ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC

TRẦN THỊ HUYỀN

PHONG CÁCH TRUYỆN NGẮN LÊ VĂN THẢO

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM

THÁI NGUYÊN - 2017



ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC

TRẦN THỊ HUYỀN

PHONG CÁCH TRUYỆN NGẮN LÊ VĂN THẢO

Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Mã ngành: 60.22.01.21

LUẬN VĂN THẠC SĨ
NGÔN NGỮ VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM

Người hướng dẫn khoa học: TS. Cao Thị Hồng

THÁI NGUYÊN - 2017

LỜI CẢM ƠN
Được sự phân công của Khoa Văn – Xã hội, Trường Đại học Khoa học - Đại học
Thái Nguyên và được sự đồng ý của người hướng dẫn khoa học TS. Cao Thị Hồng, tôi
đã thực hiện đề tài: “ Phong cách truyện ngắn Lê Văn Thảo”.
Bản Luận văn được hoàn thành bằng sự nỗ lực và cố gắng của bản thân trong
suốt thời gian từ khi nhận đề tài tháng 6 năm 2016 và kết thúc vào tháng 6 năm 2017.
Trong suốt quá trình viết Luận văn, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình và
hướng dẫn chu đáo của TS. Cao Thị Hồng.
Tôi cũng nhận được sự quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi nhất của
các thầy giáo, cô giáo khoa Văn- Xã hội, trường Đại học Khoa học – Đại học Thái
Nguyên để Luận văn được hoàn thành đúng thời hạn.
Đồng thời, tôi cũng nhận được sự động viên, chia sẻ của gia đình, bạn bè đồng
nghiệp, hỗ trợ tôi rất nhiều về mặt tinh thần.
Đặc biệt Nhà văn Lê Văn Thảo, Nhà văn Phan Hoàng, Nhà văn - TS. Trần
Hoài Anh (Hội Nhà văn Việt Nam – Hội Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh) đã cung cấp
cho tôi văn bản và các tài liệu cần thiết giúp tôi tham khảo.
Cho phép tôi bày tỏ lòng tri ân tới Nhà văn - TS. Cao Thị Hồng và lời cảm ơn
sâu sắc tới các quý vị!
Bản Luận văn này chỉ mới là bước khởi đầu trong chặng đường học tập và
nghiên cứu của tôi. Tôi đã rất cố gắng nhưng luận văn vẫn còn hạn chế, tôi rất mong
nhận được sự góp ý và chỉ giáo của các thầy giáo, cô giáo, các bậc trí giả và đồng
nghiệp.
Thái Nguyên tháng 6 - 2017
Học viên: Trần Thị Huyền


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết

quả được nêu trong luận văn là trung thực và chưa được ai công bố trong bất kỳ
công trình khoa học nào.

Thái Nguyên tháng 6-2017
TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Trần Thị Huyền


MỤC LỤC

MỞ ĐẦU ............................................................................................................ 1
1. Lí do chọn đề tài...................................................................................................................... 1
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu ................................................................................................. 2
3. Mục đích nghiên cứu: ........................................................................................................... 8
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. ................................................................................. 8
5. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................................... 9
6. Đóng góp của luận văn ......................................................................................................... 9
7. Cấu trúc của luận văn ......................................................................................................... 10
Chương 1. PHONG CÁCH NHÀ VĂN, QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT, HÀNH
TRÌNH SÁNG TÁC CỦA LÊ VĂN THẢO ........................................................... 11
1.1.Khái niệm về phong cách và phong cách nghệ thuật của nhà văn. .............. 11
1.1.1.Khái niệm phong cách ............................................................................. 11
1.1.2. Phong cách nghệ thuật ............................................................................ 14
1.1.3. Phong cách nghệ thuật của nhà văn ........................................................ 15
1.2.Cuộc đời và văn nghiệp Lê Văn Thảo. ....................................................................... 15
1.2.1.Cuộc đời ............................................................................................................................. 15
1.2.2.Văn nghiệp ........................................................................................................................ 16
1.3. Hành trình sáng tác và quan niệm nghệ thuật của Lê Văn Thảo. ................ 18
1.3.1. Hành trình sáng tác...................................................................................................... 18

1.3.2.Quan niệm nghệ thuật ............................................................................................... 23
Chương 2. PHONG CÁCH TRUYỆN NGẮN LÊ VĂN THẢO NHÌN TỪ PHƯƠNG
DIỆN ĐỀ TÀI, NHÂN VẬT. ............................................................................... 30


2.1. Đề tài và cách chọn đề tài trong truyện ngắn Lê Văn Thảo ........................... 30
2.1.1. Cách chiếm lĩnh đề tài trong truyện ngắn Lê Văn Thảo. ............................. 32
2.2. Nhân vật................................................................................................................................ 47
2.2.1. Phương thức xây dựng hình tượng nhân vật người lính trong chiến
tranh và thời hậu chiến. ......................................................................................................... 48
2.2.2. Phương thức xây dựng hình tượng nhân vật người nông dân Nam Bộ. ... 55
2.2.3. Phương thức xây dựng hình tượng người phụ nữ và những con người
bé nhỏ trong truyện ngắn Lê Văn Thảo. ......................................................................... 58
Tiểu kết chương 2 .................................................................................................................. 63
Chương 3. PHONG CÁCH TRUYỆN NGẮN LÊ VĂN THẢO NHÌN TỪ PHƯƠNG
DIỆN NGHỆ THUẬT ........................................................................................ 66
3.1. Phương thức trần thuật. ................................................................................................ 66
3.2. Cốt truyện .......................................................................................................................... 68
3.2.1. Khái niệm cốt truyện ................................................................................................ 68
3.2.2. Đặc điểm cốt truyện trong truyện ngắn Lê Văn Thảo .................................. 70
3.3. Giọng điệu trong truyện ngắn Lê Văn Thảo. ......................................................... 75
3.3.1. Giọng tâm tình, nhỏ nhẹ. ........................................................................................... 76
3.3.2. Giọng triết luận, chiêm nghiệm. ............................................................................. 78
3.4. Ngôn ngữ trong truyện ngắn Lê Văn Thảo ............................................................ 83
3.4.1. Ngôn ngữ mang dấu ấn Nam Bộ............................................................................. 83
3.4.2. Ngôn ngữ đậm chất khẩu ngữ ................................................................................ 85
Tiểu kết chương 3 .................................................................................................................. 90
KẾT LUẬN ......................................................................................................................................... 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................................................... 92



1
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Sau năm 1975 và đặc biệt ở thời kỳ đổi mới, trên văn đàn Việt Nam hiện
diện nhiều cây bút văn xuôi thuộc nhiều thế hệ - đó là một đội ngũ đã góp phần
quan trọng đổi mới và phát triển nền văn học nước nhà cả về số lượng và chất
lượng, có thể kể đến: Nguyễn Minh Châu, Nguyễn Huy Thiệp, Chu Lai, Lê Minh
Khuê, Dạ Ngân, Hồ Anh Thái, Tạ Duy Anh, Nguyễn Quang Lập, Nguyễn Thị Thu
Huệ, Bích Ngân, Võ Thị Xuân Hà, Y Ban, Nguyễn Ngọc Tư, Võ Thị Hảo, Phạm Thị
Hoài... và trong đó có nhà văn Lê Văn Thảo.
Lê Văn Thảo là một trong những nhà văn tiêu biểu trưởng thành từ thời
chống Mỹ cứu nước. Ông là một trong số ít nhà văn Nam Bộ vinh dự được nhận
giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật. Với lối viết dung dị, nhẹ nhàng,
các sáng tác của ông đã để lại những dấu ấn sâu sắc, khó quên trong lòng bạn
đọc. Các tác phẩm của Lê Văn Thảo đã dần khẳng định vị trí xứng đáng của ông
trong nền văn học nước nhà.
Là một nhà văn Nam bộ xuất sắc, Lê Văn Thảo đã thể nghiệm ngòi bút của
mình qua nhiều thể loại như: truyện ngắn, tiểu thuyết, kí... và ở thể loại nào ông
cũng đạt được những thành tựu đáng được ghi nhận. Để có được điều đó, Lê
Văn Thảo đã tìm được một con đường, một lối viết riêng không giống với các
nhà văn khác. Trong các thể loại trên, truyện ngắn là một ưu thế của ngòi bút
Lê Văn Thảo - đó là những trang văn tinh tế mang đầy cá tính sáng tạo và có sức
lay động, cảm hóa lòng người. Với thể loại này, ông đã khẳng định được tên tuổi
của mình bởi lối viết với phong cách nghệ thuật độc đáo.
Luận văn chọn vấn đề: “Phong cách truyện ngắn Lê Văn Thảo” làm đề tài
nghiên cứu, hy vọng sẽ góp phần xác định rõ vị trí nhà văn trên văn đàn và
khẳng định những đóng góp không nhỏ của tác giả Lê Văn Thảo đối với văn xuôi
Nam bộ nói riêng và văn xuôi Việt Nam nói chung. Và đây đồng thời cũng là
công trình thể hiện tấm lòng tri âm của chúng tôi với một Nhà văn có nhiều



2
công sức, bền bỉ, âm thầm lặng lẽ cống hiến vì sự phát triển của nền văn học
nước nhà.
2. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
Trong quá trình sáng tác của mình, Lê Văn Thảo đã cho ra đời nhiều tác phẩm
có giá trị, đặc biệt là thể loại tiểu thuyết và truyện ngắn. Tuy nhiên, số lượng các
công trình nghiên cứu về cuộc đời và sáng tác của Lê Văn Thảo chưa nhiều, chủ
yếu chỉ là các bài viết trên tạp chí chuyên ngành hoặc điểm sách trên các trang
web. Xem xét nội dung các bài viết, các công trình nghiên cứu, có thể chia thành
hai nhóm cơ bản sau:
2.1. Những bài viết, công trình nghiên cứu về cuộc đời, sự nghiệp văn
chương của Lê Văn Thảo.
Trong sự nghiệp cầm bút của mình, Lê Văn Thảo đã dành cả cuộc đời để viết
về miền Nam, về vùng đất chứa chan tình người. Hơn 50 năm cầm bút, Lê Văn
Thảo đã cho ra đời 20 đầu sách hầu hết đều mang dáng dấp con người và vùng
đất Nam Bộ. Con số này chưa phải là nhiều so với các nhà văn khác nhưng nó đã
đủ để ghi lại những dấu ấn, tình cảm khó phai trong lòng người tiếp nhận, đặc
biệt là giới phê bình văn học.
Hàng loạt các bài viết mang tính giới thuyết về cuộc đời và sự nghiệp văn
chương của Lê Văn Thảo đã được các nhà nghiên cứu cho ra đời như: Lê Tiến
Dũng với bài Lê Văn Thảo: nhà văn của xứ sở Nam Bộ, Phạm Phan Trung với bài
Từ tiểu thuyết “Cơn giông” nghĩ về sự nghiệp Lê Văn Thảo, Phan Hoàng với bài
Nhà văn Lê Văn Thảo: Hành trình sáng tạo bền bỉ, tác giả Triệu Xuân có bài Lê Văn
Thảo với những tác phẩm giàu lòng nhân ái,... Và một số luận văn thạc sĩ về tác
phẩm Lê Văn Thảo, có thể kể như: Truyện ngắn và tiểu thuyết Lê Văn Thảo của
Nguyễn Thị Nga, Đại Học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn Thành Phố Hồ Chí Minh,
2007; Đặc điểm truyện ngắn Lê Văn Thảo của Nguyễn Quốc Đại, Đại Học Cần Thơ,
2011.

Trong Tuyển tập truyện ngắn Lê Văn Thảo, Triệu Xuân với bài Lê Văn Thảo với
những tác phẩm giàu lòng nhân ái đã khái quát về cuộc đời, sự nghiệp của Lê Văn


3
Thảo, trong đó có đoạn: “Đọc Lê Văn Thảo, dù hợp gu hay không hợp, những ai
quen với chuyện bếp núc văn chương đều nhận ra đây là cây bút có nghề. Người
ta bảo có ba yếu tố cấu thành một nhà văn, đó là: có một câu chuyện, biết kể câu
chuyện ấy và thứ ba là biết viết thành văn. Hội đủ ba yếu tố ấy nói nôm na là có
nghề, là chuyên nghiệp. Ông Thảo có nghề, dù văn của ông có thể hợp với người
này mà không hợp với người khác”[89]. Tác giả Trần Nhã Thụy cũng đưa ra ý kiến:
“Lê Văn Thảo là người viết rất hay về những cái tẻ nhạt, viết về sự tẻ nhạt mà văn
chương lại không tẻ nhạt, ấy chính là nhờ sự dụng công của ngòi bút, nhờ vào cái
phông văn hóa không ngừng bồi đắp và nhờ cả vào sự nhẫn nại chờ đón những
phút xuất thần”[70]. Nhận xét về phong cách truyện ngắn Lê Văn Thảo, trong bài
viết Nhà văn Lê Văn Thảo người kể chuyện xuyên thời gian, Trần Nguyên Anh đã
cho chúng ta biết được quan điểm sáng tác của Lê Văn Thảo là tính chân thật. Lê
Văn Thảo tâm sự “ Nhiều khi anh này anh kia đề cao tính này tính nọ trong văn
học, tôi nghe vậy, nhưng khi viết thì cứ cái gì chân thực là tôi viết. Khi có đổi mới
văn học, nhiều người không viết được nữa, còn tôi thì càng viết khỏe. Những tác
phẩm giúp tôi đạt giải phần lớn tôi viết sau đổi mới”[4].
Không gây sốc trên văn đàn, Lê Văn Thảo làm đúng chức trách của một nhà
văn chuyên nghiệp. Theo Lê Văn Thảo, “nhà văn rất cần sự trung thực. Sống chân
thực để viết chân thật, viết từ lòng mình, sâu thẳm trong trái tim mình, một chút
“vàng mạ” sẽ bị lộ ra ngay.”[83.tr 29]. Nhà văn Triệu Xuân nhận xét về cách viết
truyện ngắn của Lê Văn Thảo cũng khác hẳn với những cây bút khác. Vì Lê Văn
Thảo “là người giỏi tìm kiếm những điều tưởng chừng vô cùng bình thường trong
cuộc sống để từ đó khắc họa lên những dấu ấn không bình thường.”[95]. Chuyện
ông gặp, ông biết có vẻ rất bình thường, nhạt nhòa, ai cũng thấy, cũng biết, nhưng
dưới con mắt, ngòi bút của ông lại trở nên đặc biệt, hấp dẫn lạ thường. Lê Văn

Thảo thực sự là “người giỏi nhất trong việc tìm ra ngọc quý giữa cánh đồng đá
sỏi”.
Huỳnh Như Phương với bài viết: Truyện ngắn Lê Văn Thảo: cái lạ, cái nhạt và
cái thật đã có những nhận xét thật tinh tế, chính xác về ngòi bút Lê Văn Thảo:
“sức hấp dẫn, độc đáo trong truyện ngắn của Lê Văn Thảo là có sự kết hợp của


4
ba yếu tố là cái lạ, cái nhạt và cái thật”[ 64].Lê Văn Thảo tâm sự với Văn Hữu về
phương châm viết của mình: “Tôi không có giáo huấn gì trong sáng tác văn học,
không chỉ dạy ai trong các trang viết. Tôi ít tranh cãi nhưng cũng không chiều
chuộng. Văn học đối với tôi là nỗi niềm, thân phận, lương tâm, những trải nghiệm
cuộc đời và đôi điều suy tư từ những năm tháng sống lặn lội. Tôi viết từ những
thực tế đã sống qua, đồng hành với nhân dân ḿình trong công cuộc lao động và
chiến đấu. Tôi gần gũi nhiều hơn với những người bình thường, người nghèo
khổ, dân dã, những người có thân phận hẩm hiu, bất hạnh. Tôi viết chậm rãi, tự
nhiên, coi lao động nghề văn cũng lao tâm khổ tứ như mọi nghề khác. Tôi viết từ
thôi thúc của bản thân cũng là thôi thúc của cuộc đời” [85.Tr.142]. Văn chương
Lê Văn Thảo thường không gò công mài giũa mà chủ yếu lặn vào tình tiết. Dựa
vào các sáng tác của Lê Văn Thảo, ta có thể xác định được cá tính sáng tạo cũng
như phong cách của ông trong lịch sử văn học Việt Nam hiện đại.
Nhìn chung, các tác phẩm mang tính giới thuyết về cuộc đời và sự nghiệp của
Lê Văn Thảo đều có chung điểm nhìn khai thác về phong cách sáng tác đậm chất
Nam Bộ của ông. Các bài viết đều góp phần lý giải vì sao ngôn ngữ văn chương
của Lê Văn Thảo lại đậm đặc chất Nam Bộ đến thế (giới thiệu về cuộc đời và
nguồn gốc xuất thân tác giả). Các bài viết này cũng tập trung khai thác nỗi đau
chiến tranh và sự mất mát của chính tác giả trong thời gian hoạt động tại chiến
trường, để củng cố thêm lí do cho việc Lê Văn Thảo lại chọn chiến tranh là đề tài
chính trong hầu hết các tác phẩm. Đồng thời cũng khai thác đặc trưng phong cách
(cách viết chậm, giản dị, mộc mạc) và hình tượng nghệ thuật mà ông hướng đến

trong các tác phẩm. Tuy chưa đi vào chiều sâu phân tích các tác phẩm cụ thể,
nhưng những bài viết này cũng phần nào giúp độc giả mường tượng ra địa hạt
văn chương của Lê Văn Thảo đẹp như thế nào. Trong quá trình thực hiện luận
văn này, chúng tôi cũng sẽ tiếp thu những nhận định sâu sắc của các nhà nghiên
cứu đi trước, khi bàn về sự nghiệp văn chương của Lê Văn Thảo, đồng thời cũng
sẽ giới thiệu và phân tích thêm các vấn đề mới dựa trên điểm nhìn nghiên cứu
về phong cách nhà văn. Cụ thể, chúng tôi sẽ quan tâm và luận giải rõ nét hơn về
“cái nhạt” trong phong cách của nhà văn Lê Văn Thảo mang giá trị nghệ thuật
như thế nào, đồng thời cũng nhân rộng phạm vi nghiên cứu, nhằm phân tích sâu
rộng hơn các hình tượng nghệ thuật cụ thể như: hình tượng người lính, người


5
nông dân Nam Bộ, phận đời bé nhỏ, đáng thương và thân phận người phụ nữ. Từ
đó, chúng tôi có thể làm rõ sự nghiệp văn chương của Lê Văn Thảo có chỗ đứng
ở đâu trên văn đàn văn học Việt Nam.
2.2. Những bài viết, công trình nghiên cứu về tác phẩm của Lê Văn Thảo
Với số lượng tác phẩm đồ sộ, Lê Văn Thảo cũng đã để lại điểm nhấn ấn
tượng trên văn đàn nghệ thuật. Cách viết giản dị, mộc mạc, kết hợp cùng hình
tượng nghệ thuật sáng tạo, Lê Văn Thảo đã tạo nên một địa hạt văn chương riêng
không lẫn với bất cứ nhà văn nào. Các bài viết, công trình nghiên cứu về tác phẩm
của Lê Văn Thảo được chia làm hai mảng lớn dựa trên thể loại tiểu thuyết và
truyện ngắn:
Đối với việc phân tích tác phẩm tiểu thuyết của Lê Văn Thảo, các bài viết
đều đi từ việc đưa ra điểm nhìn khái quát về phong cách văn chương của Lê Văn
Thảo rồi chọn lọc dẫn chứng trong các tác phẩm tiểu thuyết để chứng minh cho
lập luận của mình. Nhiều bài viết liên quan đến tiểu thuyết của Lê Văn Thảo đã
được độc giả đón nhận như: Nhà văn Lê Văn Thảo: hành trình sáng tạo bền bỉ (Phan
Hoàng, báo Sài Gòn Giải Phóng, số 5/2012), Trả nợ cho tuổi trẻ băn khoăn (Huỳnh
Như Phương), Hình tượng con người Nam Bộ trong tiểu thuyết Lê Văn Thảo (Phan

Thị Hường, Khoa Ngữ văn Đại học Khoa học Huế), Dấu ấn Nam Bộ trong tiểu thuyết
Lê Văn Thảo của Lê Thị Phượng, Đại Học Vinh, 2014;…Trong bài viết “Hành trình
sáng tạo bền bỉ”, Phan Hoàng đã ghi lại những nhận định cụ thể về chặng đường
cuối đời trong sự nghiệp sáng tác của Lê Văn Thảo: “Tôi có cảm giác khi quỹ thời
gian ngày càng hạn hẹp, nhà văn Lê Văn Thảo càng dành nhiều tâm huyết cho tiểu
thuyết, mà chỉ qua đó ông mới thể hiện hết sự tích lũy vốn sống, trải nghiệm lẫn
tư tưởng, tình cảm ông dành cho chính vùng đất mới phương Nam tạo dựng nên
hình hài chính ông. Hơn nữa, như một nhà văn đàn anh đã nói đất Nam bộ là đất
của tiểu thuyết, với ngồn ngộn chất liệu hấp dẫn và quyến rũ không dễ gì khai thác
hết. Bằng tài năng của mình, Lê Văn Thảo đang tận dụng tối đa lợi thế ấy…”
[61.Tr.41]. Tuy nhiên, hiện nay, các công trình nghiên cứu chuyên sâu về tiểu
thuyết của ông không nhiều, đa số dừng lại ở các bài nghiên cứu trên các báo,
phỏng vấn, điểm sách, trên các trang web… nhưng vẫn còn rời rạc và nhỏ lẻ. Lý


6
giải cho vấn đề này, như Phan Hoàng đã nhận định, Lê Văn Thảo chỉ đến với địa
hạt tiểu thuyết vào khoảng thời gian cuối đời, khi ông đã đủ độ “chín muồi” trong
phong cách sáng tác. Độ chín trong cách viết cũng như sự trưởng thành trong
mảng đề tài chiến tranh mà Lê Văn Thảo luôn trung thành đã đem đến cho ông
các giải thuyết như: Giải A về tiểu thuyết do Hội Nhà văn Việt Nam trao tặng năm
1998 với tác phẩm Một ngày và một đời, Giải B về tiểu thuyết do Hội Nhà văn Việt
Nam trao tặng năm 2003 và Giải thưởng Đông Nam Á năm 2006 với tiểu thuyết
Cơn giông.
Lê Văn Thảo thành công nhiều hơn với thể loại truyện ngắn. Đây cũng
trở thành địa hạt có giá trị để các nhà nghiên cứu phân tích và tìm hiểu. Nhiều
bài viết, công trình nghiên cứu về truyện ngắn Lê Văn Thảo được đánh giá cao
như: bài viết: Cõi nhân sinh trong truyện ngắn Lê Văn Thảo thời kỳ đổi mới (Trần
Hoài Anh), Truyện ngắn Lê Văn Thảo: Cái lạ, cái nhạt và cái thật (Huỳnh Như
Phương); Trang Thế Hy có bài Lời bình một truyện ngắn Lê Văn Thảo, Nhà Văn

Lê Văn Thảo: Mỗi người là giọt nước trong biển cả (Quốc Nguyễn), Đặc điểm
truyện ngắn Lê Văn Thảo của Nguyễn Quốc Đại, Đại Học Cần Thơ, 2011; Dấu ấn
Nam Bộ trong truyện ngắn Lê Văn Thảo của Lê Thị Phượng, Đại Học Vinh, 2014.
Thế giới nhân vật trong truyện ngắn Lê Văn Thảo sau 1975, Luận văn thạc sĩ Ngữ
văn của Nguyễn Thị Tròn,Trường Đại học Vinh, Luận văn thạc sĩ về tác phẩm của
Lê Văn Thảo: Truyện ngắn và tiểu thuyết Lê Văn Thảo của Nguyễn Thị Nga, Đại
Học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn Thành Phố Hồ Chí Minh, 2007,...
Trong các bài viết này, một lần nữa cách viết mộc mạc, không cầu kì của
Lê Văn Thảo đã được khẳng định chất riêng và cũng là vấn đề được nhiều nhà
nghiên cứu đưa vào mổ xẻ, phân tích cụ thể. Đồng thời, các luận điểm khái quát
trong văn chương của Lê Văn Thảo tựu chung lại được phân tích trên các bình
diện về cách viết mang phong cách Nam Bộ và cách Lê Văn Thảo đã vĩ đại hóa
các hình tượng nghệ thuật ra sao. Phải kể đến các bài viết của Trang Thế Hy,
Trần Nguyên Anh hay Lý Lan, họ là những người đã soi rọi vào trang sách của
Lê Văn Thảo và rút tỉa ra được những điều đặc trưng nhất, khái quát nhất trong
các sáng tác của ông. Nếu các bài viết liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp văn


7
chương Lê Văn Thảo đã trình bày và lý giải những lý do vì sao cách viết của tác
giả lại mang màu sắc Nam Bộ và ông lại dành tình cảm yêu thương nhất định
dành cho những số phận con người đáng thương, thì đến với các bài viết phân
tích khái quát các tác phẩm của ông,nhiều nhà phân tích khai thác đào sâu hơn ở
các đặc điểm khác trong phong cách sáng tác của Lê Văn Thảo như chất thơ, chất
“nhạt” và các mảng đề tài mang tính chung nhất như tình người, lòng nhân đạo,
tính nhân ái,… Trong đó, có một đề tài khai thác một điểm lạ trong phong cách
sáng tác của Lê Văn Thảo, đáng lưu ý là bài viết “Cõi nhân sinh trong truyện ngắn
Lê Văn Thảo” của Trần Hoài Anh đăng trên tạp chí Nhà văn và tác phẩm. Bài viết
này đã khai thác phương diện giá trị nhân sinh trong các sáng tác của nhà văn.
Tác giả bài viết đã đưa ra luận điểm sắc sảo: “Là một nhà văn hiền lành, nhẹ

nhàng nhưng thâm trầm và sâu sắc, cõi nhân sinh trong truyện ngắn Lê Văn
Thảo, vì thế cũng ẩn chứa ý vị triết luận khiến người đọc luôn bị cuốn vào những
ưu tư của anh, bởi chất bi hài thâm thúy như một thứ “hương thầm” mà không
phải nhà văn nào cũng tạo được nơi người đọc, nếu không có sự trải nghiệm
cuộc đời và một thiên năng. Văn chương Lê Văn Thảo là văn chương khởi lên từ
cuộc đời để từ đó tạo nên những cuộc đời khác với nhiều mùi vị hiện sinh nên nó
đeo đẳng mãi trong tâm thức người tiếp nhận”[2]. Vì vậy, đến với văn chương Lê
Văn Thảo ai cũng thấy cuộc đời mình trong đó: Chiếc xe đạp, Thằng Cung, Cảnh
quay phim ngoài trời, Bốn cô gái trong đêm giao thừa, Người đàn bà khóc, Hai
người cha... là những câu chuyện đầy ám ảnh cảm thức hiện sinh”.
Ngoài ra, nhiều bài viết và công trình đã nghiên cứu sự giao thoa giữa
truyện ngắn và tiểu thuyết cũng đã được độc giả quan tâm như: Truyện ngắn và
tiểu thuyết Lê Văn Thảo của Nguyễn Thị Nga, Đại Học Khoa Học Xã Hội và Nhân
Văn Thành Phố Hồ Chí Minh, 2007, Hà Minh với bài Tuyển tập Lê Văn Thảo:
Những trang viết thấm đẫm chất Nam Bộ, Hoài Anh với Lê Văn Thảo - Người “nói
thơ” bằng văn xuôi Nam Bộ, Lê Thiếu Nhơn với bài Lê Văn Thảo thao thức theo
dõi những số phận lặng lẽ, ...Trần Nhã Thụy với bài Lê Văn Thảo viết như không,
sống như chơi, Nhà văn Lê văn Thảo trong lòng đồng nghiệp - nhiều tác giả,....


8
Đối với các bài viết, công trình phân tích sự giao thoa giữa truyện ngắn và
tiểu thuyết Lê Văn Thảo, các nhà phân tích đều phân tích rõ ràng các luận điểm
trong từng tác phẩm cụ thể. Điểm nổi bật trong các bài viết này là các nhà nghiên
cứu đều nêu ra những nhận xét, đánh giá chân thực, đúng đắn về văn xuôi Lê Văn
Thảo, mở ra những gợi ý hết sức quý báu cho những người tiếp tục nghiên cứu
về nhà văn. Và luận văn về “Phong cách truyện ngắn Lê Văn Thảo” cũng dựa trên
các kết quả quý báu của các bài nghiên cứu trên để kế thừa và phát huy đi sâu
phân tích phong cách sáng tác của Lê Văn Thảo trong việc sáng tác truyện ngắn.
Nhiều luận điểm về hình tượng nghệ thuật và cách chiếm lĩnh đề tài chiến tranh

cũng đã được chúng tôi rút tỉa, chọn lọc lại để phân tích dựa trên các bài nghiên
cứu phân tích của bậc đi trước. Tuy nhiên, việc kế thừa này cũng mang tính chất
chọn lọc và chúng tôi sẽ đưa ra các luận điểm mới hơn để phân tích những bình
diện khác trong các sáng tác truyện ngắn của Lê Văn Thảo.
3. Mục đích nghiên cứu:
- Làm sáng rõ hơn những nét cơ bản về cuộc đời, hành trình sáng tạo văn
chương, đặc biệt là cái nhìn khái quát về truyện ngắn của nhà văn Lê Văn Thảo,
từ đó luận văn có thể khẳng định: Lê Văn Thảo là một cây bút dẻo dai, bền bỉ và
có vị trí đặc biệt trên văn đàn. Truyện ngắn là một thể loại có thế mạnh và gặt hái
nhiều thành công của ông.
- Chỉ ra những đặc điểm đặc sắc tạo nên phong cách truyện ngắn Lê Văn Thảo
ở phương diện nội dung và nghệ thuật, thể hiện qua những vấn đề cụ thể như
: Đề tài, cốt truyện, nhân vật, nghệ thuật trần thuật, giọng điệu, ngôn ngữ.
- Khẳng định những thành công và nét độc đáo truyện ngắn Lê Văn Thảo, những
đóng góp quý báu của ông trong tiến trình phát triển văn xuôi Nam Bộ nói riêng
và văn xuôi Việt Nam hiện đại nói chung.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
4.1. Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của luận văn: Phong cách truyện ngắn Lê Văn Thảo.


9
4.2. Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài tập trung khảo sát toàn bộ truyện ngắn của Lê Văn Thảo in trong
các tập:
Ô cửa màu xanh (Tập truyện ngắn, Nxb. Tác phẩm mới, Hà Nội, 1981)
Con mèo ( Tập truyện ngắn, Nxb. Văn học, Hà Nội, 1999 )
Truyện nhỏ tình yêu ( Tập truyện ngắn, Nxb. Văn nghệ TPHCM, 1995)
Ông Cá Hô ( Tập truyện ngắn, Nxb. Hội Nhà văn, Hà Nội,1995)
Truyện ngắn chọn lọc của Lê Văn Thảo ( Nxb. Hội Nhà văn, Hà Nội, 2003)

Lên núi thả mây ( Tập truyện ngắn, Nxb. Văn hóa - Văn nghệ, TP.HCM 2011)
Con nhỏ có chịu đi không? (Tập truyện ngắn, Nxb Văn hóa- Văn nghệ, TP.
HCM, 2016)
Tuyển tập Lê Văn Thảo, Tác phẩm văn học được giải thưởng Hồ Chí Minh,
Nxb. Văn học, Hà Nội, 2014.
Tuyển tập Lê Văn Thảo, (Xuân Triệu tuyển chọn), Nxb Văn học, Hà Nội, 2016
5. Phương pháp nghiên cứu
Xuất phát từ đối tượng, mục đích nghiên cứu của đề tài, luận văn sử dụng
các phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:
+ Phương pháp thống kê - phân loại.
+ Phương pháp thi pháp học.
Bên cạnh hai phương pháp nghiên cứu trên, chúng tôi cũng sử dụng một
số phương pháp và thao tác bổ trợ: phương pháp liên ngành (giữa văn học và
văn hóa), thao tác phân tích, tổng hợp và trong phạm vi nhất định chúng tôi cố
gắng so sánh truyện ngắn Lê Văn Thảo với các nhà văn cùng thời khác để từ đó
rút ra nhận xét, đánh giá về những nét riêng, độc đáo, cá tính sáng tạo làm nên
phong cách truyện ngắn Lê Văn Thảo.
6. Đóng góp của luận văn


10
- Luận văn là công trình đầu tiên tập trung nghiên cứu một cách hệ thống
phong cách truyện ngắn Lê Văn Thảo. Qua luận văn này, người viết muốn làm
sáng tỏ hơn những nét sáng tạo mới mẻ, độc đáo của truyện ngắn Lê Văn Thảo
trên bình diện nội dung và nghệ thuật.
- Luận văn góp phần vào việc khẳng định truyện ngắn Lê Văn Thảo đã có
sự nỗ lực cách tân nghệ thuật, góp phần không nhỏ làm nên những thành tựu
xứng đáng được ghi nhận của thể loại truyện ngắn nói riêng và văn xuôi đương
đại Việt Nam nói chung trong suốt mấy chục năm vừa qua.
- Kết quả nghiên cứu luận văn cung cấp một tài liệu tham khảo có giá trị cho

những ai quan tâm, tìm hiểu thêm về truyện ngắn của nhà văn Lê Văn Thảo.
7. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, nội dung chính của
luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Phong cách nhà văn, quan niệm nghệ thuật, hành trình sáng tác
của Lê Văn Thảo.
Chương 2: Phong cách truyện ngắn Lê Văn Thảo nhìn từ phương diện đề tài,
nhân vật.
Chương 3: Phong cách truyện ngắn Lê Văn Thảo nhìn từ phương nghệ thuật
trần thuật, cốt truyện, giọng điệu và ngôn ngữ.


11
NỘI DUNG
Chương 1
PHONG CÁCH NHÀ VĂN, QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT, HÀNH TRÌNH SÁNG
TÁC CỦA LÊ VĂN THẢO
1.1.Khái niệm về phong cách và phong cách nghệ thuật của nhà văn.
1.1.1.Khái niệm phong cách
Phong cách là thuật ngữ dùng chung cho nhiều ngành lĩnh vực nghiên cứu
khoa học.Trong giới nghiên cứu văn học hiện nay đang tồn tại rất nhiều những
quan niệm, định nghĩa khác nhau về phong cách. Cho tới nay vẫn chưa có sự
thống nhất cao về thật ngữ này.
Ở các nước phương Tây đã xuất hiện rất nhiều định nghĩa về phong cách.
Chỉ riêng ở Liên Xô từ khoảng những năm 1960 trở lại đây có hàng trăm công
trình nghiên cứu về phong cách. Viện sĩ M.B. Khravchenkô đã dùng hình ảnh “xòe
ra như cái quạt” để nói về số lượng lớn các định nghĩa về phong cách ở Nga. Nhà
nghiên cứu Đ. Likhachev chỉ ra sự tồn tại của các phong cách cá nhân trong văn
học Nga cổ và trong văn học cận đại, mặc dù tính chất của nó có khác nhau. Ông
đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò của phong cách nhà văn trong việc tái tạo hiện

thực đời sống bằng các phương tiện nghệ thuật, đồng thời đề nghị nhìn nhận
phong cách với hai tư cách khác nhau: “Phong cách như là hiện tượng ngôn ngữ
văn học và phong cách như là một hệ thống hình thức và nội dung nhất định”.
Ông cho rằng, “phong cách kết hợp trong bản thân nó sự thụ cảm chung về hiện
thực vốn có ở nhà văn và phương pháp nghệ thuật được quy định bởi những
nhiệm vụ mà nhà văn đặt ra cho mình”[41.Tr.130]. Ar. Grigôrian nêu lên mối
quan hệ gắn bó giữa phong cách với phương pháp, với thế giới quan, với bút
pháp, với cá nhân nhà nghệ sĩ, với cách hiểu của nghệ sĩ về thời đại, với vẻ đặc
thù dân tộc… “Phong cách là sự thống nhất cao nhất của tất cả các phạm trù đó”.
V.Turbin nhấn mạnh tới yếu tố ngôn ngữ trong việc định hình một phong cách:
“Phong cách - đó là ngôn từ được xét trong mối quan hệ của nó với hình tượng,
đó là tác động qua lại thường xuyên giữa những khái niệm và những ý nghĩa nảy


12
sinh trong ngôn từ vốn đặt vào một văn cảnh nghệ thuật”. V. Jirmunxky chú ý tới
thế giới quan và sự biểu hiện thế giới quan đó bằng các phương tiện ngôn ngữ
thông qua hình tượng. Ông cũng cho rằng: “cái gọi là “phong cách học thuộc khoa
văn học” là dạng nghiên cứu phong cách duy nhất phù hợp với những đặc điểm
chất lượng của đối tượng của nó là tác phẩm ngôn từ nghệ thuật”[41.Tr. 20]. V.
Kôvakev coi “phong cách - đó là một sự thống nhất chỉnh thể của nhà văn…”. L.
Nôvichenkô hiểu phong cách văn học là vẻ đặc thù trong những tác phẩm của
nhà văn (hoặc của một nhóm các nhà văn), chúng được quy định bởi những quan
điểm chung về cuộc sống. Đồng thời nó biểu hiện tính chất đặc trưng về nội dung
và hình thức của tác phẩm. Từ những quan điểm khác nhau về phong cách của
các nhà nghiên cứu ngôn ngữ và văn học ở Nga, M.B. Khravchenkô đã phát triển
khái niệm về phong cách của mình như sau:
Thứ nhất, “phong cách biểu hiện những đặc điểm của cá tính sáng tạo của
nhà văn, sự hoàn chỉnh của nhận thức nhà văn về cuộc sống, của cách nhìn của
nhà văn đối với thế giới”[41.Tr.144]. “Phong cách cần phải được định nghĩa như

thủ pháp biểu hiện cách khai thác hình tượng đối với cuộc sống, như thủ pháp
thuyết phục và thu hút độc giả”[41.Tr. 152].
Thứ hai, “phong cách không chỉ được hình thành dưới tác động của đối
tượng sáng tác, của tư liệu hiện thực mà còn tích cực tổ chức nên tư liệu đó…
Cùng với tư tưởng chung, phong cách cũng có sứ mệnh kết hợp lại thành một
chỉnh thể năng động những yếu tố không thuần nhất có trong tư liệu của cuộc
sống, trong đối tượng sáng tác”[41. Tr. 155].
Thứ ba, “phong cách được hiểu như cách biểu hiện sự khai thác hình
tượng đối với hiện thực, như cách biểu hiện sự tác động tư tưởng tình cảm…
phong cách của tác phẩm nghệ thuật không chỉ thể hiện vẻ đặc thù của hình thức
mà còn thể hiện cả vẻ đặc thù của những mặt nhất định của nội dung… Đặc trưng
của phong cách không phải là bản thân những yếu tố riêng lẻ này hay những yếu
tố riêng lẻ khác của hình thức và nội dung mà là tính chất đặc điểm của sự kết
hợp giữa chúng”[41.Tr. 166 -167].


13
Thứ tư, “tính xác định về chất của phong cách cá nhân biểu hiện rõ trong
các thủ pháp và những phương thức kết cấu của tác phẩm văn học, trong cách
cấu tạo chúng”[41.Tr. 176].
Thứ năm, “với tư cách là một hiện tượng, phong cách ngôn ngữ nghệ thuật
thực hiện một chức năng phức tạp, nó tạo ra hệ thống giọng điệu của tác phẩm
văn học; không một thành tố nào của phong cách tồn tại ở bên ngoài thành tố đó.
Vừa phụ thuộc vào giọng điệu chủ yếu, vào hệ thống của những âm sắc, ngôn ngữ
nghệ thuật vừa là phương tiện để khắc họa hình tượng”[41.Tr.191-192].
Thứ sáu, “phong cách cá nhân được hình thành trong sự tương tác sinh
động với những vấn đề sáng tác mà nhà văn giải quyết trong mối quan hệ mật
thiết với sự phát triển cuộc sống và bản thân nhà văn… Phong cách thường được
xem như một hiện tượng đã định hình và cố định. Ở đây có lẽ được bộc lộ rõ nhất
mối liên hệ của phong cách với sự phát triển cá tính sáng tạo và tài năng”[41.Tr.

206].
Thứ bảy, “phong cách của tác phẩm văn học, phong cách của cá nhân nhà
văn có liên quan mật thiết với sự hoạt động của những cấu tạo thể loại, với sự
phát triển của những khuynh hướng văn học”[41.Tr. 217].
Ở nước ta cũng có rất nhiều công trình nghiên cứu giới thuyết về phong
cách như: các giáo trình Lí luận văn học của các trường Đại học Tổng hợp và Sư
phạm do các tác giả Lê Đình Kỵ, Phương Lựu, Nguyễn Văn Hạnh… biên soạn; một
số công trình nghiên cứu như: Một số vấn đề thi pháp học hiện đại (Trần Đình
Sử), Nhà văn - tư tưởng - phong cách, Nhà văn hiện đại Việt Nam, chân dung và
phong cách (Nguyễn Đăng Mạnh), Tìm hiểu phong cách Nguyễn Du trong Truyện
Kiều (Phan Ngọc), Từ kí hiệu học đến ngôn ngữ học (Hoàng Trinh), Nhà văn Việt
Nam hiện đại (Phan Cự Đệ và Hà Minh Đức), Văn và người (Phong Lê), Văn học
và học văn, Thi pháp hiện đại (Hoàng Ngọc Hiến), Đi tìm chân lý nghệ thuật (Hà
Minh Đức), một số từ điển… cũng đã đề cập đến vấn đề này. Đỗ Đức Hiểu cho
rằng: “Phong cách là ngòi bút biểu đạt cá tính của nhà văn, hoặc nó là cái cá thể
nhất biểu hiện trong tác phẩm của mình”[30.Tr.338]. Nguyễn Đăng Mạnh cũng


14
nhất trí cho rằng: “Phong cách là một khái niệm phức tạp, rất khó tìm được một
sự thống nhất”. Nhưng đồng thời ông cũng đưa ra quan niệm riêng về phong
cách: “Phong cách là một chỉnh thể nghệ thuật, mỗi nhà văn có phong cách tạo ra
cho mình một thế giới nghệ thuật riêng. Thế giới nghệ thuật ấy dù phong phú, đa
dạng thế nào, vẫn có tính thống nhất. Cơ sở của tính thống nhất này là một nhãn
quan riêng về thế giới, và sâu xa hơn nữa, là tư tưởng nghệ thuật riêng của nhà
văn… Phong cách bao gồm những đặc điểm độc đáo của tác phẩm của một nhà
văn từ nội dung đến hình thức”[47.Tr 8]. Tiếp nữa, ông cũng nhận định: “Trong
quá trình sáng tác của các nhà văn, phong cách của ông ta luôn luôn chuyển từ
tác phẩm này đến tác phẩm khác… phong cách vận động trên một cơ sở thống
nhất, khiến cho các tác phẩm của nhà văn dù có những nét khác nhau, vẫn là tác

phẩm của ông ta chứ không phải của ai khác… Phong cách một khi đã định hình,
thì thường có tính bền vững…”[47.Tr. 9]. Theo Phan Ngọc - một nhà nghiên cứu
có nhiều đóng góp trong lĩnh vực phong cách học: “Phong cách là một cấu trúc
hữu cơ của tất cả các kiểu lựa chọn tiêu biểu, hình thành một cách lịch sử, và
chứa đựng một giá trị lịch sử có thể cho phép ta nhận diện một thời đại, một thể
loại, một tác phẩm hay một tác giả… Phong cách là một hiện tượng thuộc văn hóa
lịch sử chứ không phải thu lại trong một vài quy tắc về hình thức… Một tác giả
chỉ có được phong cách riêng khi đọc một vài câu người ta đoán biết tác giả là ai,
khi phong cách mà tác giả xây dựng lên góp phần vào truyền thống văn học, trở
thành mẫu mực cho nhiều người noi theo và học tập…” [53.Tr.27, 29]. Theo Từ
điển giải thích thuật ngữ ngôn ngữ học thì “phong cách là cách tổ chức toàn bộ các
thủ pháp sử dụng và lựa chọn các phương tiện ngôn ngữ theo nguyên tắc các sắc
thái tu từ. Toàn bộ các thủ pháp sử dụng các phương tiện ngôn ngữ đặc trưng cho
từng nhà văn, từng tác phẩm hoặc từng thể loại”[ 92.tr. 216].
1.1.2. Phong cách nghệ thuật
Theo Từ điển thuật ngữ văn học: “Phong cách nghệ thuật là một phạm trù
thẩm mĩ, chỉ sự thống nhất tương đối ổn định của hệ thống hình tượng, của các
phương tiện biểu hiện nghệ thuật, nói lên cái nhìn độc đáo trong sáng tác của
một nhà văn, trong tác phẩm riêng lẻ, trong trào lưu văn học hay văn học dân


15
tộc” [28.Tr.212]. Ngoài ra, “trong nghĩa rộng, phong cách là nguyên tắc xuyên
suốt trong việc xây dựng hình thức nghệ thuật đem lại cho tác phẩm, một tính
chỉnh thể có cảm nhận được, một giọng điệu và một sắc thái thống nhất” [28.
Tr.212]. Và “chỉ có những nhà văn có đủ tài năng, có bản lĩnh mới có phong cách
nghệ thuật riêng độc đáo [28.Tr. 213]. Cái nét riêng ấy thể hiện ở nhiều tác phẩm
của nhà văn làm ta có thể nhận ra sự khác nhau (giữa các nhà văn). Như vậy, với
định nghĩa trên thì phong cách nghệ thuật bao gồm phong cách thời đại, phong
cách của trào lưu, phong cách riêng của mỗi tác giả trong tiến trình phát triển

của văn học.
1.1.3. Phong cách nghệ thuật của nhà văn
Phong cách nghệ thuật của nhà văn là biểu hiện những đặc điểm của cá tính sáng
tạo, là nhận thức, cách nhìn của nhà văn đối với thế giới, cuộc đời. Không phải nhà
văn nào cũng có phong cách, mà “ chỉ có những nhà văn có tài năng, có bản lĩnh mới
có được phong cách riêng độc đáo [28.Tr. 213]. Và phong cách nghệ thuật của nhà
văn được thể hiện ở nhiều phương diện: Đề tài, cốt truyện, nhân vật, ngôn ngữ,
giọng điệu, ngôi kể... Đặc biệt phong cách nghệ thuật của nhà văn không chỉ là sự
thống nhất giữa các yếu tố mà là những nét riêng độc đáo“ được lặp đi lặp lại trong
nhiều tác phẩm của nhà văn” [28.Tr. 213]. Từ những đặc điểm đã nêu trên, ta có thể
thấy phong cách nghệ thuật của nhà văn chính là “thước đo nghệ thuật”
Khrapchenkô [41.tr 339] để khẳng định tài năng, vị trí của nhà văn trên văn đàn
cũng như trong lòng độc giả.
1.2.Cuộc đời và văn nghiệp Lê Văn Thảo.
1.2.1.Cuộc đời
Lê Văn Thảo tên khai sinh là Dương Ngọc Huy. Ông sinh ngày 01/10/1939
tại Long An. Thủa nhỏ ông sống ở Đồng Tháp Mười và Long Xuyên, An Giang.
Thời niên thiếu của Dương Ngọc Huy chủ yếu gắn bó với quê ngoại ở Long Xuyên,
nay thuộc tỉnh An Giang, học tiểu học trong chiến khu Đồng Tháp Mười , sau đó
lên Sài Gòn học trung học rồi Đại học. Năm 1962, Lê Văn Thảo đang học năm thứ
ba, Khoa Toán- Trường Đại học Khoa học Sài Gòn, theo lời nhắn nhủ của người


16
cha là nhà cách mạng Dương Văn Diêu - cán bộ Miền Nam tập kết ra miền Bắc
mới về căn cứ giữ chức vụ Trưởng Tiểu ban Giáo dục miền Nam, hai anh em
Dương Ngọc Huy và Dương Ngọc Chúc rời Sài Gòn, bí mật vào chiến khu tham
gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Những ngày đầu vào chiến trường, Dương Ngọc Huy làm dân công tải đạn,
cầm súng chiến đấu. Năm 1965, Dương Ngọc Huy bắt đầu cầm bút sáng tác

truyện kí với bút danh Lê văn Thảo dưới sự hướng dẫn của nhà văn Anh Đức.
Trên chiến trường, nhà văn Lê Văn Thảo trực tiếp tham gia nhiều chiến dịch lớn
ở Đông Nam Bộ cùng các sư đoàn chủ lực như Sư đoàn 9, Sư đoàn 7, Sư đoàn 5.
Trong thời gian này, ông đã sáng tác, đăng tải nhiều truyện, kí mang hơi thở nóng
bỏng của chiến trường ác liệt. Nhà văn Lê Văn Thảo đã xuất bản các tác phẩm:
Ngoài mặt trận (truyện và ký, NXB Giải phóng, 1969), Từ thế cao (ký sự, NXB Giải
phóng, 1970), Đêm Tháp Mười (tập truyện ngắn, NXB Giải phóng 1972). Có thể
nói, những năm tháng kháng chiến chống Mĩ là khoảng thời gian không thể nào
quên đối với nhà văn Lê Văn Thảo. Nó thậm chí trở thành nỗi ám ảnh cứ trở đi
trở lại trong kí ức của ông vì đó là hiện thực của chiến tranh, là những gì mà nhà
văn từng chứng kiến trong những ngày ở chiến trường. Và chính những năm
tháng gian lao, vất vả, mất mát đau thương nhưng rất hào hùng ấy đã tạo nguồn
cảm hứng, thôi thúc nhà văn Lê Văn Thảo viết những trang văn “để đời” sau này.
Sau ngày thống nhất đất nước năm 1975, nhà văn Lê Văn Thảo về làm biên
tập văn xuôi, rồi Phó tổng biên tập Báo Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh. .Ông
được tín nhiệm bầu làm Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam khóa 7 (2005-2010),
Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM khóa IV và V (2000-2010), Phó Chủ tịch Liên hiệp
các Hội Văn học nghệ thuật TP.HCM ( 005-2010), Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt
Nam khó VII (2005-2010). Lê Văn Thảo đã tạ thế vào ngày 21 /10 /2016 tại
Thành phố Hồ Chí Minh. Dù ở cương vị nào, Lê Văn Thảo cũng luôn say mê đọc
và viết, tiếp tục cho ra đời những tác phẩm hay.
1.2.2.Văn nghiệp


17
Lê Văn Thảo là nhà văn trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ,
nhưng thành tựu văn học đạt được khi đất nước đã giành được độc lập và thống
nhất. Chính những năm tháng chiến tranh khói lửa ác lệt nhưng rất hào hùng của
dân tộc, cùng với sự trải nghiệm của bản thân đã nuôi dưỡng và tạo điều kiện cho
tài năng văn chương Lê Văn Thảo.Trong cuộc đời cầm bút lao động nghệ thuật

nghiêm túc và đầy trách nhiệm, Lê Văn Thảo đã đóng góp cho nền văn học nước
nhà một khối lượng tác phẩm tương đối đồ sộ. Với 14 tập truyện ngắn và 6 cuốn
tiêủ thuyết, ngòi bút của ông ngày càng chinh phục được nhiều trái tim bạn đọc,
vì thế tài năng của ông ngày càng được khẳng định.
Các tác phẩm của Lê văn Thảo đã được xuất bản:
Ngoài mặt trận (Truyện và kí, Nxb Văn học Giải phóng, 1969)
Từ thế cao (Kí sự , Nxb Giải phóng, 1970)
Đêm Tháp Mười (Tập truyện ngắn, Nxb Giải phóng, năm 1972)
Bên lở bên bồi (Tiểu thuyết, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, 1978)
Chuyện xã tôi (Truyện vừa, Nxb Kim Đồng, 1980)
Cửa sổ màu xanh (Tập truyện ngắn, Nxb Tác giả mới, 1981)
Câu chuyện hai mươi năm (Tập truyện ngắn, Nxb Mũi Cà Mau, 1985)
Buổi chiều và sáng hôm sau (Tập truyện ngắn, Nxb Văn nghệ Thành phố Hồ Chí
Minh, 1986)
Ngôi nhà có hàng rào song sắt (Tiểu thuyết, nxb Tác phẩm mới, 1988)
Chuyện nhỏ tình yêu (Tập truyện ngắn, Nxb Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh,
1992)
Con đường xuyên rừng (Tiểu thuyết, Nxb Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh,1995)
Ông cá hô (Tập truyện ngắn, Nxb Hội nhà văn, 1995)
Một ngày và một đời (Tiểu thuyết, Nxb Văn học, 1999)
Con mèo (Tập truyện ngắn, Nxb Văn học, 1999 )