DSpace at VNU: Lịch ta và nền văn hóa lúa - nước cổ truyền
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (2.69 MB, 5 trang )
T Ạ P CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC T Ò \' ( ì h ợ p h à n ộ i số 1, 1987
LỊCH TA
và
NỀN VĂN HÓA LÚA - N ư ớ c c ò TRUYỀN
THẦN QUỐC VƯỢNG
T h ờ i gi an, gắn i i ề n v ở i k h ô n g gian, tồn tại k h á c h quan tivr.ịỉ t .n g sự vậi
t ừ thế g i ó i vi m ô đ ẽ n ỉ h ế g iở i vĩ m ô . Con i.ĩỊưòi cồ xư a , iàiì . 11 và !t Utt. (rtròng
tr ời, tr ô n g đát tr ô n g m á v ; tr ò n g imra, tr ong gió, tr ỏng n g à y , tr ỏ n g đốm*... Khin
mặt trời « m ọ r » và «lặn», n h i n }ión<5 Iiiinli, b ó u g CÍ111. 1)011*’ mủi nhà soi tr on g
n ắ n g , n g ắ n dài hay «tròn bóngu ; s t r o n g trần"*, U i' m g t n 1), ti »{J ';i uy í:l, « trăng
lê n , tr ă n g đứn g, trăng tàn® ; «lrôn;> sanii. sao h ò n sa o ma;. r h u ỏ i Sưo line đau...
mà n h ậ u t h ứ c thời gian đ ắ p đôi và dịnli ra t h ờ i g u m can ngirỏi, l l i ời gi an x ỡ hội
t ĩ h ờ i ề , íthÌB c h u y ? n v à o «Dờiỉ>, dời sũng, đời n g ư ờ i , dijv thỉ, đtroi-ịi í hỉ, 15- tlii
q u á t h i . . . «Nđ/7i>> t r ờ t h à n h « . ' ĩ u ò i » , t u ồ i rl i ư,
tuối
t r ẻ. t u ồ i g i à ,
«mỗi xuân
mỗi
tuhi n h ư đuồi x u ầ n đỉ», «Mùiì» c ũ n g lồ «V 11Í, vụ c h iò m , vụ mùa.. Và tliêm nữa
n h ữ n g khái n i ệ m cao ỈIOQ : g i a i đ oạn , thời kỷ. >»\ n g u y ê n , t h ò i đ ạ í . . .
C ùn g v ớ i thời gian diễn l)iến, CC11 n g ư ờ i cữrig lỉiề c h t hun ttìùl giaiì. xây
dự n g c ơ cấu Ihờt gian thàn h lịch. Ị Ạch /à cái b ữ a llìới gian k há c h quan đ ã đ ư ợ c
n h ộ n t h ứ c qua chủ quan cùa c o n ng ườ i, vi con n g u ô i . Nhận thứ c áy cỏ tín h d ộ n g
qua lịch sử, qua khôny gi a n , t ù y thuộc mỏi vộnịi do n tị í ộc n g ư ò i , mỗ i v ù n g văn
h ó a , m õ i khu vực v ă n m i n h , tùy tỉieo trình đ ỏ sóng, eliã! l u ợ n g sỏ:
trinh độ
v ã n h ó a , chất l ư ợ n g vâ n hóa... lẠch (1R, đaiiị! VÌI vần sẽ c òn dirợc ỉ c m xót
lại và cài tiến khòn<{ nfjiuifi, c h o ti: p c:)n I»f'6y c ồ n s á t đúi'£ \ ó i lliời i i ê l ( n ồ m )
tuàn trfing ( t h ả n g ) , n g à y đ ó m , g i ờ ki;ăt\.
Nếu m ỗ i n g ư ờ i ià m ỗ i eclòng !iò sinh !]Ọí->- tron*! thời sinh học con Iigirời
thi m ỏ i v ù n g t r ờ i , v ù n g đ á t . v ù n g H^i rời c ũ n g đ ã v à c a n c ò m ỗ i l i c h , m ỗ i g i ò ' k h ắ c
t hản^ n ă m r i ổ n g I r o n g n ề n l ị c h c h u n g nhAri l oại , c;âVí cỏi c h i m q ,
cả cái riâng...
m
#
mà ciing căn
*-■
ỉ ừ vai ha ngàn năm t r u ớ c cỏnp n^ir. rn I r n / i l l ) li in'; no van mini] T il in g
Iloa và An Bỏ xuổĩìịị và sa ng miền ;'òn«: \ lì Ả tiV ỉ ỉ ir/
(»iỉ«rìp tới m ie n bốn
đ ả ò B ô n g D ư ơ n g —n h ư n g n r (lỉỉiì 1‘0 /r k i l l v ụ r n^Y i
ianlìihỉg cộng đòng
tộ c n g ìtời T ả v —T hái cĩ>, Mòn — Khơ-íìì(' cù. T ạ m ; - Mil'll lỉì, Mă-Lai cố mả sử
sách ọj ỳ ph iế m x ư n g 1) Ma n ỉn Việt (Bách V ](•!)—- fin X i> (]; lip- ỉ hả nil c ỏ n g một
m i ( ‘ii v u n h ỏ a l ú a n ư ớ c , m ộ l k h u \ \ ? i ' v a n Ỉìì ỉul i ìỉC,ì:' ỉ K i l i r Ị , lí'(i l ì i r ớ c t r o n g đ ỏ c ó
v ă n m i n h cháu ỉ hỉ) sỏỉig H ồ n g )ìt?V vìm .ninh Bỏíìị S ’ - if;;Ị dỉtììì cao 1)101» fưon<»
là f r ỗ ng (lồng. Ilơn bát c ứ v i ệ c Ị.Ì hếí, Kịihĩ' \r<-\)£ Iríi vưi rr
1)0 ỉ ]>hr>i ná m
v ữ n c ; í ì i i ị ỉiĩịỊ
ỏ
m ộ t v ù n g Ci i ủu .\ ^ i ỏ Uiiìù, II ì à k h i h ậ u i u \
ề
:i úi C ỉ u i n g l à n ó n g
? lli,ir" K l , l ờl {/ ' 1 i;li đ ă y b i , n đf>n « ’ fhăt t h ư ờ n g ( b i ế n »6
J ' V , 4, n f ' rưi e!itl c ủ a n è 'í v ă n ?< Á a - v , l n m i n h n à y đa đ * c a o ( r é n
1
■’ ý ' 1 tr ị l)t1n llóa vịt':c »átn Tửnj» v í u ỉỏ 4 i h h (Itii thời g ia n , t h ờ i Ỳụ)*
K
’
— N h ắ t t h ì , nh ì t hục
I
— liiẽt sự trời, m ư ờ i đ ờ i c hẳng khó (nghèo)
WầJ ì(V , h 6 ' ỵ ư ờ ị ía* đ3 Kầy d ự n g m ồ l ih c h ế Lị ch 12 con v ậ t (Lịch nà y Jà
CIIÍI m iề n Drtng X a m Ả cò, k h ỏ n g p h ỉ i gốc cùa 1'rung Hoa ha v An í -ộ> • f 1]
— Săm
g ò ; u 12 t h á n g ;
/20
»“.g»á ?y ),,'’ t■•hi
r ,n
'ilna ° h á "s '* B l a "« - ■ * « » « > • “
(2'J n
h á",
n gc ‘!,'"
dù (3
0 "ngày)
ì loại, ' t â n g I t i í u
/»
( : il à m ) ’ lhll£ a y (K h ơ m e) ), «0111 n ử a s á n g (ban nưày). nửa
( b a n đỏ m ), và g ò m 12 (jiờ. từ. «n ừ a đ ỏ m ve sáng* đế n « nưa đ e m ve t o i»
ỉ . Ị c h á y , v è c ơ h a n !à x u ấ t p h á t í ử v ỉ ệ c n h ì n n g c ĩ m t r ă n g :
ổi
«MỒng
m ộ t Ittỡi
l n . 1, m o n g hai lả lúa. m ò n g ba càu Hèm. m ò n g bốn l ư ờ i lièui, niuiig
n ă m liềm
K v, ’ !n_Ố!1R s * “ , hậ t t r í n g - ra,rơi r ằ m t r à n « náu, m ư ờ i s á u t r ă ng treo, m ừ ờ i b ây
sẵy g\ ườ: \ g c h i ế u . . . », aliin ngẳra s ao, .(gao i!ỏm sa o m a l t hay
Đ è m đ ẻ m t ư ở n g gi ải S g A n hà
Chuôi sao
Bác B à u (iẵ ba năm Iròn !
u ; l hưĩ)ĩ : U.Ch ẫ y c ũ n g
chiêm nghit i n ;
căn c ứ Vào cả c h u > ền đ ^ g c ỏ a
mặt trời.
N g ư ờ i ta
®
- Đé m t hảng n ă m c h ư a n ă m đ ã sáng (t iết hạ chí)
— . Vgày t háng m ư ờ i c h ử a c ười đ a lỗi (liết đ ồ n g chi)
X
[*. _đa bẳl dđu * đ ọ c 8 ? ' rọr° nhịỊ) cíiỉu t hời 9i an qua n h ữ n g nhịp hoa
vă n lặp đi lặp loi trên đồ g ố m P h ù n g X g u y é n tiền D ôn g S a n (dim thiên n i ê n ky
2
Côn« " ẩ » y ê n )
\
ní Ị o à
g
(ỉ’
Ulp
N g ư ừ i ta dã và đ ã n g tin. c á c h , T f ọ c »
Ljch Lạc
ỏntJ D ỏ n g S ơ n ( I hi ẻ n n i ê n kỳ
Công n gu yê n) m à
là -
I trước
Việt ghi
c o n g ( i un ư t h ự c tế ( n h ạ c c ụ, đ ò đ ự n g . . . ) n g i r ờ i ta đ ă t h á y e h ú n g c ò n
^ay c h i ;
vửi
la ~ nhrrn« v ậl b i h l lư(‘7n9 c ù a tnĩ t r ụ : Mạt trời g i ữ a mặt tro nơ, mặ t
7 U c{inh 8a<); 4 cl,im
nói nhau bny ngirợc ch iế u k i m đ ò n ơ
1 '■ ,‘ù.
l! 6 n * 1 ■!"* Sơl \ ! 1 m ù a ? ) ’ * f ? p t i ai * á i « i « o p h ổ i hon nhi Ân t r ê n
i t ĩ . í ụp
m„ặ t ,!nyi Đ ô n g Sơ n ỉr « iữa (4 liél'
tách (loi mAi n ử a c ó n h i ề u k h ắ c n h ỏ ( t h á n * , m- ày ?)... L,Vh í y
LCò L ô - H Ỉ yN7í.CỏnđỌI,íí lại
8
đúng hơn
là
° , F o l k ‘° ^ ) V i ộ t - M ư ò n / Ĩ -
frto « f ‘, r , í n . 2
"
^
ã r !" ? n vật; ‘ieh c ù , loàn n ũ c n t à n hóa
I
.Z
lỉn . r ỏ - c k h ỏ n g p h ù i chỉ là j ị , h trán« ậ l n Ì Ị - h / n ì â
đù iả i ch
ÌVỈÌĨXỈỊ ỉ ỉ (W —sao ( ầ m — ( lư ơ n g h ọ p lịch.)
' :,n miỉlfl
Trnnfj Iloa c ò, xuịít p h á t ! ừ mr t CƯ t à n g ván hóa t r ỏ n g
khò
; a ' " r° »S-ỎCÌ.\V‘ kÔ't, ao l , r ơ n «
ỉr
’’O à n g t h ô ( l o e s s ) i r u a ị í ‘l u I l o à n ơ
Hồ\
[r
’ l i,lr
1
i ờ ' n ^ ri-v ' ;h a:HỈ- Hă-1 lĩ trực iỉià hỏa they h.) Ihòn
v ờ i c! u kỷ i í o a g i á p 00
l ý - q u ý h ọ i ) và d a u f; ti o n g 4 u á . r i u n c ái í i ế u . U . a
27
đ ố i (Lịch T h ư ơ n g k i ế n siru (tháng 12 h\ I h i n ị dầu lã m ) , ịch Chu kiốn lí (tháng
11), lịcb Tân H á n sỗr k'ến hợi (M-.áag ! 0 ( t h ứ tự tháng lư ơ n g (lối V cai gọi là
l ị c h hạ c k iế n dàn * (thấQi? g iê n
Vô «Lịch !iự», xin x e m đ o ạ n 5.11u sẽ lồ).
T ừ T à y C h u — X u \ n TÍ 1U ( k lO Hi g t h ế
kỷ
VUI tr.rỏrc Còuị Ị
Iguyôn) ò
niKn
bình ngu vẻ II Giang Hản (t r u n g lưu I'r irò n<* Gian g) xu ill hiệ 11 nước S ờ lò ììtộ: C]u6e
gia phi Hoa ròi nửa Hoa và CUỐI rùng Hoa hóa ừ tlnrựng ti': 11« (!:MìíZ ló p lhi>»£
trị), c ò n t ầ n g n ề n v ẫ n là c ư d * n In'mg l úa n ư ó c . N
Chu han (ISu ịỉoị s ỡ ìá (iKinh
m * a », «s V man», k h ò a g coi là Ho - ha. Vua Sò- khi x ư n g Vươn y ( h o ngang v é vui
n h à Chu. cun g t u v í n hổ rõ € Ta là m; w d i , k h ổ n g c ùng hiệu tliụu vứ( T r u n g Quỏc«
(chỉ Chu) ( x e m Ttr MI T b iỏ n , Sì' kỷ. s<> l l ứ gia. .. ) (Các vna sỏrđèu có da n h hiệu
là Hùn g — tírr Khun, Cun, c h ứ c vu «lhỉi l ĩ o h » cùa n g ư ờ i phưưn N*rn. phi Hoa
hạ. N ư ờ c S Ờ ử t r a n g lưu Triràmg Giang, cũng n h ư các m i ờ c Ba, T h ụ c ợ th lự n g
l ư u và N gô. Việt ờ hạ hruTrurờng Giang đều xntít phất lừ mộí. nền tỗn g vãn hỏa
p h i Hoa ( v ă n h ó a lúa n ư ớ c ) rồi m ớ i dằn đ í n Hoỉt hổa. Vua Sả thấy ả v ù n g tành
th ò m ìn h cai trị cư dàn t r ồ ng l ú a n ư ớ c ( v ớ i thủ lĩnh b u y , n thoại hay «auh húng
Tăn hốaí) là Y i è m đ ễ ( v u a x ứ n ó n g ) T b à n N ò n g ( k h á c H o à n ^ đ í ỉ à II,ủ lĩn.i thỉỉn
t h o ạ i hay a n h h ù n g v ă n h ó a c ủ a n g ư ờ i Ho a ) đ ã có s im m ộ t l l ứ c h é l ị c h l ĩ c n
v ậ t ứ n g h ợ p v ới n g l ứ nông t rồng lúa n ư ớ c VÌI các nghi lề nông n g h i ệ p kèm t heo
(Tết (toan ngọ 5/5 thuộc tiết h ạ c h í , t í l c ơ m m á i 10/10 qua nil U
hóa lủa n ư ớ c kb nn g phải g ỗc T ru ng Hoa, c ũ n g n h ư l ác s ự lích mu a ngâu (chàng
c h ă n t r ầ u - n à n g c a n h cửi ) , bai s a o k h i è n ngtru vồ v u n ữ đ ề u t h u ộ c phàn đẫ đất
Việt —(Xem Hán t hư đ ị a l ý chi).
Cốc nhà thiên văn lịch pháp h ọ c Cì';a Sờ đã cni liễn lịch này. hồ sung bấn"
n h ữ n g k in h n g h i ệ m và kiẽn thứe thi ên v ă n pli ong phủ cảa Trung Iĩoaf2] ỉ)ố là
l ịc h l ẩ y i h â n g g l è n g (Dần) là t h á n g đằ u nă m , m u ộ n hơn hiũ thủng s o vùi iịch Chu
đ ư ơ n g t hờ i (Sỉ/ tỏ ra khấ c Chu, nừ dựng lich vón hỏa p h ư ơ n g \ 'a m ). N g ư ờ i ta
dù ng chfr n g h ĩa T r u n g Hoa Tà hộ can chi biên soạn th à n h sách lị< h Kinlì Sở l u ỉ
t h ờ i k ỳ . Bè tỏ ra là cò x ư a hơ n rả Chu đirơng t h ;’i. nơirừi ta « thác cồĩ> (ịỉiồ danh
m ư ợ n t i ế n p x ư a — m ộ t t á m lý phft b i ế n c ù a n g ư ơ i x ư a
(1
phương \:u r
trước
áp
l ự c n g ấ y càng năng ĩ!?5 của văn ininli Hoa ha, gọi là líun lý «\'am n h à n B í c hư ờ n g*
gọi đỏ l à / ị c / i đ ờ i h ạ . y nh ư cảc vu a p h ư ơ n g Nam, đò ■ò ra «kỉiõi'g kém Trung
QuỐCi ( t ô tốn T r u n g H o a) cfing « đ ầ y » tò tiên í-úa m ìn h 1An li^ang thứi 1 tmn
đại*, b o ặ c t i r a gốc p h i r ơ n g B ấ c (Thải Bả. Trọn p I Ilk.. ) c h o «oai» han...
Tằ n ( v ố n ở phía t ây n a m của Chu b ị . í l h u XO’11 là II n h u n g * (phi Hoíi) g à o
vớ i dần du mục T r u n g Ấ) thay Chu, Ihay l u ỏ n cả th ún g ịịồc «•11« 1ịc-1ỉ Chu đo tỏ
ra c m ớ i », < sử a chính s ố c ».
HAn Ihay Tần, càc đ(Vi vua đồn đề u theo car thè chế rửa Tần, ki I’à thè
c h ẽ l ị ch.
T h ễ n h ư n g Há n Lưu Mang cũn g nh ư s ở llaiiỊỉ Vo, vốn (! H là n g ư ờ i nư" c
Sở, tập n h i ễ m sâu sắc vím hỏa lúa n ư ớ c p h ư ơ n g N;||
Hó ỉà mộl rhuvệ n.
Nền íiing
n g ư òi Hoa là
khft) H > chj:i
lịch sử nfti’t;
kinh tế nô n g n g h i ệ p rùa IruDg Hoa.
kè và cao lươny. Dời Ti u r ơ n g —Ân i)ãỉ
ả n h h ư ở n g từ m i ề a Kup-ka d o . Trti ị.’
ng h iệ p Itiộn đại cùa Tru ng Quỗe đều
cày lirơiiị’ Ihực nuói song
ú ả u trong uv.ich ( k u u t ròng
A, 5 'Iig các nhà n g h iê u cửu
í ửõ nliijn lù ch đế n I ước
•
a , ‘tch ('hira p 1'-:! -I liguon i r Ml# Ihực tr ọ n g yế u của n g ư ờ i Hoa. Lúa g ạ o
c ũn g VẠ. , n g ư ờ i Hoa rùng biết trỗnịỉ lúa ga o từ T h ư ơ n g - All s o n g chu i i í n c u ố i
X n l n thu ( V I - V ( r . r á c C ô n g n g u y ê n ) K hô n g lừ nf?ười n ư ớ c Lỗ c ò n bào ău lo àn c ỡ m
ló o re kỳ lã ng phí ! Sau đó Tall diệt Thực, d i ệ t s ờ , x â m l ư ợ c Bách Viêt (2 18 —
209 t r ư ớ c C ô n g ugun *n) và nhai la Hán VQ đ ế ( 1 4 0 - 87 tr ư ớ c C ông n g u y ê n )
b à n h (nrỏrng m ạ n h mẽ x u ố n g phirưng N a m . c h i ế m hếl đẵt Việi tlù lúa gạo dàn
(ĩã trứ th ành n g u ồ n l ư ơ n g thực c hín h cùa T r u n g Hoa ( c h o đ ế n thập kỷ 50 của
th ế ky XX. H o a Hắc k h ô n g tự tức đ ư ợ c hn rng th ự c, phiii n b ờ t ả lua ga o ỏ Hoa
N a m ). Thố là từ Hán Vfi (16 trờ di, văn minh tr o n g khô Hoa ha đẵ Hột n h ậ p van
i n m h !Via m r ớ c p h ư ư n g Nam. Vu IiCJa X a m trà th ành đia bàn lươiiiị thưc c h ín h
c ù a l o a n d ế c h e Há n ,
Dỏ là hai c b u y é n
Chính dựa tr ê n nhfrng (liêu kiện đó mà k h o à n g năm 1 0 4 - 1 0 3 Irư ớc C ò n g
ng u y ê n . Hán v a đ ẽ đa ra lệnh c s ư a chính s ó c í , b a n hành lịch m ớ i (Thái sơ)
bao lá a trớ vé VỚI lịch Hạ, kiến dần
kỳ th ực là d ù n g lịch của m i è n Kinh Sơ
mien v ă n m in h lúa n ư ớ c p h ư ơ n g N am .
Nhò- t'!iẽn nghi ên đ i ỉ n ủ ki nh thư. . . ligirrri ta đã biết đ ư ợ c lịch Chỉi.
N hử vãn Giáp eôt đ á o th áv ừ Ấn Khư, n<4 ườ i (a bíốt qua loa lịch T h ư ơ n g Ản
N h ư n g cho (lén nay, gi ới k h ả o cò họ c T r u n g Quốc (rát đ ôn g) đã (tào clan r a
cái gọi là lịch d&i H ạ, v ứ i tá n g n e n Dãn h ó a / / ự ?
Cu i Ííọi !u X ỉ Ị c h i u
k i ến Díìn í t h ự c
ru là lịch
s ở lịch c ủ a
mièn
ki n!) s ỉr
(Hò- ỉĩấc - Hò N a m ) . JinY'n ván hóa lúa nư ớ c , Lịch ấy d ư ợ c n g ư ờ i Hoa (í c h ư
nghĩ a hóa » (h ành sá ch v ả , t r u i rấi n lũ èu lần cải ii é n tư Há n đố n T h an h , dà tra
t h ủ m lị :h â - n - i h r m i í ĩ cùa Ả D ỏn g hiện n ay , mà ta qu en Ịịọl lả lịch Tà u v à e fluff
Cỏ t h o i , lỉìời ( t ì i i i ộ e P h á p ) g ọi là l ị c h ỉa.
ỉ>úTig r a , p h ả i g ọ i d ó l à l ị c h H o a -
Việt
Vi ệt - S ử ( I r ồ n g l úa n ư ớ c ) ,
đ u ợ !)?$ st nụ p h o n g phú bời nhicu í hơ hệ kin h n g h i ệ m thiên văn lịch ph áp
Tr u n g ỈỈOii. ỉ.Ịch Ky kh òng sát đ ú n g hân \ ở i II.ion ỉ-oồng thò Hoa Bắc. qu ê hứ ui ig
L ị c h ấ y VỐ!] ỉ ả t h à n h t ự u v à n h ó a c ù a
ligưỏri
l ni f!' ’ iu c:ia
HcKi, cù nơ l; lỉ õ n <4' sát (lúng liAn TỚi m i ề u t hàu I h ồ s ỏ n g Nhị ,
què iiỉr.ìng huỏi đíùi cua
Việ! N hmi. N ỏ dã d ư ợ c DỈià n ô n « la (liều c h ì n h
bfliif k i n h n g h i ê n . « t r ỏ n g t r ờ i * . « Iròn-Í ỉiTing » « t r ù n g s a o 9 ( l ự a v à o t h ự c t i ễ n
jfcĩìi
va biền hi (‘ 11 qua vốu liốiiỊị ca (lao tục n p r .
i.iH ỉ đ o lu
thành
tựu
vun
ho ;i c ì ì ỉ ì ì í ơ Cíia
m iO n
van
h ó a lú a n ư ớ e
c ò t r u \ 0 II
CHI THÍCH
( ! ) K h ô n g I h è nà o quan rii.;m 11M mộ i U' .làn ( n g ư i Việt cồ) đà biết tròng.
*na
! 11 ‘n >i ím ( 1 Lua Giao chỉ, chin 2 m ù . ’, ( h á n 4' 5 c h ia , thán, 10 lại chin )
( D ị p it chị q u y ề n I cua D r ư n :' Phú đau thế k V I) (ừ Irư ờ c côn {Ị n«>n v è n dề CIO
yếu
'i ì -)ì .» i ò a hang
việc làm ú 1 rnà Ui khù >■„ có iị.-h riẬixu, cua ill rì ỉ. !
N g.ọ
xự.Ị,
m oi tliồnh
CÒ tìin cội nguoiì n ơ i
(-)
h
::
í .MI
văn
hóa
ỉỏro I i à o
Qgir
! V :vr \;im ,
n^irởi
ta c ũ n g
' run;; Qỉi( (. Dỏ là tam iv Ịự ti (lan tộc kỉiỏn-.T dứĩì" (lốn
. : « m í nil \ ụ II •) ■■ a lị ‘h c<) ìrii}
:i->iíln V '.v- -
cùa
M
V í-Tày
( i)fi
T h ã i - Lò L .
!ửi, Ỉ);V'\ỊJ I) 'ím l ĩ o Ị . ! n v ) c ò n đọMỊỊ
l a X ' i i .. \ ;u s ư u ã : u ,
Hftii’x-n
c ứ u , đ ố i o h i ẽ u v ớ i ấ m , d ư ơ n g l ị c h nj>:'iy n a y tl i ặ 1 à u . t l i ộn í hi c ố tl:ề phục c h í
đ ư ự c bả n g lịch cồ ngàn xưa
Tran Quoc Vuong
VIETNAMESE C A LE ND AR AND THK 'I R A D IT ì< > \A L \ \ KT RICE CI LTCHK
W h a t is c a l l e d C h i n e s e lun ar c a l e n d a r o f the Asia d y n a s t y g e n e s i s oi m o u e r u n
C h i n e s e c a l e n d a r w a s i n d e e d a k i n d o f C h i n e s e — Viet s o >a 1 — lunar calendar,
cre ate d in K i n g — C b o c e r eg io n an d d ic ta t ed by practical need o f Rice — C i v i l i
zation.
MaH KyoK Bbionr
J i y H H b l f i KAtTEHHAPb H T P A f l H U H O H H A H
K yJlbTyPA
n o / i H B H o r o PHCA
T a n Ha3bi Bae MHf t
KHTa f t c Ko r o
KHTaflcKHii . lyHHhiH
Ka. i e H/ i apH
iioc.ieAyioLunx
Ka.TCHAap'b AHHacTHH C n a
/uỉHacxỉúi),
Ha caMOM
(reHC3iic
OKa3a; i cH
^ p e BHUM KHTâíỉCKO —BbCTHâMCKH M .1 y HHOCO.THe1!HUM. O h Ốbỉ.I COJ^aH B MCCTHOCTli
KỉiHb — LLIoy
ÌĨ3
n p a K T i i q e c K Mx n o T p e ố H O c x e i i K y ^ b T y p u n o /1 ỈIBHOĩO p n c a .
LẰNG VIỆT...
( T i t p l heo trang 25)
T r u o n g H uu Q u y n h
T H E TR ADITIO NAL VI ETNAMESE LANG
A F E W P R O B L E M S ON TH E CULTIVATKD LAND AND FEN DAL1ZAT10N
A f e n d a l i z a t i o n p r o c e i i had taker, place in Ihe traditional V ie tn an ie »e l o n g
w h o e t a starting point w a s th e i n t e r n a l d i v i s i o n o f land pori, ert y. T h e c h a r a c
t e r i s t i c fe a t u r e o f this p r o c e s s w a i a m ix t u r e o f fc n d a l c h a r a c t e r a n d f t t r i a r chal s y s t e m w i t h vestiges of p r i m i l i Y c equality.
Mh o h i ' X w y KyiiHb
T P A j l M U H O H H b l f t / I A H r H E KO T OP h lE B O II P O C H
o
3E M /IE
ỈI : < D E O f l A . n f i 3 A H H M
B TpaanmiOHHMX viaur ỗhina;iO nponcxo;ui.i;i 4je0^ a-'lll3au.ilJi HCXOAHUM
nyHKTOM KOTOPOÌÍ HBii.iocb BHyTpeHHee paaac.iÊHiK lí.MCHinì II .NCMCJib. il e p e K p e meHiic. (])CO;ui.'u»HOft H naTpnapxa.ibHOfl xupaKTepiKTiiKi! II nepeTiiTKOB nepBOỐblTHOrO pilUCHCTBa HB.1UCTCH x apaKTe pHOf t MCpTOfi 3TOI 0 n p o n e c c u
30
