Ứng dụng phương pháp chi phí du hành phân tích giá trị giải trí của cụm đảo san hô Hòn Mun, tỉnh Khánh Hòa
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (2.65 MB, 73 trang )
HI) Gh1o Dt.Jc & D~w T<.to
Truong D~)i h9c Kinh te Tp. Hn Chf Minh
•
DE TAl NGHIEN cuu KHOA HOC CAP TRUONG
t•
Ma s6: CS.200 1- 029
Ung dt}ng plttiong Jllt:i}J Chi JJbi Du hanb
J1ban ticlt gi:i trj
giai t•·i ctia ct_lnt d:io san Ito
lion I;Iun, tinh Klt:inlt lloa
rae gia:
Tran V5 Hung Son
Chu nhi~m Bo man Kinh te· Moi tn1ong & Tai nguyen. P. Chu tich Hoi
Kinh te Moi truong Viet Nam. Tot nghi~p kh6a huan luyen ve: Phuong
phcip toan kinh te· lu!;lng nang cao dung cho Kinh te Moi trvong
(EEPSEA, 11/2001); Ouan ly tong hOP vung bb bien (Manila 512001);
Kinh te Moi tnibng & Tai nguyen Thien nhien (los Banos (5/2000); Kinh
te Moi truong (Gothenburg, Sweden 1994); Phan tich chinh sach Moi
trubng (Sweden 1999).
Ph~m
M.A Kinh te· Phat trien, Giang vien Bo man Kinh te Moi trtJbng & Tai
nguyen. Tot nghi~p kh6a huan luy~n ve: Phuong phap toan kinh te IL!!;lng
nang cao dung cho Kinh te Moi truong (EEPSEA. 11/2001); Ouan ly
tong hOP vung bb bien (Manila 5/2001 ); Kinh te Moi truong & Tai
nguyen Thien nhien (los Banos (5/2000)
..
Khanh Nam
TP. HCM, thang l nam 2002
f. '"···~~=~·· ··~:~~- "•··~~ "~""
/'"'':;:;:~'/
t
"'w •••
; ',
!){ g!J ~ :J,----
·----........_~'-'--·-. . . . r~--._..--.._.,.~J
Be) Gh1o Dt,1c &
Truong D~i hQc Kinh
D~w T~)o
te' Tp.
Hfi Chi l.Yiinh
DE TAl NGHIEN cuu KHOA HOC CAP TRUONG
Ma s6: CS.200 1- 029
Ung dt]ng plniong tJitatJ Chi J1bi Du It:\ nit
J1h:1n tich gi:i trj giai tri ctia ct_IJn tl:io san Ito
Jlon
1'\Iuu~
tinlt Kh:inlt lloa
Tran V6 Hung Son
Chu nhi~m Bo man Kinh te· Moi tntong & Tai nguyen. P. Chu tich Hoi
Kinh te M6i truong Viet Nam. Tot nghi~p kh6a huan luy~n ve: Phuong
phap toan kinh te· Iuong nang cao dung cho Kinh te· Moi truong
(EEPSEA, 11/2001); Ouan ly tong hQp vung bo bien (Manila 5/2001);
Kinh te Moi truong & Tai nguyen Thien nhien (Los Banos (5/2000); Kinh
te· Moi truong (Gothenburg, Sweden 1994); Phan tich chinh sach Moi
truong (Sweden 1999).
Ph~m
M.A Kinh te Phat trien, Giang vien B<) man Kinh te Moi truong & Tai
nguyen. Tot nghi~p kh6a huan luy~n ve: Phuong phap toan kinh te Iuong
nang cao dung cho Kinh te Moi truong (EEPSEA, 1112001 ); Ouan ly
tong hQp vung bo bie'n (Manila 5/2001); Kinh te· M61 trubng & Tj1
nguyen Thien nhien (Los Banos (5/2000)
Khanh Nam
TP. HCM. thang 1 nam 2002
Muc
. luc
.
Danh m1,1c bang bi0u, hlnh ............................................................................................. 2
Chtfdng 1........................................................................................................................ 3
GIOI THI~U ·················································································································· 3
1.1
D~tvflnoe ..................................................................................................... 3
M ~IC olch nghien cau .................................................................................... 6
1.2
Pht(t1ng ph<1p nghien cau ............................................................................. 7
1.4
Chtfdng 2 ........................................................................................................................ 9
co Sd L y THUYET ............... ················ ........................ ····· ......................................... l)
2.1
Nen riing ly thuyet .......................................................................................... 9
I
T
' I U\:!c mqt
A soA' k·et
A' yua• ng h.1en
A ctfu
' ............................................................ I .....,
2.om
Chtfdng 3 ...................................................................................................................... 14
l'vlo Hlnh Ung D1,1ng ..................................................................................................... 14
3.1
MC) hlnh Chi phi Du h~111h theo Yung ............................................................ 14
Chuong 4 ...................................................................................................................... 21
A'Q.Nh·A
ua g len C'tfu ................................................................................................... ..,1
Ket
4.1
D~c uitim Cl,lffi uao Hlm Mun ........................................................................ 21
4.2
Ck yeu t6 tac u<)ng den du giiii tri cua Htm Mun ...................................... 23
4.3
U(k ltft_:!ng gia tri giai tri ............................................................................... 26
Chtfdng 5 ...................................................................................................................... 31
Ker Lu~n Ya De Xuflt Chinh s~kh ............................................................................... 32
5.1
Ket Iu~n ........................................................................................................ 32
5.2
De xuat chinh S
De xuat de tai nghien CUll mC:! n)ng hrln trong tuc:!ng lai ............................... 35
Tai li~u tham khao ....................................................................................................... 36
Ph~l I~IC 1 ...................................................................................................................... 38
Ban uo thanh pho Nha Trang ....................................................................................... 38
va Cl,lffi uao Ht)l1 Mun ................................................................................................... 38
Pht,I l~IC 2 ..... ················· ................................................................................................ 39
Bang Phong Van .......................................................................................................... 39
Pht,Iit,IC 3 ······················································································································ 45
M
b' . .
Qt so cac a1 VIet ve Khu bao ton b1en san ho .......................................................... 4)
A
•'
'
A,
.::
•
.::
•
••
•
-
Danh mt.Ic b,)ng bi~u, hinh
B<.lng I: Vi:mg ph£in chia thc:o ngu6n goc kMch tham quan trong m(dc ....................... 15
B:.ing 2: Khu v~(c ph£in chia theo ngu0n gC)c khdch tham quan mfCfc ngoai .................. 16
3 : T~·
,
ong so mau thu tI1~1p ..................................................................................... II'.~)
B ang
B ang 4 : M o ta b.1en so ................................................................................................. . I t)
B:.l.ng 5: Doanh thu va
h.ttJng khach du ljch ti:t nam 199-J. den 2000 ......................... 21
Bang 6: Sif tham <N vao cac ho~t d(>ng t~i Hon Mun (%) ............................................ 22
B'ang 7 : Ha1. d <;~ng th'uc cua
• h'am h...
., g1a1
. '. tn' ................................................... . 23
m quy cau
Bang 8: Chi phi du hanh den Hon Mun
(Bon vj: ngan a6ng) ..................... 27
Bang 9: Ty I~ tham quan tr~n 1,000 t.lftn trnng m(it nam tu tat d cac vung ................ 27
Bang I 0: Ket qua h6i quy du giiii tri t~.ti H\m Mun cua khach trong mtt'k: .................. :?.X
Bang II: Gia trj giai tri cua Cl,lm dao Htm Mun nam 2000 (trit;u dl'mg) ...................... 30
A'
?
?
"
A,
A
,-
so
I·
I
I
I
I
I
I
I
I
I
I.
A
I
I
I
I
I
I
I
I
I
I
I
I
H1In I1 I : £)'
.,. tn' .......................................................................................... . II
tft1ng ca., u g1a1
H'mh 2: Khach t.lu ljch den Nha Trang ti:t nam 199-J. den 2000 ..................................... 22
H!nh 3: E>tti"1ng du giai tri t<;~i Hi"m Mun cua kh~ich trong mtdc .................................... 29
Chu'dng 1
GIOI THitU
'
I·
1.1 Dat va'n d~
Khu vvc duyen hkinh te cib nude ta. Day Ia khu vlfc ct'l tiem nang t~1i nguyen to IOn, Ia m1i t6n t~1i
de h¢ sinh thai khac nhau va duy trl tfnh da
d~mg
sinh hqc. Tuy nhien thco bao
do eua B<) Khoa h9c. Cong ngh~ va M6i Tr'tt(1ng nam 1994 (Sl1n, 199X) v~ tlnh
hlnh moi trttong bien, stf suy thoai va 6 nhiem da bftt dfru xuf1t hi~n t<;ti de vung
bien eua Vi~t Nam: e6 qua nhi~u h~· sinh thai tai nguyen mt')i tn(i'1ng bi khai
thac qua
rn((c:
va do d6 tfnh da tL.tng sinh hqc mtli tn(t'1ng bi~n bj xu\1ng ct\p
nhanh ch6ng. Chfnh phu da c6 gftng giiii quyet van d~ nay nhttng g(tp phai rtlt
nhieu kht'l kh[m do mall thuan giC(a !1l~IC tit'll tang trttting kinh te V~l muc tieu hi\o
v~ m6i trttong. MOt
so khu vvc sinh th
d
Tinh Khanh Hoa nhm d khu vvc Nam Trung B(> c6 dan so kho
ngttoi. Nha Trang nhm dch th~mh ph() H6 Chf Minh 450 km, dch Thu D6 Ha
N(>i 1.280 km. N~m tn~n tuyen quoc h) 1 noi lien mien Bftc va mi~n Nam, c6
san bay va hthien nhien quy hiem nhtt san ho va yen sao, Nha Trang Ia m<)t trong nhii'ng
diem du ljch bien quan tr9ng nhat cua Vi~t Nam.
3
Cum
. (1::\o Hon Mun, nhm tai. vi. tri l2"'v'i B~c va 109"15'kinh Dong, d phia nam
vjnh Nha Trang, each bo biEn khoang Skm, la m()t trong nhung <.llEm du ljch
quan tn;ng nhat cua Nha Trang.
'•
C~1111
lliio Hlm Mun l1L(\1c xac lljnh
l~t
nH)t nhl)m
c:h: lHo nhi), bao gom Hon Mun, Hon M()t, Hon Thm, Hon Mieu va mt)t phan
(hio Hon Tre. c~,~m dao nay dong vai tri'l l~l moi tru'i'1ng s6ng cho cac }O~Ii sinh v~t
biEn nhu' san ho nhanh, tao biEn, di r~ng san ho ... Theo ke ho~lch h~wh u(>ng
b
v~
da
d~mg
sinh hqc
Yi~t
Nam (St1n. 1998), qm1 d
co mt"tc da d~mg sinh h9c biEn cao nhf\t
o Yi~t
Nam. Vi~n H
( 1998) t~li Nha Trang da tien himh di~u tra va ghi nh~n khu V\fC nay c6 muc da
d~ng sinh hQC bi~n cao thu nhl trong khu V\fC voi 65 lo~1i, it hdn
'trung tam da
d~tng
sinh h9c' d Indonexia (70
lo~1i).
San ho
1111)1
chut
1~1 lo~.1i t~ti
SO \'l'fj
nguyen
thien nhien quan trQng d khu V\fC bi~n rna kh6ng phiii ndi nao cung co. Khu V\fC
cl<lo co san h6 (dttt,1c xem Ia ct>ng \'ien duoi bi~n) Ia nt1i t~p trung slf da d~.mg
sinh ht;c cua biEn. m1i cho cac toai
ca. tht1y s~1n. thuy sinh tru fin. sinh tn(ling. 1~1
ndi du ljch l(m bi~n. kham pha ve u~p hoang da, tham quan cong vien muon sac
muon mau du'oi day bi~n. Tai san san h6 t~i Cl,lm
xem ct,~m d
e
ban cho khach du ljch, th~m chi dung Utm v~t li~u xay dlfng ... Y m~t qu
••
•
nu'oc quan ly va khai thac. Cac cong ty nay th6ng thu'ong chi cung cap m¢t s6
djch vt,~ du ljch ddn ghln nhu' bai tam, ghe ngoi, thuc an v. v. M9i ho~t dt)ng kh•k
4
I
1
do de cong ty du ljch tt( nhan diim
nhi~m va cling khong co nguyen de quiin ly
thO'ng nhf\t nao.
C
I
I
I
c6 ltt~1ng luan chuy~n 640.000 tan hang h6a va 18.000 luc;Jt khach trong nam
2000. dang co ke hqach mo rOng gan gap doi, tt( 171 met du dng 10n thanh
204 met (BO Giao thong V~n t
don nh~n lu<;Jng hang h6a gf\p 1,8 ian va lt(t,1ng hanh khach gfip 3 ian.
I
I
Voi tlnh hlnh quc.'in iy nhu v~y, trong nhung nam gan day moi truong bi€'n Nha
Trang va d~c bi~t Cl,lm dao Hun Mun bi xu6ng cap nghiem trqng. Cac ngu()n tai
nguyen bi€'n da va dang bj khai th:.k kh6ng b~n vung. San h6 bj ngu dan khai
I
th
dan boi khai th;,\c qua muc va khong <.1tlng each (den pha qtc m~.mh, thu6c n6).
I
C<'ing Nha Trang md n)ng
I
se
tiep nh(w iuc;Jng tau be !Un dan den nguy ct1 6
nhi~m moi truong nuoc va khong khi cho khu vvc ian c~n rna Hon Mun
H1 mOt
c1i€'n hlnh. Can nho rhng c1,1m diio Hon Mun nhm tren con duong vao dng ct.ia
I tau be.
I
I
Tat ca nhil'ng di~u d6 cho thay rhng moi truong bi€'n khu vvc d<'io H(m Mun
dang bi suy thmli, dan den sv bien mat dan ct.ia cac ngu6n tai nguyen thien
nhien bi€'n. £>i€u nay anh huong trVC tiep den chuc nang cung cap C<\c djch V\J
I
du l!ch ctia c1,1m c1ao.
Ho~t
d<)ng du l!ch ct.ia
c~:~m
c1ao
dutJ~o:
xem c6 vai tro dt'mg
I g6p quan trqng khong chi cho c<)ng c16ng cu dan c1ja phudng rna con cho d n€n
kinh te n6i chung.
I
E>o luang gia tri giai tri rna c1,1m c1<'io mang l~i cho n~n kinh te, phan tfch cac yeu
I
tO' tac c1<)ng len n6, so sanh voi hJi ich mang i~i tu vi~c m(~ r9ng dng Nha Trang,
I
I
5
nghien CL(U kh~i. nftng thanh l~p khu biio ttln bien, 1~1 vi~c 1~1111 can lhiel lnmg llnh
hlnh hi~n nay nhftm b
va djch
I·
Vl,l
moi truong khong c6 gia d th6ng qua di0n hlnh th~(C tien () Vi~t
Nam. Phlil1ng phap va ket qua nghien CL(U se Ut(~1c dttng Etm bai t~p tlnh hut)ng
minh h9a cho chuung "Cac phuung ph<\p c1<1nh gia" (Ia m<)t trong nhung chttl1ng
kh6 va quan tr9ng nhat) trong mtm hqc Phan tich L9i ich- Chi phi va Kinh te
Moi truong Ia mon hQC hi~n dang UUljC giang d~IY t(,li cac tntong
d nt(dc ta va tren the gioi).
1.2 l\tluc dich nghicn cuu
Nghien Cl(U nay c6 cac
ffii,IC
a. Phan tich cac yeu to
1.3 San phfim nghicn cuu va dia chi sit dung
a. San phfim nghien cau Ia ban bao cao phan tich ve gia trj gii\i tri cua qun
dao san ho Hon Mun va cac kien nghj ve chinh sach. Ml)t bl) du li~u thu
th~p qua khao sat t(,li Oja di€'m nghien Clfu chlfa trong dia mem (ffnh kern
se OUl/C dung lam tai
li~U
Slt d1,1ng cho giang d:,1y
Va th~c t~p phan tich du
li~U ling d1,1ng cho ffiO~ hQC ki_nh te' moi truong.
b. Dja chilndi slt d1,1ng :
-
Cac cd quan, ban nganh c6 lien quan C1 tinh Khanh Hoa.
6
B
Ho Chi Minh va cac tnft1ng d~ti hqc kh
d nutk c6 giang d~ty va nghien cll'u rnon kinh te rnoi truong. Ket
qu<.i nghi0n c(fu nay s0 dtmg Uun b~ti t~lp tlnh huC)ng tfng d~mg ly
thuyet <.la h9c dCmg cho sinh vi0n, nghien cau vien.
I·
1.4 PhtMng phap nghicn cuu
Phuong phap luan
Nghien c(ru
n~1y
kh6ng phan tfch d hai rn(tt lt.1i ich va chi phi rna chi
t~p
trung
phan tfch c1anh gia rn~t l<;ii ich rna th6i. Nghien cliu nay sli' dt,mg m<)t so phLfong
ph
khac v~ hanh vi <.li l<..li tharn quan nhltm x<.k <.ljnh de yeu to tac <.l(mg
Travel Cost Method) <.lu<;1c sll' dl}ng dE xay d~fng <.luong du Ju ljeh eho Hl'>n l\lun
•
va aE ajnh gia gia tri gi;.ii trf cho kh;kh trong nude va kh
So li~u thu ca'p du<;1c thu tMp ttf tai li~u cua TGng Cl}c Th6ng Ke, St1 Du l!ch
Khanh Hoa, Sd Khoa h9c, C6ng
ngh~
va Moi truong Khanh Hoa,
Yi~n
Nghien
ctl'u bi6n Nha Trang, Ban quan ly Ciing Nha Trang.
So Ii~u sd cf\p du<;ic thu th~p thong qua bang phong vf\n, bao gom cac thong tin
v~ h~tnh vi <.li l~i va thong tin kinh te xa h<)i
nhan khach du ljch.·
7
ca nhan. Doi tu<;ing phong va'n Ia ca
Thu th~p s6 li~u sd cf\p si't U\111£ phu\fng phap lf\y mftu h~ th6ng. Khoiing .fOO
miTu Ulf<;fc thu th~p.
Chtio'ng 2
?
~'
,
CO SOL Y THUYET
.
;
I 2.1 N~n tangly thuve't
I
)·
I·
I
Tren thj tntung, mOt san phffm tht(l'1ng c6 thE nh~n bie't ot(l.k va c6 gia d thi
I
trul'1ng. M~t khac, c6 mOt so lo<,1i hang h6a va djch v1,1 l~1i khong c6 gi<\ ci\ thi
I
trul'1ng (g<)i Ia hang h6a va djch V~J phi-thi tn(<'ing). Rf{t nhiEu hang hoa va djch
I
VI,! moi truong Ia hang h6a cong c(mg. co nhung U(lC tfnh kh6ng th~ giao djch
I
tren thi truong. Cho nen c6 thE xem h~mg h6a va djch VI,! moi tn(l'1ng nht( 1~1 lo~li
I
hang h6a va djch VI,! phi thi tn(l'1ng. 80 uanh gia (uo Iuong bhng tien t~) gi
I
cua
I
tht')ng tin ve m6i quan h~ giua hang h6a thi truong va h~mg h6a phi thi lrt(l'1ng.
I
Theo Markandya va Richardson (1993). c6 th~ chia cac pht(l1ng phap uanh gia
I
gia trj hang hoa Va djch VI,! moi trul'5ng thanh ba nh6m:
I
I
lo~ti
hang h6a va djch VI,! phi-thi tn(l'fng
n~ly.
de
nh~l
nghien
cl(U Sl(
lh.mg
( 1) C<1c phudng ph<1p dlfa tren thl'mg tin thi truong trVc tiep ho~c gdn tiep.
chrtng h~n nhu gia trj tai san, tien Iuong. chi tieu cho nhung lo<~i hang hoa
I
I
lien h~ v.v. Phudng phap tieu bieu cua nh6m nay Ia phudng ph
(Travel Cost Method- TCM).
I
(2) Cac phudng phap dVa tren thong tin duc:fc phat biEu trlfc tiep qua b~ing ph<)ng
van khi thi truong khong hi~n huu. Phu'dng phap tieu bi~u cua nhom nay Ia
phudng ph<1p Danh ghi Ngfiu nhien (Contingent Valuation Method- CVM).
(3) Cac phu'ong phap dtfa tren du li~u lieu luljng-uap urig giua s~( thay u6i m:oi
truung va 6 nhiem.
Theo Freeman ( 1993 ), til g6c c.1(> kinh te hqc, cac djch V~l cung cftp bt"1i ht; thf)ng
mf)i tn((1ng c6 hai U(IC uitim quan trqng. Th(( nhf\t, gia tri kinh te cua de djch V~l
n~ty ph~1 thu<)c vao u~c tinh cib chinh h~ th6ng moi tru't'1ng t~t nhien. Th(t hai,
chltc nang cung cf\p djch Vl,l giai tri cua mC)i tru'\)ng dien ra khong thong qua thi
tru'(1ng. M<)t each kh<.lc, khi ht((~ng th~l djch Vl,l giai tri t<.li nH)t dja c.1itim nan
Ol)
nguoi ta khong tra ti~n ho(tc chi td m<)t gia danh nghia khong phan anh dung
ngu6n l~c
bo
ra cho vi~c cung cf\p djch v1,1 do. Do do khong thti di:mg ve vao
c6ng dti do Iuong gia tri cua djch V~l giiii tri. Pht(
ly hdn
Ia xem xet
moi quan h~ giG'a hang h6a c6 gia tn~n thi tru'ong va hang h6a m6i tru'(fng thtmg
qua nhung hanh vi thj tru'ong quan sat Uu'l.1C uti xay difng ham cftu giai tri.
Bti tlm ra gia tri cua djch Vl,l giai tri (khCmg c6 gia d). phl((fng phap thich hl_jp 1~1
xem xet m6i quan h~ giua hang h6a thi truong (chi phi tau xe, khach s~tn, an
uong ... ) va djch Vl,l VUi chdi gi<.li tri
(JU
Jjch) thong qua nhung hanh vi Va J~a
chQn tn?n thi truong quan sat.
Moi ca nhan khi di tham quan m(>t dja ditim nao d6 phai chiu m(>t phi tt>n nhat
•
djnh. Cac
ca
nhan khac nhau khi di du ljch den m(>t dja ditim n~10 do ph
nhung chi phi khac nhau. Phu'dng phap Chi phi Du h~mh uoc luqng gia tri giai tri
cua m<)t ditim du ljch d~a tn?n ph<.'in h<)i cua khach du ljch vOi nhfrng chi phi
khac nhau. Ham ulk lu'qng nhu sau :
V = f(pv. y, q,
P~· s)
V: du du ljch
•
Pv: chi phi du hanh
y: thu nh~p
.q: d~c ditim cua aia ditim du ljch
Ps: chi phi du ljch den di~m thay the'
s : d~c di~m ki.nh te' xa h(>i cua khach du ljch
10
Chi phi
du hanh
•
p~
-M·-···--•o••••Mo
I
I
~
v~
v1
So !.1n
H1nh 1: £ht(1ng du gi~1i trl
TU' ham tl'Oc lu(jng tren, uuong du giai tri Ul(QC xfly d~tng nhu trong h1nh I, bi~u
dien m6i quan h~ giua du giai trf (s6' lul,fng kh
u(>ng gi<.'ii tri (marginal willingness to pay for recreational services).
- -gi<.'ii trf chinh la UUOng--gjj sfin J(mg- tra bien te cho dich
.
-
f)uon\!;
Vll gj~\i
cUll
.
Nhu v~y gia tr! gi<.'ii tri UUQC uanh gia nhu' t(ing gia srin J(mg td sc
di~n tich nhm duoi uu'ong
L1ll\k l1\)
tri.
bang
du.
Phuong phap chi phi du hanh lt:i uu'lJc xay <.!Vng u~ uanh gie:\ cac IQi ich ct'Ia vi~c
giai trf, nhung no ciing co th~ ap d\]ng <.1~ uanh gia bat eli ho<;lt d(>ng nao khi
so
lu<Jng bien u6i tuong ling voi chi phi du hanh bo ra u~ thvc hi~n ho~ll u(>ng u6.
Theo Hanley va Spash (1993), Chi phf du hanh la phuong phap lau doi nhat
trong cac phlidng phap danh gia hang hoa va djch
V\)
phi thj trliong.
Y tut)ng vf:
pht(ong ph<\p nay bat ngu6n ttt Harold Hotelling nam 1947, va dtt
d\]ng r(>ng rai
o ca~ nuoc phat tri~~ ·va g~n day da du(jc ap d\]ng t~i cac nuoc
dang ph
ll
kinh te moi tntong t~li Vi~t Nam- do chtfclng trlnh Kinh te' va Moi tnfl'1ng Dtmg
Nam
A va Khoa Kinh te' Phat tri0'n, b(> ml>n Kinh te Moi tnft'1ng va T~ti nguyen,
D~ti hqc Kinh te' TP.Ho Chi Minh utmg
t6 chlfe, I998).
Vi~e lfng d~tng phtflfng
ph
chua du<.,1e nghien
c(fu.
Nghien c(fu n~ty Hin ddu tien dut,fe thu nghi~m t~ti Yi~t
Nam.
2.2 Tom hide mot sff ke't qua nghien
Phfin duoi day tom dt ket qua mOt
CUll
so nghien cuu tren the gioi v€ gia tr! giiii tri
cua san ho. Co ba phtflfng phap phti bien thtf(fng dul_k dtmg d~ do ltf(!ng gia tr!
gi
Driml ( 1999) da su d~mg phttong phap thay dt)i nang suat <.1~ tim ra gia trj giiii trf
cua Ri_ing San Ho Lon (Great Barrier Reel) abo bi~n phia dong nude Uc Ia 769
tri~u do Ia Uc m<.)t nam. Gi
Ia gia tr! tai chfnh, bao gom chi
tieu cua khach du ljch cho de hn~tt d(>ng giai tri. Driml nhfln m<.tnh rhng gia tr!
tai chinh nay Ia m0t chi sCi huu d~tng
CUa djch
Yl;l
ve mue dl) su d~mg va xu htf<.'fng ph:lt triC~n
giai trf VU do do CO th~ CO dong gop XaC dang cho Vi~c quan
ly cac
quy v€ bao ton. Tuy nhien, gia tr! tfnh du
Hodgson va Dixon ( 1988) cung sti' d~.;~ng phudng phap thay d6i nang sufit d€' do
Iuong t6ng doanh thu du l!ch tu san ho a vung dao Palawan a Philippines. Ca:c
tac ghi da sti' d~mg
s6 li~u v€ kh
1
Gia tri giai lri cua Driml chi bao gom gi:i lri 1ai chinh. TSng gi:i lrj ghli 1ri dung trong nghi0n cti'u n:•y
bao gom th;)ng dll lieu dung va chi tic:u cua khach tham quan (gia tri tai chin h).
12
I
I
I
lttu tru hang ng~lY u~ tlnh toan. Gia tri du lich <.ht<.f<.: Ul(a v0 hi~n t<.li 1~1 6.2XO USD
neu cho phep khai th;,k san ht>, va 13.33-l USD neu cftm khai th{lc
tren gi<1 ajnh la tf1t
S
h\>. d~(a
ca gia tri nay u~u co thE quy cho tlnh tr~mg chf1t ltt<.Jng san
I
h6.
I
I•
Phdn Wn cac nghien
Cl(U
v0 gia tri gi~ii trl do san h{) uc-m h,li <.leu st'( dt,lllg pht(dng
I
phap Chi phf Du hanh (TCM) ho~c phut1ng phap Danh giI
I
I
dE uoc lttc;fng th~ng du tieu dung cthl khach du ljch. Hundle ( 1990) sli' J~;~ng
phttt1ng ph:.ip TCM uanh gi;,i gia trj th(mg Ju tieu dung m<)t nam ci'ta khach du
l!ch Uc va khach qu\)c te
(1\)j
vdi 'Khu vifc san h{)' () (rc (l(\fng ltng Ia
I
117.500.000 USD va 26.700.000 USD. T:.ic gia tiep d6 phan b6 105.600.000
I
USD (thanu
. ~ du tieu duno
e' kh6no
,::, phiii tti'n(J
:: -!!ia tri)
. Ia -!!i
I
trong dieu ki~n c6 tinh toi tat d de u(lc tfnh cua 'Khu vifc san ho'. Htfn nl'(a. tac
I
gi:.l <.:lm sli' d~;~ng phtt<.1ng ph:.ip CYl\1 J~ utk lu\1ng gi:.i trj ctia san ho v~1 su sanh
ket qua voi ket qua cua phuong phap TCM.
I
I
Dixon va c<)ng slf (1993) sii' d~;~ng phut1ng phap CYM uE ttoc ltttjng gia sin long
tra cho Cong vien biEn Bonaire (Madagascar). Gia san long trii trung blnh Ia
I
27,-l USD va t6ng tMng du tieu dung Ia 325.000 USD.
I
Gi:.i trj giili trf duong nhu chi em ph
ciia san ho. Spurgeon ( 1992) cho rhng du ljch
tiep IOn nhat trong tat
I
I
ca de kha nang sli' dt;mg ciia san ho. Theo Costanza va
c<)ng slf (1997, 1998), trfch trong Ruitenbeek (1999), t6ng ghi trj kinh te' trung
blnh ctia san ho tn!n toan the' giOila 6.075 USD tren m(>t hecta nH)t nam, trong
·.
I
-·
d6 gia trj giai trf vao khming 3.008 USD tren m<)t he<.:ta m<)t nam.
I
I
I
I
13
Chtidng 3
Mo Hlnh Ung Dvng
3.llVIO hlnh Chi phf Du hanh theo vimg
I"
TU' mo h1nh ly thuyet c1u'tJc d~ c~p d chtfdng 2, mo h'inh Chi phi Du hanh then
vung (ZTCM) uu(/c dung d~ uoc luqng gia trj giai trf cua Cl.)m c1ao Hon Mun.
Tfnh toan gia tri gi;.li trf bao g6m hai b0 ph~n: h.1i fch c1~1t c1tf<-;k ttf ho~.11 l1t)ng ci'1a
khach du ljch trong nuoc va lqi ich
tU' ho~lt th)ng cua
kh{t~o:h
uu ljch
mf(Jc
ngoai. Cac butk tien h~tnh mo hlnh Chi phi Du h~tnh theo vung nhu sau:
Chqn c1ja c1i~m
/·
2
Phfin chia vung
3
Lf{y mau
4
Tfnh ty
5
Voc luqng chi phi du ljch
6
Phan tich cac yeu to anh hudng c1en du du ljch
7
Xfiy dlfng duC1ng du
8
Voc lu<;Jng tMng du nguoi tieu dtmg
I~
khach du ljch cho tung vung
Phfrn sau day tr1nh bay m9t so buoc chinh:
ChQn dja di~m
Dia diEm nghit~n cdu la cl.}m dao san ho Hon Mun nhm d phfa nam vjnh Nha
Trang, thu(>c tinh Khanh Hoa.
14
Phan chia vung
B£1ng 1 trlnh
j
•,
b~1y s~t
phan chia vi:tng dtmg mo h1nh Chi Phi Du
H~mh
chn liCH1
Mun danh cho khach du l!ch trong nude.
B:.\ng 1: Vung phan chi a theo ngtH1n goc khach tham quan trong mWc
I
•I
Vung
Khoang each
Tinh, thimh pho
hanh chfnh
(km)
5
2
33,3
Dan so
Nha Trang
410.000
Dien Khanh. Ninh Hoa,
626.800
Cam Ranh, V<].n Ninh
.
3
110
Phan Rang. Tuy Hoa
338.900
4
217
Da
687.500
L.).t,
Buon
~la
Thw)t,
Phan Thiet, Blnh Dinh
5
6
441
Tp H() Chf Minh
7
497
Long An. Tiiy 7\inh.
Vun~._ T~nt ,
8
516
4.989.700
999.600
Don" Nai
~
Da 7\ang. Hue'
1.076.800
Quang Nam. Quang Ngai
9
677
An Giang. Can Tho,
1.409.100
Ca Mau. Ti~n Giang
10
1.140
Ha i\C>i. , Hai Phonu0 ' Nam
Dinh. Thanh H6a,
Ngh~
4.887.900
An
Ngu6n: Nien giam Thong ke Vi~t Nam (2000)
Bang 2 trlnh bay s~t phan chi a khu vifc dung mo hlnh Chi phi Du hanh cho Htm
Mun danh cho kh;:lch tham quan
nttl~c;_ngoai.
15
B<'ing 2: Khu vtfc phan chia theo nguGn g6c khach tham quan
Khu vt.fc
Chau
Khu Vtfc
mf(1c
ngoai
Somi1u
Phftn tram (%)
115
54,7
A.- Thai
Blnh Dtfdng
Chau Au
2
77
36,6
B<"icMy
2
18
8,7
210
100
Ngu6n: so li~u ui~u tra
Lffy mfiu
Thong tin v~ khach du ljch uen Hon ivlun uu't}c thu th~p thong qua b
va 3) de yeu
t6. kinh te
xa h<)i
cua khach tham gia hO<)t u(>ng giai tri.
I
~
Biing 3: T6ng
so mau thu th~p
I·
Khach du lich
. tron" nude
~
Khach mtdc ngoai
210
T6ng c(>ng
390
Phuong phap lay mau Ia phu'dng phap h~ thong, clu'Qc thlfc hi~n t~1i U
t~i
Cang Nha Trang.
.,
I
16
Tinh
ty I~ di tham quan cho tirng vi'mg
S6 Ian di tham quan cth tt(ng vimg dt(l}c tinh toan dtfa tren so li~u thu th(lp dt(~fc
tL( b~ing ph()ng vfin. Ty I~ di thrun quan tren 1.000 dan cua m0i Vttng <.1t(lJC tinh
theo c6ng thuc sau:
I·
(Yi_)N
VR
trong do
=
X
12 X 1000
p
VR: ty I~ di tham quan (so Ian ui/1.000 dan/nftm)
Vi : solutjt den tham quan tu vung i
n : kfch thuoc mllu
N : t0ng s6lutjt tham quan trong m<)t thang
p : dan st) vung i
Uoc lu'
I·
!
Chi phf den tham m1)
Chi phi phat sinh trtfc tiep tt( vi~c den va roi di khoi uja diEm, thong
tht(ong Ia chi phf xe CQ, bao gAm ve xe, nhien Ii~u va de phi phat sinh
khac.
f)C)j
voi vung 1 va 2 Ia nhii'ng vung gan dja di~m nghien CUu, chi
phi di chuy~n chinh la chi phi nhien li~u cho xe d~ den dlil.1<.: dja diem va
chi phi bao trl phudng ti~n di chuy~n. Chi phi ddn vi du<;1c uoc lu<;1ng vao
khoang 200 dGng/km/ngut'1i. Doi voi vung 3 va 4, phudng ti~n di chuy~n
· chinhla xe khach nen chi phi d<.1n vi bhng 155 c10ng/km/nguui. Yoi de
vung con l<,Ii, chi phf di chuy~n dtfa tren ve tau hoa, du
uac tinh Ia 240
I
--------------------------
I
l
Chi phf di chuy0n cua khach mf(k ngo~li UU\fC lfnh d~I'a trl:n phtMng ti~n
di chuytin Ia may bay.
2) Chi phf thoi gian di chuycn, bao gtm1 d. th("li gian 0 t<.li uia l1icm. Chi phf
thoi gian chlnh Ia chi phf ct1 hl)i ciia khach du lich. Chi phf elf hl)i dta thtfi
gian utr(.1c tinh bhng 1/3 ltrlfng theo git'1. M& lucfng uu(.1c trdc tlnh tren cl1
Sd thu
nh~p
trung blnh CUa dan CU UO thj trong vung.
3) Phf vao cti'a, phi huong dan vade ph1,1 phf khac t~ti uja uitim.
Mc)t trong nhung van d~ quan trQng khi tinh toan chi phi du hanh Ia vi~c phfm
chia chi phi du hanh cho uja ui2'm nghit:·n dru nhu the n~w trong tnr(fng ht,fp
chuyen tham quan cua khach Ia ua m1,1c uich. Nghia Ia khach thfm1 quan co thE
uen tham mt)t
so uja uitim tn~n utfi"1ng ui uen uja uitim nghien c(ru, chi phf du
h~mh tinh tO
d tren Ia chi phi t()ng c(mg cho tat d de uja ui2'm. Cho nen
can co ffi()t each th(rc nrw uo uti phftn
b{)
chi phf du hrtnh cho uja uiem nghien
ct.fu. Vi~c phan b6 uuqc thtfc hi~n dlfa tn~n tieu chi thoi gian, nghia Ia thtmg tin
thai gian dung cho d chuyen ui va thui gian cho Hon Mun ulil/C thu th~p uti tinh
h~ so chuytin u6i. Chf phf du hanh uen Hon Mun uuqc tfnh dtfa vao h~
so
chuy~n d6i nay.
Cac ycu
to anh ht.tdng de'n cfiu giai tri
Cac bien
s6 sti' d1,1ng cho
vi~c nghien cuu de yeu t6 anh hut'1ng uen du gi~ii trf
t:;ti Hon Mun cua khach tham quan trong mrdc ducJc trlnh bay trong hi\ng 4.
NghLen cll'u sti' d1,1ng h6i quy OLS, trong do Ln(N) Ia bien ph~,Ithu(>c.
18
B;.\ng 4: Mo t:.l bie'n s5
llie'n
Ln("i)
sti
L6garit cua
Motii
so
Dii'n mong d(fi
L6garit ctb Sll Idn l1en Htm Mun
lfrn den Wm Mun
1
TC
Chi phi du hanh
T0ng c(mg chi phi chu chuyen di (ll{mg)
Y
Thu nh~p
Thu nh~p h~tng th~lng (llilng)
+
Ps
Chi phi thay the
Chi phi
+
l\IA
Gioi tinh
Bhng I neu l~t nam, 0 neu Ia nu
+
AGE
Tu6i
TuC)i (nam)
+
l\IAR
linh tr~ng h6n
Bhng I neu d> gia ulnh. 0 neu chtfa l~p
X
nh1n
gia dlnh
Trinh u(> h9c van
Bhng I neu ll~i hqc ho~c tn?n. 0 cho
EDU
+
'+': Dau mong (hji l~t Jau Jtfong
j
"I
'-': Dau mong utji Ia dau am
'x': Dau monu0 uoi
• khong
...... du
. dmin ulft1c
•
Thanh l~p dtiong cfiu va do ltiong ghi tri
Ham du ou'<;Jc thanh l~p sti' dl;lng h6i quy OLS. H1nh thuc ham s6 ou't}c ch9n d~
th~mh l~p c1u'ong du c6 th~
voi i
c1~li di~n
d d~mg tuyen tfnh ho~c b
cho vung i va Vi Ia ty
I~
c1i tham quan tn!n 1.000 dan
vao etta biing 0.
19
t~i
muc ve
ova tren
h~un du gi:.l.i tri Ul(QC xac djnh,
Th~ng dt( tieu dCmg UUl}C tfnh
c(>
th0 lflk luljng th(tng dt( tieu dCmg.
V~IO cong thuc tfnh tkh phan. Cfmg th((c tlnh
ctva
cho tung vtmg nhu sau:
.,
!
CS, =POP
1,000
i • .
7('
II
vui CSi Ia th(mg du tieu clung ctht vung i, TC 0 Ia chi phi du h~tnh cl'ta kh:h:h u0'n
tham tu vung i, va POPi Ia dan so Vtmg i.
20
.... _
Chu'o'ng 4
Ke't Qw.'i Nghien Cuu
4.1 Dac dicim cum dao Hon lVIun
C1,1m uiio Ht>n Mun dt(Qc xac djnh !~1 m(>t nh6m cac diio nht), bao g(~l11 Ht>n M(>t,
Hon Thm, Hon Mieu, Hon Mun va m(>t phftn dao Hon Tre. Hon Mun Ia dao
quan trQng nhat trong CI,Jm VOi r~ng san h() bao phu va tG chim yen (yen S~IO)
tren u
D~c diEm n6i b~t nhftt cua Hon Mun !~1 " trung tam da d<~ng san hod Yi~t Nam"
(Yi~n H
xanh va nhi~u bai biEn dt;p. Nhf(ng <lieu ki~n n~ty dua Hl>n Mun trl~ th~1nh nH)t
khu nghi ngoi giBang 5 trlnh bay doanh thu
va so lut~ng khach du ljch den tinh Khanh Hoa (den
Nha Trang) tu nam 1994 den nam 2000.
Bang 5: Doanh thu
va so lu'<;Jng khach du Iich tu
nam 1994 den 2000
1994
1995
1996
1997
1998
Doanh thu
Ty
85.110
115.000
115.200
147.700
S() ltfl1n"
.
0 kh
Nguui
260.000
317.000 390.000 315.500
331.400
370.000
Trong <.16 khach
nttoc n('lo~li
Ngttoi
73.500
91.500
99.600
130.000 lHUOO
Ddn vj
109.000
105.000
1999
2000
150.500 197.200
397.000
Ngu6n: So Du Ljch Khanh Hoa (1998, 1999, 2000)
So li~u thong ke so lu'<;Jng khach den tham quan Cl;Jm dao cho den nay vfin
khong c6
cd
quan nao th~(C hi~n. So Jt((Jng khach u~ c~p den trong nghien
nay du'<;Jc xem nhu' bhng khoang 70 ph :in tram so khach den Khanh Hoa.
21
I
c((u
.&,,OIKIO
.&0011011
....
looouo
:;:
!.'\11011'1
•
·;::
:<
!c
~
!IKJOIIII
•
I"IIJIIU ·
lllflOOII
·
.'\CMXMI •·--
,.,...
1'1'17
l'l'.lh
1''11(
--..'!!--T.-:n: ,.-; ~h.id1
_....f
Hlnh 2: Khach du ljch den Nha Trang tu nam 1994 den 2000
Bang 6 trlnh b~ty so li~u thong ke S\f tham gia cua khach tham quan van de
ho~t dt)ng chinh t~i ct}m d
khi den d
ca dnh r(mg san
hl) l~t nhO'ng d~c lli0'm ph
Hon Mun voi cac uja di~m vui chl1i giu'U
su dt}ng
the nay con qua it, chi hap diTn khach du Ijch nu'oc ngoai thong qua vi~c l(m
bling blnh du'ong khi. Ben qnh d6 cac djch
Vl,J
tren m~t nu'dc nhu' lttdt van, ca
m)
chua du'
Ho~t
dc)ng
T6ng
Tifm nancr
e:>
Boi
s6 mfiu
ho~t
d0ng
t~ti
Hun Mun (%)
Khach trong mille
Khach mille ngoai
S6 ngu'lfi
J>hd n tram ( '7c)
St) ngtiifi
Phfin tram(%)
151
100
13R
100
56
37
64
46
81
54
98
71
22
L~n bhng thiet bj uon
58
38
83
60
10
7
X
6
Thuy&n bu6m/ca no
14
9
37
27
Nolfm
phonnc dnh
c
90
60
82
59
An hai san
77
51
74
54
Thiim lang chai
29
19
68
49
gian
Lln
bhn"b blnh dttunn:::- khi
.
Nnu6n:
c
I
I
so lieu.
4.2 Cac ve'u to' tac dong de'n cfiu giai tri ciia Hon l\Iun
Phu't1ng phap hoi quy b(>i clut;Jc thtfc hi~n d~ ki~m tra giii thiet ding cau giiii trf
cua Hon Mun phl;l thu(>c vao chi phi du hanh, chi phi den diem thay the, thu
nh~p va de d~c ditim kinh te xa h()i. Phan rich nay khong thtfc hi~n d6i vdi
khach nu'oc ngoai VI bien
s6 0\)
Itrong du gi
nay khong bien u6i (vi htlu het d~u chi tht,tc hi~n 1 I5n du ljch den Hon Mun ).
Bang 7: Hai d~mg thuc cua ham hoi quy du gi
Bien pht.t thul}c
H~ngso
Chi phi du hanh
Thu
nh~p
Tuyen tinh
(chi sot)
Soidn
B:in-Logarit
(chi sot)
Logarit cua so Jdn
::!,645732
(4,51)
0,907665
(3,64)
-0,003350 ***
( -3,08)
2,94E-07 **
(2,97)
Chi phi thay the
·x,I2E-05
Tu6'i
(I, 14)
-0,08174
(-0,92)
1
I
I
I
I
I
I
I
23
-0,001635
(-3,54)
***
1,62E-07 ***
(3,54)
-8,84E-06
( -0,04)
-0,006350 *
( -1 ,69)
