Tiết 31:

KHÁI QUÁT VĂN HỌC
VIỆT NAM TỪ ĐẦU
THẾ KỈ XX ĐẾN
CÁCH MẠNG THÁNG
TÁM NĂM 1945


1. MỘT THỜI ĐẠI MỚI:
a. Sự thay đổi ý thức hệ đời sống:
- Tư tưởng tiến bộ Phương Tây đã thay đổi nhận thức
về vũ trụ, nhân sinh, thẩm mĩ của một bộ phận nhân dân.
- Sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam, phong trào
cách mạng phát triển mạnh, nhà nước Việt Nam dân
chủ cộng hòa ra đời, những cuộc tranh luận về văn
học => tác động đến sự phát triển của văn học.
- “Đề cương văn hóa (1943)” => nhân tố quan trọng
giúp nền văn học phát triển theo hướng tiến bộ và
cách mạng.



1. MỘT THỜI ĐẠI MỚI:
b. Công cuộc khai hóa thuộc
địa của Pháp:
- Cơ cấu, trình độ kinh tế của
Việt Nam thay đổi.
- Cơ cấu giai cấp: xuất hiện
giai cấp tư sản, tiểu tư sản,

công nhân, lớp công chúng
sống theo lối Âu hóa….
Hình ảnh một đám cưới


Xã hội Việt Nam đầu thế kỉ XX


1. MỘT THỜI ĐẠI MỚI:
c. Sự “Âu hóa” xã hội thành thị Việt Nam:
- Chữ Quốc ngữ thay thế chữ Hán, Nôm.
- Lớp trí thức Tây học đóng vai trò trung tâm trong đời
sống văn học.
- Lớp công chúng văn học mới có đời sống tinh thần
và thẩm mĩ mới lạ, góp phần tạo nên cuộc vận động
cách tân văn học.
⇒ Nền Văn học Việt Nam hiện đại và phát triển theo
hướng hiện đại đã hình thành và phát triển trong điều
kiện lịch sử - xã hội, văn hóa ấy.


2. Những đặc điểm của nền văn học mới:
a. Nền văn học được hiện đại hóa:
KHÁI NIỆM: Hiện đại hoá là quá trình làm cho văn học
thoát ra khỏi hệ thống thi pháp của văn học trung đại và
đổi mới theo hình thức văn học phương Tây, có thể hội
nhập với nền văn học hiện đại thế giới .


a. Nền văn học được hiện đại hóa:

* Hệ thống thi pháp văn học trung đại:
Tính qui phạm; từ ngữ ước lệ, tượng trưng; tính chất
sùng cổ; phi ngã.
Văn học trung đai:
Làn thu thủy nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm liễu hờn
kém xanh.
(Truyện Kiều)

Văn học hiện đại:
Cái nhanh nhảu của đôi mắt
sắc ngọt, cái xinh xắn của
cặp môi đỏ tươi, cái mịn màng
của nước da đen giòn và cái
nuột nà của người đàn bà hai
mươi bốn tuổi ... (Tắt đèn)


a. Nền văn học được hiện đại hóa:
a1. Hiện đại hóa ở các phương diện:

Phương diện
Quan niệm
văn chương

đoạn
nàyđại
Vh trungVăn
đại học giai Vh
hiện

được HĐH trên những
phương diện nào? ?
NHÓM 1

Thể loại

NHÓM 2

Kiểu nhà văn

NHÓM 3

Độc giả

NHÓM 4


a. Nền văn học được hiện đại hóa:
Phương
diện
Quan niệm
văn chương

Văn học trung đại

Văn học hiện đại

- Văn chở đạo, thơ nói chí - Hoạt động sáng tạo cái đẹp
- Ước lệ tượng trưng,
- Nhận thức, khám phá hiện

sùng cổ, phi ngã
thực

Thể loại

- Văn học cổ, chưa tách
khỏi “ văn, sử, triết” bất
phân

Kiểu nhà
văn

- Nhà nho

Độc giả

- Tầng lớp nho sĩ

- Một số thể loại xuất hiện

đầu tiên: kịch, phóng sự, phê
bình.
Phát triển nền văn xuôi TV
- Văn nghệ sĩ chuyên nghiệp.

Văn chương là nghề kiếm
sống
- Trí thức tiểu tư sản.
- Tầng lớp thị dân.



a. Nền văn học được hiện đại hóa:
Quá trình HĐH được
a2. Các giai đoạn hiện đại hóa:
chia làm mấy giai
đoạn?
Giai đoạn
Nội dung HĐH
Thành tựu HĐH
Đầu TK XX ->
khoảng những
năm 1920

NHÓM 1

Từ 1920 ->
1930

NHÓM 2

Khoảng từ 1930
-> 1945

NHÓM 3


Giai đoạn

Nội dung HĐH


Đầu TK XX ->
Sự chuẩn bị các điều
khoảng năm 1920 kiện cho HĐH: chữ
quốc ngữ được phổ
biến; báo chí, dịch
thuật phát triển.
Từ 1920 -> 1930

Khoảng từ 1930
-> 1945

Thành tựu HĐH
- Truyện kí viết bằng chữ quốc
ngữ; nghệ thuật còn hạn chế.
- Quan điểm và tình cảm thẩm
mĩ chưa khác nhiều so với
văn họcTK XIX.

Là giai đoạn quá độ:
một số yếu tố văn học
cổ vẫn còn tồn tại ở
mọi thể loại.

-Xuất hiện các thể loại văn
học hiện đại, sự hiện đại hóa
thể loại truyền thống.
- Tiểu thuyết, truyện ngắn,
thơ, kí phát triển.

Việc HĐH được nâng

lên một tầm cao mới.
Nền VHVN thực sự
được hiện đại.

- Cách tân sâu sắc ở nhiều
thể loại, đặc biệt là tiểu
thuyết, truyện ngắn và thơ.
- Ra đời thể loại mới:phóng
sự, phê bình văn học.


HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:


b. Nhịp điệu phát triển mau lẹ:
Tại sao nói vh thời kì
- Văn học giai đoạn này phát triển mau
lẹ phát
cả vềtriển
số lượng,
này
nhanh
sự cách tân, sự trưởng thành, về độ chóng?
kết tinh ởNguyên
những cây
nhân
bút tài năng.Vd:
?
+ Từ 1932-> 1941, Hoài Thanh và Hoài Chân đã chọn
được 169 bài thơ của các nhà thơ mới cho “Thi nhân VN”

(Chưa kể thơ HCM, Tố Hữu và các nhà thơ Cm)
+ Thời kì trung đại chưa có văn xuôi TV, vậy mà chỉ trong
gần nửa đầu TKXX, văn học có nhiều tp văn chương NT
gắn với tên tuổi: Hoàng Ngọc Phách, Nhóm Tự lực văn
đoàn, Nguyễn C Hoan, Vũ T Phụng, Nam Cao…
=> Vũ Ngọc Phan cho rằng: “Ở nước ta, một năm có thể
kể như 30 năm của người”.


b. Văn học phát triển với một tốc độ hết sức nhanh chóng
Nguyên nhân ?
* Nguyên nhân:
+ Do cơ cấu xh biến đổi nhanh chóng tạo nên một thế hệ công
chúng mới với nhu cầu mới…Xh đặt ra nhiều vấn đề về đất
nước, con người, nghệ thuật đòi hỏi vh giải quyết.
+ Vai trò của tầng lớp trí thức Tây học với sự thức tỉnh, trỗi dậy
của “cái tôi” tạo nên một động lực
+ Do sức sống nội tại mãnh liệt của bản thân nền vh dân tộc…
Ngoài ra còn các nguyên nhân khác: Thời kì này văn
chương trở thành một thứ hàng hoá, viết văn được coi là một
nghề để kiếm sống…


c. Sự phân hóa thành nhiều xu hướng văn học:

c1. Bộ phận văn học công khai

Văn học thời kì này
hình thành bộ phận
Bộ

phận
vh công
khai khai.
có
- Gồm các sáng tác được đăng tải và xuất
bản
công
nào?
xutưởng
hướng
nào?
Các tp này vẫn có tính dân tộcnhững
và có tư
lành
mạnh
hiểu
biết
của
em về
nhưng không có được ý thứcNêu
Cm và
tinh
thần
chống
đối
xu hướng vh cơ bản?
trực tiếp chính quyền TD
- Phân hoá thành nhiều xu hướng: Hiện thực, lãng mạn,
tự nhiên, siêu thực…


c2. Bộ phận văn học không công khai


c1. Bộ phận văn học công khai
Văn học lãng mạn

Văn học hiện thực

- Tiếng nói cá nhân tràn đầy cảm
xúc…
- Bất hoà với thực tại, tìm cách
thoát li…
- Những cảm xúc mạnh mẽ,
những biến thái tinh vi trong tâm
hồn con người…
- Thức tỉnh ý thức cá nhân, chống
luân lí, lễ giáo phong kiến giành
quyền hp cá nhân…
- Làm tâm hồn con người phong
phú, tinh tế…

- Phơi bày thực trạng bất công
- Phản ánh mâu thuẫn giàu
nghèo
- Phản ánh hiện thực khách
quan, cụ thể, xd những tính
cách điển hình…

Hạn
chế


Ít gắn với đs chính trị, có khi sa
vào khuynh hướng đề cao CN cá
nhân cực đoan

Chưa thấy được tiền đồ của
nhân dân và tương lai của dân
tộc.

Tác giả
tiêu
biểu

- Các nhà thơ phong trào thơ mới, Truyện ngắn và tiểu thuyết phóng
nhóm Tự lực văn đoàn, một số nhà sự: PDT, NTT, NCH, NC…Thơ
văn và nhà phê bình văn học…
trào phúng: Tú Mỡ, Đồ Phồn…

Đặc
điểm

Giá trị

Thấm đượm tinh thần nhân
đạo…


c2. Bộ phận văn học không công khai
Nêu những hiểu biết
về phận

bộ phận
- Là sản phẩm của các nhà văn – chiếncủa
sĩ. em
Là bộ
văn
học cách mạng. Nó sẽ trở thành dòng vănvăn
họchọc
chủnày?
lưu của
VHVN sau này.
- Tiêu biểu có thơ văn Phan Bội Châu; Phan Châu Trinh…
* Tóm lại: Giữa các bộ phận và các xu hướng văn học có sự
khác biệt và đấu tranh với nhau về khuynh hướng, tư tưởng…
nhưng thực tế chúng vẫn có tác động và có khi chuyển hoá
lẫn nhau cùng phát triển. Điều đó tạo nên tính đa dạng, phong
phú và phức tạp của thời kì này.


* Hướng dẫn học bài:
1. Bài vừa học:
- Đặc điểm cơ bản của VHVN từ đầu TKXX đến
CmT8/1945
+ Đổi mới theo hướng HĐH.
+ Hình thành hai bộ phận và nhiều xu hướng.
+ Tốc độ phát triển nhanh chóng.
2. Bài sắp tới: Tiết 2 “Khái quát VHVN…”
- Thành tựu chủ yếu của VHVN từ đầu
TKXX đến CmT8/1945