TRƯỜNG ðẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA LUẬT

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT
KHÓA 29 (2003 - 2007)

ðề tài:

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

Giáo viên hướng dẫn:
Võ Duy Nam

Sinh viên thực hiện:
Huỳnh Thị Thu Linh
MSSV: 5032130
Lớp: Luật Hành chính

Cần Thơ, 7/2007


NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
.........................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................

................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
Trung
tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................


NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN
........................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................

................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
Trung
tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................
................................................................................................................


MỤC LỤC
LỜI NÓI ðẦU ................................................................................................................ 1
CHƯƠNG 1 .................................................................................................................... 3
NHỮNG VẤN ðỀ CHUNG VỀ HÀNH CHÍNH.......................................................... 3

1.1 Lý luận cơ bản về nền hành chính nhà nước......................................................... 3
1.1.1 Khái niệm hành chính..................................................................................... 3
1.1.2 Nền hành chính nhà nước (hành chính công) ................................................ 4
1.1.3 Quá trình phát triển của nền hành chính Việt Nam ....................................... 6
1.1.4 Những ưu ñiểm và yếu kém tồn tại của nền hành chính Việt Nam ................ 7
1.1.4.1 Ưu ñiểm của nền hành chính ................................................................... 7
1.1.4.2 Những yếu kém tồn tại của nền hành chính Việt Nam............................. 7
1.2 Sự cần thiết của cải cách hành chính trong giai ñoạn hiện nay ............................ 9
1.2.1 Khái niệm cải cách hành chính ...................................................................... 9
1.2.2 Quan ñiểm, chủ trương của ðảng và Nhà nước về cải cách hành chính trong
giai ñoạn mới......................................................................................................... 10
1.2.3 Sự cần thiết của cải cách hành chính trong giai ñoạn hiện nay .................. 13
1.2.4 Khó khăn trong cải cách hành chính............................................................ 14
1.2.4.1 Sự lạc hậu về nhận thức ñối với cải cách hành chính ........................... 14
1.2.4.2 Cơ chế ñiều hành cải cách hành chính.................................................. 16
1.2.4.3 Yếu tố con người trong cải cách hành chính......................................... 17
CHƯƠNG 2 .................................................................................................................. 21
THỰC TRẠNG VỀ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH........................................................ 21
Trung
tâmSÓC
HọcTRĂNG
liệu ĐH
Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
Ở TỈNH
.................................................................................................
21
2.1 Nội dung chương trình cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng giai ñoạn 1 (2001 2005).......................................................................................................................... 21
2.1.1 Về cải cách thể chế hành chính nhà nước.................................................... 21
2.1.1.1 Việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật tại tỉnh Sóc Trăng ........... 21
2.1.1.2 Việc rà soát các văn bản quy phạm pháp luật ñã ban hành.................. 23

2.1.1.3 Về việc thực hiện cơ chế “một cửa”...................................................... 23
2.1.3 Xây dựng và nâng cao chất lượng ñội ngũ cán bộ, công chức .................... 26
2.1.4 Cải cách tài chính công................................................................................ 28
2.2 Chương trình cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng giai ñoạn 2 (2006 – 2010) từ
2006 ñến tháng 4 năm 2007 ...................................................................................... 29
2.2.1 Về cải cách thể chế hành chính nhà nước.................................................... 29
2.2.1.1 Công khai thủ tục hành chính................................................................ 29
2.2.1.2 Về việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật..................................... 30
2.2.1.3 Thực hiện cải cách hành chính theo cơ chế “một cửa” ........................ 30
2.2.2 Về cải cách bộ máy hành chính nhà nước.................................................... 36
2.2.3 Xây dựng, nâng cao chất lượng ñội ngũ cán bộ, công chức ........................ 36
2.2.4 Cải cách tài chính công................................................................................ 37
CHƯƠNG 3 .................................................................................................................. 40
PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN................................................. 40
CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH TỈNH SÓC TRĂNG ....................................................... 40
3.1 Những ñịnh hướng cho cải cách nền hành chính nhà nước ................................ 40
3.1.1 Mục tiêu Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai ñoạn
2001 - 2010............................................................................................................ 40


3.1.2 Xây dựng và cũng cố nhận thức về cải cách hành chính ............................. 41
3.1.3 Nghiên cứu áp dụng kinh nghiệm về cải cách hành chính nhà nước của một
số nước trên thế giới.............................................................................................. 42
3.1.4 Tăng cường công tác quản lý nhà nước ñối với cán bộ, công chức ........... 45
3.2 Các giải pháp hoàn thiện cải cách hành chính tỉnh Sóc Trăng ........................... 46
3.2.1 Giải pháp chung cho cải cách hành chính nhà nước................................... 46
3.2.1.1 Cải cách thể chế hành chính.................................................................. 46
3.2.1.2 Cải cách bộ máy hành chính nhà nước ................................................. 46
3.2.1.3 Cải cách công vụ, công chức................................................................. 48
3.2.2 Giải pháp cải cách hành chính tỉnh Sóc Trăng............................................ 49

3.2.3 Một số kiến nghị giúp cho cải cách hành chính tỉnh Sóc Trăng .................. 50
KẾT LUẬN................................................................................................................... 54

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

LỜI NÓI ðẦU

1. Tính cấp thiết của ñề tài
Một nhà nước mạnh giàu và bền vững thì không thể thiếu một bộ máy với cơ
cấu hoạt ñộng tốt, có sự liên kết chặt chẽ và ñặt biệt là có ñược một ñường lối, chủ
trương ñúng ñắn, khoa học. Muốn làm ñược ñiều này khi cần thiết phải tiến hành cải
cách, bởi cải cách sẽ làm khai thông mọi ắch tắt, là tiền ñề phát trển bền vững. Cải
cách hành chính là một yêu cầu khách quan, một nội dung không thể thiếu trong sự
nghiệp ñổi mới của ñất nước. ðại hội ðảng lần thứ VI (1986), khởi xướng công cuộc
ñổi mới ñất nước ñã ñánh dấu một bước ngoặc mới, ñưa ñất nước thoát khỏi tình trạng
khủng hoảng và ñi lên. Dưới sự lãnh ñạo của ðảng, sự chỉ ñạo của Nhà nước, trong
những năm qua công cuộc cải cách hành chính ñã mang lại nhiều thành tựu ñáng kể,
những chuyển biến tích cực cho sự phát triển của ñất nước. Tuy nhiên, so với các nước
tiên tiến có nền cải cách hành chính hiện ñại, thì Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế “tổ
chức bộ máy nhà nước cồng kềnh, trùng lắp chức năng với nhiều tầng nấc trung gian,
thủ tục hành chính phiền hà” – Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương ðảng
khoá VIII. ðể xây dựng một nền hành chính nhà nước thực sự trong sạch và vững
mạnh,
xâyHọc
dựngliệu
một Nhà
chủ,@của

dân,
do dân
vì dân,
có ñủ khảcứu
năng
Trung
tâm
ĐH nước
Cầndân
Thơ
Tài
liệu
họcvàtập
và nghiên
quản lý hiệu quả chúng ta cần phải cố gắng và phát huy hết mọi khả năng của mình.
Thực hiện nghị quyết ðại hội IX, tháng 9 năm 2001, Chính phủ ñã ban hành
Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai ñoạn 2001 - 2010, ñiều này
ñã thể hiện những bước ñi phù hợp của nước ta trong thời kỳ hội nhập. Nhưng ñể ñạt
ñược bước tiến xa hơn trong sự nghiệp cải cách hành chính, không chỉ trông cậy vào
một mình Chính phủ, mà ñòi hỏi sự tiếp thu, thực hiện nghiêm chỉnh của chính quyền
ñịa phương, ñể từ ñó chủ trương cải cách hành chính mới ñược khai thông từ Trung
ương ñến cơ sở, giúp cho Việt Nam có ñược một nền hành chính thực sự trong sạch,
vững mạnh và phát triển. Từ lý do ñó, người viết ñã chọn ñề tài “Cải cách hành chính
ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp” làm bài viết luận văn tốt nghiệp cho
khoá học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu
Cải cách hành chính thực sự là một ñề tài lớn, ñược sự quan tâm của Nhà nước,
của nhân dân và trở thành xu thế chung của thế giới. ðề tài “Cải cách hành chính” thì
hầu như từ trước tới nay mỗi một khoá tốt nghiệp ra trường, các anh chị sinh viên
Khoa Luật ñều có chọn “Cải cách hành chính” ñể nghiên cứu. Nhưng riêng ñề tài

“Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng – Thực trạng và giải pháp” thì từ trước tới nay
chưa có sinh viên nào nghiên cứu, ñiều này gây khó khăn lớn cho người viết vì ñề tài
GVHD: Võ Duy Nam

Trang 1

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

còn quá mới. Bên cạnh ñó, việc tìm hiểu thực tế, xin số liệu cũng gặp nhiều khó khăn,
bài viết này không tránh khỏi nhiều thiếu sót.
3. Phạm vi nghiên cứu
Trong giới hạn của ñề tài, người viết tập trung vào việc tìm hiểu sơ lược quá
trình cải cách hành chính của tỉnh Sóc Trăng từ khi có Chương trình tổng thể cải cách
hành chính nhà nước giai ñoạn 2001 - 2010 ñến nay, từ ñó xem Sóc Trăng ñã làm
ñược những gì trong giai ñoạn này (từ 2001 ñến 2007) và rút ra bài học kinh nghiệm
cho quá trình cải cách, ñồng thời ñề ra những giải pháp nhằm giúp cho tiến trình cải
cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng thời gian tới ñạt kết quả cao hơn.
4. Mục ñích nghiên cứu
Cải cách hành chính ñang là một xu thế chung của nhân loại, cùng với thế giới
Việt Nam cũng ñã và ñang nổ lực cho tiến trình cải cách hành chính. Thế nhưng sự nổ
lực ñó có ñược thực hiện ñồng bộ từ Trung ương ñến ñịa phương không? Với ý nghĩa
ñó, người viết muốn dùng những dòng chử trên những trang giấy về cải cách hành
chính ở tỉnh Sóc Trăng ñể giúp người ñọc hiểu rõ hơn, có cái nhìn ñầy ñủ hơn, cũng
như có ñược câu trả lời cho câu hỏi trên.
5. Phương pháp nghiên cứu
ðể hoàn thành luận văn này người viết ñã sử dụng phương pháp tổng hợp thống
kê số liệu, phân tích và so sánh. Ngoài ra, người viết còn sử dụng phương pháp phân

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
tích luật viết trong những trường hợp cụ thể. Nhưng phương pháp giữ vai trò chủ ñạo
trong suốt quá trình nghiên cứu là phương pháp luận duy vật biện chứng của Marx –
Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Bên cạnh ñó, các quan ñiểm chỉ ñạo của ðảng Cộng sản
Việt Nam về cải cách hành chính cũng ñược người viết kết hợp chặt chẽ.
6. Kết cấu của luận văn
Chương 1: Những vấn ñề chung về hành chính và cải cách hành chính ở Việt
Nam
Chương 2: Thực trạng về cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng
Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện cải cách hành chính tỉnh Sóc
Trăng.
Kết Luận.

GVHD: Võ Duy Nam

Trang 2

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ðỀ CHUNG VỀ HÀNH CHÍNH
VÀ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM
1.1 Lý luận cơ bản về nền hành chính nhà nước
1.1.1 Khái niệm hành chính
Thuật ngữ “hành chính” có gốc từ tiếng La tinh cổ là “Administratio” và ñược
hiểu theo hai nghĩa. Thứ nhất, ñó là giúp ñỡ, hỗ trợ hay phục vụ của một người hay
một nhóm người dành cho một người hay một nhóm người khác. Thứ hai, ñó là quản

lý, hướng dẫn hay cai trị của một người hay một nhóm người dành cho một người hay
một nhóm người khác. Nếu kết hợp hai nghĩa này thì hành chính có tính hai mặt, vừa
quản lý vừa hỗ trợ; vừa phục vụ vừa cai trị.
Trong ðại từ ñiển tiếng Việt, thuật ngữ hành chính chỉ những gì “thuộc phạm vi
quản lý của Nhà nước theo luật ñịnh”1 hoặc những gì “thuộc những công việc giấy tờ,
văn thư, kế toán trong cơ quan Nhà nước”2. Như vậy, ở ñây hành chính ñược hiểu là
những công việc chỉ liên quan ñến cơ quan nhà nước. Theo gốc từ Hán - Việt, hành
chính có nghĩa là sự thi hành những chính sách và pháp luật của Chính phủ3, cũng tức
là hoạt ñộng quản lý Nhà nước.
Nhưng quan ñiểm hiện ñại về hành chính cho rằng, hành chính là một dạng
Trung
tâm
@của
Tài
liệu
học
vàquản
nghiên
cứu
quản lý ñặtHọc
biệt, liệu
khôngĐH
phảiCần
chỉ làThơ
quản lý
Nhà
nước,
màtập
còn là
lý trong

một
nhóm người, một tổ chức trong xã hội, là hoạt ñộng hoặc tiến trình chủ yếu có liên
quan ñến những biện pháp ñể thực thi những mục tiêu, nhiệm vụ ñã ñược vạch sẵn.
Khi có hai người trở lên cùng hợp tác ñể thực hiện một mục tiêu chung mà một cá
nhân không làm ñược thì ở ñó xuất hiện thể thức thô sơ của quản lý nói chung, và hành
chính là một dạng của sự quản lý ñó.
Trong khoa học Luật Hành chính Việt Nam thuật ngữ hành chính ñược áp dụng
theo nghĩa thông dụng nhất ñó là hoạt ñộng quản lý, Chính phủ - cơ quan Hành pháp,
cơ quan ñứng ñầu bộ máy quản lý nhà nước, ñược gọi là “cơ quan hành chính nhà
nước cao nhất”.
Từ những quan niệm về hành chính nêu trên, có thể hiểu “hành chính là một
dạng ñặc thù của quản lý, ñiều hành trong bất kỳ một cơ quan, tổ chức, một nhóm
người nào có hoạt ñộng chung, trong ñó có sự phân công trách nhiệm và xác ñịnh rõ
ràng về quyền, nghĩa vụ và có sự phối hợp chặt chẽ dưới sự chỉ huy, ñiều khiển bằng
mệnh lệnh thông qua quan hệ quyền lực - phục tùng nhằm ñạt ñược những mục ñích
chung”.
1

GS.PTS. Nguyễn Như Ý (chủ biên): ðại từ ñiển tiếng Việt, Nxb. Văn hóa - thông tin, 1998, tr.779
Sdd, tr.779.
3
ðào Duy Anh. Giản yếu Hán - Việt từ ñiển. Nxb Minh Tân, Paris, 1951, tr.364
2

GVHD: Võ Duy Nam

Trang 3

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh



Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

1.1.2 Nền hành chính nhà nước (hành chính công)
Khái niệm hành chính công xuất hiện và ñược sử dụng rất phổ biến ở các nước
có nền kinh tế thị trường phát triển mạnh, nơi mà khu vực tư nhân ñóng vai trò quan
trọng. Hành chính công là một khái niệm dùng ñể phân biệt với “hành chính tư”. Sự
khác nhau căn bản ở ñây nằm ở hai khái niệm “công” và “tư” của bộ máy hành pháp.
Hành chính công là hoạt ñộng của Nhà nước, của các cơ quan nhà nước, mang tính
quyền lực Nhà nước, sử dụng quyền lực nhà nước ñể quản lý công việc của Nhà nước
nhằm phục vụ lợi ích chung hay lợi ích riêng hợp pháp của công dân. Trên thực tế, sự
phát triển hành chính hiện ñại ngày nay cho thấy sự phân ñịnh phạm vi giữa hành
chính công và hành chính tư chỉ là tương ñối, không thật rành mạch, dứt khoát. Việc
xác ñịnh nơi nào “công” chấm dứt và “tư” bắt ñầu không phải dễ dàng, bởi ngày nay,
ở nhiều nước phát triển, sự tham gia của khu vực tư nhân vào các lĩnh vực hoạt ñộng
công (chủ yếu là cung cấp dịch vụ công cộng như y tế, giáo dục, vệ sinh công cộng…)
vốn trước kia chỉ ñược xem là trách nhiệm của Nhà nước (khu vực công), ñã tạo nên sự
ñan xen ngày càng mạnh mẽ giữa hai khu vực.
Bộ máy nhà nước ngày càng không giữ toàn bộ ñộc quyền hoạt ñộng trong một
số lĩnh vực, nhất là trong lĩnh vực dịch vụ phục vụ xã hội, mà trao một phần cho các tổ
chức tư nhân hay dưới hình thức công - tư hợp doanh, nhằm ñạt hiệu quả kinh tế - xã
hội cao hơn. Hơn nữa, xu hướng áp dụng các phương thức quản lý kinh doanh hiện ñại
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
vào hệ thống hành chính công nhằm nâng cao hiệu quả và tiết kiệm của hành chính
công càng làm cho việc phân biệt phạm vi và phương thức hoạt ñộng của hành chính
công và hành chính tư ngày càng khó khăn.

Ở Việt Nam, nền hành chính nhà nước có thể ñược xem xét trong sự tác
ñộng:
- Sự lãnh ñạo của ðảng Cộng sản Việt Nam ñối với Nhà nước và ñối với

hệ thống thực thi quyền hành pháp (hệ thống hành chính nhà nước);
- Sự tham gia của các tổ chức chính trị xã hội (Mặt trận tổ quốc Việt
Nam, Tổng liên ñoàn lao ñộng Việt Nam, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, ðoàn
Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội nông dân Việt Nam, Hội cựu chiến
binh) và công dân;
- Các thể chế nhà nước.
Nếu chỉ quan tâm ñến các yếu tố bên trong của nền hành chính nhà nước,
ta có các yếu tố ñược mô tả bằng sơ ñồ:

GVHD: Võ Duy Nam

Trang 4

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

ðội ngũ công
chức và hoạt
ñộng của họ
Hệ thống tổ
chức bộ máy
hành chính nhà
nước

Thể chế của
nền hành
chính nhà
nước

Nguồn lực công
bảo ñảm nền hành
chính hoạt ñộng

Nền hành chính với 4 yếu tố cấu thành
Nhưng nền hành chính nhà nước có thể chia ra các yếu tố thuộc bên trong bộ
máy hành chính nhà nước và các yếu tố tác ñộng, ảnh hưởng ñến hoạt ñộng của nền
hành chính, ñiều ñó có thể mô tả bằng sơ ñồ:
Các yếu tố tác ñộng:
- Sự lãnh ñạo của ðảng
Trung -tâm
Học
ĐHtổ Cần
Sự tham
gialiệu
của các
chức
chính trị - xã hội và công dân
- Khuôn khổ pháp luật

Thơ

Các yếu tố bên trong:
- Thể chế hành chính
@ Tài
liệu bộ
học
vàchính
nghiên
- Tổ chức

máytập
hành
- Công chức - công vụ
- Nguồn lực công

cứu

Nền hành chính nhà nước với nghĩa rộng
Ở các nước, hành chính công có thể nhìn nhận theo ba khía cạnh sau:
Thứ nhất, hành chính công luôn luôn mang tính quyền lực, vì thế, còn gọi
“quyền hành chính” là công quyền. ðây là một nhân tố cấu thành quan trọng của
quyền hành pháp (bao gồm quyền lập quy và quyền hành chính). Quyền lập quy là
quyền ban hành các văn bản pháp quy dưới Luật, do các cơ quan trong hệ thống hành
pháp thực hiện nhằm thi hành Luật. Quyền hành chính là quyền tổ chức và quản lý bộ
máy hành chính ñể tiến hành các công việc của Nhà nước, quyền cai quản tất cả các
lĩnh vực hoạt ñộng của ñời sống xã hội theo pháp luật và bằng pháp luật do các cơ
quan hành chính nhà nước thực hiện với tư cách là người ñại diện cho Nhà nước.
Thứ hai, hành chính công là một thể chế. Nó ñược hình thành bởi hệ thống các
cơ quan công quyền, bao gồm: Chính phủ, các Bộ, chính quyền ñịa phương, các tổ
chức công. Hệ thống các cơ quan này có thẩm quyền tổ chức và ñiều hành các quá
GVHD: Võ Duy Nam

Trang 5

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

trình kinh tế - xã hội và các hoạt ñộng của các tổ chức hoặc các công dân bằng các văn

bản pháp quy dưới Luật.
Thứ ba, hành chính công là hành ñộng. Nó ñảm nhận các công việc từ bình
thường có tính sự vụ, cụ thể hàng ngày cho ñến các vấn ñề phức tạp, có tính chiến lược
trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, giúp cho nhà quản lý chỉ ñạo, ñiều hành
công việc.
Từ những phân tích trên có thể ñi ñến một ñịnh nghĩa chung nhất về hành chính
công (hành chính nhà nước) như sau: “hành chính công (hành chính nhà nước) là sự
tác ñộng có tổ chức và ñiều chỉnh bằng quyền lực nhà nước ñối với các quá trình xã
hội và hành vi hoạt ñộng của công dân, do các cơ quan trong hệ thống hành pháp từ
trung ương ñến cơ sở tiến hành trên cơ sở các quy ñịnh của pháp luật nhằm thực hiện
những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước, phát triển các mối quan hệ xã hội, duy
trì trật tự, an ninh, thỏa mãn các nhu cầu hợp pháp của công dân”.
1.1.3 Quá trình phát triển của nền hành chính Việt Nam
Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng
hòa ra ñời ñã mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc Việt Nam. ðây cũng
chính là lúc ra của Chính phủ - cơ quan thực thi quyền hành pháp. Bởi thắng lợi của
một cuộc cách mạng nào cũng ñều ñưa ñến sự ra ñời một nhà nước. Chính tính chất
của cuộc cách mạng ñã quyết ñịnh số phận nền hành chính của Nhà nước ñó sau này.
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
Theo tinh thần Hiến pháp 1946, nhân dân là chủ quyền của Nhà nước. Nhân
dân bầu ra cơ quan ñại diện có quyền cao nhất nước gọi là “Nghị Viện nhân dân”, cơ
quan hành chính cao nhất của toàn quốc là “Chính phủ”. Chính phủ do Chủ tịch nước
ñứng ñầu, người ñứng ñầu chọn nhân sự cho Nội các, Nghị viện nhân dân chỉ phê
chuẩn. Chính quyền nhà nước theo Hiến Pháp 1946 tập trung vào nhánh quyền lực
hành pháp, Chủ tịch nước vừa ñứng ñầu Nhà nước vừa ñứng ñầu Chính phủ.
Hiến pháp 1959, Chính phủ về cơ bản ñã có những thay ñổi so với Hiến pháp
1946. Cơ quan hành chính cao nhất lúc này có tên là “Hội ñồng Chính phủ” là cơ
quan chấp hành của cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. ðứng ñầu Hội ñồng Chính
phủ lúc này là Thủ tướng. Như vậy, Hiến pháp 1959 ñã tách chức vụ Chủ tịch nước ra
khỏi cơ quan Hành pháp. Nhìn chung, chức năng hành pháp không thay ñổi nhiều,

nhưng quyền lực ñã giảm ñi rõ rệt. Một số lĩnh vực như quân sự, ngoại giao, ñược
chuyển cho Quốc hội và Chủ tịch nước.
Sau khi thống nhất ñất nước, chính là lúc cả nước ñi lên chủ nghĩa xã hội ñòi
hỏi cần có những thay ñổi nhất ñịnh trong tổ chức ñiều hành. Trong bối cảnh chung
ñó, Hiến pháp 1980 ñã ñưa ra những thay ñổi quan trọng liên quan ñến nền hành chính
nhà nước. Hội ñồng Nhà nước là cơ quan cao nhất hoạt ñộng thường xuyên của Quốc
hội, là Chủ tịch nước tập thể của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Cơ quan
GVHD: Võ Duy Nam

Trang 6

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

hành pháp lúc này có tên là “Hội ñồng Bộ trưởng”. Quyền hạn của Hội ñồng Bộ
trưởng giai ñoạn này bị hạn chế rất nhiều, nếu không nói là mờ nhạt. ðây cũng là giai
ñoạn biểu hiện nhiều yếu kém, tính bao cấp, tính hình thức, sự chồng chéo giữa các thể
chế ðảng và Nhà nước trong lãnh ñạo và quản lý, hoạt ñộng của nền hành chính nhà
nước, khủng hoảng kinh tế - xã hội kéo dài.
Hiến pháp 1992, cơ quan hành chính cao nhất ñược gọi là Chính Phủ. Vai trò,
quyền hạn của Chính phủ ñược thay ñổi theo hướng phân ñịnh rõ chức năng quản lý
nhà nước. ðứng ñầu Chính phủ là Thủ tướng Chính phủ, một thành phần quan trọng
của Chính phủ ñó là các Bộ trưởng và cấp tương ñương. Chính quyền ñịa phương
ñược chia làm 3 cấp: tỉnh, huyện và xã. Với hệ thống nền hành chính thống nhất, khoa
học từ trung ương ñến ñịa phương, nước ta ñã và ñang hoạt ñộng có hiệu quả. Tuy
nhiên, do hoàn cảnh mang tính lịch sử, Việt Nam cần tiến hành cải cách nền hành
chính nhà nước ñể thật sự trở thành một ñất nước mạnh, giàu.
1.1.4 Những ưu ñiểm và yếu kém tồn tại của nền hành chính Việt Nam

1.1.4.1 Ưu ñiểm của nền hành chính
Nền hành chính nhà nước dưới sự lãnh ñạo của ðảng Cộng sản Việt Nam ñều
thực hiện quyền lực của nhân dân, gắn với ý chí và lợi ích của nhân dân, thể hiện ñược
bản chất của một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân.
Luôn luôn là một bộ phận hợp thành của hệ thống chính trị, phục vụ nhiệm vụ
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
chính trị do ðảng lãnh ñạo, thực hiện chức năng hành pháp của quản lý nhà nước ngày
càng có hiệu quả.
Có nhiều văn bản pháp quy mới, tiến bộ về tổ chức bộ máy nhà nước, về hành
chính nhà nước, về các thể chế, các thủ tục hành chính.
Có một ñội ngũ những người quản lý nhà nước và công chức có tinh thần yêu
nước và yêu chủ nghĩa xã hội, ñược ñào tạo và bồi dưỡng về chính trị, chuyên môn,
khoa học – kỹ thuật, có tinh thần tôn trọng sự lãnh ñạo của ðảng và lợi ích của nhân
dân.
Bộ máy nhà nước và hành chính nhà nước có phát huy hiệu lực góp phần vào
thắng lợi của công cuộc cách mạng, kháng chiến và kiến quốc, vào những thắng lợi
của ñổi mới, nhất là về kinh tế những năm gần ñây.
1.1.4.2 Những yếu kém tồn tại của nền hành chính Việt Nam
Trong những năm qua, cơ cấu tổ chức của Chính phủ tuy có chuyển biến nhưng
vẫn còn tồn tại nhiều yếu kém, còn có sự trùng lắp, chồng chéo về chức năng, nhiệm
vụ giữa các cơ quan trong Chính phủ. Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung
ương ðảng khóa VIII tại ðại hội ñại biểu toàn quốc của ðảng khóa IX nhận ñịnh: “tổ
chức bộ máy nhà nước cồng kềnh, trùng lắp chức năng với nhiều tầng nấc trung gian
và những thủ tục hành chính phiền hà, không ít trường hợp trên và dưới, Trung ương
GVHD: Võ Duy Nam

Trang 7

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh



Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

và ñịa phương hoạt ñộng không thống nhất, gây khó khăn cho việc phát triển kinh tế xã hội và làm giảm ñộng lực phát triển”4.
ðánh giá những yếu kém của nền hành chính nhà nước, Chương trình tổng thể
cải cách hành chính nhà nước giai ñoạn 2001 - 2010 nêu rõ:
- Chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của bộ máy hành chính trong nền kinh tế
thị trường ñịnh hướng xã hội chủ nghĩa chưa ñược xác ñịnh thật rõ và phù hợp, sự phân
công, phân cấp giữa các ngành và các cấp chưa thật rành mạch;
- Hệ thống thể chế hành chính chưa ñồng bộ, còn chồng chéo và thiếu thống
nhất, thủ tục hành chính trên nhiều lĩnh vực còn rườm rà, phức tạp, trật tự, kỷ cương
chưa nghiêm;
- Tổ chức bộ máy còn cồng kềnh, nhiều tầng nấc, phương thức quản lý hành
chính vừa tập trung quan liêu lại vừa phân tán, chưa thông suốt.
Kết luận của hội nghị lần thứ 6 Ban chấp hành Trung ương ðảng khóa IX về
tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 3 khóa VII, Nghị quyết Trung ương 3 và
Nghị quyết Trung ương 7 khóa VIII về công tác tổ chức và cán bộ, ñánh giá: “Chính
phủ còn nhiều ñầu mối trực thuộc, thủ tục hành chính còn rườm rà và nhiều biểu hiện
tiêu cực, hiệu lực và hiệu quả quản lý của chính quyền các cấp còn nhiều mặt yếu
kém”5. Thủ tục hành chính là cơ sở và ñiều kiện cần thiết ñể cơ quan nhà nước giải
Trung
tâm
Học
ĐH bảo
Cầnñảm
Thơ
@ và
Tàilợiliệu
tập của
và nghiên

quyết
công
việcliệu
của dân,
quyền
ích học
hợp pháp
người dân.cứu
Tuy
nhiên, hiện nay thủ tục hành chính vẫn chưa phục vụ tốt nhu cầu của dân trên cơ sở kỷ
cương, pháp chế. ðiều nổi bậc nhất là, tục hành chính hiện nay có quá nhiều cơ quan
nhà nước các cấp ban hành, thiếu thống nhất, các cấp chính quyền không nắm bắt
ñược hết. Bản thân các thủ tục thì lại quá rườm rà, nhiều tầng, nấc, nhiều cửa, một số
trường hợp không rõ ràng, không công khai và bị thay ñổi một cách tùy tiện. Trong
ñiều kiện cả nước ñang ñấu tranh với tệ nạn quan liêu, cửa quyền, tham nhũng, thì thủ
tục hành chính như thế không những ñã gây lãng phí về thời gian, vật chất, trở ngại
cho giao lưu hợp tác quốc tế mà còn làm suy giảm hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà
nước, và ñặt biệt là giảm lòng tin của nhân dân ñối với Nhà nước.
ðể bộ máy hành chính hoạt ñộng có hiệu quả chúng ta cần có một ñội ngũ cán
bộ, công chức hợp lý, có năng lực, ñây là một ñiều kiện cơ bản ñối với mọi nhà nước.
Trong thời gian vừa qua căn cứ vào sự vận hành của bộ máy nhà nước chứng tỏ ñội
ngũ này còn tồn tại những vấn ñề rất cơ bản như: chưa ngang tầm với nhiệm vụ, còn
hạn chế cả về năng lực chuyên môn và tinh thần trách nhiệm một bộ phận không nhỏ
4

ðảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện ðại hội ñại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
2002, tr.77
5
ðảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Hội nghị lần thứ 6 Ban chấp hành Trung ương ðảng khóa IX, Nxb. Chính
trị quốc gia, Hà nội.2002, tr.226


GVHD: Võ Duy Nam

Trang 8

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

ñã bị thoái hóa, biến chất. Cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường, một số cán bộ,
công chức ñã có biểu hiện quan liêu, cửa quyền, tham nhũng… Có một tác giả ñã nói:
“Chủ nghĩa hoan liêu là một thứ bệnh hoạn của một chế ñộ tự cho phép mình ñứng
trên nhân dân”. Mác xem ñó như là một con bạch tuộc, một ký sinh trùng bịt hết các
lỗ chân lông của cơ thể xã hội và Nhà nước, một cục bướu ung thư cần phải cắt bỏ
ngay. Cái cục bướu quan liêu này, về bản chất, về lý thuyết, về ñạo lý, tất yếu là xa lạ
với chủ nghĩa xã hội, không thể tồn tại trong chế ñộ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước xã
hội chủ nghĩa.
Nền hành chính nước ta trước ñây tuy dựa trên cơ sở dân chủ, song nó lại là
một cơ cấu kinh tế chỉ có thành phần kinh tế quốc doanh và tập thể dựa trên chế ñộ
công hữu xã hội chủ nghĩa, và ñược quản lý theo cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan
liêu bao cấp, hạn chế tối ña và loại bỏ cơ chế thị trường. Bản thân cơ cấu kinh tế và cơ
chế ñó lại ñòi hỏi một bộ máy nhà nước với phương thức quản lý quan liêu, dẫn ñến
hậu quả là hạn chế và thủ tiêu năng các lực sản xuất, tính năng ñộng, sáng tạo của
người lao ñộng. Chủ nghĩa quan liêu vốn ñã là mảnh ñất thuận lợi cho nạn tham ô,
lãng phí, khi chuyển sang nền kinh tế thị trường thì nạn tham ô, lãng phí lại có cơ hội
phát triển cực kỳ nguy hiểm, làm nảy nở lối sống “tiền là trên hết”, và từ ñó tham
nhũng ñã trở thành quốc nạn. Bộ máy nhà nước, mà trực tiếp là nền hành chính không
còn tâm
giữ ñược

trong
Từ Thơ
những@
người
“ñàytập
tớ của
biến cứu
thành
Trung
Họctính
liệu
ĐHsạch.
Cần
Tàiphải
liệulàhọc
vàdân”,
nghiên
những “ông quan cách mạng”, làm trong sạch nền hành chính không chỉ ñơn giản là
giáo dục, trừng phạt, mà cần xây dựng cơ cấu tổ chức và cơ chế của nền hành chính
trên cơ sở những nguyên tắc khoa học, không tạo ra những sơ hở, những kích thích
cho những hành vi quan liêu, cửa quyền, tham nhũng, ñặt biệt là trong ñiều kiện kinh
tế thị trường.
1.2 Sự cần thiết của cải cách hành chính trong giai ñoạn hiện nay
1.2.1 Khái niệm cải cách hành chính
Theo một số tác giả Trung Quốc cải cách hành chính ñược hiểu là một hành vi
hành chính, nhằm nâng cao hiệu suất hành chính, cải biến chế ñộ, phương pháp hành
chính cũ, xây dựng chế ñộ, phương thức hành chính mới trong phạm vi Chính phủ.
Tác giả còn phân biệt nghĩa hẹp và nghĩa rộng của khái niệm. Theo nghĩa hẹp, cải cách
hành chính là cải cách thể chế hành chính và bộ máy hành chính của Chính phủ. Theo
nghĩa rộng, nó bao gồm cả cải cách phương pháp, phương thức hành chính, chức năng

hành chính, chế ñộ công chức và các nguyên tắc hành chính trọng yếu khác.
Tác giả người Mỹ G.E.Caiden trong cuốn sách ñầu tiên của mình, khi nghiên
cứu về cải cách hành chính ông ñịnh nghĩa là “sự tác ñộng nhân tạo của việc chuyển
ñổi hành chính chống lại sự kháng cự”. Ông giải thích ba ñặt ñiểm của cải cách hành
GVHD: Võ Duy Nam

Trang 9

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

chính thể hiện trong ñịnh nghĩa của mình. Thứ nhất, cải cách hành chính là nhân tạo
bởi vì nó do con người làm ra, có chủ ñịnh, có kế hoạch, nó không phải ngẩu nhiên, tự
nhiên hay tự ñộng, nó ñược tác ñộng bởi vì nó bao gồm sự thuyết phục, lý giải và kể
cả ñe dọa dùng hình phạt nếu cần. Thứ hai, cải cách hành chính thừa nhận triển vọng
sẽ có sự chống ñối và yêu cầu sự nỗ lực ñể vượt qua sự chống ñối. Thứ ba, cải cách
hành chính hàm ý ñạo ñức, có mục tiêu ñạo ñức, nó ñược tiến hành với niềm tin là kết
quả cuối cùng sẽ luôn luôn tốt hơn nguyên trạng.
Mặc dù cải cách hành chính có thể xảy ra với cách tổ chức khác nhau, song
người ta thường ñề cập tới nó dưới góc ñộ nền hành chính công với các dẫn chứng rút
ra từ khu vực công. Khi ñề cập như vậy, ta có thể ñi tới một ñịnh nghĩa trong ñiều kiện
hiện nay là: “tác ñộng có kế hoạch lên toàn bộ hay một số bộ phận của hệ thống hành
chính ñể làm cho hoạt ñộng của nó có hiệu lực, hiệu quả, năng suất và chất lượng cao
hơn”. Ở ñây cần làm rõ một số khái niệm.
Hiệu lực: Từ ñiển Pháp Việt – Pháp luật Hành chính ñịnh nghĩa hiệu lực là khả
năng và tác dụng thực tế của một cơ quan, một tổ chức, một nhà nước thực hiện có kết
quả chức năng quản lý của mình.
Hiệu quả: ðạt ñược những gì dự kiến từ trước, sử dụng các biện pháp tối ưu ñể

biến các dự ñịnh, kế hoạch ñặt ra từ ban ñầu thành hiện thực. Cách thức tốt nhất tiết
Trung
ĐH
Thơ
@ lực
Tàiñầu
liệu
tập
vàra nghiên
cứu
kiệmtâm
nhất Học
ñể kếtliệu
hợp và
sử Cần
dụng các
nguồn
vàohọc
ñể sản
sinh
các kết quả
ñầu
ra cao hơn.
Năng suất: Tổng số các kết quả ñạt ñược khi phối hợp các ñầu vào ñể sản sinh
ra các kết quả ñầu ra. Theo một số cách hiểu thì năng suất là sự phối hợp tốt giữa hiệu
lực và hiệu quả.
Chất lượng: Từ ñiển Bách khoa toàn thư Việt Nam ñịnh nghĩa là sự biểu thị
những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn ñịnh tương ñối của sự
vật phân biệt nó với các sự vật khác.
1.2.2 Quan ñiểm, chủ trương của ðảng và Nhà nước về cải cách hành chính

trong giai ñoạn mới
Cải cách hành chính ở Việt Nam là công việc mới mẻ, chưa có tiền lệ, lại diễn
ra trong ñiều kiện thiếu kiến thức và kinh nghiệm về quản lý hành chính nhà nước
trong thời kỳ mới, có nhiều vấn ñề phải vừa làm, vừa tìm tòi rút kinh nghiệm. Vì vậy
việc hình thành quan ñiểm và những nguyên tắc cơ bản chỉ ñạo công cuộc cải cách
hành chính cũng như ñề ra những nội dung, phương hướng, chủ trương, giải pháp thực
hiện trong từng giai ñoạn là một quá trình tìm tòi sáng tạo không ngừng, là một quá
trình nhận thức liên tục, thống nhất trong tiến trình ñổi mới ñược khởi ñầu từ ðại hội
VI của ðảng Cộng sản Việt Nam năm 1986.
GVHD: Võ Duy Nam

Trang 10

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

Từ xác ñịnh những nguyên nhân của tình hình khủng hoảng kinh tế – xã hội
trầm trọng, ðại hội VI ñã chỉ rõ nguyên nhân của mọi nguyên nhân là công tác tổ chức
và ñề ra chủ trương thực hiện một cuộc cải cách lớn về tổ chức bộ máy các cơ quan
nhà nước. Thực hiện Nghị quyết ðại hội VI, tổ chức bộ máy nhà nước ñã ñược sắp
xếp lại một bước theo hướng gọn nhẹ, bớt ñầu mối. Tuy nhiên, nhìn chung tổ chức và
biên chế của bộ máy nhà nước vẫn còn quá cồng kềnh, nặng nề.
Cương lĩnh xây dựng ñất nước trong thời kỳ quá ñộ lên chủ nghĩa xã hội, chiến
lược ổn ñịnh và phát triển kinh tế – xã hội ñến năm 2000 do ðại hội VII thông qua ñã
khẳng ñịnh bước tiến về lý luận, nhận thức về nền hành chính nhà nước. Cương lĩnh ñã
nêu: “Nhà nước phải có ñủ quyền lực và có ñủ khả năng ñịnh ra luật pháp về tổ chức,
quản lý mọi mặt ñời sống xã hội bằng pháp luật. Sửa ñổi hệ thống tổ chức nhà nước,
cải cách bộ máy hành chính, kiện toàn các cơ quan lập pháp ñể thực hiện có hiệu quả

chức năng quản lý của Nhà nước”. Chiến lược cũng nêu trọng tâm cải cách “nhằm
vào hệ thống hành chính với nội dung chính là xây dựng một hệ thống hành chính và
quản lý hành chính nhà nước thông suốt, có ñủ quyền lực, năng lực, hiệu quả”.
Thực hiện Nghị quyết ðại hội VII, tháng 4/1992, Quốc hội nước Cộng hoà xã
hội chủ nghĩa Việt Nam ñã thông qua Hiến pháp mới thay thế Hiến pháp 1980. Hiến
pháp 1992 thể hiện sự nhận thức ñầy ñủ hơn về phân công, phối hợp giữa 3 quyền,
Lập pháp, Hành pháp và Tư pháp trong tổng thể quyền lực thống nhất của Nhà nước.
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
Sau ðại hội VII, từ 1992 ñến 1995 là giai ñoạn phát triển mạnh tư duy, quan
niệm, nhận thức của ðảng về nền hành chính nhà nước và về cải cách hành chính. Hội
nghị Trung ương 8 khoá VII (1/1995) ñánh dấu bước phát triển mới về xây dựng và
phát triển nền hành chính nhà nước. Cải cách một bước nền hành chính nhà nước ñược
xác ñịnh là trọng tâm của việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước, với mục tiêu
là xây dựng một nền hành chính trong sạch có ñủ năng lực, sử dụng ñúng quyền lực và
từng bước hiện ñại hoá ñể quản lý có hiệu lực và hiệu quả công việc của nhà nước,
thúc ñẩy xã hội phát triển lành mạnh, ñúng hướng, phục vụ ñắc lực ñời sống nhân dân,
xây dựng nếp sống và làm việc theo pháp luật trong xã hội. Lần ñầu tiên ba nội dung
chủ yếu của cải cách hành chính nhà nước ñược trình bày một cách hệ thống trong
Nghị quyết Trung ương 8, ñó là cải cách thể chế của nền hành chính, chấn chỉnh tổ
chức bộ máy và xây dựng ñội ngũ cán bộ, công chức.
Việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 8 khoá VII ñã mở ra một giai ñoạn mới,
giai ñoạn chuyển biến thật sự trong cải cách hành chính ở nước ta. Có thể nói Nghị
quyết Trung ương 8 (khoá VII) có ý nghĩa quan trọng thúc ñẩy tiến trình cải cách hành
chính của 20 năm ñổi mới vừa qua.
Tiếp tục khẳng ñịnh cải cách hành chính là trọng tâm của việc xây dựng, hoàn
thiện Nhà nước trong những năm trước mắt, Nghị quyết ðại hội ðảng toàn quốc lần
GVHD: Võ Duy Nam

Trang 11


SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

thứ VIII (năm 1996) nhấn mạnh yêu cầu tiến hành cải cách hành chính ñồng bộ, dựa
trên cơ sở pháp luật, coi ñó là một giải pháp cơ bản ñể thực hiện các nhiệm vụ, mục
tiêu chủ yếu của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 1996 - 2000.
Với tinh thần ñẩy mạnh cải cách hành chính ñược ñề ra trong Nghị quyết Trung
ương 8 (khoá VII) một cách tích cực theo chương trình, kế hoạch, Nghị quyết ðại hội
VIII nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng hệ thống pháp luật phù hợp với cơ chế mới, cải
tiến quy trình xây dựng và ban hành văn bản pháp luật của Chính phủ, ñồng thời tiếp
tục ñẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, và sắp xếp lại bộ máy hành chính từ Trung
ương ñến ñịa phương, hợp nhất một số cơ quan quản lý chuyên ngành về kinh tế trên
cơ sở xác ñịnh rõ và thực hiện ñúng chức năng quản lý nhà nước của các bộ, ngành.
Theo ñó, bốn ñiểm bổ sung quan trọng trong ñịnh hướng cải cách ñược Nghị quyết ñề
ra là:
- Phân ñịnh rõ thẩm quyền và trách nhiệm của từng cấp hành chính;
- Tiếp tục nghiên cứu ñể cụ thể hoá sự phân cấp quản lý nhà nước giữa các cơ
quan của Chính phủ với chính quyền tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương;
- ðổi mới chế ñộ công chức và công vụ (bao gồm sửa ñổi quy chế thi tuyển, bồi
dưỡng, ñào tạo mới và trẻ hoá ñội ngũ cán bộ, công chức, kiên quyết xử lý và sa thải
những người thoái hoá, biến chất; tăng cường biện pháp và phối hợp lực lượng ñẩy
mạnh ñấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, cửa quyền trong bộ máy quản lý nhà
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
nước và các tổ chức kinh tế nhà nước);
- Thành lập Toà án hành chính và thực hiện xã hội hoá ñối với một số hoạt ñộng
thuộc lĩnh vực dịch vụ công.
Hội nghị lần thứ 3 của Ban Chấp hành Trung ương (khoá VIII) họp tháng 6
năm 1997 ra Nghị quyết về phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tiếp tục xây dựng

nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Một trong những chủ trương và giải
pháp lớn về cải cách hành chính ñược nhấn mạnh trong Nghị quyết quan trọng này là
bảo ñảm thực hiện dân chủ hóa ñời sống chính trị của xã hội, giữ vững và phát huy bản
chất tốt ñẹp của Nhà nước, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng và
bảo vệ nhà nước, trong giám sát hoạt ñộng của bộ máy nhà nước và hoạt ñộng của cán
bộ, công chức. Từ ñó, Chính phủ ban hành các quy chế thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Trong việc xây dựng chiến lược về cán bộ cho thời kỳ ñẩy mạnh công nghiệp
hoá, hiện ñại hoá ñất nước ñến năm 2020, Nghị quyết Trung ương 3 ñặc biệt nhấn
mạnh nhiệm vụ xây dựng ñội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất và năng lực, coi ñó
là yếu tố quyết ñịnh ñến chất lượng bộ máy nhà nước. Cán bộ lãnh ñạo phải ñược ñào
tạo, bồi dưỡng kiến thức toàn diện, ñược bố trí, ñiều ñộng theo nhu cầu và lợi ích của
ñất nước.

GVHD: Võ Duy Nam

Trang 12

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

Nghị quyết Trung ương 6 (lần 2), Nghị quyết Trung ương 7 (khoá VIII), ñã biểu
thị một quyết tâm chính trị rất lớn về việc tiếp tục tiến hành cải cách hành chính, ñặt
cải cách hành chính trong tổng thể của ñổi mới hệ thống chính trị.
Từ việc kiểm ñiểm tình hình và rút kinh nghiệm thực tiễn, ðảng ñã ñi ñến
khẳng ñịnh, trong ñiều kiện một ñảng cầm quyền, sự ñổi mới chưa ñồng bộ các tổ
chức trong hệ thống chính trị là trở ngại lớn của công cuộc cải cách hành chính trong
thời gian qua. Không thể tiến hành cải cách riêng nền hành chính tách rời sự ñổi mới
tổ chức và phương thức lãnh ñạo của ðảng, ñổi mới tổ chức và phương thức hoạt ñộng

của các ñoàn thể nhân dân. Cũng không thể cải cách hành chính một cách biệt lập mà
không ñồng thời ñổi mới tổ chức và cơ chế hoạt ñộng của các cơ quan lập pháp, cơ
quan tư pháp.
Từ nhận thức ñó, Nghị quyết Trung ương 7 (khoá VIII) ñề ra chủ trương tiến
hành sắp xếp lại tổ chức bộ máy ñảng và các tổ chức trong hệ thống chính trị gắn liền
với cải cách hành chính theo hướng tinh gọn, hoạt ñộng có hiệu lực, hiệu quả. ðồng
thời, với việc kiên quyết sắp xếp một bước bộ máy các tổ chức trong hệ thống chính
trị, thực hiện tinh giảm biên chế, cải cách chính sách tiền lương.
ðại hội IX (năm 2001) bên cạnh việc khẳng ñịnh mục tiêu xây dựng nền hành
chính nhà nước dân chủ, trong sạch, vững mạnh, từng bước hiện ñại hoá ñã ñưa ra một
loạt chủ trương, giải pháp có ý nghĩa quan trọng trong cải cách hành chính thời gian
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
tới như ñiều chỉnh chức năng và cải tiến phương thức hoạt ñộng của Chính phủ,
nguyên tắc bộ quản lý ña ngành, ña lĩnh vực; phân công, phân cấp; tách cơ quan hành
chính công quyền với tổ chức sự nghiệp, dịch vụ công; tiếp tục cải cách doanh nghiệp
nhà nước, tách rõ chức năng quản lý nhà nước với sản xuất kinh doanh của các doanh
nghiệp; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính; xây dựng ñội ngũ cán bộ, công chức trong
sạch, có năng lực; thiết lập trật tự kỷ cương, chống quan liêu, tham nhũng.
1.2.3 Sự cần thiết của cải cách hành chính trong giai ñoạn hiện nay
Nhìn chung, tốc ñộ cải cách hành chính nước ta còn chậm, chưa nhất quán, hiệu
quả còn thấp. Nền hành chính vẫn tụt hậu so với tốc ñộ và yêu cầu cải cách của nền
hành chính hiện ñại và yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Tình trạng chung là nhiều cán
bộ lãnh ñạo và cán bộ công chức ngại thực hiện cơ chế “một cửa”, do ngại bị bó buộc,
ngại bị rút bớt quân số và lợi ích cục bộ… Trên thực tế, tuy là “một cửa” nhưng vẫn
còn nhiều “ổ khóa” không những gây trở ngại cho việc cải cách hành chính, mà còn
gây trở ngại cho việc thực hiện chủ trương của ðảng, chính sách và luật pháp của Nhà
nước.
Trước hết, cần khẳng ñịnh ñại bộ phận ñội ngũ cán bộ, công chức của chúng ta
ñã vượt qua nhiều khó khăn, thử thách góp phần quyết ñịnh những thành tựu của sự
nghiệp ñổi mới ñất nước. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận không nhỏ cán bộ, công

GVHD: Võ Duy Nam

Trang 13

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

chức, kể cả một số cán bộ, ðảng viên cao cấp thiếu tu dưỡng, rèn luyện bản thân, phai
nhạt lý tưởng, tha hóa về ñạo ñức, lối sống, chưa thực sự lấy việc phục vụ nhân dân
làm mục tiêu hàng ñầu, quan hệ của họ với nhân dân thậm chí còn mang dấu ấn cai trị
theo kiểu ban phát, thiếu bình ñẳng, thiếu tôn trọng. Nghị quyết Trung ương 3, khóa
VIII, nhận ñịnh: "một bộ phận cán bộ thoái hóa, biến chất về ñạo ñức, lối sống, lợi
dụng chức quyền ñể tham nhũng, làm giàu bất chính, lãng phí của công, quan liêu, ức
hiếp dân, gia trưởng ñộc ñoán, có tham vọng cá nhân, cục bộ, cơ hội, kém ý thức tổ
chức kỷ luật, gây mất ñoàn kết nội bộ nghiêm trọng"6. ðáng chú ý là số lượng cán bộ,
công chức bị xử lý kỷ luật và truy cứu trách nhiệm hình sự, trong ñó có cả một số cán
bộ cao cấp của ðảng và Nhà nước, trong những năm gần ñây ngày càng tăng. ðiều ñó
ñang làm xói mòn bản chất cách mạng của ñội ngũ cán bộ, công chức, làm suy giảm
uy tín của ðảng và niềm tin của nhân dân ñối với chế ñộ.
Công cuộc ñổi mới ñang tiến bước và nó ñòi hỏi phải thực hiện cơ chế làm chủ
của nhân dân thông qua các cơ quan ñại diện ñược bầu cử dân chủ, có thực quyền và
bằng các hình thức dân chủ trực tiếp, bảo ñảm bằng thể chế quyền của dân ñược biết,
ñược bàn, ñược làm và ñược kiểm tra công việc của các cơ quan, các công chức nhà
nước. Chính sách và pháp luật của Nhà nước muốn ñi vào cuộc sống của người dân thì
cần phải có một bộ máy hành chính ñủ mạnh thì chính sách và pháp luật mới ñược
thực thi tốt. Trong quản lý hành chính, người dân cũng như các doanh nghiệp trong
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
nước và doanh nghiệp có vốn ñầu tư nước ngoài vẫn phàn nàn về thủ tục hành chính

rườm rà, phiền toái. Hiện tượng sách nhiễu, vòi vĩnh còn diễn ra phổ biến ở các cơ
quan hành chính các cấp, nhất là trong lĩnh vực ñầu tư, xây dựng cơ bản, tài chính, cấp
giấy chứng nhận quyền sử dụng ñất và quyền sở hữu nhà, cấp chứng chỉ quy hoạch,
giới thiệu ñịa ñiểm cho các dự án ñầu tư. Sự mở rộng quan hệ ña phương, ña dạng ñòi
hỏi thể chế hành chính và ñội ngũ cán bộ phải thích ứng với pháp luật và thông lệ quốc
tế, ñồng thời giữ vững tính ñộc lập tự chủ, bảo vệ lợi ích quốc gia. Yêu cầu này ngày
càng bức xúc khi Việt Nam gia nhập ASEAN với tư cách là thành viên ñầy ñủ và tham
gia nhiều tổ chức quốc tế khác như WTO, APEC.
1.2.4 Khó khăn trong cải cách hành chính
1.2.4.1 Sự lạc hậu về nhận thức ñối với cải cách hành chính
Trong ñiều kiện của nước ta, một ñất nước với nền kinh tế tập trung quan liêu
bao cấp chuyển sang nền kinh tế thị trường, thì vấn ñề trang bị cơ sở lý luận về nhà
nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, về vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị
trường, về cải cách hành chính nhà nước lại càng trở nên quan trọng và cần thiết hơn.

6

Hồ Chí Minh: Sdd, tập 1, tr.263

GVHD: Võ Duy Nam

Trang 14

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

a. Nhận thức về nhà nước pháp quyền
Có luận ñiểm cho rằng: vấn ñề cải cách hành chính phải ñược bắt ñầu từ ñổi

mới nhận thức về Nhà nước, ñặt biệt là nhà nước pháp quyền trong ñiều kiện hiện nay.
Xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền Việt Nam là một vấn ñề còn rất mới mẻ
ñối với chúng ta. Do hoàn cảnh lịch sử, chúng ta ñã phải duy trì khá lâu nền hành
chính theo cơ chế cũ. Cách tư duy và phương pháp quản lý cũ ñã tạo ra sức ỳ rất lớn
làm chậm quá trình ñổi mới, cơ sở lý luận về xây dựng nhà nước pháp quyền chưa
ñược hoàn chỉnh, việc triển khai cải cách hành chính thường làm theo phương châm
“vừa làm vừa rút kinh nghiệm”. Cải cách nền hành chính nhà nước chậm so với yêu
cầu và tốc ñộ phát triển kinh tế - xã hội. Thực tiễn những năm qua cho thấy, ñể cải
cách hành chính ñạt hiệu quả, trước hết cần ñổi mới tư duy nhận thức về nhà nước
pháp quyền và vai trò của nó trong phát triển kinh tế - xã hội giai ñoạn hiện nay.
b. Nhận thức về vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế thị trường
Ba mươi năm qua, từ năm 1975 cho ñến nay, có thể ñược nhìn nhận là ba mươi
năm phấn ñấu của toàn thể dân tộc ta trên những chặng ñường quanh co, gian khổ ñể
thực hiện các quyền tự do, dân chủ trên ñất nước Việt Nam, thực hiện ñiều mà Bác Hồ
ñã trịnh trọng tuyên bố ngày 2-9-1945 “mọi người sinh ra tự do và bình ñẳng”. Công
cuộc ñổi mới từ khoán trong nông nghiệp, xé rào trong doanh nghiệp nhà nước, bỏ
“ngăn sông cấm chợ” trong thương nghiệp, bỏ ñộc quyền ngoại thương, nhân dân
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
ñược tự do kinh doanh tất cả những ngành nghề mà pháp luật không cấm… là một quá
trình dài, ngày càng mở rộng quyền tự do kinh doanh của người dân ñã ñược khẳng
ñịnh long trọng trong Hiến pháp nhưng ñã bị Nhà nước “cầm nhầm”, “giữ hộ” quá
lâu. Cải cách phải tiếp tục với những bước tiến cơ bản trong cải cách bộ máy nhà
nước, chuyển từ bộ máy cai trị, kiểm soát sang một bộ máy phục vụ dân, một bộ máy
“của dân, do dân và vì dân” thật sự, Abraham Lincoln ñã nói phải làm rõ một cách cụ
thể từng tiêu chí “của dân” là gì, “do dân” ở ñâu và “vì dân” như thế nào, và cách
làm duy nhất ñúng và thực hiện ñầy ñủ các quyền dân chủ của người dân, trong ñó có
quyền ñược tiếp cận thông tin, quyền ñược kiểm soát bộ máy nhà nước. Chỉ có phát
huy dân chủ của người dân và thông qua người dân mới có thể cải cách bộ máy nhà
nước. Một nhà nước mạnh, thực sự do dân, vì dân, có cơ chế ñiều hành khoa học hợp
lý, thì nền kinh tế ñó chắc chắn sẽ phát triển và ngược lại. Ở mọi giai ñoạn của nền

kinh tế thị trường, Nhà nước luôn giữ vai trò quyết ñịnh trong phát triển kinh tế - xã
hội. Vai trò, khả năng của nhà nước trong ñiều tiết, phát triển nền kinh tế lại phụ thuộc
vào cấu trúc và cơ chế vận hành của nền hành chính.
Theo logic phát triển xét trên mối quan hệ nhà nước với nền kinh tế, thì cùng
với những nấc thang phát triển của nền kinh tế thị trường, tất yếu ñòi hỏi phải thường
xuyên cải cách nền hành chính nhà nước. Vai trò của mỗi nhà nước có ñược cũng cố
GVHD: Võ Duy Nam

Trang 15

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

và giữ vững hay không phụ thuộc vào khả năng thích ứng của nhà nước ñó với nền
kinh tế hiện ñại thông qua những biện pháp cải cách hành chính. Như vậy, cải cách
hành chính là một giải pháp ñể nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, nâng cao
vai trò nhà nước trong nền kinh tế thị trường.
c. Nhận thức ñối với cải cách nền hành chính
Chưa nhận thức và quán triệt sâu sắc quan ñiểm của ðảng về hệ thống chính trị
trong ñiều kiện một ðảng cầm quyền. Chậm tổng kết thực tiễn và nghiên cứu khoa học
về tổ chức và lý luận về cải cách hành chính. Nhận thức nhiệm vụ cải cách hành chính
còn ñơn giản, chưa thấy hết vị trí và tầm quan trọng của nhiệm vụ này trong xây dựng
và hoàn thiện nhà nước. Chưa thấy ñược cải cách hành chính là công việc khó khăn,
nhạy cảm và phức tạp, ñụng chạm ñến quyền lợi của các tổ chức và con người, ñòi hỏi
phải có thời gian khắc phục. Từ ñó dẫn ñến bệnh chủ quan, duy ý chí chủ nghĩa cá
nhân cục bộ bản vị, tư tưởng bao cấp, bình quân chủ nghĩa trong hoạch ñịnh chính
sách.
1.2.4.2 Cơ chế ñiều hành cải cách hành chính

Trước hết cần khẳng ñịnh rằng: cơ chế ñiều hành có vai trò quyết ñịnh tới chất
lượng của quá trình cải cách hành chính. Những tồn tại yếu kém trong cơ chế ñiều
hành cũng là nguyên nhân, rào cản làm chậm tiến trình cải cách hành chính trong thời
gian vừa qua. ðể chỉ ñạo cải cách hành chính có hiệu quả, Chính phủ ñã thành lập Ban
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
Chỉ ñạo cải cách hành chính do Thủ Tướng Chính phủ làm trưởng ban. ðiều này thể
hiện sự quan tâm của ðảng và Nhà nước ta ñối với công cuộc cải cách hành chính.
Nhờ sự quan tâm ñó mà kết quả cải cách hành chính của ta những năm qua ñạt ñược
một số kết quả ñáng ghi nhận. Tuy nhiên, cải cách hành chính là công việc mới mẻ ñối
với chúng ta cho nên những vấn ñề về nguyên tắc, về biện pháp tiến hành, về mô hình
cải cách... tức là về cơ chế ñiều hành nói chung vẫn cần có sự bổ sung phân tích rút
kinh nghiệm.
Theo quan ñiểm của ðảng ta, quyền lực nhà nước là thống nhất, không phân
chia, nhưng có sự phân công hợp lý và phối hợp chặt chẽ giữa ba quyền: Lập pháp,
Hành pháp và Tư pháp. Sự nghiệp ñổi mới yêu cầu phải tiến hành ñồng bộ cải cách lập
pháp, cải cách tư pháp và cải cách hành chính. Trong ba cuộc cải cách này thì cải cách
hành chính ñược xác ñịnh là trọng tâm của xây dựng và kiện toàn bộ máy nhà nước.
Mặc khác, xuất phát từ ñặt trưng của hệ thống chính trị nước ta có một ðảng duy nhất
cầm quyền, do ñó cải cách hành chính không thể tách rời việc ñổi mới hệ thống chính
trị. Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ 7 khoá VIII (tháng 8 - 1999) ñã khẳng
ñịnh: “trong ñiều kiện một ðảng cầm quyền, sự ñổi mới chưa ñồng bộ các tổ chức
trong hệ thống chính trị là trở ngạy lớn của công cuộc cải cách hành chính thời gian
vừa qua”. Có thể nói, mối quan hệ giữa bộ máy hành chính nhà nước với các bộ phận
GVHD: Võ Duy Nam

Trang 16

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh



Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

khác trong hệ thống chính trị là vấn ñề lớn và phức tạp, nếu không ñược giải quyết
ñúng ñắn và ñồng bộ thì sẽ không thể tiến hành cải cách hành chính có kết quả. ðây
cũng chính là vấn ñề có liên quan tới cơ chế ñiều hành trong cải cách hành chính.
1.2.4.3 Yếu tố con người trong cải cách hành chính
a. Lực cảng từ phía ñội ngũ cán bộ, công chức
Báo cáo tổng kết cải cách hành chính của Ban Chỉ ñạo cải cách hành chính cuối
tháng 4 - 2006 vừa qua ñã nêu những mặt tồn tại, hạn chế làm cho nền hành chính nhà
nước vốn lạc hậu so với mặt bằng trong khu vực và thế giới lại có nguy cơ tụt hậu hơn
nữa so với tốc ñộ cải cách của các nền hành chính hiện ñại. Có thể thấy, nguyên nhân
của mọi nguyên nhân vẫn là vấn ñề con người - ñội ngũ cán bộ, công chức. Cán bộ tốt
hay kém còn chịu sự tác ñộng của các yếu tố tổ chức, thể chế, cơ chế, chính sách, hoàn
cảnh kinh tế, môi trường xã hội…
* Chính sách về biên chế và cơ chế ưu ñãi cán bộ, công chức, trước hết là cán
bộ, công chức ở các vị trí lãnh ñạo.
Biên chế là một vấn ñề thuộc chế ñộ chính sách của Nhà nước ñối với cán bộ,
công chức nhà nước ra ñời cách ñây mấy chục năm. Biên chế tuy thể hiện sự bao cấp
và sự bảo hiểm mang tính nhân ñạo của Nhà nước ñối với cán bộ, công chức, nhưng
nó cũng lại biến cơ quan nhà nước thành môi trường nuôi dưỡng sự thụ ñộng, dựa
dẫm, trì trệ của một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức. Cán bộ, công chức ñã
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
thuộc diện biên chế chỉ trừ khi vi phạm pháp luật, còn làm việc chây ỳ, vô thưởng vô
phạt, học nghề này làm việc khác, thậm chí làm sai, làm hỏng cũng ít bị phạt lương,
mất việc làm.
Trong thời kỳ quá ñộ, những chuyển biến về kinh tế - xã hội thường diễn ra
nhanh chóng, làm nẩy sinh những tình huống bất thường ngoài dự ñoán nên nhiều cơ
quan, cấp chính quyền khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ vẫn phải giữ nguyên biên
chế, thậm chí tăng thêm biên chế và tuyển dụng thêm lao ñộng hợp ñồng. Tình trạng
ñó ñã làm cho chi phí hành chính tăng lên, hiện tượng chờ việc, chia việc tiếp tục duy

trì dẫn ñến thu nhập của cán bộ, công chức giảm sút so với thực tế.
Một vấn ñề khác, việc phân bổ chỉ tiêu và xác ñịnh ñối tượng ñi học bồi dưỡng
nâng ngạch chuyên viên chính và chuyên viên cao cấp ở một số nơi, chủ yếu dành cho
các vị trí lãnh ñạo. Những cán bộ, công chức này sau khi học xong sẽ ñược xếp vào
ngạch lương cao hơn, có người rút ngắn ñược vài bậc. Một cơ chế ưu ñãi theo kiểu
"nước chảy chỗ trũng" như vậy cũng ñã trở thành một trong các nguyên nhân giải
thích vì sao hầu hết cán bộ, công chức ñều muốn làm lãnh ñạo và các cơ quan, cấp
chính quyền nhà nước vẫn chưa xây dựng ñược một ñội ngũ chuyên gia "ñầu ñàn",
chuyên viên giỏi, thực tài ñể chuyên làm tư vấn, xây dựng ñề án, phân tích, tham mưu
chính sách. Khi một cơ chế chính sách ñưa ñến hệ quả thực tế là số ñông cán bộ, công
GVHD: Võ Duy Nam

Trang 17

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

chức coi Nhà nước như là nơi an toàn, nhàn nhã, ổn ñịnh, lợi dụng danh nghĩa Nhà
nước ñể mưu lợi cá nhân thì yêu cầu mục tiêu mà cải cách hành chính ñặt ra là xây
dựng bộ máy gọn nhẹ, biên chế tinh giản và cán bộ, công chức thành thạo chuyên
môn, nghiệp vụ theo hướng chuyên nghiệp hoá sẽ gặp nhiều khó khăn, trở ngại.
* Công tác ñào tạo, bồi dưỡng vẫn có biểu hiện chạy theo thành tích hình thức
và có phần chủ quan, phiến diện.
Hiện nay, nhu cầu về dạy và học các kiến thức quản lý nhà nước, hành chính,
pháp luật, ngoại ngữ, tin học… ñể phục vụ cho cải cách hành chính tăng lên rất cao.
Ngoài các kiến thức chuyên môn khác, các kiến thức về hành chính và quản lý hành
chính nhà nước của cán bộ, công chức ñã trở nên lạc hậu và thiếu hụt trước yêu cầu cải
cách hành chính. Mặt khác, do yêu cầu cấp bách của việc ñào tạo, bồi dưỡng cán bộ,

công chức ñể phục vụ cải cách hành chính và do trước ñây, nước ta chưa quan tâm
nhiều ñến việc dạy và học hành chính nên ñội ngũ giáo viên dạy về hành chính và
quản lý hành chính nhà nước ở cấp trung ương cũng như ở ñịa phương hầu hết ñược
tuyển dụng từ nhiều nguồn, với nhiều loại hình bằng cấp chuyên môn khác nhau.
Trước thực tế ñó, những giáo trình, tài liệu về hành chính và quản lý hành chính nhà
nước do các giáo viên biên soạn khó tránh khỏi có chỗ sao chép, xào xáo, chắp vá,
trùng lắp, lý thuyết chung chung, xa rời thực tế và không bám sát nhu cầu của người
học. ðó cũng là một nguyên nhân giải thích vì sao số lượng cán bộ hành chính ñược ñi
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
ñào tạo, bồi dưỡng về hành chính và quản lý hành chính trong cả nước tăng lên hàng
năm, nhưng nội dung, mục ñích "học ñể làm việc", nghĩa là học ñể vận dụng, thực
hành thành thạo kỹ năng, nghiệp vụ hành chính, giỏi về thực hành quản lý vẫn chưa
ñược cả cơ quan quản lý, cơ quan có chức năng ñào tạo, bồi dưỡng và ña số học viên
thật sự coi trọng.
* Cơ chế thực hành dân chủ trong các cơ quan, các cấp hành chính chưa
thường xuyên, ñều khắp khiến cho cán bộ, công chức thiếu ñộng lực tinh thần, tình
cảm và sự quyết tâm tiến hành cải cách.
Nhà nước ta mang bản chất dân chủ. Thể chế dân chủ ñã có, nhưng sự thực
hành dân chủ trong các cơ quan, các cấp hành chính vẫn chưa thường xuyên, ñều khắp
và chưa trở thành nếp sinh hoạt văn hoá công sở. Lý luận và thực tiễn ñều cho thấy ở
cơ quan, cấp chính quyền nào thiếu sự thực hành dân chủ thì ở ñó không bảo ñảm duy
trì ñược trật tự, kỷ cương công vụ; ở ñó sẽ có những người lãnh ñạo thiếu quyết tâm và
trách nhiệm chính trị ñể tiến hành cải cách; ở ñó cán bộ, công chức không phát huy
ñược tinh thần sáng tạo, không ñề xuất ñược các sáng kiến, giải pháp về cải cách hành
chính.
Cải cách hành chính không gắn với thực hành dân chủ, xây dựng văn hoá, văn
minh công sở thì cải cách hành chính cũng chỉ là hình thức, cán bộ, công chức vẫn ở
GVHD: Võ Duy Nam

Trang 18


SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

trong tình trạng bị ñộng, phụ thuộc, trì trệ, dựa dẫm, ỷ lại vào cấp trên. Thiếu sự thực
hành dân chủ và ñi liền với nó thả lỏng kỷ cương, kỷ luật lao ñộng sẽ làm công sở trở
thành môi trường thuận lợi cho việc phát triển hiện tượng bè phái, mất ñoàn kết, né
tránh, ñùn ñẩy của không ít cán bộ, công chức. Môi trường làm việc ñó không thể tạo
ñược ñộng lực tinh thần, tình cảm cho ñông ñảo cán bộ, công chức có tâm huyết làm
việc. Từ ñó, một số cán bộ, công chức sinh ra nản chí, giảm sút niềm tin, phai nhạt lý
tưởng; một số khác thì thể hiện thái ñộ lạnh lùng, vô cảm, thiếu văn hoá, vô trách
nhiệm, thiếu ý thức trong hoạt ñộng công vụ và phục vụ nhân dân.
b. Lực cảng từ phía quần chúng nhân dân
Nhân dân không phải là chủ thể, cũng không phải là ñối tượng của cải cách
hành chính, nhưng nhân dân lại có vai trò to lớn trong cải cách hành chính. Thứ nhất,
nhân dân thành lập nên Nhà nước. Thứ hai, nhân dân ñóng thuế ñể duy trì bộ máy nhà
nước và các hoạt ñộng của bộ máy ñó. Vì vậy, suy cho cùng, nhân dân chính là lực
lượng quan trọng nhất có quyền ñòi hỏi Nhà nước tiến hành cải cách hành chính và
giám sát việc Nhà nước thực hiện cải cách này. Tuy nhiên, một khi nhân dân không
nhận thức ñược vai trò và lợi ích của mình trong cải cách hành chính, khi bản thân Nhà
nước không biết dựa vào dân ñể tạo ra ñộng lực cho cải cách hành chính thì sự thiếu
hiểu biết và tâm lý tiểu nông, ý thức dân chủ còn thấp kém của người dân lại tạo ñiều
kiện duy trì cơ chế quản lý lạc hậu, quan liêu, bao cấp. Những lực cảng từ phía nhân
Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu
dân có thể nêu là:
- Do ñặc ñiểm từ một nước phong kiến nửa thuộc ñịa tiến lên chủ nghĩa xã hội
bỏ qua giai ñoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, vì vây, ña số nhân dân, kể cả lớp trẻ và
không ít người lao ñộng (thậm chí cả ðảng viên, cán bộ, công chức) ý thức dân chủ

chưa cao, còn thờ ơ trước vấn ñề bầu cử, ứng cử; còn tắc trách trong việc lựa chọn
người xứng ñáng cho các cơ quan nhà nước, ít quan tâm và không am hiểu pháp luật.
Tập quán pháp luật chậm hình thành do sức ỳ, do thói quen, ý thức coi “lệ làng cao
hơn phép nước”.
- Tâm lý và lối sống tiểu nông không chỉ ở nông thôn mà ở cả ñô thị, ñó là kiểu
ñô thị trong khung cảnh xã hội nông nghiệp mà tàn dư lạc hậu chưa cải tạo hết, ý thức
dân chủ và năng lực dân chủ, văn hóa pháp luật, văn hóa dân chủ chưa phát triển thành
nhu cầu văn hóa ñể ñịnh hình trong lối sống của cá nhân, càng chưa thành nền nếp,
chuẩn mực trong phương pháp và phong cách làm việc.
- Tâm lý bình quân, thụ ñộng, ỷ lại, trông chờ, thoái thác trách nhiệm, tách rời
quyền và nghĩa vụ dù ñã bị kinh tế thị trường làm cho lung lay ñược một phần nhưng
vẫn còn tỏ ra có sức bám rễ dai dẳng trong ñời sống cá nhân và cộng ñồng (cơ chế xin
– cho là một ví dụ).

GVHD: Võ Duy Nam

Trang 19

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh


Cải cách hành chính ở tỉnh Sóc Trăng - Thực trạng và giải pháp

- Người dân không hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, ngại ngần không dám
ñấu tranh cho những quyền lợi chính ñáng ñó. Hơn thế nữa, nhiều vụ việc khiếu kiện
của nhân dân ñã không ñược giải quyết nhanh chóng, ñúng pháp luật cũng tạo ra sức
cản ñối với người dân. Từ ñó, vai trò của nhân dân trong việc kiểm tra, giám sát hoạt
ñộng của bộ máy hành chính nhà nước ñã không ñược phát huy, tạo ñiều kiện ñể duy
trì sự trì truệ của nền hành chính.
Tháo gỡ các rào cản về phía con người không chỉ là xây dựng ñội ngũ cán bộ,

công chức có trình ñộ, năng lực, phẩm chất và kỹ năng ñáp ứng các ñòi hỏi của một
nền hành chính có hiệu lực, hiệu quả, mà còn khơi dậy tính tích cực tham gia vào cải
cách của quần chúng nhân dân – một lực lượng có vai trò quyết ñịnh trong việc tạo
ñộng lực cho cải cách hành chính trong giai ñoạn tới.

Trung tâm Học liệu ĐH Cần Thơ @ Tài liệu học tập và nghiên cứu

GVHD: Võ Duy Nam

Trang 20

SVTH: Huỳnh Thị Thu Linh