MỤC LỤC

TRANG

MỤC LỤC TRANG..........................................................................................................................................i
MỞ ĐẦU.......................................................................................................................................................1
Phần I...........................................................................................................................................................2
NHỮNG CĂN CỨ ĐỂ LẬP QUY HOẠCH........................................................................................................2
I. Sự cần thiết lập quy hoạch......................................................................................................................2
II. Các căn cứ pháp lý..................................................................................................................................2
1. Cơ sở pháp lý..........................................................................................................................................2
2. Tài liệu sử dụng.......................................................................................................................................4
Phần II..........................................................................................................................................................6
THỰC TRẠNG RỪNG ĐẶC DỤNG TỈNH HẢI DƯƠNG HIỆN NAY..................................................................6
I. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội...........................................................................................................6
1. Điều kiện tự nhiên...................................................................................................................................6
2. Đặc điểm cơ bản về Kinh tế - xã hội.......................................................................................................7
3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội........................................................................17
II. Thực trạng về rừng đặc dụng của tỉnh Hải Dương..............................................................................18
1. Hiện trạng đất rừng đặc dụng phân theo đơn vị hành chính..............................................................18
2. Hiện trạng diện tích đất rừng đặc dụng phân theo chủ quản lý.........................................................19
3. Đặc điểm thảm thực vật rừng và các loại đất, loại rừng......................................................................19
4. Trữ lượng rừng......................................................................................................................................23
III. Thực trạng công tác quản lý, bảo tồn và phát triển rừng đặc dụng tỉnh Hải Dương trước năm 2012
...................................................................................................................................................................24
1. Công tác quy hoạch rừng đặc dụng tỉnh Hải Dương qua các thời kỳ..................................................24
2. Thực trạng công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng đặc dụng......................................................27
3. Đánh giá chung......................................................................................................................................31
Phần III.......................................................................................................................................................32
QUY HOẠCH BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN RỪNG ĐẶC DỤNG......................................................................32
TỈNH HẢI DƯƠNG ĐẾN NĂM 2020...........................................................................................................32

I. Một số dự báo........................................................................................................................................32
1. Chiến lược phát triển rừng đặc dụng toàn quốc..................................................................................32
2. Định hướng phát triển kinh tế xã hội của tỉnh đến năm 2020............................................................33
3. Định hướng bảo vệ và phát triển rừng của tỉnh...................................................................................34
II. Quan điểm, mục tiêu............................................................................................................................34
1. Quan điểm............................................................................................................................................34
2. Mục tiêu................................................................................................................................................35
III. Quy hoạch các phân khu chức năng....................................................................................................35
1. Xác định tên gọi, luận chứng phạm vi ranh giới rừng đặc dụng tỉnh.................................................35

i


2. Luận chứng về phạm vi ranh giới các phân khu chức năng................................................................36
IV. Quy hoạch các hạng mục bảo vệ và phát triển rừng đặc dụng đến năm 2020..................................39
1. Bảo tồn rừng và đa dạng sinh học.......................................................................................................39
2. Phục hồi và phát triển hệ sinh thái......................................................................................................40
3. Chương trình nghiên cứu khoa học và ứng dụng...............................................................................43
V. Quy hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng......................................................................................................45
1. Trang thiết bị dự báo, cảnh báo cháy, các công trình, trang thiết bị phòng cháy, chữa cháy rừng...45
2. Các công trình được đầu tư theo dự án được duyệt khác.................................................................45
VI. Quy hoạch đào tạo phát triển nguồn nhân lực, giáo dục môi trường...............................................46
1. Đào tạo phát triển nguồn nhân lực.....................................................................................................46
2. Công tác giáo dục môi trường.............................................................................................................47
VII. Quy hoạch xây dựng các chương trình hỗ trợ phát triển KTXH.......................................................47
1. Chương trình phát triển du lịch sinh thái.............................................................................................47
2. Chương trình cho thuê và chi trả dịch vụ môi trường.........................................................................48
3. Chương trình hỗ trợ phát triển sinh kế................................................................................................48
VIII. Khái toán vốn đầu tư và hiệu quả đầu tư........................................................................................50
1. Các căn cứ lập khái toán vốn đầu tư....................................................................................................50

2. Khái toán vốn đầu tư theo hạng mục và theo giai đoạn......................................................................50
3. Khái toán vốn đầu tư theo giai đoạn và theo nguồn vốn....................................................................51
4. Hiệu quả đầu tư....................................................................................................................................52
Phần IV.......................................................................................................................................................53
CÁC GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN QUY HOẠCH............................................................................53
I. Các giải pháp..........................................................................................................................................53
1. Giải pháp tổ chức quản lý.....................................................................................................................53
2. Giải pháp hệ thống, chính sách............................................................................................................53
3. Giải pháp khoa học công nghệ..............................................................................................................56
4. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực và giáo dục môi trường............................................................56
5. Giải pháp về nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của lực lượng bảo vệ rừng..........................57
6. Giải pháp tuyên truyền, phổ biến pháp luật nâng cao nhận thức cho cộng đồng dân cư địa phương
nhằm bảo vệ rừng, ngăn ngừa tình trạng phá rừng và săn bắt động vật rừng trái pháp luật................57
8. Hỗ trợ của các ngành và hợp tác quốc tế.............................................................................................57
II. Tổ chức thực hiện và giám sát đánh giá..............................................................................................58
1. Tổ chức thực hiện..................................................................................................................................58
2. Giám sát đánh giá..................................................................................................................................59
III. Các dự án ưu tiên.................................................................................................................................59
1. Dự án đầu tư xây dựng rừng đặc dụng bảo vệ cảnh quan thị xã Chí Linh thành rừng Quốc gia.......59
2. Dự án Đóng mốc ranh giới 3 loại rừng tỉnh Hải Dương......................................................................60

ii


3. Dự án bảo tồn các cá thể, ưu hợp quý................................................................................................60
4. Dự án Nâng cấp vườn thực vật Côn Sơn – An Phụ.............................................................................61
5. Dự án hỗ trợ phát triển........................................................................................................................61
IV. Kết luận và kiến nghị...........................................................................................................................61
1. Kết luận.................................................................................................................................................61
2. Kiến nghị...............................................................................................................................................62


iii


MỞ ĐẦU
Hải Dương là tỉnh nằm ở trung tâm vùng đồng bằng sông Hồng, là một
trong những cái nôi của nền văn minh lúa nước và văn hoá lâu đời của dân tộc
Việt Nam. Hàng ngàn năm lịch sử của dân tộc đã để lại cho vùng đất Hải Dương
một tài sản vô giá với rất nhiều các di tích lịch sử văn hoá. Đặc biệt quần thể khu
di tích lịch sử Côn Sơn - Kiếp Bạc (thị xã Chí Linh) là một trong các di tích lịch
sử đặc biệt quan trọng cấp quốc gia của Việt Nam. Ở các di tích lịch sử, văn hoá
đó, ngoài giá trị về lịch sử, văn hoá còn hội tụ giá trị thẩm mỹ, giáo dục, đa dạng
sinh học.
Giá trị về văn hóa thẩm mỹ, giáo dục: Cụm di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc là
một trong ba chốn tổ của Thiền phái phật giáo Trúc Lâm; gắn liền với thân thế,
sự nghiệp của các vị anh hùng dân tộc như Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi…;
Cụm di tích An Phụ - Kính Chủ là nơi thờ Trần Hưng Đạo, thầy giáo Phạm Sư
Mệnh,… Hai cụm di tích này không những là điểm tham quan du lịch tâm linh
mà còn là nơi giáo dục truyền thống uống nước nhớ nguồn, học tập về lịch sử
truyền thống…
Giá trị về mặt kiến trúc của các di tích, thể hiện sự sáng tạo của các thế hệ
cha ông qua các triều đại phong kiến Việt Nam về khoa học xây dựng, sản xuất
vật liệu cũng như nghệ thuật phối cảnh không gian, hài hoà với điều kiện tự
nhiên nuôi dưỡng lòng yêu nước, tự hào dân tộc, ý chí độc lập tự cường cho mọi
thế hệ người dân Việt Nam.
Giá trị về đa dạng sinh học không còn được như trước đây nhưng vẫn còn
một số loài động thực vật như: Vườn thực vật Côn Sơn - An Phụ bảo tồn nhiều
giống cây quý ở khu vực Đông Bắc với hơn 450 loài gồm cây gỗ bản địa, cây
dược liệu quí; Hệ động vật có các loài bò sát như: Rắn hổ mang, rắn ráo, trăn;
các loài thú nhỏ như cầy hương, chồn, cáo...; các loài chim như: Cò, vẹt, sáo...

Từ những giá trị to lớn đó, UBND tỉnh Hải Dương có quyết định số
2213/QĐ-UBND ngày 14/6/2007, phê duyệt Quy hoạch 3 loại rừng tỉnh Hải
Dương, trong đó diện tích rừng đặc dụng có qui mô: 1.540,3 ha. Ngày
18/6/2010, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định số 920/QĐ-TTg phê duyệt
quy hoạch tổng thể Bảo tồn khu di tích lịch sử – văn hóa Côn Sơn – Kiếp Bạc
gắn với phát triển du lịch.
Thực hiện Nghị định số 117/2010/NĐ-CP, ngày 24/12/2010 của Chính
phủ về tổ chức, quản lý hệ thống rừng đặc dụng; Thông tư số 78/2011/TTBNNPTNT ngày 11/11/2011 của Bộ NN&PTNT về việc quy định chi tiết thi
hành Nghị định 117/2010/ NĐ-CP; Quyết định số 1654/QĐ-UB của UBND tỉnh
Hải Dương ngày 24/7/2012 về việc phê duyệt đề cương, nhiệm vụ lập “Quy
hoạch bảo tồn và phát triển rừng đặc dụng tỉnh Hải Dương đến năm 2020”, Chi
cục Kiểm lâm phối hợp với Phân viện Điều tra Quy hoạch rừng Tây Bắc bộ lập
“Quy hoạch bảo tồn và phát triển rừng đặc dụng tỉnh Hải Dương đến năm
2020” trình UBND tỉnh phê duyệt.

1


Phần I
NHỮNG CĂN CỨ ĐỂ LẬP QUY HOẠCH
I. Sự cần thiết lập quy hoạch
Rừng đặc dụng có quy mô rất nhỏ 1.540,3 ha: Rừng tự nhiên chỉ còn 50,0
ha với tổ thành loài cây đơn giản, cấu trúc rừng bị phá vỡ; Vườn thực vật không
được đầu tư chăm sóc, tu bổ hàng năm nên bị xâm lấn bởi các loài cây ngoại lai;
Rừng trồng chủ yếu từ các dự án phủ xanh đất trống, đồi núi trọc như 327, 661
nên chất lượng rừng rất thấp. Đến nay, các dự án phát triển rừng đặc dụng đã kết
thúc, do vậy Bộ Nông nghiệp và PTNT đã có văn bản chỉ đạo các tỉnh xây dựng
quy hoạch rừng đặc dụng để xác định các dự án ưu tiên tiếp tục phát triển hệ
thống rừng đặc dụng đến năm 2020
Năm 2011, UBND tỉnh Hải Dương đã phê duyệt quy hoạch bảo vệ và

phát triển rừng tỉnh Hải Dương giai đoạn 2010-2020 là quy hoạch ngành, do vậy
cần tiếp tục xây dựng các quy hoạch theo lĩnh vực gồm quy hoạch rừng đặc
dụng, phòng hộ, sản xuất (căn cứ nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 07 tháng 9
năm 2006 của Chính phủ về lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch tổng thể phát
triển kinh tế - xã hội)
Năm 2012, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định số 24/QĐ-TTg
ngày 01/6/2012 về chính sách đầu tư phát triển rừng đặc dụng giai đoạn 2011 –
2020, đây là chính sách đầu tư phát triển đồng bộ, toàn diện hệ thống rừng đặc
dụng của toàn quốc gồm các dự án lâm sinh, các dự án cơ sở hạ tầng, các dự án
nghiên cứu khoa học, các dự án phát triển nguồn nhân lực, các dự án phát triển
sinh kế cho người dân… (các chính sách trước đây chủ yếu tập trung nguồn vốn
vào các hạng mục lâm sinh và vốn đầu tư cơ sở hạ tầng bằng 10% vốn lâm sinh).
Xét trên khía cạnh đó, Quy hoạch bảo tồn và phát triển rừng đặc dụng đến
năm 2020 có ý nghĩa và có tính cấp thiết.
II. Các căn cứ pháp lý
1. Cơ sở pháp lý
1.1. Văn bản Trung ương
- Luật Di sản Văn hóa ngày 29/6/2001;
- Luật Đất đai ngày 26/11/2003
- Luật Bảo vệ và Phát triển rừng ngày 03/12/2004;
- Luật Đa dạng sinh học ngày 13/11/2008;
- Nghị định số 32/2006/NĐ-CP ngày 30/3/2006 của Chính phủ về quản lý
thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm.
2


- Nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 07 tháng 9 năm 2006 của Chính phủ
về lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội
- Nghị định số 04/2008/NĐ-CP ngày 11 tháng 01 năm 2008 của Chính
phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 07

tháng 9 năm 2006 của Chính phủ về lập, phê duyệt và quản lý quy hoạch tổng
thể phát triển kinh tế - xã hội
- Thông tư 03/2008/TT-BKH ngày 01 tháng 7 năm 2008 của Bộ Kế hoạch
và Đầu tư về việc hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số
04/2008/NĐ-CP ngày 11/01/2008 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều
của Nghị định số 92/2006/NĐ-CP ngày 07/9/2006 về lập, phê duyệt và quản lý
quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế-xã hội
- Nghị định số 64/2010/NĐ-CP ngày 11/6/2010 của Chính Phủ về quản lý
cây xanh đô thị.
- Nghị định 65/2010/NĐ-CP ngày 11/6/2010 của Chính phủ về Quy định
chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đa dạng sinh học.
- Nghị định số 99/2010/NĐ-CP ngày 24/9/2010 của Chính Phủ về Chính
sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
- Nghị định số 117/2010/NĐ-CP ngày 24/12/2010 của Chính phủ về tổ
chức và quản lý hệ thống rừng đặc dụng;
- Nghị quyết số 42/NQ-CP ngày 28/3/2013 của Chính phủ về việc xét
duyệt “Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, kế hoạch sử dụng đất 5 năm kỳ
đầu (2011-2015) tỉnh Hải Dương;
- Quyết định số 62/2005/QĐ-BNN ngày 12/10/2005 của Bộ Nông nghiệp
và Phát triển Nông thôn về việc ban hành Bản quy định về tiêu chí phân loại
rừng đặc dụng;
- Quyết định số 186/2006/QĐ-TTg ngày 14/8/2006 của Thủ tướng Chính
phủ về việc ban hành Quy chế quản lý rừng;
- Quyết định số 18/2007/QĐ-TTg ngày 05/02/2007 của Thủ tướng Chính
phủ phê duyệt Chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt Nam giai đoạn 2006 - 2020;
- Quyết định số 920/2010/QĐ-TTg ngày 18/6/2010 của Thủ tướng Chính
phủ phê duyệt quy hoạch tổng thể Bảo tồn Khu di tích lịch sử – văn hóa – Côn
Sơn – Kiếp Bạc gắn với phát triển du lịch, thị xã Chí Linh – Tỉnh Hải Dương;
- Quyết định sô 57/QĐ-TTg ngày 09/01/2012 của Thủ tướng Chính Phủ
phê duyệt Kế hoạch bảo vệ và phát triển rừng giai đoạn 2011 - 2020

3


- Quyết định số 24/2012/QĐ-TTg ngày 01/6/2012 của Thủ tướng Chính
phủ về chính sách đầu tư phát triển rừng đặc dụng giai đoạn 2011 – 2020;
- Quyết định sô 39/2012/QĐ-TTg ngày 5/10/2012 của Thủ tướng Chính
phủ về việc Ban hành quy chế quản lý cây cảnh, cây bóng mát, cây cổ thụ.
- Thông tư số 78/2011/TT-BNNPTNT 11/11/2011 của Bộ Nông nghiệp và
Phát triển nông thôn về Quy định chi tiết thi hành Nghị định số 117/2010/NĐCP ngày 24/12/2010 của Chính phủ về tổ chức và quản lý hệ thống rừng đặc
dụng;
- Thông tư số 51/2012/TT-BNNPTNT ngày 19/10/2012 của Bộ Nông
nghiệp và Phát triển nông thôn hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ Bảo vệ và Phát
triển rừng quy định tại Quyết định sô 57/QĐ-TTg ngày 09/01/2012 của Thủ
tướng Chính Phủ.
1.2. Văn bản địa phương
- Quyết định số 2213/QĐ-UBND ngày 14/6/2007 của UBND tỉnh Hải
Dương về việc Quy hoạch 3 loại rừng tỉnh Hải Dương;
- Quyết định số 2342/2011/QĐ-UBND ngày 16/8/2011 của UBND tỉnh
Hải Dương về việc phê duyệt Quy hoạch bảo vệ và phát triển rừng tỉnh Hải
Dương, giai đoạn 2010-2020.
- Nghị quyết số 31/NQ-HĐND ngày 6/7/2012 của HDND tỉnh Hải Dương
về Điều chỉnh, bổ sung Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Hải
Dương đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.
- Quyết định số 1654/UBND ngày 24/7/2012 của UBND tỉnh Hải Dương
về việc phê duyệt đề cương, nhiệm vụ lập “Quy hoạch Bảo tồn và Phát triển bền
vững rừng đặc dụng tỉnh Hải Dương đến năm 2020”
2. Tài liệu sử dụng
2.1. Tài liệu liên quan hiện có
- Báo cáo Quy hoạch bảo vệ và phát triển rừng tỉnh Hải Dương giai đoạn
2010-2020

- Báo cáo Điều chỉnh quy hoạch tổng thể phát triển du lịch tỉnh Hải
Dương đến năm 2020.
- Báo cáo Quy hoạch tổng thể bảo tồn khu di tích lịch sử - văn hóa Côn
Sơn - Kiếp Bạc gắn với phát triển du lịch, thị xã Chí Linh - tỉnh Hải Dương
- Báo cáo Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế, xã hội tỉnh Hải Dương
đến năm 2020
4


- Báo cáo Quy hoạch sản xuất nông nghiệp tỉnh Hải Dương đến năm 2015
và định hướng đến năm 2020
- Báo cáo Quy hoạch chi tiết xây dựng di tích đền thờ Chu Văn An - thị xã
Chí Linh - tỉnh Hải Dương
- Báo cáo Quy hoạch chi tiết cụm du lịch biệt thự nhà vườn Côn Sơn –
Kiếp Bạc tại phường Cộng Hòa – thị xã Chí Linh – tỉnh Hải Dương
- Báo cáo Điều tra hệ sinh thái tự nhiên khu vực đầm hồ xã An Lạc – thị
xã Chí Linh và xây dựng quy hoạch bảo vệ, phát triển hệ sinh thái, môi trường
và di tích lịch sử phục vụ phát triển kinh tế xã hội tại địa phương
- Báo cáo Tổng kết 10 năm xây dựng vườn thực vật Côn Sơn – An Phụ
- Báo cáo Dự án Phát triển kinh tế Lâm - Nông - Công nghiệp trồng rừng
đặc dụng, rừng môi sinh vùng đồi núi huyện Kinh Môn
- Báo cáo Dự án Phát triển kinh tế Lâm - Nông - Công nghiệp lâm trường
Chí Linh
- Luận chứng kinh tế kĩ thuật tôn tạo phục hồi rừng cây khu di tích lịch sử
Côn Sơn – Kiếp Bạc
- Niên giám thống kê thị xã Chí Linh, huyện Kinh Môn năm 2011.
2.2. Tài liệu điều tra cơ bản
Tài liệu điều tra cơ bản do Phân viện Điều tra quy hoạch rừng Tây Bắc Bộ
thực hiện năm 2012, gồm:
- Điều tra đánh giá hiện trạng sử dụng đất và tài nguyên rừng.

- Điều tra đánh giá tình hình kinh tế xã hội và các điều tra khác liên quan.

5


Phần II
THỰC TRẠNG RỪNG ĐẶC DỤNG TỈNH HẢI DƯƠNG HIỆN NAY
I. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội
1. Điều kiện tự nhiên
1.1. Vị trí địa lý
Rừng đặc dụng Hải Dương là rừng bảo vệ cảnh quan gắn với các cụm di
tích lịch sử gồm 2 khu vực (khu vực rừng lịch sử văn hóa Côn Sơn – Kiếp Bạc
thuộc thị xã Chí Linh và khu vực rừng lịch sử văn hóa An Phụ - Kính Chủ thuộc
huyện Kinh Môn). Cụ thể như sau:
- Thị xã Chí Linh: Khu vực rừng đặc dụng bảo vệ cảnh quan thị xã Chí
Linh gắn với các cụm di tích nằm rải rác trên địa bàn 6 xã: Hoàng Hoa Thám, Bắc
An, Hoàng Tiến, Lê Lợi, Hưng Đạo, An Lạc và 2 phường: Cộng Hòa, Văn An
- Huyện Kinh Môn: Khu vực rừng bảo vệ cảnh quan huyện Kinh Môn
gắn với các cụm di tích nằm rải rác trên địa bàn 7 xã: An Sinh, An Phụ,
Thượng Quận, Hiệp Hòa, Thái Sơn, Duy Tân, Phúc Thành, Phạm Mệnh và thị
trấn Minh Tân
- Quy mô: Tổng diện tích rừng đặc dụng Hải Dương, 1.540,3 ha trong đó:
Thị xã Chí Linh: 1.216,9 ha; huyện Kinh Môn: 323,4 ha.
Khu vực rừng đặc dụng huyện Kinh Môn gồm các lâm phần rừng nằm
trên địa bàn nhiều xã và không liền vùng liền thửa nên công tác bảo vệ rất cần
có sự phối hợp tốt giữa cơ quan chuyên môn với chính quyền địa phương các xã
và nhân dân trong vùng.
1.2. Đặc điểm địa hình
Địa hình vùng rừng đặc dụng là đồi và núi thấp có thể chia thành 3 khu vực:
- Khu vực núi thấp ở xã Hoàng Hoa Thám, thuộc cánh cung Đông Triều

chạy dọc theo phía Bắc thị xã Chí Linh. Diện tích: 50 ha, Độ cao trung bình 300
- 400m. Độ dốc trung bình 20 - 250.
- Khu vực đồi: phân bố ở thị xã Chí Linh và huyện Kinh Môn. Diện tích:
1.486,1 ha. Độ cao trung bình 70 - 300 m, độ dốc trung bình 15 -200.
- Khu vực núi đá vôi xen kẽ núi đất: phân bố ở huyện Kinh Môn gồm:
Kính Chủ, Hàm long, Đốc Tít, diện tích 4,2 ha.
Đánh giá về địa hình địa thế: Độ cao, độ dốc thấp, giảm dần từ Bắc xuống
Nam, rất thuận lợi cho công tác bảo tồn và phát triển rừng đặc dụng của tỉnh.
Riêng địa hình, địa thế ở các cụm di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc (Thị xã Chí
Linh), An Phụ - Kính Chủ (huyện Kinh Môn) có độ cao tuyệt đối dưới 200 m;
độ dốc dưới 200, là điều kiện thuận lợi để xây dựng các tuyến đường bậc thang
phục vụ cho các hoạt động du lịch sinh thái, du lịch tâm linh.
1.3. Địa chất đất đai
Vùng rừng đặc dụng thị xã Chí Linh, huyện Kinh Môn được kiến tạo từ
thời thượng Cam Ly thuộc tầng Mẫu Sơn được hình thành từ phiến thạch, sa
thạch và cuội kết dạng phiến mỏng, hạt khô màu nâu đỏ nhạt hoặc tím thẫm. Kết
6


quả xây dựng bản đồ lập địa vùng đồi rừng năm 1999 (do Phân viện Điều tra
Quy hoạch rừng Tây Bắc bộ xây dựng) cho thấy:
- Đá mẹ: Đá sa thạch và cuội kết: có diện tích 323,4 ha, chiếm 21,0% diện
tích đất đồi rừng, phân bố ở huyện Kinh Môn; Đá phiến thạch, phấn Sa: có diện
tích 1.126,9 ha chiếm 79,0% phân bố ở thị xã Chí Linh.
- Độ dầy tầng đất: Tầng đất mỏng: Diện tích 298,8 ha, chiếm 19,4%; Tầng
đất trung bình: 1.058,2 ha, chiếm 68,7%; Tầng đất dầy: 183,3 ha, chiếm 11,9%
phân bố ở cả 2 huyện/thị.
Nhìn chung đất đai vùng đồi rừng đặc dụng còn tốt, tầng đất có độ dày
trung bình chiếm tỷ lệ cao và phù hợp với nhiều tập đoàn cây trồng rừng.
1.4. Khí hậu, thuỷ văn

Nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, một năm có 2 mùa rõ rệt:
- Mùa mưa nóng từ tháng 5 đến tháng 10.
- Mùa khô lạnh từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau.
* Một số đặc trưng về khí hậu
- Nhiệt độ không khí trung bình trong năm: 24,10C
- Độ ẩm không khí trung bình trong năm: 83%
- Số giờ nắng trong năm: 1.372 giờ.
- Lượng mưa cả năm: 1.197 mm, lượng mưa tập trung chủ yếu vào tháng
6, 7,8 chiếm tới 78% lượng mưa cả năm.
Do ảnh hưởng về mặt địa hình nên khí hậu thời tiết trong các tiểu vùng
cũng khác nhau, phía Bắc khô nóng hơn phía Nam. Nhìn chung khí hậu vùng
đồi rừng có nhiều thuận lợi và phù hợp với nhiều tập đoàn cây trồng Nông –
Lâm nghiệp – Sinh vật cảnh.
* Sông suối - thuỷ văn
Chế độ thuỷ văn vùng rừng thị xã Chí Linh và huyện Kinh Môn thất
thường, mùa mưa xảy ra lũ lụt, mùa khô hạn hán thiếu nước do sông suối ngắn
và dốc. Khả năng điều tiết nguồn nước của lớp thảm thực vật rừng chưa đảm
bảo, do rừng kém chất lượng. Cần áp dụng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh như
làm giàu rừng, cải tạo rừng nghèo kiệt... để nâng cao chất lượng rừng một cách
hữu hiệu.
2. Đặc điểm cơ bản về Kinh tế - xã hội
2.1. Dân tộc, dân số và lao động
- Dân tộc: Trên địa bàn vùng nghiên cứu có 10 dân tộc, đông nhất là dân
tộc Kinh; các dân tộc thiểu số như dân tộc Sán, Tày, Nùng, Thái, Mông, Thổ …
- Dân số: Theo thống kê năm 2011 dân số khu vực nghiên cứu có 322.849
người, mật độ dân số trung bình 725 người/km 2. Trong đó, thị xã Chí Linh
161.077 người chiếm 49,9% dân số của khu vực nghiên cứu, mật độ dân số
trung bình 571 người/km2; huyện Kinh Môn 161.772 người chiếm 50,1% dân số
khu vực nghiên cứu, mật độ dân số trung bình 989 người/Km2
7



- Lao động: Toàn khu vực nghiên cứu có 177.298 lao động trong độ tuổi
(thị xã Chí Linh 79.167 lao động, Kinh Môn 98.131 lao động) chiếm 55% dân
số khu vực nghiên cứu, trong đó số lao động đang làm việc trong các ngành kinh
tế như sau:
Ngành Nông, lâm nghiệp và thuỷ sản có 99.316 người chiếm 30,8% dân
số khu vực nghiên cứu và chiếm 56,0% số lao động trong độ tuổi.
Ngành công nghiệp và xây dựng có 51.819 chiếm 16,1% dân số khu vực
nghiên cứu và chiếm 29,2% số lao động trong độ tuổi.
Ngành dịch vụ có 26.163 người chiếm 8,1% dân số khu vực nghiên cứu
và chiếm 14,8% số lao động trong độ tuổi.
Tỉ lệ lao động qua đào tạo trong vùng đồi rừng hiện nay còn thấp, khoảng
35%, đến năm 2015 đạt 40% thấp hơn so với toàn tỉnh. Hiện có khoảng 15.000
lao động đang thiếu việc làm.
Nhìn chung nguồn nhân lực khu vực nghiên cứu khá dồi dào, nhân dân
cần cù, chịu khó và có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nông lâm nghiệp.
(Nguồn: Niên giám thống kê huyện Kinh Môn, thị xã Chí Linh năm 2011)
2.2. Tình hình phát triển kinh tế
Tổng GDP toàn khu vực nghiên cứu theo giá hiện hành năm 2011 là
8.189,5 tỉ đồng, GDP bình quân đầu người thị xã Chí Linh đạt 22,2 triệu
đồng/người/năm, huyện Kinh Môn đạt 15,1 triệu đồng/người/năm.
Bảng 1: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo ngành
Năm
Nông – lâm, Thuỷ sản (%) Công nghiệp - xây dựng (%) Dịch vụ (%)
2005
27,5
43,0
29,5
2007

25,5
44,0
30,5
2011
23,0
45,6
31,4
(Nguồn: Báo cáo Quy hoạch Bảo vệ và phát triển rừng tỉnh Hải Dương giai đoạn
2010-2020, Niên giám thống kê thị xã Chí Linh, huyện Kinh Môn năm 2011)
Qua số liệu trên cho thấy cơ cấu kinh tế ngành nông - lâm, thuỷ sản đang
giảm dần, chuyển sang công nghiệp - xây dựng và dịch vụ. Đây là chiều hướng
tích cực và phù hợp với định hướng phát triển kinh tế xã hội của tỉnh, nhưng
cũng là thách thức đối với vấn đề bảo vệ môi trường.
- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông, lâm nghiệp và thuỷ sản qua các năm
Bảng 2: Chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp
Năm
Nông nghiệp (%)
Lâm nghiệp (%)
Thuỷ sản (%)
2005
91,7
0,4
7,9
2007
89,9
0,3
9,8
2011
89,8
0,3

9,9
(Nguồn: Báo cáo Quy hoạch Bảo vệ và phát triển rừng tỉnh Hải Dương giai đoạn
2010-2020, Niên giám thống kê thị xã Chí Linh, huyện Kinh Môn năm 2011)
8


Trong nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu ngành được giảm dần từ nông,
lâm nghiệp sang thuỷ sản.
- Tình hình đầu tư phát triển trên địa bàn
Tổng vốn đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn 2 huyện năm 2011 là
1.447.133 triệu đồng, trong đó huyện Kinh Môn 333.588 triệu đồng, chiếm
23,1%; thị xã Chí Linh 1.113.545 triệu đồng, chiếm 76,9% tổng vốn đầu tư.
(Nguồn: Niên giám thống kê huyện Kinh Môn, thị xã Chí Linh năm 2011)
2.3. Hiện trạng cơ sở hạ tầng
a) Giao thông:
- Đường bộ: Quốc lộ: Có 5 tuyến (QL5, QL18, QL183, QL37, QL38);
Tỉnh lộ: Có 13 tuyến; Huyện lộ: Có 352,4 km; Đường sắt: Có 3 tuyến (Hà Nội Hải Phòng; Kép - Bãi Cháy; Bến Tắm- Cổ Thành) chạy qua trên địa 2 huyện/thị.
- Đường thuỷ: Có 12 tuyến sông, có khả năng vận chuyển thuỷ tốt.
Hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy bảo đảm cho việc
giao lưu kinh tế trong nội tỉnh, là điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch sinh
thái, tâm linh, nghỉ dưỡng. Tuy nhiên, hệ thống giao thông liên thôn còn nhiều
khó khăn, chủ yếu là đường đất, mùa mưa đi lại rất khó khăn. Cần được đầu tư
nâng cấp cải tạo
b) Thuỷ lợi: các xã vùng đồng bằng đã chủ động được về tưới tiêu, nâng
cao năng suất cây trồng. Vùng đồi rừng do địa hình phức tạp, chưa có điều kiện
đầu tư nên hệ thống thủy lợi chưa hoàn chỉnh, sản xuất còn phụ thuộc vào thiên
nhiên, hệ thống các hồ đập chưa phát huy được tác dụng.
c) Hệ thống điện: Trên địa bàn thị xã Chí Linh có Nhà máy nhiệt điện Phả
Lại công suất 1040 MW; hệ thống lưới điện khá hoàn chỉnh. Hiện nay đang xây
dựng nhà máy nhiệt điện Hải Dương tại huyện Kinh Môn, đảm bảo cung cấp

điện an toàn và chất lượng ổn định trong tỉnh và các tỉnh lân cận.
Các nhà máy nhiệt điện trong quá trình vận hành đã tạo ra lượng khói,
bụi rất lớn, gây ô nhiễm môi trường, do vậy cần thu phí dịch vụ môi trường
rừng để đầu tư xây dựng và phát triển rừng nhằm đảm bảo định hướng phát
triển bền vững.
2.4. Thực trạng về văn hoá xã - hội
a) Y tế: Mạng lưới cơ sở vật chất kỹ thuật y tế từ thị xã/huyện đến các
phường/xã được củng cố nâng cấp đáp ứng nhu cầu cơ bản trong khám và chữa
bệnh cho nhân dân. Đến nay toàn khu vực nghiên cứu có 4 bệnh viện tuyến
huyện/thị xã, 1 Phòng khám đa khoa, 45 trạm y tế xã/phường và 68 cơ sở y tế
khác. Tổng số giường bệnh 845. Tổng 113 bác sỹ. Bình quân 1 vạn dân có 4 bác
sỹ, 25 giường bệnh.
b) Về giáo dục: Hệ thống kết cấu hạ tầng giáo dục của các xã trong vùng
đồi rừng 2 huyện/thị khá hoàn chỉnh. 100% số xã có trường học được xây dựng
kiên cố, cơ sở vật chất cho dạy và học tương đối tốt. Số lượng học sinh trong độ
tuổi đi học cao, tỷ lệ học sinh thi tốt nghiệp hàng năm đều đạt 95% trở lên.
9


c) Văn hoá, thông tin: Hệ thống thông tin liên lạc các xã/phường trong
huyện/thị đều có các đài, trạm phát thanh truyền hình, hầu hết các xã đã xây
dựng được các điểm sinh hoạt văn hóa thể thao cho thanh, thiếu niên …
d) Xã hội: Hàng năm tỉnh đã đầu tư một lượng kinh phí lớn cho phát triển
kết cấu hạ tầng nông thôn, tạo việc làm, dạy nghề cho lao động, giảm tỷ lệ thất
nghiệp; tỷ lệ sử dụng lao động ở nông thôn tăng.
2.5. Tình hình quốc phòng, an ninh
Thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, hệ thống
phòng thủ khu vực từ cấp tỉnh đến huyện được xây dựng ngày càng vững chắc.
Công tác quốc phòng, quân sự địa phương, xây dựng lực lượng bộ đội thường
trực, dự bị động viên, dân quân tự vệ, tuyển quân, tuyển sinh quân sự, tổ chức

bồi dưỡng kiến thức quốc phòng cho cán bộ chủ chốt các cấp xã, thị trấn, huyện
và các ban ngành, cơ quan, cho học sinh, sinh viên các trường trên địa bàn được
triển khai thực hiện nghiêm túc. Hoàn thành tốt nhiệm vụ huấn luyện, hội thi,
hội thao, diễn tập khu vực phòng thủ, diễn tập quốc phòng - an ninh ở các cấp.
Thực hiện tốt công tác bảo đảm hậu cần, kỹ thuật phục vụ cho nhiệm vụ quốc
phòng - quân sự địa phương, phòng chống lụt bão và chính sách - hậu phương
quân đội. Chất lượng tổng hợp và khả năng sẵn sàng chiến đấu của lực lượng vũ
trang từng bước được nâng cao.
Tổ chức thực hiện có hiệu quả Chiến lược an ninh quốc gia, Chương trình
quốc gia phòng chống tội phạm. Giữ vững an ninh chính trị nội bộ, an ninh kinh
tế, an ninh văn hóa tư tưởng, an ninh thông tin, an ninh tôn giáo, an ninh nông
thôn và đô thị. Trật tự an toàn xã hội được đảm bảo. Tội phạm hình sự được
kiềm chế, tỷ lệ khám phá án đạt trên 75%, trong đó trọng án đạt trên 90%. Công
tác quản lý hành chính về trật tự xã hội, trật tự an toàn giao thông được tăng
cường, không để xảy ra ùn tắc giao thông nghiêm trọng, tai nạn giao thông được
kiềm chế giảm trên cả 3 mặt. Phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc được
đẩy mạnh, xây dựng và nhân rộng mô hình làng an toàn, khu dân cư an toàn, cơ
quan doanh nghiệp an toàn về an ninh, trật tự.
(Nguồn: Báo cáo Điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế- xã
hội Hải Dương đến năm 2020)
2.6. Di tích lịch sử văn hóa và cảnh quan
2.6.1. Hiện trạng tài nguyên cảnh quan rừng đặc dụng bảo vệ cảnh quan
- thị xã Chí Linh - Tỉnh Hải Dương
a) Cụm di tích lịch sử Côn Sơn
Chùa Côn Sơn:
- Một vài nét về di tích: Chùa Côn Sơn nằm dưới chân núi Bàn Cờ tiên phường Cộng Hòa, Chùa còn được gọi là Chùa Côn Sơn Thiên Tư Phúc tụ, tục
gọi là Chùa Hun, khởi dựng vào thời Lý, được đệ nhị tổ Pháp loa Tôn giả trùng
tu, mở rộng vào năm 1329, là một trong những trung tâm của thiền phái phật
giáo Trúc Lâm. Chùa được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia năm
1962 và cấp quốc gia đặc biệt năm 2012.

10


Ngoài ra trong khuôn viên Chùa còn có các Đền thờ: Đền thờ Nguyễn
Trãi (Xây dựng 2000-2004); Đền Thanh hư thờ Trần Nguyên Đán (Xây dựng
1372-1377); Cầu Thấu Ngọc; Giếng Ngọc
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Chùa có khuôn viên chùa rộng 6,1 ha
bao gồm vườn vải, hệ thống cây cảnh quan Thông cổ, Đại cổ; bao quanh khuôn
viên chùa là rừng Thông và một số cây Thông cổ được trồng từ thời Nguyễn
Trãi (Phía Bắc, Phía Đông, Phía Tây), Vườn thực vật, cây xanh cảnh quan quanh
hồ Côn Sơn (Phía Nam).
Am Bạch Vân và Bàn cờ tiên:
- Một vài nét về di tích: Am Bạch vân nằm trên đỉnh Bàn cờ tiên thuộc
Phường Cộng Hòa. Am Bạch vân được Pháp Loa tôn giả tôn tạo và xây dựng
thời Trần để thờ trời đất và tu luyện. Am Bạch Vân được tôn tạo lần gần đây
nhất năm 1992.
Bàn cờ tiên: Nằm trên đỉnh núi và tên gọi này được đặt theo một tích
chuyện là: Vào một chiều thu, một số danh nhân Kinh Bắc về thăm Côn Sơn,
mờ sáng hôm sau, khi gần tới đỉnh thấy tiếng cười nói xôn xao, lên đến nơi
không thấy bóng người, chỉ thấy bàn cờ đang đánh dở dang, cho rằng đêm qua,
trời đất giao hòa, quần tiên hội tụ chơi cờ, thấy có tiếng người liền bay đi để lại
bàn cờ dang dở, nên gọi là Bàn cờ tiên.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Am Bạch vân rộng 10 m2, trên đỉnh Bàn
cờ tiên là rừng Keo thuần loài, cần được thay thế dần bằng cây bản địa, cây cảnh
quan.
Ngũ Nhạc Linh từ:
- Một vài nét về di tích: Nằm ở phía Đông bắc núi Kỳ Lân, núi có chiều
dài 4000 m với 5 đỉnh nối tiếp nhau, trên mỗi đỉnh có miếu thờ ngũ nhạc gọi là
Ngũ Nhạc linh từ. Năm miếu gồm: Đông nhạc miếu, Tây nhạc miêu, Nam nhạc
miếu, Bắc nhạc miếu, Trung nhạc miếu được xây dựng năm 2004 với kiến trúc

đơn sơ, hình chữ nhật.
Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Diện tích mỗi miếu rộng 6 m 2, riêng
Trung nhạc miếu có tháp chuông đồng. Cảnh quan xung quanh các miếu là rừng
Thông trồng năm 1997. Đường lên các miếu được xây dựng bậc đá đi lại rất
thuận lợi từ chùa Côn Sơn đi Ngũ Nhạc đi đền Sinh.
Đền Sinh, Đền Hóa
- Một vài nét về di tích: Đền Sinh, đền Hóa nằm ở sườn phía đông núi
Ngũ Nhạc thuộc xã Lê Lợi, thờ Phi Bồng hạo thiên đại tướng quân Chu Quốc
Uy, danh tướng thời Lý Nam Đế, đánh giặc Lương ở thế kỷ thứ VI. Hai đền
được xây dựng vào thế kỷ XIII, theo kiến trúc kiểu “Tiền chữ nhị, hậu chữ
đinh”. Đền Sinh, Đền Hóa được xếp hạng di tích cấp Quốc gia năm 1994.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh:
+ Đền Sinh có khuôn viên rộng 1,5 ha, mặt phía Đông giáp với đường
tỉnh lộ, ba mặt còn lại được bao quanh bởi rừng Thông, Keo, Bạch đàn hỗn giao,
do đó cần tác động các biện pháp lâm sinh nhằm tạo cảnh quan đẹp hơn.
11


+ Đền Hóa rộng 0,5 ha nằm ngoài rừng đặc dụng, do vậy cảnh quan của
đền có thể trồng bổ sung cây phân tán là cây cảnh quan nhằm tô đẹp cho khuôn
viên đền.
Bãi Giễ Thanh Hao:
- Một vài nét về thắng cảnh: Bãi giễ thuộc phường Cộng Hòa.Theo truyền
thuyết, sau khi cáo quan về Côn Sơn, bên cạnh việc xây dựng khu vực Thanh
Hư Động, Trần Nguyên Đán trồng toàn bộ rừng Thông ở khu vực Côn Sơn, phu
nhân ông cùng với gia nhân trồng cây giễ Thanh hao ở khu vực phía Tây Nam
chùa Côn Sơn. Trải qua thời gian rừng Thông và bãi Giễ đã trở thành khu vực
rộng lớn, tô đẹp cho cảnh quan khu di tích lịch sử Côn Sơn.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Bãi Giễ có diện tích khoảng 5 ha. Bãi rễ
là nơi để người dân khai thác, sử dụng để làm chổi, là nơi chụp ảnh dã ngoại lý

tưởng cho khách du lịch, cho các cặp đôi uyên ương. Hiện nay khu vực bãi rễ
cần được bảo tồn và khai thác các giá trị một cách hợp lý.
b) Cụm di tích lịch sử đền Kiếp Bạc
Đền Kiếp Bạc
- Một vài nét về di tích: Đền Kiếp Bạc thuộc xã Hưng Đạo. Đền được xây
dựng từ thời Trần, thờ anh hùng dân tộc Trần Hưng Đạo, kiến trúc hiện nay
được trùng tu tôn tạo vào thế kỷ XIX theo kiến trúc thời Nguyễn. Đền được xếp
hạng di tích cấp Quốc gia năm 1962 và cấp Quốc gia đặc biệt năm 2012.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Đền Kiếp Bạc nằm giữa Đền Nam Tào
và Đền Bắc Đẩu, trước cổng Đền là hai hồ nước hai bên, đằng sau đền là rừng
đặc dụng trên núi Trán Rồng với các loài cây chủ yếu là Thông, Keo, Bạch đàn.
Rừng cảnh quan chất lượng thấp cần nâng cấp trồng cây bản địa để tạo cảnh
quan đẹp.
Đền Nam Tào:
- Một vài nét về di tích: Đền Nam tào thuộc xã Hưng Đạo. Đền được
xây dựng theo hình chữ Đinh, nằm trên núi Dược Sơn, là nhánh núi phía Nam
đền Kiếp Bạc, Thế kỷ XIII Trần Hưng Đạo. Đền được xếp hạng cấp quốc gia
năm 1962
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Khuôn viên đền rộng 0,1 ha. Từ thời
Trần Hưng Đạo đã cho trồng cây thuốc nam diện tích 1 ha, để chữa bệnh cho
nhân dân, trị thương cho quân sỹ. Hiện nay, rừng đặc dụng cảnh quan quanh
đền Nam Tào trồng các loài cây Keo, Bạch đàn, Vải không phù hợp với cảnh
quan khu di tích, cần thay thế bằng các loài cây có giá trị cảnh quan cao và cây
dược liệu.
Đền Bắc Đẩu:
- Một vài nét về di tích: Đền Bắc Đẩu thuộc xã Hưng Đạo. Đền được xây
dựng trên núi Bắc Đẩu, hướng Tây Nam nhìn ra sông Thương. Đền được xây
dựng theo kiến trúc chữ Đinh. Đền được xếp hạng cấp quốc gia năm 1962

12



Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Đền rộng 0,1 ha, rừng đặc dụng cảnh quan
quanh đền chủ yếu xung quan Đền là Vải xen lẫn ít Keo không phù hợp với cảnh
quan khu di tích, cần thay thế bằng các loài cây có giá trị cảnh quan cao.
c) Cụm di tích lịch sử Chu Văn An
Đền thờ thầy giáo Chu Văn An:
- Một vài nét về di tích: Đền thờ thầy giáo Chu Văn An tọa lạc trên đỉnh
núi Phượng Hoàng thuộc phường Văn An,. Đền được xây dựng sau khi ông qua
đời 1370, hiện nay đang được trùng tu tôn tạo. Từ vị trí Đền dọc đường mòn
theo khe suối lên 600 m đến mộ thầy. Đền thờ thầy giáo được xếp hạng di tích
cấp quốc gia năm 2002.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Khuôn viên rộng 3,0 ha, rừng đặc dụng
cảnh quan khu di tích là rừng thông bát ngát, cảnh quan ven đường lên mộ Thẩy
là Thông, xen lẫn Keo. Quanh khu mộ thầy là Bạch đàn, Keo cần được nâng
cấp, cải tạo để tạo cảnh quan đẹp cho khách thập phương đến chiêm bái
Chùa Huyền Thiên:
- Một vài nét về di tích: Chùa nằm trong khu vực núi Phượng Hoàng
thuộc phường Văn An. Thời Trần có đạo sỹ Huyền Vân vào núi Phượng Hoàng
luyện đan, Vua Trần Dụ Tông đã tới thăm và đặt tên là Huyền Thiên Động. Chùa
chưa được xếp hạng.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Khuôn viên chùa rộng khoảng 0,1 ha.
Chùa nằm ngoài rừng đặc dụng, hiện chưa có cây cảnh quan ven chùa. Cần
trồng cây phân tán là cây cảnh quan quanh chùa.
Đền Bà Nguyễn Thị Duệ
- Một vài nét về di tích: Đền nằm ở Thôn Trại Sen - phường Văn An, bà là
nữ Tiến sỹ đầu tiên của Việt Nam thời Nhà Mạc. Đền được trùng tu năm 2007,
và hiện chưa được xếp hạng.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Khuôn viên đền rộng 1,0 ha, đền nằm
ngoài rừng đặc dụng, cảnh quan quanh chùa là vườn vải của các hộ gia đình, cần

trồng cây phân tán là cây cảnh quan để tôn tạo cảnh quan xanh nơi đây.
d) Cụm di tích lịch sử Đền Cao xã An Lạc
Đền Cao - An Lạc
- Một vài nét về di tích: Đền Cao thờ 5 anh em họ Vương, tọa lạc trên
đỉnh núi Thiên Bồng, thuộc thôn Đại, xã An Lạc. Nơi đây gắn với cuộc hành
quân chống giặc Tống xâm lược của Lê Hoàn năm 981. Đền Cao được xây dựng
thời tiền Lê, trùng tu năm 1736 theo kiến trúc chữ Tam. Đền được xếp hạng di
tích cấp quốc gia năm 1988.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Khuôn viên Đền rộng 2,0 ha, Đền Cao
có 11,7 ha rừng đặc dụng gồm 1,9 ha trạng thái Lim + Sấu và 9,8 ha trạng thái
Keo + Bạch đàn + Vải, mật độ cây thưa, cần trồng bổ sung và thay thế dần bằng
các loài cây bản địa có giá trị cảnh quan cao.
Đền Cả:
13


- Một vài nét về di tích: Đền thờ Vương phụ, Vương mẫu và Vương Thị
Đào (Đào hoa trinh thuận công chúa) Vương Thị Liễu là (Liễu hoa linh ứng
công chúa) nằm trong cụm di tích Đền Cao.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Đền Cả toạ lạc giữa cánh đồng xanh
tươi trù phú, nằm cạnh dòng Nguyệt Giang thơ mộng, uốn mình chở nặng phù sa
thuộc xã An Lạc. Đền cả nằm ngoài diện tích rừng đặc dụng, có khuôn viên rộng
0,2 ha nên cần tiến hành trồng cây phân tán là cây cảnh quan để tôn tạo cảnh
quan quanh đền.
Đền Bến Tràng thờ Vương Đức Xuân (Dực thánh linh ứng đại vương)
- Một vài nét về di tích: Đền Bến Tràng cũng là một trong những ngôi đền
lớn nằm cạnh dòng Nguyệt Giang. Nơi thờ phụng ngài Vương Đức Xuân- Dực
Thánh Linh Ứng đại vương. Đền được xây dựng theo kiến trúc hình chữ Đinh,
02 gian tiền tế, 01 gian hậu cung. Về nơi đây du khách sẽ được thả hồn theo
dòng Nguyệt Giang trôi từ miền quá khứ hào hùng về hiện tại phồn thịnh trôi tới

tương lai tươi đẹp hơn.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Đền nằm ngoài diện tích rừng đặc
dụng, có khuôn viên rộng 0,2 ha nên cần tiến hành trồng cây phân tán là cây
cảnh quan để tôn tạo cảnh quan quanh đền.
Đền Bến Cả
- Một vài nét về di tích: Đền Bến Cả là ngôi đền thờ Vương Đức Hồng
(Anh vũ dũng lược đại vương). Đây là ngôi đền trần (không có mái che) thờ
người con trai thứ 5 là Vương Đức Hồng – Anh Vũ Dũng lược đại vương.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Đền nằm ngoài diện tích rừng đặc
dụng, có khuôn viên rộng 0,2 ha nên cần tiến hành trồng cây phân tán là cây
cảnh quan để tôn tạo cảnh quan quanh đền.
Đền Vua Lê Đại Hành:
- Một vài nét về di tích: Đền toạ lạc trên núi bàn cung – nơi vua Lê Hoàn
bàn luận việc quân cơ năm 981 và quyết định chọn Dược Đậu Trang (An Lạc
ngày nay) để đóng doanh đồn. Đền thờ Vua Lê Đại Hành được xây dựng năm
2003. Đền chưa được xếp hạng.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Đền có khuôn viên rộng 1,0 ha, bao
quanh khuôn viên đền là rừng đặc dụng với các loài cây trồng Keo, Bạch đàn,
Vải, cần được thay thế dần bằng các loài cây có giá trị di tích, cảnh quan.
e) Chùa Thanh Mai
- Một vài nét về di tích: Chùa nằm ở núi phật tích, thôn Đá bạc, xã Hoàng
Hoa Thám, cách bến Tắm khoảng 6-7 Km về phía Tây. Chùa được xây dựng thời
Trần, thờ Đệ nhị tổ thiền phái Phật giáo Trúc Lâm Pháp Loa tôn giả. Chùa xây
theo kiến trúc hình chữ Công. Năm 1992 Chùa được xếp hạng di tích Quốc gia.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Chùa nằm trên sườn núi cao, bao quanh
là rừng tự nhiên phục hồi, cảnh sắc thanh bình. Khuôn viên chùa rộng 5 ha, diện
tích rừng đặc dụng quanh khuôn viên chùa là 45 ha. Diện tích rừng này đã được
14



làm giàu rừng (trồng bổ sung Lim xanh) và cần đầu tư kinh phí trồng thêm các
loài cây khác để làm tăng tổ thành loài cây.
f) Chùa Ngũ Đài
- Một vài nét về di tích: Chùa nằm ở chân núi Đống Thóc, thuộc thôn Ngũ
Đài, xã Hoàng Tiến, thị xã Chí Linh, tọa lạc trên một khu đất cao, phong cảnh
hữu tình, có những dãy núi như hình cánh cung ôm lấy chùa. Chùa được xây
dựng vào thời Trần Minh Tông (1314-1329). Chùa thờ phật theo phái Trúc Lâm.
Chùa được xây theo kiểu hình chữ Đinh. Chùa chưa được xếp hạng.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Chùa có khuôn viên rộng 1,0 ha,
2.6.2. Hiện trạng tài nguyên cảnh quan rừng đặc dụng bảo vệ cảnh quan
huyện Kinh Môn - tỉnh Hải Dương
a) Đền Cao An Phụ
- Một vài nét về di tích: Đền Cao An Phụ thuộc xã An Sinh, cách thành
phố Hải Dương hơn 30 km về phía đông. Dãy núi An Phụ có chiều dài 17 km,
đỉnh cao nhất An Phụ cao 246 mét, có nhiều đỉnh nhỏ. Trên đỉnh dãy núi cao
xanh thẫm nổi lên như một chóp nón khổng lồ - đó là cụm di tích An Phụ. Đỉnh
núi chia làm 2 ngọn nhỏ: Ngọn phia nam có đền thờ An Sinh Vương Trần Liễu
(là thân phụ của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn "1228-1300, tục gọi là
đền Cao, còn văn bia gọi là An Phụ Sơn Từ. Đền được xếp hạng di tích cấp quốc
gia năm 1992. Đỉnh An Phụ còn các di tích quanh khu Đền Cao gồm:
+ Chùa Tường Vân cổ kính, tục gọi là chùa Cao, xung quanh con nhiều
cây cổ 600 - 700 năm tuổi.
+ Giếng Ngọc trước chùa ở độ cao 230 mét vẫn đầy nước, quanh năm
trong mát ...
+ Bàn cờ tiên ở phía đông chùa Cao với nhiều sự tích ...
+ Trụ Kinh Thiên (trụ đá chọc trời),
+ Tượng đài Trần Hưng Đạo ở độ cao 200 mét, thấp hơn đền An Phụ Sinh
Từ 50m, một công trình tượng đài anh hùng dân tộc hoành tráng, điển hỉnh của
nước ta cuối thế kỷ 20.
+ Đình Huề Trì (phía tây nam núi An Phụ) nơi thờ Thiện Nhân, Thiện

Khánh (nữ tướng của Hai Bà Trưng).
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Khuôn viên đền rộng 5,0 ha. Xung
quanh đền và chùa vẫn còn một số cây cảnh cổ xanh tốt, đặc biệt còn một số cây
Đại có 700 năm tuổi, chứng minh cho sự trường tồn của di tích. An Phụ là dãy
núi đất pha sa thạch và sỏi kết, thoai thoải dễ leo, có thể lên từ bất cứ hướng nào.
Phía đông có 4 khe nhỏ : Khe Gạo, Khe Tài, Khe Đá, Khe Lim. Xưa rừng có
nhiều gỗ quý như Lim, Tùng, Bách.. Hiện nay rừng đặc dụng đã được trồng lại
với nhiều loại cây ăn quả, lấy gỗ và khai thác nhựa, tuy nhiên tập toàn cây trồng
chưa phù hợp với cảnh quan khu di tích.
b) Động Kính chủ

15


- Một vài nét về danh thắng: Động thuộc làng Dương Nham, xã An Sinh.
Kính Chủ được xếp vào hàng Nam thiên đệ lục động (động thứ 6 của trời Nam),
được xếp hạng di tích quốc gia đợt 1 năm 1962.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Động Kính Chủ sớm được con người
tôn tạo, bảo vệ và cùng với những cảnh quan của dãy Dương. Rừng đặc dụng
cảnh quan ở đây được trồng từ dự án 327, cây trồng chủ yếu là cây ăn quả, cần
trồng bổ sung các cây di tích, cảnh quan phù hợp với cảnh quan của Động
c) Chùa Nhẫm Dương
- Một vài nét về di tích: Chùa có tên tự là Chùa Thánh Quang thuộc thôn
Nhẫm Dương, xã Duy Tân. Chùa được xây dựng từ thời Trần, thờ Phật, đến thế
kỷ 17 là nơi tu hành của thủy tổ thiền phái Tào Động do sư tổ Thủy Nguyệt trụ
trì. Chùa được xếp hạng di tích cấp quốc gia năm 2003.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Cảnh quan khuôn viên chùa khá đẹp,
rộng 1,0 ha. Một phần tiếp giáp núi đá, một phần tiếp xúc với núi đất, diện tích
rừng đặc dụng bao quanh Chùa 1,5 ha, loài cây trồng chủ yếu là Keo, Bạch đàn,
cần được trồng thay thế bằng cây bản địa, cây cảnh quan phù hợp với cảnh quan

chung của Chùa.
d) Động Hàm Long, Hang Đốc tít
- Một vài nét về danh thắng:
Động Hàm Long ngày nay được tôn tạo thành chùa Hàm Long thờ Phật
và thờ danh tướng Yết Kiêu thời Trần.. Động được tôn vinh là Nam thiên đệ nhị
động. Động Tâm Long nằm cùng trong quả núi với động Hàm Long, được phát
hiện năm 1992.
Hang Đốc tít cách hang Tâm Long khoảng 150 m thuộc núi Giơi, trước
đây có tên gọi là Hang Giơi, sau khi Đốc tít về đóng quân tại hang, lập căn cứ
chống thực dân Pháp, người dân nơi đây gọi là hang Đốc tít. Khu hang nhị chiểu
được xếp hạng di tích cấp quốc gia năm 1993.
- Hiện trạng cảnh quan, cây xanh: Tiền đường của chùa Hàm Long bị phá
do chiến tranh. Rừng đặc dụng cảnh quan ở đây chủ yếu là cây ăn quả trồng
phân tán xung quanh hang, động, cần trồng cây cảnh quan quanh khu hang động
tạo mỹ quan đẹp, đồng thời trồng dải cây cảnh quan kéo dài từ Hàm Long vào
Đốc tít.
(Nguồn: Hải Dương di tích và danh thắng 1999-2010)
2.7. Tiềm năng tài nguyên du lịch
Với vị trí địa lý thuận lợi và bề dầy lịch sử phát triển, thị xã Chí Linh và
huyện Kinh Môn là hai địa phương có tiềm năng du lịch khá đa dạng và phong
phú với nhiều danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hóa, làng nghề, lễ hội, …
trong đó có nhiều địa danh nổi tiếng như khu di tích danh thắng Côn Sơn - Kiếp
Bạc, An Phụ - Kính Chủ, làng chạm khắc đá Kính Chủ, … Tài nguyên du lịch ở
khu vực nghiên cứu cụ thể như sau:
- Tài nguyên du lịch tự nhiên
+ Khu di tích danh thắng Côn Sơn – Kiếp Bạc (thị xã Chí Linh)
16


+ Khu di tích danh thắng An Phụ - Kính Chủ (huyện Kinh Môn)

+ Khu Lục Đầu Giang - Tam Phủ Nguyệt Bàn
+ Rừng Thanh Mai (xã Hoàng Hoa Thám – thị xã Chí Linh)
+ Khu hồ An Lạc, hồ Bến Tắm (thị xã Chí Linh)
- Tài nguyên du lịch nhân văn
+ Hệ thống các di tích lịch sử - văn hoá - danh thắng: Cụm di tích Côn
Sơn, Kiếp Bạc(thị xã Chi Linh), cụm di tích An Phụ, Kính Chủ (huyện Kinh
Môn) … và cùng với các cụm di tích đó là cảnh quan môi trường đẹp và trong
lành được tạo dựng bởi hệ thống các lâm phần rừng thuộc rừng đặc dụng của
tỉnh làm tăng thêm vẻ hấp dẫn, cuốn hút du khách đến với Hải Dương.
+ Lễ hội: Từ 16 đến 21 tháng giêng là lễ hội mùa xuân Côn Sơn. Tháng
tám mùa thu, lễ hội đền Kiếp Bạc, lễ hội xứ Đông, lễ hội đền Cao … hàng năm
du khách về tham dự lễ hội ngày càng tăng. Điều đó đã khẳng định hướng phát
triển đúng đắn của du lịch ở Hải Dương
- Làng nghề truyền thống: Làng chạm khắc đá Kính Chủ (huyện Kinh Môn).
- Danh nhân tiêu biểu của tỉnh: Nguyễn Trãi; Đốc Tít, Lê Thanh Nghị,
Nguyễn Lương Bằng, …
3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội
3.1. Điều kiện tự nhiên
a) Thuận lợi
Hệ thống rừng đặc dụng cảnh quan gắn với các cụm di tích lịch sử như
Côn Sơn - Kiếp Bạc, An Phụ - Kính Chủ, Hàm Long - Đốc Tít… là điều kiện
thuận lợi để Bảo tồn và phát triển rừng đặc dụng gắn với phát triển du lịch sinh
thái, nghỉ dưỡng, du lịch tâm linh, giáo dục.
b) Khó khăn
Cảnh quan quanh các khu di tích LSVH chủ yếu là rừng trồng Keo, Bạch
đàn, dễ đổ gẫy, làm mất mỹ quan các di tích, gây khó khăn cho công tác quản lý,
bảo vệ cảnh quan di tích.
3.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
a) Thuận lợi
Vùng dự án có lực lượng lao động dồi dào, nhân dân có nhiều kinh

nghiệm trong việc bảo vệ và phát triển rừng.
Cụm di tích lịch sử văn hóa Côn Sơn - Kiếp Bạc được xếp hạng di tích
cấp quốc gia đặc biệt, đồng nghĩa với việc sẽ được đầu tư kinh phí để bảo tồn di
tích, bảo tồn rừng cảnh quan khu di tích.
Cơ sở hạ tầng và điều kiện kinh tế phát triển tương đối toàn diện, rất thuận
lợi cho việc bảo tồn và phát triển rừng đặc dụng, đáp ứng được cơ bản các nhu
cầu của khách thăm quan du lịch trong nước và nước ngoài.
Cơ chế chính sách được cải thiện, môi trường đầu tư thông thoáng, thu hút
được các nhà đầu tư tham gia sản xuất kinh doanh, xây dựng các khu nghỉ
dưỡng, vui chơi giải trí phục vụ khách thập phương, các hoạt động du lịch sinh
17


thái…đây là điều kiện tốt để phát triển kinh tế xã hội huyện/thị xã nói chung và
bảo tồn và phát triển rừng đặc dụng cảnh quan nói riêng.
Tài nguyên du lịch rất phong phú, đa dạng, đặc biệt cụm di tích Côn Sơn
– Kiếp Bạc mới được công nhận là di tích cấp quốc gia đặc biệt, đây là lợi thế
lớn trong việc thu hút khách du lịch, thu hút đầu tư, công đức của các nhà hảo
tâm, từ đó có nguồn kinh phí xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng, cảnh quanh
thiên nhiên.
Cơ hội hợp tác liên kết không gian kinh tế, các vùng du lịch để cùng phát
triển với thành phố Hải Dương và các tỉnh Bắc Bộ sẽ tạo cơ hội phát triển các
khu du lịch văn hóa tâm linh và các khu dịch vụ du lịch.
b) Khó khăn
Hải Dương là tỉnh có mật độ dân số cao, nhu cầu sử dụng đất cho phát
triển kinh tế, đô thị, đặc biệt là công nghiệp xây dựng lớn, nên nguy cơ chuyển
mục đích sử dụng đất lâm nghiệp trái phép cao
Một bộ phận người dân đời sống vẫn phụ thuộc vào các lâm sản ngoài gỗ
từ rừng, thường xuyên tác động đến rừng, do vậy công tác quản lý bảo vệ rừng
gặp nhiều khó khăn

- Hàng năm, lượng khách thập phương về dự lễ hội rất lớn, nhiều du khách
còn thiếu ý thức về bảo vệ rừng, PCCCR nên rất khó khăn cho công tác BVR
- Các chương trình phát triển KTXH tuy được đầu tư, song chưa đáp ứng
với yêu cầu phát triển của khu DTLSVH tầm cỡ quốc gia, quốc tế trên diện tích
không gian rộng, có điểm xuất phát thấp, đặc biệt là giao thông và nước sạch…
II. Thực trạng về rừng đặc dụng của tỉnh Hải Dương
- Căn cứ số liệu, rà soát quy hoạch lại 3 loại rừng (Quyết định số
2213/QĐ-UBND ngày 14/6/2007 của UBND tỉnh Hải Dương);
- Căn cứ số liệu Quy hoạch Bảo vệ và phát triển rừng tỉnh Hải Dương,
giai đoạn 2010-2020 (Quyết định số 2342/QĐ-UBND ngày 16/8/2011 của
UBND tỉnh Hải Dương);
- Căn cứ số liệu Thống kê, kiểm kê diện tích đất theo đơn vị hành chính
đến ngày 1/1/2012 của phòng TN&MT thị xã Chí Linh và huyện Kinh Môn.
- Kết quả điều tra thực địa khoanh vẽ bổ sung diện tích rừng và đất rừng
đặc dụng do Phân viện Điều tra Quy hoạch rừng Tây Bắc bộ thực hiện tháng
10/2012, kết quả cụ thể như sau:
1. Hiện trạng đất rừng đặc dụng phân theo đơn vị hành chính
Bảng 3. Diện tích đất rừng đặc dụng phân theo đơn vị hành chính
TT

Loại đất, loại rừng

I
1.
a.

Tổng diện tích tự nhiên
Đất rừng đặc dụng
Đất có rừng
Rừng tự nhiên


Tổng cộng

Đơn vị tính: ha
Phân theo đơn vị hành chính
TX.Chí Linh
H.Kinh Môn

44.551,82

28.202,78

16.349,04

1.540,3
1.536,8
50,0

1.216,9
1.214,7
50,0

323,4
322,1

18


TT
b.

2.
II

Loại đất, loại rừng

Tổng cộng

Rừng non phục hồi
Rừng trồng
Rừng trồng cảnh quan
Vườn thực vật
Đất chưa có rừng
IA
Đất khác

50,0
1.486,8
1.428,8
58,0
3,5
3,5
43.011,52

Phân theo đơn vị hành chính
TX.Chí Linh
H.Kinh Môn
50,0
1.164,7
322,1
1.134,7

294,1
30,0
28,0
2,2
1,3
2,2
1,3
26.985,88
16.025,64

Qua số liệu trên cho thấy, diện tích rừng và đất rừng đặc dụng phân theo
đơn vị hành chính, chủ yếu ở thị xã Chí Linh chiếm 79,0%, huyện Kinh Môn
chiếm 21,0%, diện tích đất rừng đặc dụng.
- Diện tích đất có rừng 1.536,8 ha, chiếm 99,8% diện tích đất rừng đặc
dụng, trong đó: Rừng tự nhiên: 50,0 ha ở thị xã Chí Linh, chiếm 3,3% đất có
rừng. Diện tích rừng trồng: 1.486,8 ha chiếm 96,7% đất có rừng.
- Diện tích đất chưa có rừng: 3,5 ha chiếm 0,2% diện tích rừng đặc dụng.
- Độ che phủ rừng đặc dụng đạt 3,5% so với tổng diện tích tự nhiên 2
huyện/thị xã.
2. Hiện trạng diện tích đất rừng đặc dụng phân theo chủ quản lý
Bảng 4. Diện tích đất rừng đặc dụng phân theo chủ quản lý
Đơn vị: ha

Loại đất, loại rừng

Tổng
diện tích
1.540,3
1.536,8
50,0

50,0
1.486,8
1.486,8

Đặc dụng
BQL rừng
Quốc phòng
1.504,3
36,0
1.500,8
36,0
50,0
50,0
1.450,8
36,0
1.450,8
36,0

Tổng cộng
I. Đất có rừng
1. Rừng T.Nhiên
- Rừng phục hồi
2. Rừng trồng
- Có trữ lượng
- Không có TL
II. Đất trống
3,5
3,5
Qua số liệu trên cho thấy, trên địa bàn tỉnh Hải Dương hiện có 2 chủ quản
lý rừng đặc dụng: BQL rừng Hải Dương quản lý 1.504,3 chiếm 97,7%; Quân

khu 3 - Bộ Quốc phòng quản lý 36,0 ha chiếm 2,3% (Quyết định số 3841/QĐUBND ngày 23/10/2008 của UBND tỉnh Hải Dương về việc thu hồi và giao đất
để làm khối chắn Trường bắn Chí Linh và Quyết định số 4717/QĐ-UBND ngày
15 tháng 12 năm 2008 của UBND tỉnh Hải Dương về việc thu hồi và giao đất
cho Bộ tư lệnh quân khu 3 để xây dựng công trình quốc phòng).
3. Đặc điểm thảm thực vật rừng và các loại đất, loại rừng
3.1. Đặc điểm thảm thực vật
a. Đặc điểm các kiểu thảm thực vật rừng

19


Dựa trên quan điểm phân chia các kiểu thảm thực vật rừng Việt Nam của
tác giả Thái Văn Trừng (năm 1998), và kết quả khảo sát tại thực địa có thể phân
chia thảm thực vật rừng đặc dụng tỉnh Hải Dương thành các kiểu sau:
- Rừng kín thường xanh mưa ẩm nhiệt đới.
Kiểu rừng này ở Hải Dương gồm toàn bộ là rừng phục hồi, diện tích 50,0
ha, phân bố ở khu di tích chùa Thanh Mai - xã Hoàng Hoa Thám - thị xã Chí
Linh Cấu trúc rừng gồm các tầng:
+ Tầng cây gỗ: thành phần các loài thực vật cơ bản trong kiểu rừng kín lá
rộng thường xanh mưa mùa nhiệt đới núi thấp, gồm 1 tầng: A3.
+ Tầng cây bụi B: không cao quá 5 m bao gồm các loài thực vật: Lấu,
Trọng đũa, Đỏ ngọn, Sầm sì, Hoắc quang tía…
+ Tầng cỏ quyết C: bao gồm các loài cỏ, ráy, các loài Quyết thực vật,…
+ Thực vật ngoại tầng chủ yếu các loài: Dây leo
+ Tầng tái sinh: mật độ cây tái sinh từ 500-700 cây/ha, trong đó có các
loài như: Dẻ, Sau sau,…
Kiểu rừng này có ưu hợp rừng chính là: Lim xanh + Dẻ, phân bố sườn
dông có độ cao < 400 m.
- Kiểu phụ thứ sinh nhân tác (Rừng trồng)
Rừng trồng trong hệ thống rừng đặc dụng Hải Dương chủ yếu là: Thông,

Bạch đàn, Keo… các loài cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt, riêng rừng Bạch
đàn cần phải được cải tạo, rừng trồng Keo cần nâng cấp để trồng thay thế dần
bằng các loài cây bản địa có giá trị cảnh quan, giá trị phòng hộ bền vững hơn.
b. Hệ thực vật rừng
Theo kết quả đề tài “Khảo sát đánh giá hiện trạng các loài sinh vật có giá
trị bảo tồn nguồn gien và giá trị kinh tế ở hệ sinh thái tự nhiên tỉnh Hải Dương”
của Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật thực hiện, tỉnh Hải Dương có nguồn
tài nguyên đa dạng sinh học tập trung chủ yếu ở hệ sinh thái đồi núi tự nhiên của
thị xã Chí Linh. Theo đó tại các xã Hoàng Hoa Thám, Bắc An, Hoàng Tiến,
phường Cộng Hòa (Chí Linh) hiện có 1.175 loài sinh vật, trong đó có nhiều loài
thực vật có giá trị về bảo tồn nguồn gen và giá trị kinh tế. Cụ thể là: đã điều tra
được 580 loài thực vật, trong đó 528 loài có giá trị kinh tế và có thể sử dụng
được ở các mức độ khác nhau (cây cho rau, củ, quả, cây lấy gỗ, cây làm cảnh,
cây cho sợi), 18 loài có giá trị bảo tồn nguồn gen, được ghi trong Sách đỏ Việt
Nam năm 2007, Danh mục các loài có nguy cơ bị đe dọa như: Gụ lau, Trầm
hương, Lát xoan, Tắc kè đá bon, Rau sắng...
3.2. Tài nguyên lâm sản ngoài gỗ
Hiện nay, các hộ gia đình tham gia nhận khoán bảo vệ rừng đang khai
thác tận thu các sản phẩm như nhựa Thông, hạt Dẻ, Trám, các loại măng và các
loài cây dược liệu phân bố dưới tán rừng.
3.3. Hệ động vật rừng
20


Cũng theo kết quả đề tài “Khảo sát đánh giá hiện trạng các loài sinh vật có
giá trị bảo tồn nguồn gen và giá trị kinh tế ở hệ sinh thái tự nhiên tỉnh Hải
Dương” của Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật thực hiện, tỉnh Hải Dương
hiện có 33 loài thú thuộc 16 họ, 6 bộ có ý nghĩa kinh tế và giá trị khoa học cao.
Tuy nhiên phần lớn những loài thú nhỏ và ít có giá trị kinh tế còn với mật độ
lớn; trong khi đó những loại thú như Mèo rừng, Cầy vòi mốc, Cầy hương, Đon,

Nhím đuôi ngắn thì còn lại rất ít. Kết quả điều tra đã ghi nhận được loài Dơi tai
đốm vàng và Dơi mấu tai khía là hai loài dơi hiếm được ghi nhận ở Việt Nam.
Đối với hệ chim, đề tài đã xác định được 113 loài, trong đó có 3 loài chim
có giá trị bảo tồn nguồn gen ở cấp độ quốc gia, quốc tế (Gà lôi trắng, Cú lợn
lưng nâu, Mỏ rộng xanh), 13 loài chim có giá trị kinh tế, như: Vẹt ngực đỏ,
Chích chòe lửa, Khướu bạc má, Họa mi... Điều tra ở các khu hệ khác cũng đã
thống kê được 9 loài bò sát, 2 loài côn trùng, 32 loài thủy sinh vật có giá trị bảo
tồn gen và giá trị kinh tế.
3.4. Đặc điểm các loại rừng
- Rừng tự nhiên: Hiện nay, rừng đặc dụng tỉnh Hải Dương chỉ còn 50 ha
rừng tự nhiên trạng thái rừng phục hồi (IIb) thuộc xã Hoàng Hoa Thám. Mật độ
cây tái sinh thưa: < 700 cây/ha Độ tàn che từ 0,3 - 0,5, D bq 1,3 m từ 10 - 15 cm,
Hbq từ 8 - 14 m, Nbq từ 350 - 450 cây/ha, Mbq từ 35 – 50 m3/ha. Tầng cây gỗ phân
bố không đều, tạo nên những khoảng trống trong rừng, nhiều cây cong queo, sâu
bệnh; Cây tái sinh triển vọng ít (<300 cây/ha), tầng cây bụi: nhiều dây leo, bụi
rậm. do đó cần tiến hành làm giàu rừng để tăng tổ thành loài cây và chất lượng
rừng.
- Vườn thực vật
Tỉnh Hải Dương hiện có 2 vườn thực vật gồm: Vườn thực vật Côn Sơn ở
phường Cộng Hòa - thị xã Chí Linh và Vườn thực vật An Phụ ở xã An Sinh –
huyện Kinh Môn.
Vườn thực vật Côn Sơn được hình thành từ năm 1995 với nguồn vốn đầu
tư từ chương trình 327, quy mô ban đầu là 7,5 ha, trồng hơn 80 loài. Đến nay
quy mô vườn được mở rộng 30,0 ha, với 450 loài thực vật thân gỗ ở vùng Đông
Bắc và khắp nước với cơ cấu: Cây gỗ kinh tế 274 loài, cây gỗ quý hiếm có tên
trong sách đỏ Việt Nam: 51 loài, cây có quả ăn được: 30 loài, cây làm thuốc: 60
loài, cây họ cau dừa: 20 loài, Cây họ tre nứa: 15 loài.
Vườn thực vật An Phụ: Được hình thành từ năm 1998, với quy mô vườn
28,0 ha, 370 loài thực vật thân gỗ ở vùng Đông Bắc và khắp nước.
Tuy nhiên, sau khi đầu tư xây dựng, sưu tập vườn thực vật xong, nguồn

kinh phí để tu bổ và bảo vệ VTV hàng năm rất thấp. Trong giai đoạn tới, vườn
thực vật cần được đầu tư kinh phí để chăm sóc, tu bổi vệ sinh, chặt bỏ những
cây bụi, cây phi mục đích để tạo không gian dinh dưỡng cho cây sinh trưởng và
phát triển tốt, hạn chế cháy rừng. Đặc biệt, ở VTV đã có một số loài cây quý
hiếm nằm trong sách đỏ Việt Nam như Cẩm lai, Dáng hương, Thông tre... cần
được bảo tồn, cần tiếp tục đầu tư kinh phí để nâng cấp vườn thực vật.
21


(Nguồn: Báo cáo tổng kết 10 năm xây dựng vườn thực vật Côn Sơn – An Phụ và
báo cáo tổng kết năm 2011 của Ban quản lý rừng tỉnh Hải Dương)
- Rừng trồng
Rừng trồng đặc dụng của tỉnh chủ yếu là trồng từ các dự án 327, 661 (trừ
diện tích rừng Thông khu vực Côn Sơn; An phụ trồng trước năm 1992). Khả
năng sinh trưởng của rừng Thông thuần loài, Keo thuần loài, rừng hỗn giao
Thông + Keo tốt hơn rất nhiều so với rừng hỗn giao Thông + Keo + Bạch đàn,
Keo + Bạch đàn. Cụ thể như sau:
+ Trạng thái rừng trồng Keo lá tràm và Keo tai tượng thuần loài cấp tuổi
II, III, IV: Diện tích 121,4 ha, phân bố ở xã Lê Lợi - thị xã Chí Linh. Các chỉ tiêu
lâm học cơ bản của các lô rừng có trạng thái này là: N bq = 950 cây/ha, D1.3bq =
15 cm; Hvnbq = 10 m. Cây sinh trưởng bình thường. Tuy nhiên, cấu trúc rừng đơn
giản một tầng và thiếu tính bền vững.
+ Trạng thái rừng Keo lá tràm và Keo tai tượng thuần loài cấp tuổi V, VI:
Diện tích 227,7 ha, phân bố ở huyện Kinh Môn 189,9 ha (thuộc các xã: An Phụ,
An Sinh, Hiệp Hoà, Thượng Quận); Thị xã Chí Linh 37,8 ha (thuộc các xã,
phường: Cộng Hoà, Hưng đạo, Lê Lợi). Các chỉ tiêu lâm học cơ bản của các lô
rừng có trạng thái này là: Nbq = 800 cây/ha, D 1.3bq =18cm; Hvnbq = 11 m. Tuy
nhiên, rừng Keo ở cấp tuổi V và VI là đã bước vào tuổi thành thục tự nhiên. Khi
đạt tuổi thành thục tự nhiên, thân cây Keo thường có hiện tượng rỗng ruột làm
cây dễ bị đổ gãy, nhất là khi gặp bão hoặc gió lớn.

+ Trạng thái rừng trồng Bạch đàn tái sinh chồi: Diện tích 39,6 ha, phân bố
ở các phường: Cộng Hòa, Văn An - thị xã Chí Linh. Các chỉ tiêu lâm học cơ bản
của các lô rừng có trạng thái này là: N bq = 946 cây/ha, D1.3bq = 7cm; Hvnbq = 9 m
Những lô rừng này có chất lượng kém, không có giá trị bảo vệ môi trường cũng
như giá trị cảnh quan môi trường đối với các cụm di tích.
+ Trạng thái rừng trồng Thông thuần loài cấp tuổi III, IV, V: Diện tích
245,3 ha, phân bố ở thị xã Chí Linh 146,0 ha trên địa bàn các xã, phường: Cộng
Hòa, Lê Lợi, Bắc An; huyện Kinh Môn 99,3 ha trên địa bàn các xã An Sinh và
Thái Sơn. Các chỉ tiêu lâm học cơ bản của các lô rừng có trạng thái này là: N bq =
850 cây/ha, D1.3bq = 19cm; Hvnbq = 12 m. Những lô rừng này có mật độ không
đồng đều, chỗ mau (đỉnh Ngũ Nhạc) Nbq > 1.500 cây/ha, chỗ thưa (đường lên
bàn cờ tiên): Nbq <500 cây/ha, cấu trúc rừng thuần loài dễ phát sinh các dịch
bệnh về sâu róm thông, ảnh hưởng đến phát triển của rừng, đến cảnh quan môi
trường và đến khách tham quan du lịch.
+ Rừng hỗn giao Keo + Bạch đàn, Bạch đàn + Vải, Keo + Vải, Thông +
Bạch đàn: diện tích 856,3 ha, phân bố ở xã An Sinh - huyện Kinh Môn 34,2 ha;
thị xã Chí Linh 822,1 ha (gồm các xã/phường Lê Lợi, Hưng Đạo, An Lạc,
Hoàng Tiến, Cộng Hòa). Các chỉ tiêu lâm học cơ bản của các lô rừng trạng thái
này là: Nbq <950, D1.3bq = 16cm; Hvnbq = 10 m. Cây sinh trưởng bình thường. Tuy
nhiên, cây rừng phân bố không đều tạo nhiều khoảng trống trong lô, cấu trúc
thiếu ổn định và thiếu tính bền vững.
22