Đại học Quốc gia Hà Nội
Khoa Sư phạm

Vũ Thị Kiểm

Các biện pháp quản lý dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở
trường Trung học phổ thông Trần Nhật Duật (Phân hiệu Cảm Ân) huyện
Yên Bình tỉnh Yên Bái

Hà nội, 2006

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Bước sang thế kỉ XXI, thế kỉ của khoa học - công nghệ đã trở thành động lực cơ bản của sự
phát triển kinh tế- xã hội. Giáo dục được coi là nền tảng của sự phát triển khoa học- công nghệ, phát
triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của xã hội và đem lại sự phồn vinh cho nền kinh tế quốc dân. Vì
vậy, giáo dục và khoa học công nghệ đóng vai trò quyết định trong việc thực hiện công nghiệp hóa hiện đại hoá đất nước và hội nhập kinh tế khu vực của nước ta. Ngày nay, Đảng, Nhà nước và Nhân
dân ta ngày càng coi trọng và quan tâm nhiều đến giáo dục coi “Giáo dục là quốc sách hàng đầu” và
“Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển”. Do đó, đòi hỏi giáo dục phải đổi mới và phát triển để
đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.


Trong Nghị quyết TWII khoá VIII của Ban chấp hành TW Đảng đã chỉ rõ: “Giáo dục và Đào tạo
hiện nay phải có một bước chuyển nhanh về chất lượng và hiệu quả đào tạo, về số lượng và qui mô đào
tạo, nhất là chất lượng dạy học trong các nhà trường, nhằm nhanh chóng đưa Giáo dục và Đào tạo đáp
ứng nhu cầu đổi mới của đất nước, thực hiện nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài,
phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước” [7, tr. 41].
Nghị quyết TW Đảng lần thứ IX đã khẳng định: “Tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn
diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý giáo dục, thực
hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá”[8, tr. 39]
Mục tiêu của giáo dục phổ thông là: “Giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể

chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa,
xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi và cuộc sống lao
động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [ 28, tr.27 ].
Chất lượng và hiệu quả giáo dục của nước ta trong những năm gần đây tuy đã có những bước
khởi sắc, nhưng chưa đáp ứng được với nhu cầu của thời kì công nghiệp hoá - hiện đại hoá và công nghệ
thông tin hiện nay. Điều đó đã được chỉ rõ trong Nghị quyết TW II khoá VIII của Ban chấp hành Trung
ương Đảng: “Giáo dục và Đào tạo nước ta còn yếu kém, bất cập cả về quy mô, cơ cấu, nhất là chất lượng
và hiệu quả chưa đáp ứng kịp với đòi hỏi ngày càng cao về nhân lực của công cuộc đổi mới về kinh tế, xã
hội và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước theo định hướng xã hội chủ
nghĩa” [4, tr. 3].
Dạy học là hoạt động cơ bản và quan trọng nhất trong nhà trường, nó có ý nghĩa quyết định đến
chất lượng của một nhà trường, nhất là trong giai đoạn hiện nay. Để đáp ứng yêu cầu và sự phát triển xã
hội, thì việc nâng cao chất lượng dạy học là một đòi hỏi bức thiết. Nâng cao chất lượng giáo dục trong đó
nâng cao chất lượng dạy học là nhiệm vụ quan trọng nhất của nhà trường, đó là điều kiện để nhà trường
tồn tại và phát triển.
Chất lượng dạy học ở các trường Trung học phổ thông hiện nay đã có nhiều tiến bộ, tuy nhiên
chất lượng dạy học còn có sự bất cập về quy mô, nhất là chất lượng và hiệu quả. Đội ngũ cán bộ quản lý
giáo dục năng lực còn nhiều hạn chế, chưa được đào tạo một cách hoàn chỉnh, kinh nghiệm quản lý còn
thiếu nên không theo kịp với sự đa dạng và phức tạp của các hoạt động giáo dục trong quá trình đổi mới.
Do vậy những nhà quản lý giáo dục phải nhận thức được tầm quan trọng của việc nâng cao chất
lượng dạy học là một khâu đặc biệt quan trọng để đưa giáo dục tiếp cận với yêu cầu của tình hình mới.


Để đáp ứng với tình hình thực tế và nhu cầu phát triển của xã hội mọi loại hình nhà trường
trong hệ thống GD quốc dân được thành lập theo quy hoạch, kế hoạch của nhà nước nhằm phát triển
sự nghiệp GD trong đó các nhà trường công lập giữ vai trò nòng cốt trong hệ thống giáo dục quốc
dân.
Chỉ trên cơ sở đánh giá một cách đúng đắn, công bằng thì chúng ta mới có thể tìm ra được
những giải pháp hữu hiệu để thúc đẩy giáo dục phát triển. Đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp công
nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước. Cùng với quá trình đổi mới GD thì giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc

thiểu số đã có sự chuyển biến đáng kể, thể hiện ở sự đa dạng hoá mạng lưới các trường lớp được phủ
kín xuống tận làng, xã. Xã hội quan tâm đến giáo dục toàn diện hơn. Là một trường nằm trong địa bàn
huyện Yên Bình, là một huyện có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội. Tuy nhiên khi
đánh giá về giáo dục huyện Yên Bình trong những năm qua, kết quả cho thấy vẫn còn có sự chênh lệch
về nhiều mặt giữa các vùng, miền, chất lượng giáo dục ở vùng đồng bào các dân tộc thiểu số, những
vùng khó khăn còn thấp. Học sinh là người dân tộc thiểu số, nhận thức của cha mẹ bị hạn chế, phong
tục tập quán lạc hậu, điều kiện kinh tế xã hội kém phát triển, nhà ở phân tán cách xa trường, đường đi
học hiểm trở, qua suối, trèo dốc không an toàn…
Thực tế này đang đặt ra cho giáo dục ở vùng núi, vùng khó khăn huyện Yên Bình một đòi hỏi về
sự chuyển đổi thực sự về chất. Nhìn lại giáo dục ở các vùng còn khó khăn sẽ thấy được nhiều vấn đề còn
bất cập, cần phải có sự tác động mạnh mẽ, toàn diện và đồng bộ hơn nữa.
Nhận thức rõ những điều nêu trên việc nghiên cứu: “Các biện pháp quản lý dạy học nhằm nâng
cao chất lượng giáo dục ở trường Trung học phổ thông Trần Nhật Duật (phân hiệu Cảm Ân) huyện Yên
Bình” là một việc làm rất cần thiết để góp phần nâng cao trình độ dân trí ở những vùng khó khăn, tạo ra mặt
bằng dân trí nhất định để tạo ra nguồn lực phục vụ cho sự phát triển kinh tế văn hoá ở địa phương. Đồng
thời phục vụ cho sự nghiệp CNH - HĐH, gắn với từng bước phát triển kinh tế tri thức của đất nước.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn để đề xuất các biện pháp quản lý dạy học nhằm nâng
cao chất lượng giáo dục ở trường THPT Trần Nhật Duật (phân hiệu Cảm Ân) huyện Yên Bình, tỉnh Yên
Bái (05 xã vùng thượng huyện Yên Bình) để đáp ứng yêu cầu đổi mới đất nước.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện mục đích nhiên cứu đã đề ra, luận văn sẽ giải quyết các nhiệm vụ sau:
Nghiên cứu cơ sở lý luận về quá trình dạy học và các biện pháp quản lý dạy học nhằm nhằm nâng
cao chất lượng giáo dục ở các xã vùng khó khăn của huyện Yên Bình (riêng vùng thượng huyện).
Khảo sát và đánh giá thực trạng quá trình dạy học, quản lý quá trình dạy học tại trường Trung học


phổ thông Trần Nhật Duật (phân hiệu Cảm Ân) huyện Yên Bình - tỉnh Yên Bái.
Đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu

4.1. Khách thể nghiên cứu
Quá trình dạy học ở trường Trung học phổ thông Trần Nhật Duật (phân hiệu Cẩm Ân) huyện Yên
Bình - tỉnh Yên Bái.
4.2. Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp quản lý dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường Trung học phổ thông
Trần Nhật Duật (phân hiệu Cảm Ân) huyện Yên Bình - tỉnh Yên Bái.
5. Giả thuyết khoa học
Nếu xác định rõ các yếu tố chức năng quản lý, chỉ đạo của ban giám hiệu để quản lý quá trình dạy học
ở nhà trường và phân tích sâu sắc thực trạng quá trình dạy học, quản lý quá trình dạy học tại trường Trung học
phổ thông Trần Nhật Duật (phân hiệu Cảm Ân) huyện Yên Bình - tỉnh Yên Bái thì:
Có thể xác định được các biện pháp quản lý có hiệu quả của Ban giám hiệu, quản lý quá trình
dạy học để nâng cao chất lượng giáo dục ở trường Trung học phổ thông Trần Nhật Duật (phân hiệu Cảm
Ân) huyện Yên Bình - tỉnh Yên Bái.

6. Ý nghĩa lý luận của đề tài
Qua nghiên cứu tìm hiểu về thực trạng quản lý quá trình dạy học. Từ đó có được một số biện
pháp quản lý quá trình dạy học ở trường Trung học phổ thông Trần Nhật Duật (phân hiệu Cảm Ân). Đồng
thời hạn chế được những yếu kém, bất cập nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường Trung học phổ
thông nói chung và ở trường Trung học phổ thông Trần Nhật Duật (phân hiệu Cảm Ân) nói riêng.
7. Phạm vi nghiên cứu
+ Nghiên cứu biện pháp quản lý quá trình dạy học, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của
trường Trung học phổ thông Trần Nhật Duật (phân hiệu Cảm Ân)
+ Đề tài được triển khai nghiên cứu trên phạm vi trường Trung học phổ thông Trần Nhật Duật
(phân hiệu Cảm Ân) huyện Yên Bình - tỉnh Yên Bái (gồm 05 xã vùng thượng huyện).
8. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện luận văn này chúng tôi áp dụng các nhóm phương pháp nghiên cứu sau:


8.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
+ Tìm hiểu các khái niệm thuật ngữ có liên quan đến đề tài.

+ Nghiên cứu các văn bản, Nghị quyết của Đảng, các văn bản pháp quy về Giáo dục - Đào tạo
của nhà nước.
+ Các tài liệu khác có liên quan đến đề tài.
8.2. Nhóm phương pháp thực tiễn
+Phương pháp quan sát (hoạt động dạy và học của GV và học sinh).
+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi.
+ Phương pháp nghiên cứu sản phẩm của hoạt động dạy và học.
+ Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia về biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở trường Trung học
phổ thông Trần Nhuật Duật ở cả hai khu vực.
8.3. Nhóm phương pháp xử lý số liệu
Thống kê toán học và các phương pháp nghiên cứu xã hội học khác.
9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục luận văn được trình bày
trong 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận xây dựng các biện pháp quản lý quá trình dạy học nhằm nâng cao chất
lượng ở trường Trung học phổ thông.
Chương 2: Thực trạng quá trình dạy học và quản lý quá trình dạy học ở trường Trung học phổ thông
Trần Nhật Duật (phân hiệu Cảm Ân) huyện Yên Bình tỉnh Yên Bái.
Chương 3: Các biện pháp quản lý dạy học nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở trường Trung
học phổ thông Trần Nhật Duật (phân hiệu Cảm Ân) huyện Yên Bình tỉnh Yên Bái.

TÀI LIỆU THAM KHẢO


1. Đặng Quốc Bảo. Khoa học tổ chức và quản lý. NXB Thống kê. Hà Nội, 1999.
2. Đặng Quốc Bảo - Nguyễn Đắc Hưng. Giáo dục Việt Nam hướng tới tương lai - vấn đề và giải pháp.
NXB Chính trị quốc gia. Hà Nội, 2004.
3. Ban Chấp Hành trung ương Đảng Cộng Sản Việt Nam khoá III. Văn kiện đại hội đại biểu lần thứ II.
NXB Chính trị quốc gia. Hà Nội, 1997.
4. Ban Chấp Hành trung ương Đảng cộng sản Việt Nam khoá VIII. Nghị quyết hội nghị lần thứ II. Số 2 NQ/ HN TW, 2/1996.

5. Bộ Giáo dục & Đào tạo. Định hướng phát triển Giáo dục từ nay đến 2010. Hà Nội, 1990
6. Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Quy chế và hành động của các trường ngoài công lập. Ban hành
kèm theo Nghị quyết số 39/2001/QĐ - BGD & ĐT. Hà Nội, 2000
7. Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ VIII. (1996) Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc. NXB Chính trị quốc
gia. Hà Nội, 1996.
8. Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ IX. Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc. NXB Chính trị quốc gia. Hà
Nội, 2001.
9. Đảng cộng sản Việt Nam. Các nghị quyết của TW. NXB Chính trị quốc gia. Hà Nội, 2001 – 2004.
10. Nguyễn Phúc Châu. Quản lý nhà trường. Tập bài giảng sau đại học, Trường Cán bộ Quản lý Giáo dục
& Đào tạo.
11. Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc. Lý luận đại cương về quản lý. Trường cán bộ Quản lý Giáo
dục & Đào tạo. HN, 1996.
12. Nguyễn Gia Cốc. Chất lượng đích thực của giáo dục phổ thông. Tạp chí Gia đình số 10/1997.
13. Nguyễn Công Giáp. Bàn về phạm trù chất lượng và hiệu quả giáo dục. Tạp chí Phát triển giáo dục,
10/ 1997.
14. Phạm Minh Hạc. Một số vấn đề về giáo dục học và khoa học giáo dục. Hà Nội, 1998.
15. Phạm Minh Hạc. Một số vấn đề về Giáo dục học và khoa học giáo dục. Hà Nội, 1998.
16. Hà Sỹ Hồ. Những bài giảng về quản lý trường học, tập 2, NXB Giáo dục. Hà Nội, 1995.
17. Hà Sỹ Hồ. Những bài giảng về quản lý trường học, tập 2, NXB Giáo dục. Hà Nội, 1995.


18. Trần Kiểm. QL giáo dục và quản lý trường học.Viện khoa học Giáo dục. Hà Nội, 1997.
19. Trần Kiểm. Khoa học quản lý các trường phổ thông. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2002.
20. Trần Kiểm. Khoa học quản lý, một số vấn đề lý luận và thực tiễn. NXB Giáo dục Hà Nội, 2004.
21. Lưu Xuân Mới. Kiểm tra - Thanh tra - Đánh giá trong giáo dục. Tập bài giảng sau đại học. Trường
Cán bộ Quản lý Giáo dục & Đào tạo. HN, 2005.
22. Phạm Viết Nhụ. Hệ thống thông tin quản lý giáo dục. Trường Cán bộ Quản lý Giáo dục & Đào tạo Hà
Nội, 2005.
23. Hà Thế Ngữ - Đặng Vũ Hoạt. Giáo dục học. Tập 1,2. NXB Giáo dục. Hà Nội, 1990.
24. Nguyễn Ngọc Quang. Lý luận dạy học đại cương, tập 1, 2. Trường Cán bộ Quản lý Giáo dục & Đào

tạo. Hà Nội, 2000.
25. Nguyễn Ngọc Quang. Một số khái niệm về quản lý giáo dục.Tập bài giảng sau đại học. Trường Cán
bộ Quản lý Giáo dục và Đào tạo. Hà Nội, 1998.
26. Nguyễn Ngọc Quang. Dạy học con đường hình thành nhân cách. 1989.
27. Trần Hồng Quân. GD & ĐT con đường quan trọng nhất để phát triển nguồn lực người. Trường Cán
bộ Quản lý Giáo dục và Đào tạo. Hà Nội, 1996.
28. Quốc hội. Luật giáo dục.. NXB Chính trị quốc gia Hà Nội, 2005.
29. Nguyễn Gia Quý. Tập bài giảng sau đại học.Trường Cán bộ Quản lý Giáo dục & Đào tạo. Hà Nội,
2000.
30. Quyết định của thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt. Chiến lược phát triển giáo dục 2001 - 2010.
Hà Nội, 2001.
31. Hoàng Minh Thao. Tâm lý học quản lý. Trường Cán bộ Quản lý Giáo dục & Đào tạo. Hà Nội, 1998.
32. Trần Quốc Thành. Khoa học quản lý. Tập bài giảng sau đại học. Trường Cán bộ Quản lý Giáo dục &
Đào tạo. Hà Nội, 2004.
33. Thái Duy Tiên. Giáo dục học hiện đại. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2003.
34. Đỗ Hoàng Toàn. Lý thuyết quản lý. NXB Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội, 1995.


35. Bùi Trọng Tuân. Lập kế hoạch - Lý thuyết hệ thống.Tập bài giảng sau đại học. Trường Cán bộ Quản
lý Giáo dục & Đào tạo. Hà Nội, 1995.
36. Bùi Trọng Tuân. Tập bài giảng về lý luận quản lý nhà trường. Trường CBQL Giáo dục và Đào tạo.
Hà Nội, 2002.
37. Trung tâm biên soạn từ điển. Tập. (1/1995) Từ điển bách khoa Việt Nam. Hà Nội, 1/1995.
38. Phan Thị Hồng Vinh. Giáo trình quản lý hoạt động vi mô II. NXB Đại học Sư phạm Hà Nội.
39. Phạm Viết Vượng. Phương pháp nghiên cứu khoa học. NXB Giáo dục. Hà Nội, 1999.
40. Phạm Viết Vượng. Phương pháp luận nghiên cứu khoa học. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, 2001.
41. Phan Thế Sủng. Quản lý quá trình dạy học. Tập bài giảng sau đại học. Trường Cán bộ Quản lý Giáo
dục & Đào tạo. Hà Nội, 2004.
42. Khoa học tổ chức và quản lý. Một số vấn đề lý luận và thực tiễn. NXB Thống kê. Hà Nội, 1999.
43. M. I. Rônđacốp. Cơ sở lý luận khoa học và quản lý. Bản tiếng Việt. NXB Thông tin lý luận, 1984.

44. L. D Tơrốtchenko. Giáo dục khoa học và quản lý. Bản tiếng Việt. NXB Trường Cán bộ Quản lý và
Viện khoa học quản lý Giáo dục, 1984.
45. Các Mác, Ph. Ăngghen toàn tập. Bản tiếng Việt. Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, 1993.
46. John Canada. Chất lượng và hiệu quả quản lý. NXB Chính trị Quốc gia, 1984.