kinh
doanh được tạo ra, tìm ra, có được và biện pháp bảo mật thông tin đó.
2.4 Đối tượng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam.
2.4.1 Sáng chế

Trung

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, Nhà nước bảo hộ quyền sở hữu
công nghiệp trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, thương mại và các lĩnh
vực khác do pháp luật quy định. Tại khoản 2 Điều 3 Luật sở hữu trí tuệ Việt
Nam quy định “Sáng chế là giải pháp kỹ thật dưới dạng sản phẩm hoặc quy
trình nhằm giải quyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự
nhiên”. Ví dụ: James Watt sáng chế ra máy hơi nước; Alfred Nobel sáng chế
tâmraHọc

liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
công thức thuốc nổ TNT.
Bằng độc quyền sáng chế là một văn bằng do cơ quan nhà nước có
thẩm quyền ban hành cấp trên cơ sở một đơn yêu cầu bảo hộ, trong đó mô tả
một sáng chế và thiết lập một điều kiện pháp lý mà theo đó sáng chế đã cấp
quyền độc quyền chỉ có thể được khai thác bình thường với sự cho phép của
chủ bằng độc quyền sáng chế. Sáng chế nghĩa là một giải pháp cho một vấn đề
cụ thể trong lĩnh vực công nghệ, sáng chế có thể liên quan đến một sản phẩm
hay một quy trình. Theo quy định của pháp luật Việt Nam bằng độc quyền
sáng chế có giá trị trong thời hạn 20 năm.
Bằng đôc quyền sáng chế thường được coi như độc quyền. Hiệu quả
của việc cấp bằng độc quyền sáng chế là sáng chế được cấp độc quyền không
bị người khác khai thác trong phạm vi quốc gia cấp bằng độc quyền sáng chế
ngoài chủ sở hữu bằng độc quyền sáng chế, trừ khi chủ sở hữu bằng độc quyền
đồng ý với việc khai thác đó. Như vậy tuy pháp luật không quy định trao
quyền khai thác sáng chế nhưng lại có quyền ngăn cấm người khác khai thác
thương mại sáng chế đó, đó là quyền ngăn cấm người khác sản xuất, sử dụng
hoặc bán sáng chế của mình. Quyền khởi kiện chống lại bất kì người nào khai
thác sáng chế trong phạm vi quốc gia cấp bằng độc quyền mà không có sự
đồng ý của chủ sở hữu bằng độc quyền sáng chế là quyền quan trọng của quy
định này, và từ quyền mà pháp luật đã quy định nhằm giúp chủ sở hữu thu
được những lợi ích vật chất đối với những gì anh ta có quyền hưởng như một
phần thưởng đối với những gì mà anh ta đã nỗ lực và lao động trí tuệ và bù
CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

16

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
đắp lại những chi phí nghiên cứu và thí nghiệm để tạo ra sáng chế, đây cũng là
ý nghĩa của bằng độc quyền sáng chế.
Nhưng cũng phải khẳng định rằng, luật quy định trao quyền cho chủ sở
hữu nhưng luật lại không có quy định phải thực thi quyền đó hay nói chính
xác hơn là phụ thuộc vào chính chủ sở hữu quyền đó yêu cầu được bảo vệ
quyền của mình thông qua việc khởi kiện, Vì vậy, người được cấp bằng độc
quyền sáng chế phải là cảnh sát của chính mình.
Nói tóm lại bằng độc quyền sáng chế do Nhà nước cấp cho một tác giả
sáng chế nhằm ngăn chặn người khác khai thác sáng chế trong một thời hạn để
đổi lại việc bộc lộ sáng chế và như vậy những nguời khác có thể hưởng lợi từ
sáng chế đó. Và để được cấp bằng độc quyền sáng chế, thì sáng chế đó phải
thỏa mãn những quy định của pháp luật.
2.4.1.1 Điều kiện cấp bằng độc quyền sáng chế
2.4.1.1.1 Những quy định chung
Nói một cách dễ hiểu rằng bằng độc quyền sáng chế chỉ được cấp khi
mà sáng chế đó thỏa mãn những điều kiện cụ thể do luật quy định. Theo quy
định tại Điều 58 Luật sở hữu trí tuệ, sáng chế sẽ được bảo hộ trước hết phải
thuộc đối tượng bảo hộ “có khả năng áp dụng công nghiệp (hữu ích), phải có
tính mới, minh chứng cho một bước tiến sáng tạo rõ ràng (không mang tính
hiển nhiên)” và việc bộc lộ sáng chế trong đơn xin cấp bằng độc quyền sáng
chế phải đáp ứng được những chuẩn mực cụ thể.

Trung tâm HọcĐểliệu
ĐHđược
Cần
liệuchếhọc
đáp ứng
tiêuThơ
chuẩn@

bảoTài
hộ, sáng
phải tập
thuộcvà
đối nghiên
tượng bảo cứu
hộ sáng chế. Đối tượng bảo hộ được pháp luật quy định tại Điều 59 Luật sở
hữu trí tuệ năm 2005, tại quy định này không quy định những đối tượng cần
được bảo hộ, mà chỉ quy định những ngoại lệ của việc bảo hộ sáng chế,
nguyên tắc chung là bảo hộ sáng chế trên mọi lĩnh vực công nghệ. Theo quy
định, những đối tượng sau đây bị loại trừ khỏi phạm vi đối tượng được bảo hộ
sáng chế: “phát minh về lý thuyết khoa học, phương pháp toán học; sơ đồ, kế
hoạch, quy tắc và phương pháp để thực hiện các hoạt động trí óc, huấn luyện
vật nuôi, thực hiện trò chơi, kinh doanh, chương trình máy tính; cách thức thể
hiện thông tin; giải pháp chỉ mang tính thẩm mỹ; giống thực vật, động vật; quy
trình sản xuất động vật, thực vật chủ yếu mang bản chất sinh học mà không
phải là quy trình vi sinh; phương pháp phòng ngừa, chuẩn đoán và chữa bệnh
cho người và động vật”. Bên cạnh đó Nhà nước còn quy định loại trừ việc bảo
hộ những sáng chế, mà khi khai thác thương mại sáng chế đó sẽ là trái đạo đức
hoặc trật tự xã hội.
2.4.1.1.2 Khả năng áp dụng công nghiệp (có ích)
Một sáng chế để đựợc cấp bằng độc quyền phải là một sáng chế có khả
năng áp dụng công nghiệp, tức là phải có khả năng áp dụng thực tế chứ không
chỉ thuần túy là lý thuyết. Nếu sáng chế là một vật phẩm hay một sản phẩm thì
sản phẩm đó phải có khả năng được sản xuất. Và nếu sáng chế đó là một quy
trình hay một phần của quy trình thì quy trình đó phải có khả năng thực hiện
được hay sử dụng quy trình đó trong thực tiễn.
CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

17

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp theo pháp luật Việt Nam
Ở đây ta bắt gặp điều kiện khả năng áp dụng công nghiệp, “khả năng áp
dụng”, “khả năng áp dụng công nghiệp” là các thuật ngữ tương ứng phản ánh
khả năng chế tạo hay sản xuất trong thực tế cũng như khả năng thực hiện hay
sử dụng trong thực tiễn. Hiểu theo ngôn ngữ phổ thông, công nghiệp là một
hoạt động kỹ thuật ở một quy mô nhất định và khả năng áp dụng công nghiệp
của một sáng chế là việc áp dụng bao gồm sản xuất và sử dụng sáng chế đó
bằng những phương tiện kỹ thuật ở một quy mô nhất định.
2.4.1.1.3 Tính mới
Đây là yêu cầu cơ bản trong bất kỳ xét nghiệm nào về mặt nội dung và
là điều kiện không phải bàn cải để xét cấp bằng độc quyền sáng chế. Tuy
nhiên cũng cần lưu ý rằng, tính mới không phải là những gì có thể chứng minh
hay xác định được, ta chỉ chứng minh được sáng chế đó thiếu tính mới từ đó
khẳng định tính mới của sáng chế đó. Như ta đã biết, một sáng chế được coi là
có tính mới nếu không bị coi là đã biết trước nếu sử dụng tình trạng kỹ thuật
đã biết. Ta có thể hiểu tình trạng kỹ thuật đã biết là toàn bộ những kiến thức đã
có trước khi đơn yêu cầu được nộp hoặc đã có trước ngày ưu tiên của đơn xin
cấp bằng độc quyền sáng chế, bất kể nó tồn tại dưới dạng bộc lộ bằng văn bản
hay miệng. Nhưng bằng cách nào biết được cấu thành tình trạng đã biết tại
một thời điểm xác định mới là vấn đề còn nhiều tranh luận.

Trung

Có những quan điểm cho rằng việc xác định tình trạng kỹ thuật đã biết
chỉ được tạo ra từ những kiến thức đã được bộc lộ, biết đến tại nơi cấp bằng
bảo hộ mà thôi. Cách này sẽ loại bỏ những kiến thức từ quốc gia khác, nếu nó

tâmkhông
Họcđược
liệuduĐH
Thơ
@ Tài
liệu
học
tập
vàcả nghiên
nhập Cần
vào nước
ta trước
khi tạo
ra sáng
chế,
ngay
khi những cứu
kiến thức này được lưu truyền rộng rãi ở nước ngoài trước ngày tạo ra sáng
chế. Một quan điểm nữa là dựa trên sự phân biệt bộc lộ qua xuất bản phẩm in
ấn và các loại hình bộc lộ khác như thông qua việc công bố miệng …
Như vậy vấn đề là ta phải xác định việc như thế nào là bộc lộ sáng chế?
Theo cách hiểu thông thường nhất, bộc lộ sáng chế tại thời điểm tình trạng kỹ
thuật đã biết được thể hiện ở những điểm đó là: sáng chế được mô tả trong
một ấn phẩm; được trình bày trước công chúng bằng miệng, lời nói; và sử
dụng công khai sáng chế đó tức là đưa vào sử dụng sáng chế đó. Trong đó, bộc
lộ qua ấn phẩm đòi hỏi phải có một vật mang tin, có nghĩa là đó là một văn
bản theo nghĩa rộng và phải được phát hành, được công khai dưới bất kỳ hình
thức kể cả chào bán hoặc lưu trữ tại thư viện. Đối với dạng bộc lộ qua trình
bày miệng theo ngữ nghĩa, ngụ ý rằng hình thức bộc lộ không nhất thiết phải
ghi nguyên văn lại, và bao gồm các bài giảng và các chương trình phát thanh.

Còn đối với việc bộc lộ qua việc sử dụng công khai, bao gồm trình diễn, trưng
bày trước công chúng và việc sử dụng với mục đích công cộng thực sự. (Cẩm
nang sở hữu trí tuệ - tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới – Năm 2005, trang 19).
Và khi đó một tài liệu chỉ làm mất tính mới của sáng chế nếu đối tượng
sáng chế được nêu rõ trong các dạng bộc lộ, bởi đối tượng được nêu trong yêu
cầu bảo hộ của đơn xin cấp độc quyền sáng chế trong quá trình xét nghiệm
được đem ra so sánh từng yếu tố một với nội dung của từng xuất bản phẩm.

CBHD: NGUYỄN PHAN KHÔI

SVTH: PHẠM HẢI DUY

LUẬN văn LUẬT tư PHÁP bảo hộ QUYỀN sở hữu CÔNG NGHIỆP THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Tài liệu liên quan

Tài liệu bạn tìm kiếm đã sẵn sàng tải về