sở VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH THỪA TH ỂN HUẾ
BẢO TÀNG HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC HUẾ
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TUYÊN NGỐN ĐỘC lẠP
CỦA CHÚ TỊGH Hổ CHÍ MINH
■

G iá trị lý luận
và ý nghĩa thời đại

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA



TUYỈN NGỒN

oọc LẬP

CỦA CHỦ TỊCH Hổ CHI MIÑH

G i á trị lý luận
và ý nghĩa thời đại


Biên mục trên xuất bản phẩm
của Thư viện Quô'c gia V iệt Nam

Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Giá trị

lý luận và ý nghĩa thòi đại / Nguyễn Tiến Dũng, Lương Thị
Cảnh, Nguyễn Thanh Tân... - H : Chính trị Quốc gia, 2010. 408tr. ; 24cm
1. Tư tưởng Hồ Chí Minh 2. Tuyên ngôn độc lập
335.4346-d cl4
CTBOOllp-CIP


s ở VAN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCHTHỪA THIÊN HUẾ

BẢOTÀNGHỒCHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC HUẾ

KHOALÝLUẬNCHÍNHTRỊ

TUYÊN NGÔN DỘC LẬP
GÚA CHÚ TỊCH HÔ CHÍ MINH
■

G iá trị lý luận
và ý nghĩa thời đại

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ Q ư ố c GIA
HÀ NÔI-2010



LỜI NHÀ XUẤT BẢN
T u yén n g ôn đ ộ c lập


nãiii 1945 cúa Chủ tịch Hồ Chí Minh là một

vãn kiộn lập quôc vĩ dại, chửa đựng những tư tưởng t n ế t học, chính
Irị, Ị)háp luật đặc sác. Những iư iướng đó không chỉ' góp phần khai
sinh ra N hà nước Việt Nam mối nià còn góp ph ần định hướng cho sự
nghiộp đỏi mới áấí nước và hội nhập quôc t ế hiện nay n hằm giữ vững
dội' lập chủ quyển và loàn vẹn lãnh thô quôc gia.
N h â n Kỷ niệm 1000 năm T h ăn g Long Hà Nội, 65 năm Cách
inạn^ T h a n g T á m và Quốc khánh 2 - 9, hưóng đến chào mừng Đại hội
(ỉại biểu toàn quôc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà xuất
hán Chín h trị quôc gia

phố\

hỢp với ú y ban n h â n dân tỉnh, s ỏ Văn

hóa T hể thao vả Du lịch, Bảo tà n g Hồ Chí M m h Thừa Thiên Huế,
Khoa Lý luận Chính LrỊ - Trưòng đại học Khoa học H u ế xuâ't bản cuôn

sách T u yên n g ô n đôc lả p của Chủ tịc h H ồ C hí M inh: G iá tr ị lý
lu ậ n và ý n g h ĩa thời đ ạ i

nhàm tìm hiểu cơ sỏ khoa học và giá trị lý

l u ậ n c ú a Tuyên ngôn độc íập

( ’uỏn sách với 37 Ihariì luận của các nhà nghiôn cứu, nhà khoa
học dược luyen chọn lại Hội Lhảo khoa học

VỚI


chủ để Tuyên ngôn độc

láp năm Ỉ945 của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Giá trị lý luận và ý nghĩa
thời đ ạ i

tỏ chức tại Ihành phíí Huế. Đây là nh ữ n g kèt quả nghiên cứu

còng phu, nghiêm túc vổ giá trị tư iưỏng Hồ Chí Minh, đồng thòi, thê
hiện

Lình

cám dặc biệt đôì với (’hủ tịch Hồ ('h í Minh kính yêu; thể

hiộn ý Ihửc trách nhiộm của ngưòi làm khoa học, làm công tác nghiên
cứu lý luận và giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh tr ên địa bàn tỉnh


Thừa Thiên H u ế nói riêng và cả nước nói chung. Cuỏn sách lặỊ) trung
trình bày ba nội dung chính sau:
P h ầ n thứ n h ất:

Những tư tương triết học, chính trị dạc sắc về

quyền con người và quyển dân tộc trong
P h ần th ứ h a i:

T u yên ngôn đ ộ c lậ p .


Giá trị lý luận và ý nghĩa thời đại của

T u y ên ngôn

đ ộ c lập .
P h ầ n th ứ b a : T u yên ngôn đ ộ c lậ p â ố ì

với cách m ạng Viột Nam.

Xin t r â n trọng giối thiệu cuôn sách cùng bạn đọc.
T h á n g 10 n ă m 2 0 1 0

NHÀ XUẤT BÁN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA -

6

sự THẬT


BÁO CÁO ĐỀ DẪN TẠI HỘI THẢO KHOA HỌC
TUYÊNNGÔNDỘCLẬP NĂM 1945
CỦA CHỦ TỊCHHÒCHÍMINH:
GIÃ TR!LÝLUẬN VÃ ÝNGHĨA THỜ!DẠ!
■

■

■

PGS, TS. NGUYỄN TlẾN DŨNG*


T r o n g k h ô n g k h í cả nước đ a n g th i đ u a học t ậ p và làm
th e o t ấ m gươ n g đạo đức Hồ Chí M in h đi vào chiều s â u vói
n h ữ n g công việc t h i ế t th ự c đê chào đón n h ữ n g n g à y lễ lớn
t r o n g n ă m : ký n i ệ m 1000 n ă m T h ă n g Long - H à Nội, 65 n ă m
C ách m ạ n g T h á n g T á m và Quốc k h á n h 2-9, h ư ớ n g đ ến chào
m ừ n g Đ ạ i hội đại biểu to à n quốc lầ n t h ứ XI c ủ a Đ ả n g Cộng
s ả n Việt N a m , n h à m hương ứ n g n h ữ n g p h o n g t r à o c h u n g
đ a n g d iễ n r a t r ê n địa b à n tỉ n h T h ừ a T h i ê n Huế, đưỢc sự
nhâ't tr í c ủ a T ỉ n h ủy, ủ y b a n n h â n d â n tĩnh, sở V ă n hóa, T h ể
t h a ơ và Du lịch, Bảo t à n g Hồ Chí M in h T h ừ a T h iê n H u ê phôi
hỢp với K h o a Lý l u ậ n chính trị - T rườ n g đại học K h o a học

H u ê tổ chức Hội t h á o khoa học VỚI c h ủ đề: "'Tuyên n g ô n đ ô c

l ậ p n ă m 1 9 4 5 c ủ a C hủ tic h H ồ C hí M in h : G i á t r ị lý
l u ậ n v à ý n g h ĩ a th ờ i d a i ”.
T u y ên n gôn đ ộ c lập n ă m 1945 c ủ a C h ủ tịch Hồ C h í M i n h

là m ộ t v ă n k iệ n lậ p quôc vĩ đại, c h ứ a đ ự n g n h ữ n g t ư tươ ng

* Khoa Lý luận chính Ii-Ị. Trường đại học Khoa học Huế.

7


t r i ế t học, c h ín h trị, p h á p l u ậ t đặc sắc. N h ữ n g t ư tư ơ n g đó
k h ô n g chỉ góp p h ầ n k h a i sinh ra n h à nước Việt N a m mới m à
còn góp p h ầ n đ ịn h h ướ ng cho sự n g h iệ p đổi mối đ ấ t nước và
hội n h ậ p quốc t ế h iệ n n a y n h ằ m giữ v ữ n g độc lậ p chủ q u y ề n

và t o à n v ẹn l ã n h t h ổ quôc gia.
V ậy cơ sỏ k h o a học và giá trị lý l u ậ n c ủ a Tuyên ngôn độc

lập n h ư t h ế nào? N h ữ n g t ư tư ở n g đó đã góp p h ầ n k h ẳ n g đ ịn h
ch ủ q u y ề n d â n tộc Việt N a m trước t h ế giới v à góp p h ầ n b ả o
vệ đ ấ t nưốc h iệ n n a y r a sao? Tuyên ngôn độc lập n ă m 1945
với các b ả n T u y ê n ngôn k h á c c ủ a d â n tộc và n h â n loại có gì
mối? T ín h k h o a học của v ă n b ả n n h ư t h ế nào? Đó là n h ữ n g
v ấ n đề k h o a học được đ ặ t r a tạ i hội t h ả o này.
Đ á p ứ n g lòi mòi của B a n tổ chức hội th ả o , đ ế n n a y đã có
37 bài t h a m lu ậ n c h ín h th ứ c gửi đ ế n t ừ các đơn vị Bảo t à n g
Hồ Chí M i n h T h ừ a T h iê n H uế, T r ư ờ n g đại học K h o a học
Huế, T rườ n g đại học Sư p h ạ m H uế, T rường đại học P h ú Xuân,
Học viện Báo chí và T u y ê n tru y ề n , Học viện C h í n h trị - H à n h
c h ín h k h u vực III,... Với sô" lượng b à i n h ư vậy, đ ủ để nói lên
t ầ m q u a n tr ọ n g của c h ủ đề và t í n h c h ấ t c ủ a Hội thảo. Đ â y là
n h ữ n g k ế t q u ả n g h iê n cứu công p h u , n g h i ê m tú c về giá trị tư
tư ơ n g Hồ Chí M in h đồng thời t h ể h iệ n m ột t ì n h c ả m đặc b iệ t
đôi với C h ủ tịch Hồ C hí M i n h k í n h yêu; t h ể h i ệ n ý th ứ c t r á c h
n h i ệ m c ủ a người là m k h o a học, là m cống tá c n g h i ê n cứu lý
l u ậ n và g iả n g dạy t ư tư ở n g Hồ C h í M i n h t r ê n địa b à n t ỉ n h
T h ừ a T h i ê n H u ế nói r iê n g và cả nước nói c h u n g .
T u y các bài t h a m l u ậ n c h ư a t o à n diện n h ư n g các tác giả
đã t h ể h i ệ n lòng t â m h u y ế t, n h ữ n g suy tư, t r ă n trở về n h ữ n g
giá trị lý l u ậ n và ý n g h ĩa thòi đại c ủ a Tuyên ngôn độc lập, có
t h ể p h â n t h à n h b a n h ó m c h ủ đề c h í n h n h ư sau:
1.

N h ữ n g t ư tư ở n g t r i ế t học, c h í n h trị đặc sắc về q u y ề n


con người và q u y ề n d â n tộc t r o n g Tuyên ngôn độc lập.
8


2. Giá trị lý luận và ý nghĩa thời đại của T uyên ngôn độc lập.
3.

Tuyên ngôn độc lập đôl vối cách m ạ n g Việt N a m .

Với n h ó m c h ủ đề Những tư tưởng triết học, chính trị đặc

sắc về quyền con người và quyền dân tộc trong Tuyên ngôn
độc lập, các tá c giả: Lương Thị c ả n h , N g u y ễ n T h a n h T ân ,
Đ m h T h ị P h ò n g , T r ầ n Thị H ồ n g M inh, N g u y ễ n T hị T h ù y
Nhung,

Nguyễn

Thị

Kiều

Sương,

Nguyễn

Thị

Quyên,


N g u y ễ n T h ị T h ắ n g , N g u y ễ n Việt P h ươ n g , Lê Thị T h a n h
Hương, N g u y ễ n Thị Ngọc Yến đề cập đ ến t í n h th ố n g n h ấ t và
x u y ê n s u ô t c ủ a Tuyên ngôn độc lập là q u y ề n d â n tộc, q u y ền
con người g ắ n VỐI độc lập, tự do và h ạ n h p h ú c cho n h â n dân.
VỚI b à i Tính thông nhất về quyền tự quyết của dàn tộc và

quyền con người trong Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ

Chí Minh, tác giả Lương Thị Cảnh đã khẳng định: Cách
m ạ n g T h á n g T á m t h à n h công, n h â n d â n V iệt N a m đã g ià n h
được độc lập t ự do, t ừ đ ây q u y ề n con ngưòi đã được t r â n
t r ọ n g và ghi vào H iế n p h á p n ă m 1946. Vì vậy, đ ây là tà i s ả n
vô giá c ủ a d â n tộc ta, là n ề n t ả n g v ữ n g chắc để Đ ảng, N h à
nước t a h o ạ c h đ ịn h đường lôl chiến lược về c h ín h sá c h d â n
tộc và x â y d ự n g hệ th ô n g p h á p l u ậ t về q u y ề n con người ở
Việt N a m h iệ n nay.

vỏi bài Quyền dàn tộc tự quyết ưà một cuộc vận động của

tư tưởng Hồ Chí Minh,

h a i tá c g i ả N g u y ễ n T h a n h

T h ị P h ò n g s a u k h i n g h iê n cứu

Tân và

Tuyên ngôn độc lập

Đ in h


năm 1945

c ủ a C h ủ tịch Hồ Chí M inh và đôi chiêu với Yêu sách của n h ă n

dân An Nam do Nguyễn Ái Quốc th a y m ặ t n h ó m người yêu
nước Việt N a m gửi tới Hội nghị Vécxây n ă m 1919, các tác giả
g ặ p k h á i n iệ m “quyền dân tộc tự q uyêt” và t h ấ y một cuộc v ậ n
động của tư tương Hồ Chí M inh về quyền d â n tộc tự quyết.
T r o n g cuộc v ậ n động này, một m ặt, N g u y ễ n Ái Quôc - Hồ Chí


Minh đã h o à n th iệ n theo cách của m ình k h á i n iệ m về q uyền
d â n tộc tự quyết b ằ n g cách lấy cơ sở là cuộc đ ấ u t r a n h đ a n g
n gày càng p h á t tr iể n của n h â n d â n các nước thuộc địa n h ằ m
giành độc lập d â n tộc và tiếp t h u các n g u y ê n lý củ a chủ n g h ĩa
Mác - L ênin về quyền d â n tộc tự quyết, m ặ t khác, đưa k h á i
niệm quyền d â n tộc tự quyết từ n g bước được x â y dựng và lý
l u ậ n về con đường thực hiện quyền d â n tộc tự q u y êt đã đưỢc
tìm t h ấ y trong thực tiễn cách m ạ n g để chu y ển hóa quyền d â n
tộc tự quyết từ lý tưởng t h à n h hiện thực.
T ro n g b à i Tư tường về quyền dân tộc trong Tuyên ngôn

độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tác giả T r ầ n Thị H ồ n g
M in h k h ẳ n g định: M ột t r o n g n h ữ n g t ư tư ở n g đặc sắc, m a n g
t ầ m vóc thời đ ại c ủ a C h ủ tịch Hồ C hí M i n h t r o n g Tuyên ngôn

độc lập đã n ê u lên m ộ t q u a n n iệ m h o à n t o à n mới về q u y ề n
con người, k h ô n g chỉ q u y ề n tự do của mỗi cá n h â n m à còn
bao h à m q u y ề n tự q u y ế t c ủ a mỗi d â n tộc.

Vói b ài Tư tưởng giải phóng phụ nữ: Một điểm sáng

trong Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tá c giả
N g u y ễ n T h ị Q u y ê n đã viết: T h ậ t vậy, c h ú n g t a chỉ căn cứ vào
c âu chữ th ì tr o n g t o à n bộ Tuyên ngôn k h ô n g có n g u y ê n c ụ m
t ừ giải p h ó n g p h ụ n ữ h a y độc lập cho p h ụ n ữ n h ư n g ẩ n đ ằ n g
s a u tư tư ơ n g q u y ể n con người là cả t ấ m lòng Hồ C hí M i n h
g ià n h cho sự n g h iệ p giải p h ó n g p h ụ nữ. C h í n h Hồ Chí M in h
là người đ ầ u ti ê n n â n g giá trị c ủ a p h ụ n ữ V iệt N a m lên
n g a n g h à n g với n a m giói, thực h iệ n b ì n h đ ẳ n g với n a m giới
v à được ghi b ằ n g v ă n b ả n p h á p lý để đ ư a v à o cuộc sông.
T ro n g b à i Từ khát vọng giải phóng dân tộc đến việc xác

lập quyền dân tộc trong Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ
Chí Minh, tá c giả N g u y ễ n Thị T h ù y N h u n g chỉ rõ: k h á t vọng
giải p h ó n g d â n tộc lu ô n là ước mơ c h á y b ỏ n g v à là m ụ c tiê u
10


p h ấ n đ ấ u suô't đời của Hồ Chí M inh, Tuyên ngôn độc lập là
một v ă n b ả n p h á p lý t h ể h iện n h ữ n g giá trị tiế n bộ c ủ a loài
người, đặc biệt là n h ữ n g tư tương tiế n bộ về q u y ề n d â n tộc
Hồ Chí M i n h đã để cập đến.
ơ bài Tư tưởng biện chứng về quyền con người và quyền

dàn tộc trong Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh,
tác giả N g u y ễ n T hị Kiều Sương đã viết: N h ậ n th ứ c về q u yền
con người và q u y ề n d â n tộc t r o n g lịch sử t ư tư ở n g c h ín h trị
n h â n loại còn n h i ề u h ạ n chế, các cuộc cách m ạ n g t ư s ả n ch ư a
vượt r a khỏi t ư d u y c h ín h trị siêu hình , hoặc là t u y ệ t đôl hóa

q u y ề n con ngưòi, hoặc là tu y ệ t đôì h ó a q u y ề n d â n tộc. K hắc
ph ụ c n h ữ n g h ạ n c h ế đó, C h ủ tịch Hồ Chí M in h đã t h ể h iệ n
tí n h t h ô n g n h ấ t v ể q u y ề n con người và q u y ề n d â n tộc, đặc
biệt là giài q u y ế t môl q u a n hệ đó tr o n g th ự c tiễ n của cách
m ạ n g V iệt N a m . N ế u k h ô n g h iểu biết, sự lã n g q u ê n h a y coi
th ư ờ n g môi q u a n hệ n à y là n g u y ê n n h â n duy n h ấ t d ẫ n đến
nô lệ. m ấ t độc lập và gâ}'’ ra nỗi b ấ t h ạ n h c h u n g của cộng
đồng và cá n h â n ,
T r o n g b à i Sức lan tỏa của quyền dân tộc trong Tuyên

ngôn độc lập năm 1945, tác giả N g u y ễ n Thị T h ắ n g đã chỉ rõ:
đ ã 65 n á m trôi q u a , mỗi khi đọc lại b ả n Tuyên ngôn độc lập
củ a Hồ C h í M in h , người t a vẫn cảm n h ậ n được một sự cộng
h ư ở n g và m ộ t sức lan tỏa lớn lao được t o á t r a t ừ ch ín h tác
p h ẩ m này. N h ư v ậy q u y ề n d â n tộc t r o n g Tuyên ngôn độc lập
luôn tỏa s á n g t r o n g th ự c tiễn cách m ạ n g V iệt N a m và chiếm
được c ả m t ì n h c ủ a n h â n loại tiế n bộ, của n h ữ n g ai yêu
c h u ộ n g h ò a b ì n h t r ê n t h ê giới,
Với b à i Nét đặc sắc trong tư duy của Hồ Chí Minh về

quyền con người trong Tuyên ngôn độc lập năm 1945, tá c giả
Nguyễn Việt Phương đã k h ẳ n g định: Q ua ngòi b ú t uyển chuyển,
11


linh h o ạ t m à k h ô n g k é m p h ầ n độc đáo, Hồ Chí M i n h đã
k h ẳ n g đ ịn h về q u y ề n con người m à n h â n loại còn c h ư a tìm
t h ấ y lôi mở. Người t a có lý k h i cho r ằ n g , n h ữ n g t ư tươ ng đặc
sắc về q u y ề n con ngưòi của Hồ Chí M i n h tr o n g Tuyên ngôn
đ ộ c lậ p n ăm 1945 đã tiên liệu n h ữ n g điều k h o ản q u an trọn g


tr o n g các v ă n k iện p h á p lý quôc t ế về q u y ề n con người, n h ư
q uyền d â n tộc t ự quyết, q uyền b ì n h đ ẳ n g g iớ i,

V .V ..

Tương tự như vậy, với bài Quyền dân tộc và quyền con

người trong Tuyên ngôn độc lập năm 1945 của Chủ tịch Hồ
Chí Minh, tá c giả Lê T hị T h a n h H ư ơ n g viết: B ả n Tuyên ngôn
độc lập do c h ín h C h ủ tịch Hồ C hí M i n h s o ạ n thảo, là v ă n b ả n
p h á p lý đ ầ u tiê n của n h â n d â n V iệt N a m . T h ể h iệ n t ư tư ở n g
n h ấ t q u á n c ủ a Ngưòi về q u y ề n d â n tộc và q u y ề n con ngưòi,

bắt đầu từ bản Yêu sách của nhân dân An Nam (năm 1919)
đến Bản án chế độ thực dân Pháp (nàm 1925), và Chương
trin h V iệt M in h ( n ă m 1 9 4 1 ) , p h ả n á n h t ầ m n h ì n t h ò i đ ạ i,
m ộ t t ư d uy sắc sảo về q u y ề n d â n tộc và q u y ề n con người, đ ến
n a y v ẫ n còn n g u y ê n giá trị.

Với bài Từ Tuyên ngôn độc lập suy nghĩ về vấn đề giải

phóng phụ nữ, tác giả N g u y ễ n T hị Ngọc Y ến k h ẳ n g định:
T u y ên ngôn độc lập m a n g g i à u g i á tr ị n h â n b ả n . T u y ê n ng ô n

độc lập là ánh sáng soi đường để xây dựng một xã hội nam
n ữ b ì n h đẳng, ngưòi p h ụ n ữ được t ự do để p h á t t r i ể n cao
n h ấ t n h ữ n g k h ả n ă n g c ủ a m ình.
T ro n g n h ó m ch ủ đề Giá trị lý luận và ý nghĩa thời đại


của Tuyên ngôn độc lập, các tá c giả: Hồ M in h Đồng, H o à n g
Ngọc Vĩnh, Lê T hị K im P hương, N g u y ễ n T h ị Hoa, N g u y ễ n
T h ế P húc, Đ ào T h ế Đồng, N g u y ễ n V ă n Q u a n g , Đỗ T r ọ n g
D ũng, H à Lê D ũng, N g u y ễ n H o à n g L inh, N g u y ễ n T hị T h a n h
H u y ề n , Lê Hồ Sơn, Đ i n h T hị P h ò n g đ ều k h ẳ n g định: Tuyên
12


ngôn độc lập k h ô n g chỉ m a n g giá trị lý l u ậ n s â u sắc m à còn
có ý n g h ĩ a lịch sử đóng góp vào kho t à n g lý l u ậ n của n h â n
loại vê q u y ề n con người, định hướ n g cho sự p h á t t r iể n thực
hiện sự xích lại và t ă n g cường sự h iế u biết l ẫ n n h a u giữa các
d â n tộc.
Với b à i Tuyên ngôn độc lập năm 1945 của Chủ tịch Hồ

Chí Minh: Nhin từ góc độ cấu trúc lôgíc, tá c giả Hồ M i n h
Đ ồ n g viết: Tuyên ngôn độc lập n á m 1945 c ủ a C h ủ tịch Hồ
C hí M m h là m ột v ă n k iệ n lập quôc vĩ đại, là s ả n p h ẩ m c ủ a
sự k ế t h ừ a m ột cách s á n g tạ o n h ữ n g giá tr ị c ủ a thò i đại về
t r i ế t lý n h â n s m h , về q u y ề n tự do và b ì n h đ ẳ n g , về q u a n
đ iể m lịch s ử cụ thể, v.v... C ấ u t r ú c lôgíc c ủ a Tuyên ngôn độc

lập gồm b a p h ầ n tư ơ n g đôi rõ: Phầnl: K h ẳ n g đ ịn h c h â n lý
lớn c ủ a th ò i đại về q u y ề n độc lập d â n tộc và q u y ề n t ự do,
b ì n h đ ẳ n g c ủ a con người. Phần 2: Tô' cáo t h ự c d â n P h á p đã
g â y r a n h ữ n g tội ác t à y trời đôi với n h â n d â n V iệt Nam.

Phần 3: K h ẳ n g đ ịn h c h ú n g t a đã g i à n h

đưỢc q u y ề n độc lập


t ự do t h i ê n g liêng và c h ín h đáng; đồng th ò i k h ẳ n g đ ịn h
c h ú n g ta có q u y ề n và đ ầ y q u y ế t t â m để bảo vệ q u y ề n độc lập
t h i ê n g liê n g đó.
VỚI b à i Chủ nghĩa nhãn văn trong Tuyên ngôn độc lập

năm 1945, Các tác giẩ: H o à n g Ngọc Vĩnh, Lê Thị Kim
P h ư ơ n g đ ã viết: C h ủ n g h ĩa n h â n v ă n tr o n g Tuyên ngôn độc
lập c ủ a C h ủ tịch Hồ C h í M in h được t h ể h iệ n ỏ b a c h ủ đề lớn:
Một là, Sự c ả m n h ậ n , th ô n g cảm s â u sắc với mọi niềm đau,
nỗi k h ổ c ủ a con người nô lệ và con người c ù n g khổ. Hai là,
Q u y ế t t â m hy s in h c h iế n đ ấu để giải p h ó n g con ngưòi v à đem
lại h ạ n h p h ú c cho con người. Ba là, T in tư ơ n g t u y ệ t đối ở k h ả
n ă n g tự giải p h ó n g của con người và k h ô n g n g ừ n g r è n luyện,
p h á t h u y k h ả n ă n g ấy.
13


T ương tự n h ư vậy, với b ài Giá trị lý luận trong Tuyên

ngôn độc lập năm 1945 của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tá c giá
N g u y ễ n T h ị H oa đã k h ẳ n g định: Tuyên ngôn độc lập đã h u n
đúc t o à n bộ t r í lực m à Hồ Chí M i n h t r ả i n g h i ệ m từ sự tổ n g
k ế t thực tiễ n lịch sử cách m ạ n g V iệt N a m v à các giá trị v ă n

Tuyên ngôn độc lập đã k h á i q u á t
cao về t ầ m lý lu ậ n , tươ n g x ứ n g vói t ê n gọi Tuyên ngôn độc
hóa tiến bộ c ủ a n h â n loại.

lập củ a m ột quốc gia, để t h à n h lậ p t h ể chê c h í n h trị D â n c h ủ

Cộng hòa. Đó là sự k h á i q u á t n h ữ n g n g u y ê n lý c h u n g n h ấ t
c ủ a n h â n loại về q u y ề n con ngưòi, về q u y ề n b ì n h đ ẳ n g , t ự do.
Đặc biệ t với bài Giá trị văn hóa trong Tuyên ngôn độc lập

năm 1945 của Chủ tịch Hồ Chí Minh, h a i tá c giả N g u y ễ n
T h ế P h ú c và Đ ào T h ế Đ ồng đã viết: T ừ lòi mỏ đ ầ u b ả n Tuyên
ngôn độc lập cho đ ế n đ o ạ n k ế t c ủ a Tuyên ngôn, c h ú n g t a
th ấ y , điều x u y ê n s u ô t tr o n g tư tư ở n g Hồ C h í M i n h đ ề u h ư ớ n g
tới m ột q u a n hệ v ă n hóa. Tác giả k h ẳ n g định: M ột sự t r ù n g
hợp đến lạ lùng, đó là C h ủ tịch Hồ Chí M i n h ngồi t r o n g c ă n
n h à c ủ a m ộ t gia đ ìn h t ư s ả n d â n tộc để viế t

Tuyên ngôn độc

lập m à mỏ đ ầ u c ũ n g c h ín h là s ự kê t h ừ a n h ữ n g giá tr ị v ă n
h ó a củ a t ư s ả n để k h ẳ n g địn h c h ủ q u y ể n d â n tộc Việt N a m .

Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh:
Khởi nguyên cho thời kỳ đàu tranh giành độc lập dãn tộc và
nhân quyền trên phạm vi toàn cầu, tá c giả N g u y ễ n V ă n
Q u a n g đã k h ẳ n g định: G iá tr ị t h ò i đại c ủ a Tuyên ngôn độc
Vói b ài

lậ p là đã k h ẳ n g đ ịn h các q u y ề n cơ b ả n c ủ a t ấ t cả các d â n tộc

t r ê n t h ế giói cho d ù d â n tộc đó th u ộ c mô h ì n h , t h ê c h ế nào.
N h iề u n h à cách m ạ n g tiê n p h o n g các nước đ ã lấ y C á c h m ạ n g
T h á n g T á m và t i n h t h ầ n k h o a học, cách m ạ n g c ủ a

Tuyên


ngôn đ ộ c lậ p c ủ a Việt N a m là m m ẫ u mực cho p h o n g t r à o đ ấ u
t r a n h c ủ a nước m ìn h. C h ín h đ iể u đó đ ã th ô i t h ú c sự trỗi d ậ y
14


c ủ a p h o n g t r à o đ ấ u t r a n h giải p h ó n g d â n tộc t r ê n t o à n t h ế
giới tr o n g n h ữ n g n ă m 60 c ủ a t h ê kỷ XX.

Với bài Tuyên ngôn độc lập - sự kết tinh từ cuộc đời, sự

nghiệp, trí tuệ và tư tưởng Hồ Chí Minh, tác giả Đỗ Trọng
D ũ n g viết: Tuyên ngôn độc lập đã k h ẳ n g đ ịn h ti ế n g c h u ô n g
báo h iệ u th ò i đại s ụ p đổ của ch ủ n g h ĩ a th ự c d â n cũ trước
dòng t h á c cách m ạ n g củ a p h o n g t r à o giải p h ó n g d â n tộc diễn
r a r ộ n g k h ắ p t r ê n b ì n h d iệ n t h ê giối.

Tuyên ngôn độc lập

d u n g c h ứ a m ộ t t ầ m t ư tươ n g s â u rộ n g v à v ă n h ó a lốn lao, bởi
đ â y là t â m h u y ế t c ủ a m ộ t con người là tư ợ n g t r ư n g cho t i n h
hoa c ủ a d â n tộc Việt N a m , cho ý chí k iê n cường, b ấ t k h u ấ t
củ a n h â n d â n V iệt N a m su ô t 4.000 n ă m lịch sử.

Với bài ý nghĩa thời đại của Tuyên ngôn độc lập năm

1945, tá c giả H à Lê D ũ n g đã k h ẳ n g định; Hơn 65 n ă m q u a t ừ
khi Tuyên ngôn r a đòi đã tiếp t h ê m động lực cho d â n tộc t a
p h á t h u y tr u y ề n t h ố n g y ê u nước đê h o à n t h à n h n h i ệ m v ụ c ủ a
m ì n h t ừ m ộ t n ư ố c t h u ộ c đ ịa n ử a p h o n g k i ế n đ ã tr ở t h à n h


một quốc gia độc lập, tự do, p h á t t r i ể n t h e o con đườ ng x ã hội
c h ủ n g h ĩa , có q u a n hệ quôc t ế rộ n g rãi, có vị t h ế n g à y c à n g
q u a n t r ọ n g t r o n g k h u vực và t r ê n t h ê giới. N h â n d â n t a t ừ
t h â n p h ậ n nô lệ đã trỏ t h à n h ngưòi là m c h ủ đ ấ t nước, là m

chủ xã hội.
Với bài Tuyên ngôn độc lập năm 1945: một cách nhìn

khác ưề quan hệ quốc tế sau chiến tranh th ế giới thứ hai, tác
giả Nguyễn H o à n g L in h đã viết: B ả n Tuyên ngôn độc lập
n ăm 1945 I'a đời trong bôl cảnh quôc t ế đầy b iến động với sự
h ìn h th à n h tr ậ t tự t h ế giới mới. B ản T u y ê n n g ô n còn cho

t h ấ v t ầ m n h ì n r ộ n g m a n g t í n h bao q u á t t o à n d iệ n c ủ a C h ủ
tịch Hồ C h í M i n h đôi với n h ữ n g v ấ n đề quốc tế. N ế u t r ậ t tự
th ế giối “đí/Ợc biểu hiện trong quan hệ giữa các quốc gia và
15


giữa các quốc gia với những vấn đề của thế giới" th ì sự p h a n
bội, lậ t lọng của các nước th ự c dân, đ ế quôc p h ư ơ n g T â y sa u
t ì n h Đ ồ n g m in h chông p h á t xít là điều đã được tiê n l iệ u từ
trưốc. N h ữ n g gì Người để cập t r o n g Tuyên ngôn là m ộ t b iệ n
p h á p n goại giao cực kỳ k h ô n khéo.
Vối bài Tuyên ngôn độc lập chứa đựng những tư tưởng

mang tính thời đại, tác giả N g u y ễ n T hị T h a n h H u y ề n đã
k h ẳ n g định: T u y ê n ng ô n độc lập rõ r à n g là k ế t t i n h c ủ a một
q u á t r ì n h lịch sử lâ u dài c ủ a d â n tộc và c ủ a cả n h â n loại đê

h ư ớ n g đ ế n một t h ế giới b ì n h đ ẳ n g và h ạ n h p h ú c cho con
người và các d â n tộc m à t ấ t t h ả y mọi ngưòi t r ê n t h ế giối đều
khao khát.
Vối b à i Giá trị lịch sử to lớn của bản Tuyên ngôn độc lập

năm 1945 của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tá c giả Lê H ồ Sơn
k h ẳ n g định: 65 n ă m trôi qua, lịch sử đã s a n g t r a n g mới, đ ấ t
nước V iệt N a m đ a n g có n h ữ n g bước tiế n dài t r ê n con đ ư ờ n g
p h á t triể n , n h ư n g giá t r ị c ủ a Tuyên ngôn độc lập là cơ sở lý
l u ậ n và p h ư ơ n g p h á p l u ậ n k h o a học đê c h ú n g t a v ậ n d ụ n g
vào q u á t r ì n h hội n h ậ p , xây d ự n g t h à n h công sự n g h i ệ p công
n g h iệ p hóa, h iệ n đại h ó a đ ấ t nước vì m ụ c tiêu: Dăn giàu,

nước mạnh, xã hội công bằng, dãn chủ, văn minh.
Với b à i ý

nghĩa lịch sử và giá trị thời đại của bản Tuyên

ngôn độc lập của nước Việt Nam Dàn chủ Cộng hòa, h a i tác
giả H o à n g Ngọc V ĩnh và Đ i n h T h ị P h ò n g viết: Tuyên ngôn
độc lập c ủ a nước V iệt N a m D â n c h ủ Cộng h ò a đã t u y ê n bô'
q u y ề n t ự do c ủ a d â n tộc, k h ẳ n g đ ị n h t h ắ n g lợi c ủ a cách m ạ n g
Việt N a m . B ả n Tuyên ngôn đó k h ô n g còn chỉ d à n h r i ê n g cho
d â n tộc V iệt N a m m à đó còn là sự cổ vũ, lòi k h ẳ n g đ ị n h
t h i ê n g liêng của t ấ t cả các d â n tộc t r ê n t h ê giỏi, đặc b i ệ t là
các d â n tộc k é m và c h ư a p h á t triể n . N g à y n ay, Tuyên ngôn
16


độc lập c ủ a nước Việt N a m D â n ch ủ Cộng h ò a còn góp p h ầ n

đ ấ u t r a n h bác bỏ n h ữ n g lý lõ láo xược c ù n g â m m ư u tái
chiếm Việt N a m c ủ a các lực lượng t h ù địch, n h ằ m bảo vệ chủ
q u y ề n quôc gia.
Về c h ủ đ ề Tuyên ngôn độc lập với cách mạng Việt Nam
các tác giả: Lê T h ị Thảo, N g u v ễ n Thị T h u T r a n g , N g u y ễ n Thị
T u y ế t N ga, N g u y ễ n H ồng H ạ n h , Vũ Đ ìn h Bảy, Đ ặ n g X u â n
Điều, Lê B ìn h P h ư ơ n g L u â n , N g u y ễ n M i n h c ầ n , N g u y ễ n Thị
T h u Hà, Đ ặ n g N ữ H o à n g Q uyên, T r ầ n V ă n Lực, N g u y ễ n Thị
Hiền, H à V ă n Lưỡng, N g u y ễ n M in h Hiền, T r ầ n Thị Thơm,
N g u y ễ n T h ê Phúc... đều k h ẳ n g định: Tuyên ngôn độc lập đã
SOI s á n g cách m ạ n g Việt N a m tr o n g 65 n ă m qua, là n ề n t ả n g

t i n h thPin v ữ n g chắc đê cách m ạ n g Việt N a m đi tới t h ắ n g lợi
h o à n toàn.
T r o n g b à i Tư tưởng độc lập, tự do trong Tuyên ngôn độc

lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh là động lực cho sự phát triển
lâu dài của đất nước, tác giả Lê Thị Thảo, đã viết: Tuyên
ngôn độc lập là b ả n h ù n g ca thời đại Hồ C hí M in h , p h ả n á n h
k h á t vọng độc lập, t ự do c ủ a cả m ộ t d â n tộc t ừ thòi H ù n g
Vương d ự n g nước. Suô't chiều dài h à n g n g h ì n n ă m d ự n g nước
và giừ míớc, d â n tộc Việt N a m đã ]iiôn luôn đ â u t r a n h cho
q u y ề n độc lập, t ự do ấy.
Với b à i Tuyên ngôn độc lập đặt cơ sở pháp lý và nền tảng

cho sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, tác giả
N g u y ễ n T h ị T h u T r a n g đã k h ẳ n g định: Tuyên ngôn độc lập
đ ặ t cơ sỏ p h á p lý cho việc tổ chức cuộc Tổng t u y ể n cử để toàn
thê’ n h â n d â n b ầ u r a bộ m áy n h à nước Việt N a m D â n chủ Cộng
hòa. Tuyên ngôn độc lập, T ổ n g tu y ể n cử và Hiến pháp 1946

có q u a n h ệ h ữ u cơ với n h a u . Đ ây là n h ữ n g n h â n tố^ q u a n
17


trọn g n h ấ t tạo ra cơ sở pháp lý v ữ n g chắc cho sự ra đời của

N h à nưốc Việt N a m D â n c h ủ Cộng hòa,

Với Tuyên n g ô n đ ộ c lập với v ấ n đề g i ả i phóng d ă n tộc

trong tư tưởng Hồ Chí Minh,tác giả N g u y ễ n Thị T u y ế t N g a
đ ã viết: Đ iều có ý n g h ĩ a lớn lao được đúc k ế t t r o n g Tuyên
ngôn độc lập là: “T ấ t cả các d â n tộc t r ê n t h ế giới đều s i n h r a
b ì n h đ ẳ n g ”. T u y nhiên, Hồ C hí M i n h v ẫ n n ê u cao k h ẩ u h i ệ u
t ự lực c á n h s i n h là chính. Ngưòi n h ấ n m ạ n h : “M ột d â n tộc
k h ô n g t ự lực c á n h sin h m à cứ ngồi chò d â n tộc k h á c giú p đỡ
t h ì k h ô n g x ứ n g đ á n g được độc lậ p ”.

Trong bài Từ Tuyên ngôn độc lập đến Di chúc của Chủ

tịch Hồ Chí Minh tá c giả N g u y ễ n H ồ n g H ạ n h , đã viết: M ặ c
dù Tuyên ngôn độc lập và Di chúc được viết trong hai thòi
điểm k h á c n h a u n h ư n g cả h a i đ ề u có m ộ t điểm c h u n g đó là
t ư tư ở n g n h â n v ă n cao cả: vì con người, vì độc lập, tự do v à
h ạ n h phúc.

Với bài Tư tưởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa

xã hội trong Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh,
h a i tác giả Vũ Đ ìn h Bảy và Đ ặ n g X u â n Đ iề u đã viết; T r o n g


Tuyên ngôn, t u y Ngưòi k h ô n g có m ộ t l ầ n n à o nói về c ụ m t ừ
“c h ủ n g h ĩ a xã hội” n h ư n g việc n h ấ n m ạ n h và k h ẳ n g đ ị n h
q u y ề n b in h d ẳng, dược sông s u n g sướng, q u y ế n được t ự do
c ủ a n h â n d â n c h í n h là n h ữ n g b iể u h iệ n củ a m ộ t sự q u y ế t
t â m x â y d ự n g đ ấ t nước th e o m ụ c tiêu: đem lại h ạ n h phúc cho
con người. Và h à n h t r ì n h ấy k h ô n g có gì k h á c hơn chính là
cuộc tr ư ờ n g c h i n h đi đ ế n ch ủ n g h ĩ a x ã hội.

Trong bài Tuyên ngôn độc lập năm 1945 với mục tiêu xóa

đói giảm nghèo của Đảng và Nhà nước ta, tác giả Lê Bình
Phương Luân đã viết: Tuyên ngôn độc lập đã toát lên lòng
h a m m u ô n tộ t bậc c ủ a Người là là m sao cho nước ta, được
18


hoàn t o à n dộc lập, dân ta được hoàn to à n tự do, đồng bào ai
cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học h à n h .. . ”. T h ấ m
n h u ầ n t ư tương của C hủ tịch Hồ Chí M in h về t r á c h n h iệ m của
Đảng, N h à nước tro n g việc m a n g lại cuộc sông ấ m no, t ự do,
hạr.h p h ú c cho n h â n d ân và ngày càng c h ú trọ n g hơn đến việc
th ự : h iện chính sách xóa đói giám nghèo, t r iể n khai, thực hiện
n h ũ n g c h ín h sách đặc biệt trỢ giúp người nghèo, xóa hộ đói,
giảm hộ nghèo, d ầ n d ầ n th u hẹp k h o ả n g cách giàu nghèo.
Với b à i Tuyên ngôn độc lập năm 1945 đặt cơ sở khoa học

ưà nền tảng pháp lý đế xây dựng nền hành chính của chế độ
dân chủ mới ở Việt Nam, tác giả N g u y ễ n M in h c ầ n đã viết:
Tuyên ngôn độc lập đã k h ắ n g đ ịn h trước quôc tê về sự t h ậ t ỏ

Việ: N a m : L â m thời C h ín h p h ủ của nước Việt N a m mới, đại
biếu cho t o à n d â n Việt N a m , t u y ê n bô thoát ly hẳn quan hệ

thựi dân với Pháp, xóa bỏ h ế t n h ữ n g h iệp ước m à P h á p đã ký
về r.ước Việt N a m , xóa bỏ t ấ t cả mọi đặc q u y ể n của P h á p tr ê n
đ ấ t nước V iệt N am . T r ê n cơ sỏ đó, xây d ự n g m ộ t n ề n h à n h
chír.h t r o n g chê độ d â n ch ủ mới, vừa c h ấ n c h ỉn h bộ m á y
chír.h q u y ền , vừa đào tạo c á n bộ, vừa giáo dục đạo đức cách
m ạn g cho họ, tạo r a một n ề n h à n h ch ín h lấy lợi ích n h â n d â n
làm m ục t iê u h o ạ t động. Một đội n g ủ công chức của n ề n h à n h
chíi.h quôc gia tm iig tư duy vỏ c á n bộ c ủ a C h ủ tịch Hồ Chí
Minh đă đ e m lại h ì n h ả n h r ấ t mới mẻ về m ột bộ m á y n h à
nướ: h i ệ n đại.
Với b à i Tuyên ngôn độc lập năm 1945 của Chủ tịch Hồ

Chí Minh xác lập giá trị. lý luận vê' độc lập ưà chủ quyền
quô: gia của dân tộc Việt Nam, tá c giá N g u y ễ n T h ị T h u H à
đã viết: T r o n g Tuyên ngôn độc lập, C h ủ tịc h Hồ C h í M i n h
k h ô n g chỉ k h ẳ n g đ ị n h về m ặ t n g u y ê n tắ c p h á p lý q u y ề n
d â n tộc cơ b ả n c ủ a V iệt N a m và các d â n tộc t r ê n t h ế giới,
19


m à còn k h ẳ n g đ ị n h t r o n g t h ự c t i ễ n đ ấ u t r a n h c á c h m ạ n g
k i ê n cường b ấ t k h u ấ t c ủ a d â n tộc V iệ t N a m với các q u y ề n
d â n tộc t h i ê n g liê n g đó. B ả n

Tuyên ngôn độc lập k h ô n g chỉ

k h ẳ n g đ ị n h c h ủ q u y ề n c ủ a V iệ t N a m m à còn có vai trò

đ á n h đ òn p h ủ đ ầ u vào â m m ư u t á i c h i ế m V iệ t N a m c ủ a
t h ự c d â n P h á p và â m m ư u c a n t h i ệ p v à o V i ệ t N a m c ủ a các
đê quôc k h á c .
Với b à i

Độc lập, tự do, hạnh phúc tư tưởng xuyên suốt

trong Tuyên ngôn độc lập năm 1945 của Chủ tịch Hồ Chí

Minh, tác giả Đ ặ n g N ữ H o à n g Q u y ê n đã viết: Độc lập - T ự do H ạ n h p h ú c là c h â n giá trị m u ô n đời, giá t r ị v ĩn h h ằ n g t r o n g
lịch sử p h á t t r i ể n c ủ a n h â n loại và được tỏ a s á n g tr o n g

Tuyên

ngôn độc lập của C h ủ tịch Hồ Chí M in h . Độc lập cho d â n tộc,
t ự do và h ạ n h p h ú c cho n h â n d â n th ô n g n h ấ t với n h a u ở h ệ
giá trị; Độc lập - T ự do - H ạ n h phúc, đ ã t ạ o n ê n c h ủ n g h ĩ a
d â n tộc c h â n c h ín h c ủ a Hồ Chí M inh.

Tìm hiểu quan điềm đối ngoại trong Tuyên ngôn
độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tá c giả T r ầ n V ă n Lực
k h ẳ n g định: Tuyên ngôn đã gửi t h ô n g điệp c ủ a nước V iệ t
Vối b à i

N a m mới: s ẵ n s à n g đ ặ t q u a n hệ b ì n h t h ư ờ n g với nước P h á p
v à các nước k h á c t r ê n t h ế giới, k h ẳ n g đ i n h đưò n g lốì đốĩ
ngoại độc lập, tự c h ủ c ủ a d â n tộc V iệt N a m tr o n g q u a n h ệ
c h í n h trị quốc tế.

Tuyên ngôn độc lập x ứ n g đ á n g được x e m là


v ă n k iệ n ngoại giao đ ầ u tiê n c ủ a nước Việt N a m mới, đ ặ t n ề n
t ả n g v ữ n g chắc cho đường lôi đối ngoại c ủ a Đ ả n g và N h à
nước ta.
Với b ài Từ

Tuyên ngôn độc lập năm 1945 đến quyết tâm

giữ vững độc lập, tự do trong hai cuộc kháng chiến chống
Pháp và chống Mỹ của dân tộc Việt Nam, t á c giả N g u y ễ n T h ị
20


H iền đã viêt; T iê p nô'i tr u y ề n th ô n g đ á n h giặc giữ nước và
t h ự c h i ệ n lời thề v a n g lên từ t r o n g

Tuyên ngôn độc lập dưới

s ự lã n h dạo c ủ a Đ ả n g m à đứng đ ẩ u là C h ủ tịch Hồ Chí M inh,
to à n d â n ta đ ã n h ấ t t ề đứng lên c ầ m v ũ k h í chiến đ ấ u để
đuôi th ự c d â n P h á p q u a y trơ lại x â m lược nước t a và q u y ế t
t â m đ á n h b ại đ ế quốc Mỹ đê th ô n g n h ấ t nước n h à . N h ư vậy,

Tuyên

n g ô n là vũ k hí tm h th ầ n cho d ân tộc V iệt N a m trong

thòi đại mới.

Với bài Nhin từ góc độ lịch sử đế khẳng định giá trị lý


luận và thực tiễn của bản Tuyên ngôn độc lập năm 1945 ở
Việt Nam, t á c g iả Lê V ă n V in h viết: B ả n Tuyên ngôn độc
lập đ ã k h ẳ n g đ ị n h c h ủ q u y ề n t o à n v ẹ n l ã n h t h ổ c ủ a nưốc
Việt Nam mối tro n g thòi đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản
lên c h ủ n g h ĩ a x ã hội. T r ê n con đ ư ò n g d ẫ n đ ế n c h â n lý c ủ a
độc lậ p t ự do, t ư tư ở n g độc lập t ự do c ủ a Hồ C h í M i n h

trong Tuyên ngôn độc lập là tư tưỏng phát triể n của loài
n g ư ò i t r o n g th ờ i đ ạ i mới, th ò i đại độc l ậ p d â n tộc g ắ n liề n
với c h ủ n g h ĩ a x ã hội.

Với bài Tuyên ngôn độc lập - một áng văn chính luận

mẫu mực kết tinh và tỏa sáng những giá trị văn chương của
Nguyễn Ai Quốc - Hồ Chí Minh, tác giả Hà Văn Lưỡng đã
viết; Sự nghiệp hoạt độiig cáclì mạng eủa Người gắn liền với
s ự n g h i ệ p v ă n chương, tạo n ê n m ột n h â n c á c h lớn c ủ a thòi
đại. V ă n c h ư ơ n g t r ỏ t h à n h m ộ t v ũ k h í sắc b é n m a n g t í n h
c h i ế n đ ấ u cao c ủ a Hồ Chí M in h , lu ô n đ ồ n g h à n h vối sự
n g h i ệ p cá c h m ạ n g c ủ a Người t r ả i q u a các th ò i đại lịch sử
k h á c n h a u c ủ a đ ấ t nước. N h ữ n g á n g v ă n c h í n h l u ậ n củ a Hồ
C h í M i n h là n h ữ n g â m v a n g c ủ a lịch sử, là t i ế n g gọi c ủ a n ú i
sông, là lời c ủ a T ổ quôc. Vì th ế , v ă n p h o n g c ủ a Người v ừ a
c h ặ t chẽ, lôgíc, v ừ a h à o s ả n g m à t h i ế t t h a l à m r u n g động
21


h à n g t r i ệ u con tim củ a người V iệt N a m y ê u nước, động v iê n
cả d â n tộc bước vào cuộc t r ư ờ n g c h m h g i à n h độc lập và giải

p h ó n g đ ấ t nước. Tuyên ngôn độc lập k h ô n g chĩ viết b ằ n g
m ộ t lý t r í s á n g suôt, t r í t u ệ sắc sảo m à b ằ n g cả t ấ m lòng
y ê u nước n ồ n g n à n s â u sắc với t r á c h n h i ệ m lớn lao c ủ a m ộ t
t r á i tim vĩ đại trước d â n tộc. Đ iề u đó đưỢc b iê u đ ạ t b ằ n g
n h ữ n g lời v ă n súc tích, c h ặ t chẽ, g iả n dị, t r o n g sá n g , có tá c
đ ộ ng m ạ n h m ẽ tới t â m h ồ n người đọc. Vì t h ế , đ â y là n h ữ n g
đ ỉn h cao c ủ a t r í tu ệ d â n tộc, là h à o k h í quôc d â n và trỏ n ê n
h ế t sức t h i ê n g liêng, q u ý giá t r o n g lịch sử c h ô n g ngoại x â m
c ủ a d â n tộc.
Với bài Từ quyền con người trong Tuyên ngôn độc lập của

Chủ tịch Hồ Chí Minh, suy nghĩ về chiến lược con người trong
giai đoạn hiện nay, tác giả N g u y ễ n M in h H i ề n đã viết: Tuyên
ngôn độc lập c ủ a Hồ Chí M in h là cơ sỏ p h á p lý đ ầ u t i ê n
k h ẳ n g đ ịn h cả t r ê n lý l u ậ n và th ự c ti ễ n q u y ế t t â m s ắ t đá c ủ a
d â n tộc Việt N a m về q u y ề n được sông t r o n g độc lập tự do và
q u y ề n m ư u c ầ u h ạ n h phúc, về q u y ề n b ì n h đ ẳ n g củ a d â n tộc
Việt N a m với t ấ t cả các d â n tộc t r ê n t h ế giới.
VỚI bài Tư tưởng độc lập, tự do trong Tuyên ngôn độc lập

của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tác giả T r ầ n T h ị T h ơ m đã viết:
Vdi Tuyên ngôn độc lập, C h ủ tịch Hồ Chí M i n h chủ trương
t h i ế t lập t r ậ t t ự m ột xã hội mới. T ư tư ơ n g độc lập, tự do t r o n g

Tuyên ngôn độc lập là k ế t q u ả c ủ a m ộ t q u á t r ì n h đ ấ u t r a n h
a n h d ũ n g củ a d â n tộc ta, với vai trò q u a n t r ọ n g c ủ a C h ủ tịch
Hồ Chí M in h , Người đã tìm đưỢc con đ ư ờ n g cứu nước đ ú n g
đ ắ n cho d â n tộc.
Vối bài Tuyên ngôn độc lập năm 1945 của Chủ tịch Hồ


Chí Minh: Văn kiện lịch sử xác lập nền văn hóa chính trị Việt
Nam hiện đại, tác giả N g u y ễ n T h ế P h ú c k h ẳ n g định: Sở dĩ,
22


n ề n c h ín h tr ị V iệt N a m h iệ n đại khi r a đời sớm đi vào lòng
dân, t ồ n t ạ i v ữ n g chắc vượt q u a mọi b iế n cô" c ủ a lịch sử để
tr ư ờ n g tồn cho đ ến h ôm n a y và m ã i m ã i về s a u c h ín h là nhò
t ầ m n h ì n v ă n h ó a của Hồ Chí M inh. T h ô n g q u a Tuyên ngôn
Hồ Chí M i n h v ạch rõ b ả n c h ấ t c h ín h trị c ủ a th ự c d â n là p h ả n
n h â n ván, phi n h â n t í n h và tr á o trở, còn b ả n c h ấ t c h ín h trị
c ủ a d â n tộc V iệt N a m trước s a u n h ư m ột là n h â n v ă n và độ
lượng. N h ư vậy, ch ín h trị Hồ Chí M i n h th ự c sự là lương tri
c ủ a n h â n loại và đ ỉn h cao t r í t u ệ c ủ a loài người; là k iểu m ẫ u
c ủ a c h ín h trị n h â n văn, lấ y giá trị con ngưòi l à m cô"t lõi, lấy
giải phóng, p h á t t r i ể n con người và xã hội là m m ục tiêu và
độ n g lực. C h í n h vì thế, t ư tư ở n g c h ín h tr ị Hồ Chí M in h trở
t h à n h b ả n sắc t i n h t h ầ n c ủ a Việt N a m t r o n g thời đại mới,
t ạ o ra động lực để th ú c đ ẩ y sự n g h iệ p cách m ạ n g Việt N a m
đi đ ến t h ắ n g lợi h o à n to àn.
N h ì n c h u n g , các bài v iế t đều đ á p ứ n g được yêu cầu m à
B a n tổ chức đ ư a r a và t r ì n h b à y được n h ữ n g cách tiếp cận
mới và th e o h ư ớ n g n g h i ê n cứu riê n g của tác giả. T u y vậy,
m ột số b à i còn t r ù n g lặp về nội d u n g lẫ n tư liệu tríc h dẫn. Do
vậy, Hội t h ả o c ầ n có ý k iến th ả o l u ậ n để chôt lại n h ữ n g vấn
đề c h ín h sau:
1. N h ữ n g tư tưởng có tí n h c h ấ t quyẻt dịnh của Tuyên ngôn

độc lập là gì?
2. Bước tiến của Tuyên ngôn độc lập tro n g việc k h ẳ n g định

q u y ề n con ngưòi và q u y ề n d â n tộc so với các b ả n tu y ê n ngôn
của n h â n loại?
3. V ai tr ò c ủ a Tuyên ngôn độc lập đối vối cách m ạ n g Việt
N a m tr o n g giai đ o ạ n h iệ n n a y là gì?
T r ê n đ â y là n h ữ n g ý k iế n tổng q u á t xin t r ì n h b à y để Hội
th ả o n ắ m được t i n h t h ầ n . H y vọng t h ô n g q u a các báo cáo cụ
23