T Ạ P CHÍ KHOA HỌC DẠI n ọ c
: ÒNG IỈ Ụ P u \ NỘ! s ỏ 1, l«.iS7
PHÁT BIỀU CỦA ĐỒNG CHÍ NGUYẺN NGỌC TRÌU
BỘ TRƯỞ NG BỘ NÔNG NGHIỆP TẠI c u ộ c HỘI THÀO « LÀNG XÃ
VÀ V Ấ N
ĐỀ XÂY DỰNG
NÔNG T H Ô N M Ở I X H C Ĩ 1 *
— T h ư a đ ồ n g chi H i ệ u trưcVng T r ư ờ n g Đại học T o n g họp.
— T h ư a các đ ồ n g chi.
T r ư ờ c h ế l , cho p h ép lôỉ thay mặt các đ ồ n g chí lãnh đ ạ o Bò Nỏiấg
h oa n o g h ê n h v i ộ c T r ư ờ n g Đại họo T ồ n g hợp t ồ c h ứ c n g h i ê n c ứ u V 8 bội thảo (lê
tồ i khoa họ c « Làng xã va v á n đ x áv d ự ũ g nftng thôn mói xẵ liội c ùa V iệ t N am . B à y ]à m ộ t nội d u n g q u a n t r ọ n g cố V nghĩa u l i i . u
vè kinh
l ẽ - i ã hội v ả d ặ c biệt cũn g da n g la một ván đề mò đ õ i vời ngành n ô n g nfil'i'iP
c h ú n g tòi đ a n g 'rủr q u a n tám. T iếc rAng, vi đ a n g c ó mộ* số CỒHỊỈ v i ’ C phải giải
q u y í t , tôi k h ò n g dự n ố t - đ ư ợ c cuộc hội thào v ử i các đftn« chí. Vi v:vv, tỏi^xiR
p h é p đ ư ợ c phảt bíều, trao đ ố i một vài s u y n g h ĩ với <*c (lồng chí ví- chủ dề
. L à n g xã v ơ i ván đè x â y dựng nô n g thôn m ó i xã hôi chù ngl.ĨH » â rnúrc ta
t r o n g c h ặ n g đ ư ờ n g t r ư ớ c mắt.
T h ư a cốc đ ồ n g chí.
Nối đế n làng xã, cỏ lẽ k h ò n g m ộ t n g ư ờ i (lảu Yiột Nam nùi) khổng hìvu. Làng
Việt N a m đa đ ư ợ c bi nh thành tử lâu đ òi . L à n g đã di vào t i u : câm tự ĩ i h i t n ái a
c o n n g ư ờ i Việt N a m . S ố n g tr o n g một qu.ìn Ihè rtịnb n r , .. tirh làng, upMa XỎ111 »
đã gắn bó tinh c ả m c ơn n g ư ờ i Vĩộl N a m từ khi s i n h ra. lởn lèn c h o ùvn luo
Irưirng thành. N h ữ n g plionỊ' lục. tập quán
■!> V'li ìlióỉi. ; n líẹp
c ũ n g đà đi th eo c o n n g ư ừ i lroiif> suốt - uộc đời.
Trong quá trình phAt triền cùa lull sử , Lànj> Viẹi Nani da de lại iiir, hao ky
n i ệ m đẹ p vồ g h i d ậ m n h ữ n g kỳ tích anh h ù n g Trni qua 1111071“ liar Ihácỉi ciia
cốc c u ộ c c h i ê n tranh g i ữ n u ở c , Là Ilf! Việt N a m đã trừ tiiànli liiêi! t u ạ i g. 1 lì’ I iio
n h ữ n g kẻ x â m l ư ợ c phải run sự. « Làng c h iế n d ấ u # t r o n g cho' .g t h ự c dà n Pháp,
và tr ong c h 6 n « Mỹ
c ò n mãi mSi sá lift Iigùi t r o n g t i hm ịị ỉ n ng sir v r Ti:n«! cua
dftn tộc.
1 à n g xà Việt N am thự c sự !à cái <J D >i >;. la « tẽ H o » iìiTilt thành n£ n Xi! hội
Việt Nam. Đ ỏ cũng c h ín h là cơ sở lạo íliành tìn h y e w quo h u o r g ảủ i ì u ờ c : lạo
thành
truyền
th ố n g đ o à n kết. I h u ơ n n
v íu , (lùm
bọr làn
l i b ' ll c u a
i xhi - . n d ô i !
la,
tạo r.it.ìh s ứ c m a n h c ù a dân tộc ta.
Bộ 1’iặt làn"' xã cOng thực Sự phân anh bộ mạt ;'ua ÍTônc Ih'-ri. và no n g
n g h i e p nù-.V’ tã. T ừ mộ t nền sân xuat u b ỏ , tự c u n g , ít- ã Ị) cũng tụ uc đã kh ép
ki.) c h u trình sảr. xuát và tiêu dùng trong m ỗ i làng xã. Va đõ tĩu ụ "l-inh lì> !««*■
! ; <>! 1(4 n h f r n j i
khò
ỉ liăn
] ( Vn
nhẫl
Irrng
( ỊUU t i l n h c l ư a
nồn^
nghiệp
(li l è n
sản
xu'il ] r.í xã hội '’hu ,’giũ a. Tuy u h ií ‘!1 , í rong quá trình vặ n độ 11tí của cách mạn"'
<’• *
n vn'n:-ỉ nhíìniỊ -lặc đi?in vón có cua U ng xă, Đảng và N hà m rõ c la .lũ có
r . I ' chủ t n r ư i v . c h ỉn h sá ch t h íc h h ọ p đề giãi q u y ế t nhfrnXã hói.
Vào thời kỳ iliiu ti ế a hành íẠp tín' hóa 11 * I g n g h iệ p , hằng c á c hình t h ứ c lừ
thấp đế n CÍIO, tử íò đ o à n kết sản x u í t đ ế n xây d u n g cá c ! ợ p lác xã bổc thấp, đ ơ n
vi làiig xã c ũ n g (ĩirợo coi lã một căn cử đò xảc định qui 111Ô cac h ợ p tác xã. Trải
qua qu á !rinh Ịtfi:>; t. iè n , qui m ô h ợ p tác .vã (lược nâ n g lê n , n h ư n g làn« l ã van
In Can c ứ d? x ây (lựng c á c đơn vị sản x u, ĩ’.
Son g, là ng v ớ i ván đẾ đi lêu của Iiòng n g h i ệ p n ư ớ c ta n h ư Ihế nà o lỉ an g là
một ván đè m ớ i dot với c hún g ta. N h iô u văn đè kinh t ế - x ã hộ i phải đ ư ợ c đặt
ra ng h iê n c ứ u v à g i â i quV.; t tròn cơ sử địa hán ! à n g - x ã . Việc «dtra n ố n g n g h i ệ p
nn.it bưỏrc lên s;in xuất ló li xù hội chủ nghĩa », khùng thè lách rời q u á trình tiến
hàtih xAy (lựng n ò n g th ỏn m ớ i xả hội chù ng h ĩa. Muốn làm đ ư ợ c d iê u đó, c h ú n g
ta phải (lựa v à o (l ưa VỊ xã hội vu (lơn vị h à n h c h í n h c ơ s ờ b n ò n g i h ô n . đ ó !a
làn;' xã. Vi v ậ y . v iệ c n g h i ê n cứu v ẵ n Ji- lìui« xã với v ã n đè x ả y (lựng nò n g (h òn
m ỏ i xù hội chủ n g h ĩ a là m ộ t ván đè rát thiết thực đ ỗ i vớ i v i ệ c đ ó n g g ó p về lỹ
luụii VR ỉhỉrc íu » C1ỈO \1ỌC n o n khui cỉic í|uả {('ình ('ảch inun^ ơ n ò n g ỉh ồ n Ììirức
ta. ỉ ) t y oiing h -nộ* văn d ể rất l ứ n , có q u a n h._ n h iè u mặt đrti v ó i nòn g íh ò u vả
n ỏ n 0f !Ịí>ùộp. bao gồ II c á c van đễ thu ộc ph ạm vi xà hội láng xã v ói các VÍ!) đe
thụộc ph ạ m vi k i n h tế. k h o a học - kỹ thVìậr, iu tu ử n g , tàm lỷ, chính trị q u ố c
p h o n g o í a nòng ! h ò n , n ò n g n g b i ệ p và trên địa bàn lồng xã gá n với đị a ! àn hu y ện .
l iiv
\ iệc v ạ c h ra p h ư ơ n g htrửn.4 và nội (lung n g h ié n c ứ u thiết th ự c,
ph u h ạ p vó' ■ 1 kiv'n <• a !a đề vua s o 111 co n h ữ n g kết luận ran thiết, gỏj)
ph ân í hú ‘K.y lịua trình x â y d ụ ti g n ô n g tliỏn irúri xã hội c h ủ ng h ĩa . Mia
tạo tiền lĩò cho c á c bưứ( dài hạn n g h i ê n cứu về n o n g thòi;, n ô n g n g h i ệ p Việt
X a m tron;’ I '! ơ n g lai c ũ n g là mộ t vĩ.n đè oan thiết. Tròn cơ SỪ n h ì i r g đò i ho i
đ a n g đ ạ í IM v u r j
thực
liẻ n , tôi x in
n ẻ u ra
đ ố y m ộ t s ổ y ê u c ầ u đ ề c h ú n g (a c ù n g
suy 1's’ h ĩ :
T n r ỡ c hố?. c ;ìn x á c (lịn h TỊ trí c ù a ] à n g xá t r o n g g i a i đ o ạ n
của cách m ọng
x ì h> i chu n gh ĩa liiệĩ! n a y , ('ặr hiệt là tror)í» chặng đ ư ờ n g đàu của ihởi kỳ qua
dỏ lên chù nghĩa xã hội ; nộ) (lun" x â y d ự n g iàntỊ xã phai đ ư ợ c g ắ n lien vời v i ệ c
x à y dựn g cã p h u y ệ n í h e o chú i n r ư n g củ a Dàng và Nhà n ư ử c ta Itiện nay.
-
1'rôn c ơ 8 ừ d ặe thù b/ri đ iề u kiộn sàn xuất, đời s ốn g. các p h ong lục, i. p
qu:.n cua mỏi v u n g , cân x e m x c l i h ự c tra'ncj cùa v iệc hố tri lán g, xã thuộc các
VUUÍỊ lia lỷ k l ú c nh an >1 n ư ớ c la va càn c ử vá o yèu cầu thự c hiện ba c u ộc C Ể c h
xnạtií^ ở n ố n g (hòn mà lê ra p h ư a n g lurớng, vèu cầu Tà nòi dun<> của việc xây
d iriiiỊ lỊiiy h o a c ỉi
I íHi f >
xa
cho
phù hựp
với
(|UV
h o a i ’ h Síin x u ấ l ,
quy
lìo ach
dàu
cir quy h lạ-.-h ph.it tricn lire h r ợ n g sàn xnẩt, .Ịtiy ho:Ịch nàng c ao đời s ổ n g vạt
chã:, in h liiỉiỉí c .a mỏi đ ơ n VỊ cư sờ v à c ù a c ,) h t n ệ n .
— I rong <]ua !riah cải tạo xà bội ch ủ ngh ĩa
đ;ì dựa váo iá u ;4 \ìi đù |)hãt cỉộng qiiSn chunm, đ • l]\ n i ã o h l ọ p lac licti. H i ị u
n a y n > a g ! h ò n i i i r o c ra ò ă
cư hàn
hoàn
tuanh
h ọ ; ) t-'u
hoa
V, I q u v
111 , Vú h ì n h
thức ơ mỏi vùu g có kíiái' a h a u . Ninr vậy, ()■ nồiiiỊ thổn. ỉ r o n r !' ng x ì róu có các
7
đ ơ n vị kinh (ế tộp th ề xã hộ i c h ả n g h ĩ a . V ậ y . vấ n đồ ra p h a i n g i i i è a c im ùặt 'à
m ổ i qu an hộ c ù a l:mg xã v ó i cảc đ a n vị k ỉ n h tể tệp thề xã h(,i ,'hủ ì g b ĩa đ ặ c -’
biòt là mó i q u a n liệ g iữ a cỊuân lỷ h à n h c h i n h . Xi» hộ i thp.o chứ'' i>:Ịnfí cua la ng
xẵ vứ i quản lý k i n h tế, ' h e o c h ứ c n â n g cua đi n v ị ki b IỂ l !Ị.i l b ;’ xã i.ội bù n; tĩa,
t ừ đỏ g ỏ p phần v à o việ • t ă n g c . r ỡ n g hoan tbiv'n và 1'há' triòn
hộ sàn xiúit
xã h ộ i chù n g h ĩa ờ n ò n g i h ỏ n .
— F)ỉ iừ n g b ư ớ c đ ư a n ò n g n g h i ệ p đi lèn s ả n xiíãt l ở n s à ! ội '‘hù nghĩ':. đ ỏ ỉ
hỏi ph ải k h ô n ”, n g ừ n g xây d ự n g v à tr an g bị c ho nõnA thôn và nủn ' rg!’i<’n
loạt c ơ s ở vật chất — kỷ thuật đè p b ụ c vu sản xuảí và đời s o n g , r.har.h Ị hó n g (lua
ti ế n bộ lỹ thuật v à o sàn xuất và đời s ổ ng . D ona thời cíin#r phải ':!’j Ịỉ
>'11
cải tạ o xóa b > n h ữ n g p h ư ơ n g t h ứ c s ả o xuẫt lạ c hậu, n h ũ n g pjjo* ‘ục. tạp qn n
v a 16*1 s ổ n g k h ổ n g thích hợp. N.>i d u n g và p h ư ơ n g n h á p tién bầnh 'ròh từ::g
đ ơ n vi kinh tổ và các là ng xã t h u ộ c rảo v ù n g k h á c n h a u n h ư ihẽ v à o oíhf»
cằn đirợc n g h ì è n c ứ u . v.ết lu ậ n c h o ph ù hợp. Một vấ n (lề 1 'ìlĩ nòi iê là : Việc sAv
d ự n g vã h ln h t l ià n h n h ữ n g ỉ r u n g t â i n k in h ?
kỹ thuật, ván ho £ — ; ôi trôi (ỉịa
bàn xa, li ê u x ì gắn v ớ i cá c c ụ m k in h t ế — kỹ thuật Tí\ các tru; í tâm .
h ỏ a — MÍ
hộ i tr ên lia bàn h u y ệ n n h ư tíiế n à o đề p.hục V, sản XIIút và d'v Nống ỏ -n ỏt g
til oil tốt nhát, l à m óho bộ mặ t n ù n g t h ô n n h a n h c h ố n g ậ ư ợ e tiií.y đồi n h u n g
v ẫ n k h r n g m àu tbtuìn vớ i p h ư ơ n g h ư ớ n g phát ỉriền !ẾU lài
-
V i ệ c t h i ế t l ậ p q u a n h * s ả n :uifH m ớ i ứ n ô n g ' . h ô n , h ì n h
*á p u
ng
dà n tập thè t r o n g n ò n g n g h i ệ p là mộ i sir h iế n (lôi c á c h m ạ n g :e àn diện VỈI s âu
sẳc tr ê n nh iề u mạt. Vai trò lùm ciiủ tập the cửa n ỏ n g dán (lưụv phủi huy. tãin
lỵ xẵ hội của n ố n g d â n c ũ n g đã c ó s ự h iế u đ ô i ; tin h íù à n h ợ f tác xã hộ i CỈ1Ù
n g h ĩ a , li n h yéu qu e h ư ơ n g đất n ư ớ c g ắ n likn v ớ i tin h y ê u chù ngl-Tc xã hội đ ư ợ c
nàn g c a o ; hộ tư t ư ở n g xã h ộ i c h ủ ng li ĩa ngà}r c à n g đ ư ợ c ỉìinh ii'àr.li 73 phát
triền tr on g n ò n g t h ò n m ớ i. N h ữ n g đ ứ c tính v ả tinh cảm lòi dẹị) cua nòn^ đồ II
đỗi v ớ i lồ n g xã đ ã l ạ o tiền đ ề t h u ậ n 'ợi c h o v iệ c phát triên c o n Iiịi 'ừi m ủ i và
hộ từ t ư ờ n g xă hội chù n g h ĩ a ừ nôn; th ố n n h ư th ế nào Tà n h ữ n p p h o n g tực,
tấp q u ả n lại’ h ậ u ; hộ tir t ư ỏ n g p h o n g kiếu c ụ c bộ đã binh thàiíìi tr o n g củc àng
xã trirưc đ â y đã cả;i ir ở c ô n g v i ệ c đó ra s a o , (lều là n h ữ n g vấn đề c an đ ư ợ c
n g h i ê n c ử u đề đÈy mạn h cu ộc cá ch mạn*j văn hỏi; iư t ư ở n g ữ nòv.ịị í U a n ir ỏ c ta
_ V iệ c x à V d ư n g nù ng t l i ò i i n v ũ Xn. hội t h ù n j j l n a (lòi h t >i p n t t i I' O s ự .anh
đạ o í hật chẽ c u a B ảng , sự q:iản iỷ ùa nhà mr ức và phái huy linh thần ỉà m chù cùa
q u à n c h ủ n g nhftn d â n va pìiải đ u ợ c tò c h ứ o triền khai trong từ n g đ o n vị h à n h
c h ín h kinh tè, kề cả ả cư sừ. D o rìố |>hùt c ó một c ơ chế tò rhsrc kh oa l.ọc và
thicb h ợ p v ớ i t ừ n g nơi, tìrnti dịa bàn. Việc hfi trí tò c h ứ c yù h os t đ ộ n g e ỏ a t ì ẵ n g
c h í n h q u y ề n , c á c đ o à n t h ề n h ư thé n à o Irong cốc làng xã, Iro ng cá c d a n vị
kinh tế đề th ực h iệ n đ ư ợ c c á c y ê u c ỉ u tr ẽ n c ũ n g lí> m ộ t yă n đ ề quan t r ọ n g c ồn
(l ư ợ c đ
c ậ p tr on g n g h i ê n c ư u .
N ô n g tnỏn m á i xã h ộ i c h ủ n g h ĩ a phai là mộ t nÒBR thổn có k in h tế phùn
v i n h d ự a trên c ư s ừ mộ t n è n s ả n xuốt l
thuật phát tr iề n , có qu an họ sản xuất m á i , cỏ c on n g ư ờ i mớ i xã hội chủ n g h ĩ a ,
có đời srìng vật c hẫ t a m n o , đ ờ i s ố n g tin h th ằ n lành m ạ n h , Irị au v à qu ốc p h ò n g
v ữ n g cliắe vá đièti đó phải đ ư ợ c the h i ệ n cụ Ihề t r o n g các ỉàng xã. V ở i q u a n
n i ệ m cũn c h ú n g tôi. coi các d a n t ị CƯ sỉr lè nèn tântí c ủ a tồ c h ứ c kinh tó — xã
hộ i, noi sản xuat m ọ i của cẲi vật chất, n ơ i l«LO ra sốn p h â m th ặu g d ư và n g u ồ n
( X e m l i ế p t r a n g 15)