GIỚI THIỆU MÔN HỌC

LUẬT MÔI TRƯỜNG
Giảng viên: ThS. Nguyễn Thị Hằng

v1.0014112224


BÀI 1
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
CHUNG VỀ LUẬT MÔI TRƯỜNG

Giảng viên: ThS. Nguyễn Thị Hằng

v1.0014112224

2


MỤC TIÊU BÀI HỌC

•

Trình bày được khái niệm môi trường, hiện trạng
môi trường.

•

Trình bày được các biện pháp bảo vệ môi trường.

•

Trình bày được khái niệm Luật Môi trường.

•

Phân tích được các nguyên tắc cơ bản của ngành
Luật Môi trường.

•

Liệt kê được nguồn của Luật Môi trường.

v1.0014112224

3


CÁC KIẾN THỨC CẦN CÓ

Để học tốt bài học này, các bạn cần có các kiến thức liên quan
đến các môn học:
•

Lý luận nhà nước và pháp luật;

•

Luật Hành chính;

•


Luật Dân sự.

v1.0014112224

4


HƯỚNG DẪN HỌC

•

Chuẩn bị tài liệu đầy đủ cho môn học bao gồm: Giáo
trình, văn bản pháp luật liên quan môn học.

•

Đọc tài liệu và tóm tắt những nội dung chính của bài.

•

Liên hệ và lấy ví dụ thực tế khi học đến từng vấn đề.

•

Ôn lại kiến thức cơ bản của môn học Luật Dân sự.

•

Làm bài tập và luyện thi trắc nghiệm theo yêu cầu

từng bài
..

v1.0014112224

5


CẤU TRÚC NỘI DUNG

1.1

1.2

1.3

v1.0014112224

Khái niệm chung về môi trường

Khái nệm chung về bảo vệ môi trường

Khái
môi
trường
Kháiniệm
niệmchung
chungvề
vềluật
Luật

Môi
trường

6


1.1. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ MÔI TRƯỜNG

1.1.1. Khái niệm
môi trường

1.1.2. Hiện trạng
môi trường
1.1.3. Môi trường và
phát triển bền vững

v1.0014112224

7


1.1.1. KHÁI NIỆM MÔI TRƯỜNG

Điều 3 Luật Bảo vệ môi trường
2014 định nghĩa môi trường là hệ
thống các yếu tố vật chất tự nhiên
và nhân tạo có tác động đối với
sự tồn tại và phát triển của con
người và sinh vật.


v1.0014112224

8


1.1.1. KHÁI NIỆM MÔI TRƯỜNG (tiếp theo)

Các yếu tố tự nhiên như:
đất, nước, không khí,
ánh sáng, âm thanh,
động thực vật, các hệ
sinh thái...

v1.0014112224

Các yếu tố vật chất nhân
tạo như cơ sở hạ tầng,
khu dân cư, các di tích
lịch sử...

9


1.1.1. KHÁI NIỆM MÔI TRƯỜNG (tiếp theo)

Bảo đảm điều kiện sống cho con người

Vai trò
của môi
trường


Cung cấp nguyên liệu và năng lượng cho hoạt
động kinh tế và đời sống

Là nơi hấp thụ chất thải làm sạch môi trường

Cung cấp tiện nghi cho con người giúp cuộc sống
con người thêm phong phú.

v1.0014112224

10


1.1.2. HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG

Thay đổi khí hậu

Gia tăng chất thải

Gia tăng thảm họa
thiên nhiên

v1.0014112224

Suy giảm tầng ôzôn

Ô nhiễm
môi trường


Suy giảm các hệ
động, thực vật

Ô nhiễm, suy thoái
môi trường

11


1.1.2. HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG (tiếp theo)
Ô nhiễm nước trầm trọng

Khói từ các nhà máy

Ô nhiễm không khí

v1.0014112224

12


1.1.2. HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG (tiếp theo)
Nguyên nhân đặc thù ở Việt Nam
Hậu quả chiến tranh

Dân số tăng quá nhanh
Môi trường
ô nhiễm,
suy thoái


Khai thác tài nguyên quá mức, không
tính đến khả năng tái sinh, phục hồi

Ý thức bảo vệ môi trường của
người dân chưa cao

v1.0014112224

13


1.1.3. MÔI TRƯỜNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

a.Khái niệm phát triển bền vững
“Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng
được nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không
làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu
đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp
chặt chẽ, hài hoà giữa tăng trưởng kinh tế,
bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo vệ môi
trường.”

v1.0014112224

14


1.1.3. MÔI TRƯỜNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG (tiếp theo)

b. Quan điểm phát triển bền vững


Phát triển kinh tế

Phát triển
bền vững

Đảm bảo tiến bộ xã hội

Bảo vệ môi trường

v1.0014112224

15


1.1.3. MÔI TRƯỜNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG (tiếp theo)
c. Các hình thức thể chế hóa quan điểm phát triển bền vững

Quyết định chính sách và cơ quan quyết định chính sách

Ban hành pháp luật và thực thi pháp luật

Giải quyết tranh chấp

Hợp tác quốc tế

v1.0014112224

16



1.2. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

1.2.1. Khái niệm bảo
vệ môi trường

1.2.2 Các cấp độ bảo
vệ môi trường

1.2.3. Các biện pháp
bảo vệ môi trường

v1.0014112224

17


1.2.1. KHÁI NIỆM BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
a. Khái niệm
Hoạt động bảo vệ môi trường là hoạt
động giữ cho môi trường trong lành, sạch,
đẹp, phòng ngừa, hạn chế tác động xấu
đối với môi trường, ứng phó sự cố môi
trường; khắc phục ô nhiễm, suy thoái,
phục hồi và cải thiện môi trường; khai
thác, sử dụng hợp lý và tiết kiệm các
nguồn tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ
đa dạng sinh học.

v1.0014112224


18


1.2.1. KHÁI NIỆM BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG (tiếp theo)
b. Các đặc trưng của hoạt động bảo vệ môi trường
Là đòi hỏi tất yếu khách quan, là nhiệm vụ thường xuyên liên tục
của mọi quốc gia.

Là sự nghiệp của toàn dân, mang tính cộng đồng.

Mang tính tổ chức quyền lực cao.

Mang tính toàn cầu, đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ của các quốc gia.

v1.0014112224

19


1.2.2. CÁC CẤP ĐỘ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

Quốc tế

Hội nghị quốc tế, Công ước quốc tế

Ban hành chiến lược, pháp luật

Địa
Quốc

phương
gia

Theo địa giới hành chính
Thông qua quy ước,
hương ước
Tuân thủ quy định
pháp luật
Giữ gìn môi trường

v1.0014112224

Quốc gia

Cộng đồng,
Cộng đồng
địa phương

Cá nhân

20


1.2.3. CÁC BIỆN PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
a. Biện pháp chính trị
•

Chính trị được coi là một trong những biện pháp quan trọng của bảo vệ môi trường.

•


Tại các quốc gia phát triển với chế độ đa đảng thì vấn đề môi trường được các đảng
phái chính trị đưa ra để thu hút lá phiếu cử tri.

•

Nhiều đảng phái chính trị mang màu sắc môi trường đã xuất hiện như Đảng Xanh ở
Đức, Đảng Sinh thái.

•

Đảng Cộng sản Việt Nam đưa vấn đề môi trường vào cương lĩnh, chiến lược hành
động của mình trong Nghị quyết số 41- NQ/TW ngày 15/11/2004 về bảo vệ môi
trường trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

•

Nghị quyết nhấn mạnh “Bảo vệ môi trường là một trong những vấn đề sống còn của
nhân loại; là nhân tố bảo đảm sức khỏe và chất lượng cuộc sống của nhân dân; góp
phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế- xã hội, ổn định chính trị, an ninh quốc
phòng và thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta”.

v1.0014112224

21


1.2.3. CÁC BIỆN PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG (tiếp theo)
b. Biện pháp kinh tế
Là công cụ chính sách được sử dụng nhằm tác động tới chi phí và lợi ích trong hoạt

động của các cá nhân và tổ chức kinh tế để tạo ra các tác động ảnh hưởng đến hành
vi của các tác nhân kinh tế theo hướng có lợi cho môi trường.
Thành lập quỹ bảo vệ môi trường

Thuế môi trường, thuế tài nguyên

Các
biện
pháp

Phí bảo vệ môi trường, phí đánh vào nguồn
gây ô nhiễm...
Hệ thống đặt cọc hoàn trả

Giấy phép chuyển nhượng quota ô nhiễm

Các biện pháp hỗ trợ tài chính
v1.0014112224

22


1.2.3. CÁC BIỆN PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG (tiếp theo)

c. Biện pháp khoa học công nghệ

Áp dụng các
thành tựu
khoa học, kỹ
thuật và

công nghệ cao
cho quá
trình sản xuất
và tiêu dùng

v1.0014112224

Mục đích

Thải ra ít
chất thải hơn
tiết kiệm
nguyên liệu

23


1.2.3. CÁC BIỆN PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG (tiếp theo)

d. Biện pháp giáo dục
•

Đưa các nội dung về bảo vệ môi trường vào
chương trình giáo dục, đào tạo ở các bậc học.

•

Tuyên truyền trên các phương tiện thông tin
đại chúng, tổ chức các triển lãm, các cuộc thi
tìm hiểu về môi trường.


•

Tổ chức các hoạt động như ngày Môi trường
thế giới, ngày Tết trồng cây.

v1.0014112224

24


1.2.3. CÁC BIỆN PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG (tiếp theo)
e. Biện pháp pháp lý
•

Pháp luật quy định các quy tắc xử sự mà con người phải thực hiện khi khai thác
và sử dụng các yếu tố của môi trường.

•

Pháp luật quy định các chế tài hình sự, dân sự, hành chính để buộc các nhân, tổ
chức phải thực hiện đầy đủ các đòi hỏi của pháp luật.

•

Pháp luật quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các tổ chức bảo vệ
môi trường.

•


Giải quyết các tranh chấp liên quan đến bảo vệ môi trường.

•

Vai trò của hệ thống pháp luật:
 Là phương tiện nhằm bảo đảm quyền được sống trong môi trường của
công dân.
 Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường.
 Pháp luật môi trường là phương tiện để đảm bảo phát triển bền vững.

v1.0014112224

25