TỈNH CHÁT GIAO THỜI CỦA LỜI NÓI VÃN CHƯƠNG
trong sáng tác Tản ẩà.
I.Ê CHÍ D ŨN G
T ro n g v ă n học Viột N am Ih à i kỳ T ru n g đ a i—Ihó kỷ X —\1 X —n s ỏ n n g ừ -vỉỉn
c h ư ơ n g m an g tinh irố c lộ rấ t r a o . irọiiR !hự c n h ư n g Ininj! 'ihũ. X g irâ i lliư ử n g
th ử c Ih ơ p h ú I hòri ẫ y thich đ ọ c lo l in lụiứm n g a dt- lận hirÒTÈí s ia i ilự t. r ì u r»_,õn
■ £ ữ v S n c h ư ơ n g , v à lạ ỉj c ả m th u tliơ p h ú là lim c á i l ì n h ừ t r o n p :1y. ÍMTI) là n iiậ n
lliứ c t ự c ủ a cuộc s 6 n ị!—x ỉ bội. T h ơ đ à nhiõm vj !rl ư u t!.ánfỉ là vi \;>y. Trong'"*
đ ièu k iện đ ỏ vả đe (lãp ửng tủm Jỷ ưa nói I'à n vò.xtă sự (tẫug đ ó i ‘ ' '1 *hãnh, ý ờ
■ c ư ớ i n g h e , c ả u v s n XUÔI p h ả i lỉt v ă n b ỉ ỉ n n g à a c ỏ đ õ i. c ó đ o ụ n , c< l in h n J in c .
răt gfln vởi thơ. V ỉ sâc lliá i ngữ nghĩa, kh ỉ d6 cậ p đ ẽ n những ván d ỉ n g h lẽ m c h ia li
(ro n g d ạ i. oảc thi nhôii theo quan uiệm c h in h thốn ọ thường dùng lcri nỏi rfln
chương H án — V iệ t; còn khi víẽt V? những ;.s ử d ụ n g lờ i n ó i văn cbirơ niỊ N ỏm .
Ờ cảc Ihế kỷ ruối thời k ỷT ru n ự đ ại-cuói tl)ế kv XVIJ, Ihế k v V M ll. XIX — lời
nói vftn chvơng Nồm tửnfi bườc giành q u ỊỊÌn b in h (ỈÃ ng v ờ i lời nói ván rh u .ng
Han — Viộl. càu vỉịii xuôi H i n — Việt ngàv c ã rg có v ị tri đ ảng k ỉ 'ron g v in l:o;
m rờ c n h à . C uộc đ u n g d ộ Ả u — Ả bfit đftu từ ỊỊÌn-a l h ' kỳ XIX đ ă ilìiy m ạ n ii quá
tr i n h (Jó r ù a v â n học.
Ở những năm cu ối thi> kỷ trira c vã nhừ n ‘4 thập kv đSu còn thó k v nà y Irong
v*n họ? V iệ i Nam xUdi liiviì yều cău phAn hỏn triệ t 4 } lởi n ỏ i Tăn chvỉời oõi văn chttirnfi vflit x u ô i.
C h in h v ào th ờ i ilir m .'|V T i n L);i ilín v ô i v án h ọ c n u A c rhfc.
Ổng đã k b•Ti xưỠPịĩ ' á viẽ l trèr, A ii X am lạ p c h ỉ cảc mục V iệt S n m nhị th ậ p
l h f k ỳ — .rỉì h ộ i ba ‘lào l<ỷ. V iệt N am n h ị i h oỊI t h i k ỷ —x ã h ộ i t k iĩn đà m , là ià c
của những tiêu thuvế! t iiá r m ọng con /. G iỗ ? m ộ n g 'co n I I . rủ a hoi kỹ tự
truyộn ( ìịỉic m ộng lữ n , cùn nhữ ng Ir:iv ệ n ngắn T h ĩìn lit n . T liè n on iiư ở e, c.ỏa
*hfrnt{ hãi lu Ịn Ib uyét. lìồi ván... Lảm nhưv& v.T ản Hả muốn tl»ỉ'hiện q u a a u tệm
COI vAn xnỏi !ã í vàn vị đỏrj í. rSn»ỉ vàn chương phải lĩp.li l r ả f ! i nhiệm giủpngư ởi
n>TÌ n:'tv b i íl đ>jợr iih&Bg SH viẠ c xẵv ra ỏr n a i kia và ngược lại-; ỊỊiũp ngưùi ngầy
Buy I) |':I ‘Urạc lih ữ aịỊ đ iền Iro n j; qua k h ữ . .C ổ 3-inịí nhẠn tliứ r h ;Ạn thi.ro cuộc
séng — xã b ộ i.
vlũ nỗ hrc rè u dũa ctìu ư õn x u ô i litn rj V iịt . N hưng câu VÔIỈ xurti
của T:V> Đ à n h ư t h í Ịiũ o ? Mă.v đọc m ộ! siS cAu v ãn xuới củ a ỏ n g :
1.
cảnh
« T ro n g đ ã i n g ư ờ i .sin, bh ỵ rm rơi nũin. b s o nlù éu c ả n h th u ậ n . Imo nhiẻu
n > iụ c h. b a o n h i é u cà« s ữ ìr n ỊỊ. I ia o n h i ê u r á i
b u o n , b a c D lũ ê u l ú o o ir ở i, 1 a o
■ h i ^ n lú -‘ k h ỏ e ; n h ư n g n g ìii m à n g h ĩ, c h ỉ n h ư o a n h h ạ c c h ư i m ộ l ( lẻ m » ( / ỉ í í n / i bọc)
ỉl
2.
tC Ỏ kbi nhử cànli ííiang hô. virũu liòog !h:iir ì ' i. thởi hoa đ á o n ă m nọ
cỏ n c irớ i. cò n h x u â n d ũ bìỉ ch o n g ư ờ i đứu r a f ( I ) (K ì) t tiịin h á l hoa đàn).
<'.áu Tán xuAl T i n Dà độc đảo, kliôTỉi* .i’ ll • ■'> '
\.ir. xuôi của nhfrny ngưũi
đưo»níỊ f .iii. \lu r a g nỏ vẫn gio giữ direr. • -.7
ili'.i V và th in h . Thơ ch en vảo
vă n xuỏi làm liing Ih m lin b nlỉực. Tản Dá lỏn trọiiỊ* Iđi hói * von j vo tam quố c V
r ỉ a ngư ời ;>hương Dổng.
Thc.i v ặn kh ố c x ư a vả n ỉũ rn g gi Tài! ! 'á !! i'll ill I tro n g v ãn h ọ c p ỉ n r o n g T â r
và v ã n liực T ru n g Quóc lúc ây — tỉnh yi- 1. Sir. đã. I \ J khòng thành, sự ph iẽu lư u
m ao hi'*!!, sụ lù th ự c—mà ỏng đirợe nghe f.;Ẵng êt I rtrtVng Oui lliứ c, ik rạ đ ọ c
trèm sảc-ii háo. k hiế n fh o uhà pho ra ph''> 1 >I| 'onsxoà lìỊỊĩi này c6 ibiỌn cảm vàlàin theo cái niỏri lạ. N h irn sT àn Bá 1'iiỉ láy ra n h ữ r g
g l I r o n g v ố n l i ề n g x ư a c ũ c ù a ỏ n g . n h ư l i n i i J i '. i !i ' i h o u p b o n j i I i l i i c ủ a II b ã I1Ỉ1U
(Ai lử. lin h vôu mòng m auli của nhữ ng line Irúnglu-O
ời n b ừ n jjcftg ã i tnaquá',
hò l i ; lìn h y ổ u củ a e ù c c liỉín g tre i. c ỏ gái ir o iỉịỉ ca d a o . dàn ca : SỊT ng(>n.: c u ò n ^
vã thú gia n g hồ kiòu Lý Bại'h; Sir th ư ơ n g cfiiii đói vôi những Bổ pbận bũo bọl
k i?u Đỗ Phủ. Hạch c.tr D ị; lương !iim. lư un g tri, liru rg Nỉìng cùu llú n h liiỉ-n ;sự
ăn ch ơ i kiòu xỏm bỉnh khang... —n iiững 1-ải :t.ả N^juvi’ n K liầc H iếu đà nếm trải
l)ằ
tạm hũn hoặc bằng Ihản xàe,— đ? Ihỉch ửnt; vui cài xc
mà ỏng lăm lẫn vở i cái xưa cũ trong bàn tbàn ỏng.
H ẵ y đ ọ c n hữ ng câu v ă n IUỎÌ cùn Tồn Dà VÌỄI vò phiêu lư u m ạo h ir m :
1. < Đ i bách bộ Irở lụ i. ứvng mũ trỏng 1ĩ-1» I rò ỉ một còn chim du'u hâu lượn
h trôn lửng cao, k h ô n ịíb iổ l lá đ i đàn, cảnỊí trỏng Mint fsVng tháy nhỏ í T r ô r g thc-(.
rl.o đ ỉn lúc hét sử c m ill IbtVi chi lliă j con liiiu i đ õ c.tn;1 Tìhô ttt uiá rihư đ i ỉ ỉ t v ố c
mỉiy la n h . Nghĩ ch o con ngư ời la cỏ cái thâu ò đ ói !' ả nếu kỉiôny lồư. n ín sự
n gh iệp g ỉ, thír nbAt lại làm con Irai An-Num đirơn:: Im'li d ò i nùv. n hu v ỉ n cô
mội sirn g h iỌ p r ít v ĩ đại (lê d ả n h rh o , m i n f 'i f hỉ lù tũì*|i ôf dirứi hỏng t:\ d trang
h a y c h e n V :ũ n h o n ờ t r o n g c ả i N‘c 'l i ộ n . t l. ò i .’! Sn.T thi* ’ m rr; r l i ư
co n ilic u
b ố it
ilỏ, (!em cái thAii mầ lảm b:m vAí Irò i xanh n id in c Iirộitq con I I ) .
2. « Dưởnj; ng«;ii ya (iàn^ cỏ. tớ m ở'an?, cò một tìgưiú iiành khAv!) Siip bộ
■1»tVng xa. dò hành trnng trong mội cải va-li... »
• '■
ự iiữ r m ộn g COII ĩ )
N'gơ
thỉ eúa Irang nam n h i phiroa g liỏ n g xưa. tát ihũ «tli cho biẻl m ặl sơn hà ». cá '
▼ui « bàu rượu lũi lr:ing » c ỉa người lăng lử —thi nliftn của q u i iHng (lư ợ c 'l'ản
Đi\ quộn vèo những »ự kiện. 8ự vật thởi Ô11 {Ị. chừ khống cảm nbận đư ạc
thái t ư lư à n g phièu lư u mao hiềm , rả i tạo thidn nhiỏn. lãp sự nghiệp I('inđược
m ô lả trong tỈL-a th u vẽt của nhà ván Anh Daniel di* F oe Robinson Crussr quen
thaộc r ớ i độc giả đ irong thài.
T rong tr u y ệ n ngần Thẽ non nước Tàn Bá mA lả mỗi linli khổng ráng buộc
giữ * khách và cò gAi ngbõo xốn i b in h k b s iiíĩ Vãn Anh. Ở l ii ỉic m ộn g co n ông
111? h iộ n n h ừ n g tln li c â m n h ư l in h y t u côn ('.fall K ii'u (Ja n b ò 1’h ã p r ờ i N g u y ò n
(1) Chún*{ tứi tạch dướ|.
39
x .iilc II!.' I đã cá vự ta i qttề n h à . !!ọ -ti »’:•» *»ípôfi« ••
n i . ch n y 1» ir.Vi tí •> » «*UH
lir'n niiên :ử •
1' ỉ
«
í
■■'
'I
't
'
.. ;; I
t ’|- h ồ i
\
•; V
■"* '■
; K
. 1
ỉ •H
n ữ n g . tif .il •
đ -.1
«■ . .
iu 5
'11'.'
!
■ '
í1*
-
• ' :>•’>.
■
’
•
;
ìp
......."
<
I, I , . . ...
■•*]> u li í t t i
l»t
V.
1
1 ! 1*1. i •]• < -I ‘l r I .
v ỉ CIJH • . 1 . '
t ■A
V
••■•nu
• 'li tỉiir .V " .. li rờ i
.1 . ‘
' v»f . ’ -n a
•
' I ’
iì ' tỉ
Ã
*ă<
lĩ
.
1.
:i
4
1■
■ ỉ i1>' n I
-
'. K h i
■ : i 1 . H:,i
Bgư« I rt: >• •.*1 : 1
li
I S.IO 1
i
•
1' . •'Ĩ1U
K ièo O a n h g iã u N : V ri kiíai- Hi c a ĩt ỊỊÒC x é p ka nhi*.
n;ịảv m a n g đ í n 'lỗ
thức ăn Ih irc u ố n y .rd i b(> l i i cho N guy rn K h ỉc H il U sang M í trriDg m ộl c li i lc
hò m .. .
11
.11
T r o n a m ô (à cùa Tân Dô lin h y iu tiữ m anợ n h ữ n g nél tăm lý cùa t h ị dđa —
lu i& n. N h ư n g c4 q u » n hệ k b á c h —V àn A nh, lẫn q u a n h ệ 'ig u y ẻ n K liíc h i í u —
C h u K iề u Ọ a n h c ỏ n xu méri d ạ l l ở i q u a n hệ giữ a c á c đ ỗ i lin h n h â n tro n g xã h ộ i
t ư nản. T r o n g thế giới nghf’ Ihuậl cùa T ân Đả tinh t é u là sự hifm (lọng cô a duyên
p h ậ n n h ử n g họe trò nghèo YỞi n h ư n g cỏ gAi ma qu ái, hồ l y : 1« sự hiện th ự c hóa
giác m ộ n g tro n g lán h của ỏnn vè q u a n hệ fjifra Dgirũi vòi Iigirfri. đ ỉ cir-ững lại điêu
ỉ á m n h à th o luổn luôn lau xỏt tài t ử đ ũ củng. íỊÌaỉ Ìiliàn pl'fin hạc. nhAn sinb
«ĩáo t b ả , chỉ phố 'hl vó khù uụi hà d ĩ n h ĩ (lài lử cùn g dirtVnq, gi al n h ãD bóc phân
co n người ta đến l lễ. cũng đảnh cho lã m ộl sự tại ginri — T ả n f)à d ịcb nghĩa).
T ro n g sán g lả c cũu T â n Bá tinh yèu c lũ d irn g lạ i ả c â u c h u v ệ n ván H iư ơ n g. th í
•ự. ỏ chtí-n rượu chén ' r í . khủng vượt ra k b ỏ i « iu o n g kín h lưưng lliAn » hoặc
• tinh tương thản, lỏ kương írọng. 1C- thù lư a n g đf)<>». T ron g thẽ giới nghệ Iliuảt
cftft m in h T i n Bá khổnt) ch ắ p nhận h i t -nhữ ng nét tàm lý tb ịd iìn — tư ‘•Ằn v ỉ quan
bệ rtaui nữ.
Cò n lả th ự c? H ây đọc những cảu Tăn lủ thực cùa Tàn B i về giọng nói. đurửng
1 J* t, dàng vè cùa c.hu KiC'U O a n h : € Tiên g nói nhẹ hao nhiêu, rfang người mèm
b5v nhi'-u,
’>30 nHi^'1. rỉiỉn h ív n h iỏ u . chín bno nlíièii tưiri I)í5v nhiêu, tươi
h a o n liôu. Uah báv n líiẻu . N hư gtiel, n b ư vèu , n h ư rhiẻu. như n gư ọng. Lồng
n iàý I»gù. đfti mất phirciniĩ. cỏ r h ỡ a i? » . Và đ ây Tán Dà viẽt vẽ rỗ bạn 13 tudi
Iro n y
quả
v A n # : <1 L ú c n g t r ờ i <>ạn t ỏ i
g iừ h o a . n h in
llit- o r a d i u
lê n c â y
c à n h , t h ừ i R í lm
bai hoa
iiRC»n ! í v
m à tổ i đ ứ n g
d ư ớ i g<’ c
IriVnpj m m t v ị n s ố l c à n h ,
h oa đào, vứ.i Jựp. v iu k h ả u . vừa xinh, vừa hay. lurờniỉ nhir tay cá c bá ciitiiih
n h .» q u ồ đ o a *4 t h ó c ifi'M ix . ti i v c á c ù n g đ ỏ h a y c h n
< Ió n ft
t h i . 'n y r á c Í in íí
k ỷ .nục
cỏ mả V' o X *1. .:»V i*iC Ang PỈiáiih IJIK1 IUỚ I r tị b(1 :ÌIM> it’ , i l ’iu trăm
nhí» -’An hào. ntỊliio nná danh họa. K ỉiở o iỉla è mả I’ ifih ỉung
K ị , m ệ iii >ui hoa đ a o ).
v ?»n !A nhCrnị' cầu v in
củ;* fc:r ir 0 lộ, tr.iriiị nh' .
II h " .i lá
!á lfiirc.
IV.<
’s in XUÔI cù*
la n i-ía ũã 'ạ ) «hr
'1
'I U Iih.'.n à!, iuiưng líi tứi
Ith .i.ị I,ậ> lỉiii \>JÌ :á I/ i '..'ỉu CHĨ l:i fl.r l>Ac' ộ á tủi trừ tin h t ua
' fcu * ■ .!"* J ó i r:V t T
l r ư ■:
'I
B • ■ p fl '11 Hí»ir
ttỉt'T i:* Ị h i i i h H n r c b h ì
ài> Ỉ!‘ .»1)1» I *1 •! I»i ftn ,- ờ s ; th e I v ệ n
h á n s í t V ỉ: !. Ci:
ti*HH m ini/.
I Ú J íiii . t t t d
tụ«. .
4(1
! .ề
- i ị d i s>r. " » «v s ự :lti t v r o n •:
và luựe, í.ầ.' ill Ị) vố ị.-héug
• VÀ p h ii'U l ư u 111.1« liKMH, I m i i j j i r ụ n y ũ ư ử n g
c ao va llu ĩp h^n...
b ' v a 'l u n g d | t r ầ n
Càn ch i ra rằn .% f r o -"
I < ...........
Pau
:■ ■ ■ > • '
vu
:
!' ti. ỊJ I) I ; :
;■
ng>\ . I S - ' .
I
• I:
\
ú.iy C . .
:I
V1 :
I
T rí,
I\ .. . . . 1.1 •. !i •V !|
, r-r.
m lu
I) ! ’
X X *>'
' i '« 111. II
tụ -.'
V
: ' •
•
ngừ ;•!
c':! ! «**: I n
> IV ' V am Rộ piMru# K ỷ Til
'lêp kitììu n g ữ rtè phục
.1 , ph* hiên c h frq u flc
::Ạ li
-Ợ': T u * c
i ' •! ■ ’ ■’ II. Phỉ-. 11 Ván
! :r;,fi vA . S.MJ lí.t cĂa
'1, !J ; D m -, vồn íiế p
lí.r
' .ai Ih-'t.- k lià u
ỏ' I ! .
> 1 I ' : . : 'I
II .\ ‘li 'I
câu
cao, VÙI .Miũ iiịỉ u u -.<-•!
»'•.!.* !
T ich C ii .1
ũ-»l í i i .! > t -.1 <1 r I tí. 1 ĨJ •• t
H ục I‘.ìu à I
-[>, I! . • J, í . !t r.i I, lạ í u
phA::ti' :i : ■ ■’ ! u
•
* >• • !11 t l 'Ị> IIh
T ổ n . N „ .:v '
I V I ‘t •' •• 'I
\ o I’ . .
càu VítII s.. 1 I ' ll Till I) \ .
I
I CO !.'■■
H oàng 'I j. || C h u lit * <•( I' I fir ", « I'.r lili'D ...
! r 'n q f ‘ ‘ì V '■ • !IỈTT kiếm
•hun I ĩAlì ’ ■ ' Ir it ìh d ô
;:•!*:> 1 ' . liồ i %-. fĩo:''ng
n u i ! lồm th a y I r u ! oộyĩ...
-■ i: : n iii.'u d1u clỉấcu câu.
\ . u \ n lỉ:\ !i «•. I ’ hnm D u r
■I
xi i Ai cùa họ ih ậ l^ à n g ủ i
i:. - :, r 1 tH d ie C '.u vâiMŨia
V ã n X t:*■>1 11 111' I' II 1 ! v.:i !)■»
kh i',
In r."
'II II h r n vO n b f r n n g ìĩu t r u y ĩ n
t h õ n g v ớ i v ã n X 'ln i Iiij.if l ì i i i ì i c ữ f \ i Ị i r / ỉ : i i I . II. I
•
b iè u
Cái
lí» u CUM
b i ộ h » ( l ) . O' v fm
m ội
» ' A l l i i r 1:1 I
I tỉìn ^ I t r
Ịiu y c n C ủ tụ i H o a n .
' I !| ỉ. «: I! t l i ả i i h
đ?ỉi
lư ợ n p m ã
củ a minh ỎÌÍJỈ cồn-* xiniỊỉ iliiiiịí uh ir Ih .T L ii
CH phương !>ỏnfỉ và Unr rà ihm t
(h à n h llụ .T -in sirdụn^'
đi • I ^:ij) ự'.<ịì, c:’iu i!i * n^ăn ũli
vũ h iiò n ^ li II :11lí \ u i lr. II III.-, >■ I Ml ỊỊ >■ u .
đ ọ c phăi r liiì ý đ õII 1 1 riê í ly <* c r nlũi !hư '
iliụvc r. hiiĩu lin h d i íu của tha.
c - I'|'« c** d:ìu giiin b nAoiỉ Ihổn vã
Il(' trir
lln 'i cùa ô n /«. Tiin l.)ả
•
1 r.j .•:á I làtti lv m u n vộ*
• i: ■• 1: I rnng ra. H i ’i'n n ^ ư ủ i
ch u n g UiHiVnjj *»•
y ỉti năm »*»ộ! I»*I•*I
Ni
M .ii j: I1.Ọ1* ti* I u : i .
D ■1
VỒ hi
I h M (Ti ih rM .
C h o i,
u đ it h ;!
í 'ho 'r-’*ug thiMi;:
c.h > .'I.iẻ iẸ lon-:.
C lio err q !.?n I
K*
^lũ £«■'■:
. 6 '111 l ’
ụ : b u i m ủ n kèo h ĩt x u á n đ i)
Nhirpg cối (ỏ i của T â n ĩlù — * !\i lô i đu tia lì.m ư m antj. !iưn ỉã ngftnp tighẻoh
b á c h I h ử c —‘ ih íc lỉ l i ợ p \ỏ f i n ’ ị:» li
(
m inh
\ 11'**i ■ . !I 11'i n l i T ;ìn lJ;i l;t I; ó t I t | K ỏ i n l i U l i u ' . T r o n g i b ư
Johannes ft-Bcktier, ohà tho Đứt
II i I ?in I.
>1
vL u v ẽn cù a Irả t lự th ở i
ijia n . g i a i đ i ê u I r i m
bòng,
đ r ợ c c ả m g 'i c in<>n*s n a n g . CIO r ộ n g . m « n m á c
thê hiện trong những càu lh(T vầ vSn thơ cùa lừ k h ú c. ca trù . đặc biệt là p h o n g
t h i — ca dao cùa T i n Dà. Ờ ilâ v thỉ sT k ai thả<* được tácđ ộ n g tương hỏ đặc hiệt
Riừa hinh thức cốu tb ơ v à những đặc d i'n i rùa vân fhí7. ( ĩ nhirnxj l>6i Iho của
Tẳn Dà cftii th a và văn Ihry CVB tử khủc
hợ-p đ iro c vfti cAu tha và vân thơ
lụ c bốt. thi hiỏu quà tinh cả m — nghi) Ihiiiit dirạo *jin cưởng rõ rệt. H :ìy đọc bài
Câm thu tiễn thu:
Tử vào tliu d in naT :
G ió Ih u h iu !iẳf.
Sư ơn g Ihu lạnh.
T ră P ỉĩ l!iu baeh,
K !»«*»! ihu X.1V tiiiínlỉ.
!.d thu r<»i run g đìSu ghènh,
S6nfi Ihu ílưn l/i bao ngìi b biột ly.
Nhạn võ. ón lại buy ‘li.
D im llii vượn Iiól. 1 .IV 'hi vc pgàm.
I.ả sen lùn In Iron : <::‘r
\ ậ li mang ịi ọl I "•• • ì
II khóc hoa
S ì * lĩíin ni:uộ ■! ổ fjtr n h;'t.
Cò v ãn g. Pàv đ ô. bỏ IIí! IA, lft dirong.
Nào n;ĩir
C ẵin thu n i cỏ lư lirtVng? -1
TÃI1
chrt ý Irtn dựi)£ nhọc
' ù:i lừi — nlt i'-fl"11 ỏm A. đu d ư ơ n g. D'>r».{ |(Vj
A f h ơ ông pin r . i ử đưọi’ I i h i r i 'j ; m õi lièn hộ c:i Ị.iiap vón cỏ của ti^ng Vi<í —
ngôn ngữ cho phép dùn g mộ! «\V-h ĩ!Mrh h' p kĩiAiig cliỉ ỉĩtrii còm c:':a lú rifr-i lè,
từ ; 1:1 lír cỏ k!i?i niina tiởi lí' 1
kiện nfan bát nhũ ng lĩ) h ợ p từ
hrực gợi lôn b'*ri hiện lircrtiịỊ
IIHV lioặc hiện lirn n ^ k!i:'C cùa IMÓC sóm*
\iì !i i : Sun h a n tiứ c non, Iiìđ y n rớ e ,
/ r ờ i m*ìy, tr ờ i đát. ti én că n h !rfin u i. rỉii m òn r iu nhọt. ntnỲc c h â y k u t Ir ô i...
rát cố nliữ n gdiồ I tr«'-n lãm i i i ín ra b ừ c ch tìn (tuny n ộ i tàm của nhà Ihơ.
lổ n trọiiỊ( và bào vệ (lirạ c cái ilip rii!' 1>Ộ. u nha cỏa tho luậl Dường, cái tinh
D fcbich. l i n h lử , d iiy é r . rlAn
c ủ a r a (la o . *l:ìn r a . rtic h c â m . c á c h n g h ĩ r ủ a i g ư ờ ị
V lệ l Iho Tán Dà mò cánh cùa d i vA olò n^ *16iiU 'tâ'1
thời. Vồ, vởi Iihử ugciiu th«jr Iilitr
til r . ni'U i/i Iifjhi* đrưng
— MA x an h <*'ò« dâu c o il ( Mm,
Suôi vâ ng iạ n li ICo cỏ nẳm với ai 7
N g u v ỉn T h iện K ô d ịc li)
— Tải cao phộn ti :1p. CMl kill ufil,
Gum ,' hõ DÙ' Cíirri, quen qué liirơni^?
(TA đ n i mã cù b in (ic& nỌ ị
— Tron^i đâm gl dọp hơn sen,
MỘI iI i'x k.a k>a II V Irirởc tii'n.
Vlãl riưởc. cbản trờ i, tliâ n g â i lạ.
43
R ui xanti, c .n li ti'.mg, nliị vung chen.
Xôi; x.io b a \ rói (làn rnn l>irr>m.
B iin ji d in h chơ i xa mụl rliK'C thuyên.
t>a Irò! hô han,- kM»n lv!"'p lạ I,
L ạ i CÒII c ní‘»i chị d ii ::1h -i i .
( l i t III s-n n ỏ trư ớ c n hâl (là m I
'I & n D a
< /ũ đ ụ c i i h ữ i ì Ị ] l u t i l l i n g I r é u li
| . . ....
y e n â u g u v tìi a U n l i
cùa quail niệm cũ về cã i (1ọ ị >. Bùa^ nhữ ng lù lii-.niỊỉ ũv. i’ản Ba nổi liồn cào uhA.
llicr trong qnâ kliữ — N ynvỗn Hu. IIÒ Xu ' . n 'II . !’ ạm T h ả i. Cao Dá Qr-ốl,
N guyỗii I'.rtnj* T r ử - v«Vi lá c n lià ilii/ m ũi lãi.'
I J.;,hĩtt — X uảnD iộu , llu y
C.ận,'Thẽ Lữ, L iru T rọ n g L u . Ci:tJ I.JIJ) Viẽ ...
í- sinh, 11 'ir u i la sẽ lliáv rõ
c h ủ n ^ i ủ i k h ỏ r y p h i u la n i i f r i g q t i ã i I h ỉ i c ủ a '!
có liêti lac Ri với quá khử cùa.giổng n ò i» .T ô c :
vả Hoài (lliủn — dà v iễ l thí*. chinh lá vỉ vộy !
’. ì ! , ũ 11» d ư u I h iít c ư ứ c k ilf 'D g
1/m- Iil.fin Y iệ t S a n i — H oài T lta o .1
T u y Iiliirn ló i tir li* y I rự c giác, ló i raó t.! i!.ó . i 'I :lu o trãi tự của bưỏo d i thôi
gian, cùa râm giũ -, ló i .sản:: t®ci Ii^liệ iliuật Un cíirli lũ y hoặc bỏ những cải C6
sẵn Irony VÓI1 văn hòa l ùa I hi nhăn... đfỉ la I lảu Dà liliảc bit}t vời cãc ũhà tbfr
m ớ i lăng m ạn c h ú n g h ĩa . H ã y 80 s á n h đ o ạ n ln c li Cảm thu tiên thu ô tr ê n v ó t
T iêng thu của Luu Trọntí L ư :
E m không nghe mún Ihn,
Dirới trang m ớ thòn IhửcV
Em k illing nghe rạo rực
Milth ản li kẽ chinh pliu
T ro n g lỏng n^irỡi cô ph 1 ?
Em khỏn.i; nghe run g Ill'll,
i.á thu ki*u xào xạc.
Con nai vỀPfỊ ngf» npAc
íỉạ p Ị rén lù vảng k!i'»?
TAn Đã «ĩã «tfhia sè liiột nôi kl;át vọng thiét H::I. • 'I kh/»l vọng Ihoál 1y ra ngo * ‘
c á i t u t ủ n ^ '. CỐI g i ả d õ i . c á i k h ’j k! a n c ủ a k h ii- II >:««• »• < 1 1 VỚI c ố c n h à t h o m ứ i I f l n g
m*D
nhả t h ơ é y — những nf>uởi
Say thơ *a lạ ...........
K h in j rè khuôn raòn. Im lòi cjuen
(Xnản D iệu : Tinh trai )
H ây đọc ba bài thơ lục bút kiễu «.ư c cùtili* cũ a Tản Đà. Xuân Diệu và H u) Cộn :
1. Suối tuôn rố c rả c b n^ang đèo,
G ió Ihu buy la. bóng cbiòu x ỉ lây.
( 0 (2) Hoài Thíinh vồ Iloài Cliỏn- Thi nhán
V ÍỊ1/
Sam
43
Chung quanh nỉúrng ùa l ùng câv,
Biól nv;ưởi (ri t v dfiu ilíiv mả lim ?
H ôi thfi'rt những cả cùn;.: rhim .
('h im b:iỵ xa bòntf, rả d im Liệt tăm !
B ả y K'ifr V ÍÍI 1! m ật 4r i Am.
IX
ai là kè d ò i'iỉ I.iíii vửi m inh
N irứ r non vẳng khách i.fru linh.
Non xanh nưiVc biúc c i o 'Iiin li nbỏ ai !
( rà n F):'|: V ô đẽ)
2. Hỏm nay, liờ i I h lèn cao
T ô i liaồ!!, klỉồug li ò ỉ v i S.IO lỏ i buòn...
L á bõng ra / lảng ngõ iliôn.
Sương Irin h rơi kin lừ nguồn )'ôa Ihưong.
Plỉẫl phơ hòn cùa bóng liuờ ng,
T ro n ' b íũ phiẽu l>9t fỏu vương mản hồng.
N g h e rb ử n tí g iổ rh à r q i:a sông,
]•' bên la II lách thuyền kỉiỏng v:ing bờ.
— Khỏi.g tnan như có dAy ĩơ.
lỉư ở c đi sẽ dửt. động hở sẽ tiru.
Êm êm chiêu II^ÙU ngơ chiêu,
Lòng không sao cà, hiu h iu klùi buồn...
(X uân DF-U: Chltu)
3.
Đô' in m ira U m nh
Lồng run iliẻin lạnh nfti hàn bao la...
Tai nươDg nước gioi mái nhà.
Nghe trời nẠnj{iiặng, nghe la buồn buftn.
Nghe đ ir ở i rạc trong hòn
Những đr-ra xa váng dặm buồn lẻ lo i...
Rưi rơi... d iu dịu rơ i rơi...
Trăm muỏn giọ! nhẹ nâỉ lời vu TÍT...
T ư ơ n g tư liư ỡ ng lạc. p liirơ n ẹ liiíV...
ĩ r b n^lũẻn^Ị gỗi m ộng, hừng liír nồm nghe.
G iô v ỉ, lỏng rộng kbúng che.
H òm nay hiu hắt bòn bò tàm lư...
(Huy C ậ n : liu ồ n đ ê m m ư a)
Tằd Đả đ ứ n g riẻng m ộl nhóm . Vũ dẻ của ỏng vSh uầiii trong khuAu khô th ơ lức
t in h truyèn thỗng r k phùng ]ih3t tlnli iliệ u cùa ca dao. dãn ca. XuAn Diệu, H uy
Cà n họ|) Ihành một Iihóm khác. L h ìè u va liu ò n đ tm Iiura kliỏng phải là cầm e án h ,
tin h tinh. Hai oâu đàu Iron# liai 1)11 tim aa Xuân D iệu. H uy Cận như murtn
la m ngixởl đọc lủm lẳ a v ớ i t h ì ln rn g tronii ru 'la o. liAn ca. T h ư c ra. ỗ liai bài tha
i j câl buồn k h ồ n g h iìu o i s u o c ìia X uân Diệu và e ủi stìu lừ uạn k ỳ cùa Huy Cận đã
hỏa hopd Ễ n tận cùng vờ i thiên nliiỀu, lao vật. Hat tbi BĨ đ ủ c h iim lĩn h thiên nhiên,
(.Ye/n t ilp tra n g t ìí)
44