NHỮNG MẶT TIÊU CỰC CỦA THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN.
Yếu tố đầu cơ
Trong lĩnh vực tài chính, đầu cơ là việc mua, bán, nắm giữ, bán khống các loại tài sản tài chính như cổ
phiếu, trái phiều, hàng hoá, tiền tệ, bất động sản, chứng khoán phái sinh nhằm thu lợi từ sự biến
động giá mạnh của chúng. Vì hoạt động đầu cơ áp dụng với các loại tài sản tài chính biến động như
vậy cho nên đầu cơ là một kiểu kinh doanh có rủi ro rất cao.
Nhìn chung thị trường chứng khoán (TTCK) phải chấp nhận đầu cơ. Nhưng có những hành động đầu
cơ bị cấm. Những hành động đầu cơ bị cấm đó là:
Tính chất: Là hành động nhằm tạo ra sức ép lớn về quan hệ cung cầu một loại chứng khoán
nào đó trên thị trường dẫn đến hình thành một giá chứng khoán không giống với giá tồn tại
bình thường, có lợi cho người đầu cơ, gây thiệt hại cho những người khác.
Mục tiêu: Tạo nên một giá giả tạo nhằm: tìm cách nâng giá lên rồi bán tống bán tháo số
chứng khoán cho người mua; giữ giá ổn định ở một mức cao hơn giá thực tế của nó để bán
(cao hơn giá trị thực tế của cổ phiếu); và tìm cách giảm giá xuống rồi mua chứng khoán về
càng nhiều càng tốt.
Các hành dộng đầu cơ, đầu cơ được thực hiện bằng nhiều thủ đoạn khác nhau, tron đó có các loại
chính sau đây: Bán giả, thu hút và hùn vốn.
Bán giả: Là những hành động có giao dịch mua bán chứng khoán nhưng không có việc chuyển giao
sở hữu chứng khoán. Đó là hành động hai người đâu cơ bày ra những vụ giao dịch, họ đưa ra một giá
khác biệt với chiều hướng diễn biến của thị trường mà cả hai đều chấp thuận nhưng không có việc
thanh toán chứng khoán và tiền. Một loại hành động khác: một người đầu cơ đưa ra những lệnh
phối hợp cho hai người môi giới, ông ta bán cổ phiếu cho người môi giới này, rồi mua lại chính loại cổ
phiều đó thông qua người môi giới kia với giá không phù hợp với giá thị trường. Hoặc người đầu cơ
bán đi một số chứng khoán nhờ một người khác thân quen có thể tin tưởng được (thường là người
trong gia đình hoặc bạn bè thường tin tưởng nhau hơn) đồng lõa mua lại toàn bộ số chứng khoán đó
theo giá như các hành động bán ra trên. Mục đích của các hành động này là để kéo giá thị trường tới
một mức giả tạo (không phù hợp với chiều hướng và quan hệ cung cầu bình thường trên thị trường)
tạo ra cơ hội kiếm lời hoặc để tránh một mức lỗ.
Thu hút: Là hành động để đưa hầu hết số cổ phiếu một loại nào đó đang lưu thông trên thị trường
tập trung vào một hoặc một vài người, khiến cho thị trường khan hiếm, giá tăng. Khi giá đã lên tới
đỉnh điểm, người đầu cơ cho rằng đó là mức lợi tối đa thì họ sẽ bán ra. Họ bán số cổ phiếu của mình

và vay cổ phiếu của người khác để bán (bán khống). Thu hút là một hành động rất nguy hiểm đối với
những người bán khống trước đó (người đầu cơ trước bằng cách thu hút), vì những người bán khống
trước đó đã dến thời hạn cần mua để thanh toán.
Hùn vốn: Là hành vi liên kết tạm thời giữa hai hay nhiều người trong một vụ mua bán chứng khoán
để cùng mua cho giá tăng lên, để cùng bán cho giá hạ. Khi giá đã tăng lên hoặc hạ xuống đến một
điểm tối ưu, một người trong số đó mua vào hoặc bán hết ra. Sự hùn vốn nếu có người "tay trong" là
những người đang giữ những vị trí quan trọng có thể tiếp cận hoặc những người nắm rõ thông tin


nội bộ nhanh nhất và chính xác nhất để nhận và sử dụng thông tin đó cho nhóm hùn vốn thực hiện
mua bán chứng khoán có lợi, thì sự hùn vốn này trở thành vi móc ngoặc. Nhưng tất cả các hành vi
đầu cơ nói trên đều bị cấm. Hiện nay Nhà nước đang hoàn thiện hệ thống pháp luật để điều chỉnh
vấn đề này một cách triệt để.

Mua bán nội gián
Giao dịch nội gián là việc mua hoặc bán chứng khoán bởi một người có khả năng tiếp cận các thông
tin bí mật, chưa được công bố về loại chứng khoán đó. Việc mua bán nội bộ có thể bị coi là phạm
pháp hay không thì phụ thuộc vào thời gian mà hành động này được thực hiện. Nó là phạm pháp
nếu các thông tin, tài liệu vẫn chưa được công bố ra ngoài vì như vậy sẽ không công bằng đối với các
nhà đầu tư khác không nắm được các thông tin này. Những người thực hiện mua bán nội bộ thường
sẽ phải trả tiền để mua lại bất kì thông tin nào còn chưa được công bố. Giám đốc không phải là
người duy nhất có khả năng thực hiện hành vi này. Những người như là người môi giới chứng khoán,
thậm chí là các thành viên trong gia đình của giám đốc hay môi giới cũng có thể thực hiện được hoạt
động này.
Mua bán nội bộ sẽ là hợp pháp nếu như các thông tin nội bộ đã được công bố ra ngoài. Vào thời
điểm đó thì những người mua bán nội bộ sẽ không có lợi thế trực tiếp so với các nhà đầu tư khác. Uỷ
ban chứng khoán (SEC) vẫn thường yêu cầu tất cả các nhân viên trong một công ty báo cáo về các
giao dịch của họ. Vì các nhân viên làm việc trong công ty có thể có những hiểu biết, thông tin về tình
hình hoạt động công ty của họ nên sẽ là khôn ngoan nếu các nhà đầu tư xem xét các bản báo cáo
trên để xem xét liệu rằng các nhân viên nội bộ trong công ty có mua bán chứng khoán một cách hợp

pháp hay không.
Xem thêm: />
Mua bán cổ phiếu ngoài thị trường chứng khoán
Nếu việc mua bán này được thực hiện sẽ gây hậu quả khó lường vì bộ phận quản lý sẽ không thể nào
biết được việc chuyển nhượng quyền sở hữu cổ phần của một đơn vị nào đó. Mọi sự mua bán từ
bên ngoài có khả năng tạo áp lực cho các nhà đầu tư khác thậm chí dẫn đến việc khống chế hay thay
đổi lãnh đạo của đơn vị. Vì vậy hầu hết các thị trường chững khoán đều quy định mỗi mua bán cổ
phiếu đã đăng ký với TTCK phải được thực hiện thông qua TTCK.

Tin đồn thất thiệt
Một hiện tượng nổi bật của năm nay là chúng ta phải sống chung với làn sóng các tin đồn, từ gạo,
chứng khoán, đến tỷ giá USD, và mới đây là tăng giá xăng khi giá dầu thế gió có chiều hướng giảm
mạnh.
Trong đời sống nhân loại nói chung, nhất là trong đời sống kinh tế thị trường, luôn tồn tại những tin
đồn đủ loại về các hiện tượng thiên nhiên, tâm linh, những thay đổi về chính sách, nhân sự, chính trị
và muôn mặt khác của đời sống xã hội… Tin đồn ở một số lĩnh vực thường được quan tâm một cách
nghiêm túc và đánh giá cao. Vì thế, nhiều nước trên thế giới có hẳn những viện nghiên cứu có
thương hiệu và uy tín cao, chuyên nghiên cứu về tin đồn và dư luận xã hội, và chúng rất đắt hàng
trước các cuộc bầu cử hoặc trong chiến dịch marketing của các doanh nghiệp.


Tin đồn thông thường là hiện tượng bình thường, thậm chí còn góp phần làm cho cuộc sống thêm
sinh động và đa sắc, là dịp để khởi động các phỏng đoán, các ý tưởng mới và thể hiện tâm lý, trình độ
nhận thức của các bộ phận, tầng lớp xã hội, cũng như còn là thước đo uy tín và hiệu quả quản lý của
một cá nhân, tổ chức và chính phủ. Hơn nữa, cũng có lúc, có nơi, một số giới chức, các tổ chức và cả
các nhà hoạt động chính trị sử dụng tin đồn như một công cụ hữu dụng trong hoạt động của mình.
Tuy nhiên, loại tin đồn đặc thù trong lĩnh vực kinh tế lại có ý nghĩa khác, và thường chúng mang nặng
tính định hướng có mục tiêu hoặc đầu cơ cao. Khi tin đồn được mặc nhiên thừa nhận và trở thành
nhận thức của đông đảo dân chúng sẽ tạo thành sức mạnh khôn lường. Chúng có thể giúp cho ai đó
thu bộn tiền, cũng có khi làm lao đao bao nhiêu số phận cá nhân và cả doanh nghiệp, thậm chí có thể

làm giảm sút căn bản hiệu lực, hiệu quả của một chính sách quản lý nhà nước và làm tổn thất uy tín,
cũng như tiền của quốc gia.
Những tin đồn thất thiệt loại này thường xuất hiện khi có sự không rõ ràng, nhất quán trong chính
sách của cơ quan quản lý, khi chậm hoặc không có những phát ngôn chính thức có liên quan. Có thể,
chúng được cá nhân, nhóm lợi ích nào đó chủ ý tung ra với mục đích định hướng dư luận, tranh thủ
“đục nước béo cò” trước một đám đông hành động mất phương hướng và chủ kiến.
Cũng có khi tin đồn xuất hiện do sự phân tích, đồn thổi kiểu “tam sao thất bản” từ kinh nghiệm quá
khứ, trí tưởng tượng, sự nhẹ dạ cả tin, sự hiếu kỳ và thói ưa buôn chuyện của giới vô công rồi nghề…
UBCKNN cho biết, thời gian gần đây nhiều thông tin đưa ra không chính xác, không có cơ sở về thị
trường chứng khoán, trong đó có các thông tin chưa chính xác về chính sách của Nhà nước về tài
chính, tiền tệ. Những tin đồn này đã có tác động không tốt trên thị trường chứng khoán, ảnh hưởng
tới tâm lý và lợi ích của nhà đầu tư.

Liên tục mua vào một loại cổ phiếu nào đó ở giá cao và bán ra ở giá thấp với
mục tiêu làm ảnh hưởng đến giá của cổ phiếu để đầu cơ.
Không ít nhà đầu tư coi “Mua cao, bán thấp” như một chiến lược đầu tư thu lợi nhuận thực thụ. Họ
bán cổ phiếu ở mức giá thấp với số lượng khác nhau tạo ra một áp lực đẩy giá cổ phiếu ngày một đi
xuống hơn nữa.
Cách thức thực hiện phương thức này ra rất đa dạng, thường lại bằng cách rải các lệnh bán ở mức
dưới tham chiếu và lấp đầy bảng điện tử chứng khoán bằng các lệnh mua cao bán thấp với số lượng
nhỏ. Với chiến lược này, giá cổ phiếu luôn giảm trong khi hàng luôn khan hiếm.
Khi đó, tâm lý của những người đầu tư nhỏ lẻ khác là thấy giá thấp quá sẽ bán ra nhằm ngăn chặn sự
thất thoát. Vì vậy họ thường bán tháo cổ phiếu một cách ngờ nghệch tại mức giá sàn. Hiệu ứng “bầy
đàn” này diễn ra theo quy luật bình thường khiến giá cổ phiếu ngày một đi xuống.
Cuối cùng khi cổ phiếu này xuống một mức giá thấp nhất (theo đánh giá của các nhà đầu tư), họ âm
thầm thu gom mua cổ phiếu đó và nhà đầu tư tự tin hành động của mình sẽ góp phần đẩy giá lên
cao. Cứ thế, hành động này lặp đi lặp lại hết lần này đến lần khác. Và về tổng thể danh mục đầu tư,
các nhà đầu tư thu lời lớn.