Thuyết trình phân tích kinh tế vĩ mô đánh giá tác động tổng thể của tự do hóa thương mại dịch vụ đối với nền kinh tế việt nam
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (124.46 KB, 11 trang )
Môn phân tích kinh tế vĩ mô
ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG TỔNG THỂ CỦA TỰ DO HÓA
THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
1.GIỚI THIỆU
Dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế của các nƣớc phát triển. Ở Việt Nam, dịch vụ chỉ chiếm khoảng 40% GDP,
trong khi ở EU hoặc Hoa Kỳ là trên 70%. So với tỷ trọng dịch vụ cao ở các nƣớc phát triển, từ chỗ chỉ đóng vai trò khiêm tốn
hiện nay, ngành dịch vụ của Việt Nam dự kiến sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn, cùng với sự phát triển của đất nƣớc
Tổng cục Thống kê (2008). Niên giám thống kê 2007. Nhà xuất bản thống kê, Hà Nội
• Sau khi gia nhập WTO năm 2007, Việt Nam đã tiến bộ đáng kể trong việc cắt giảm các rào cản thƣơng mại dịch vụ và cải
cách để tuân thủ yêu cầu của WTO. Năm 2009, Việt Nam đã bắt đầu triển khai “Đề án 30” - một chƣơng trình của chính
phủ nhằm cắt giảm, đơn giản hóa tất cả thủ tục hành chính cấp quốc gia và cấp tỉnh thành có ảnh hƣởng đến các doanh
nghiệp và ngƣời dân trên cả nƣớc.
• Tuy nhiên, Việt Nam cần tiếp tục thực hiện những sửa đổi quan trọng hơn về pháp lý và quản lý để đáp ứng đầy đủ các
cam kết và nghĩa vụ WTO của mình trong thƣơng mại dịch vụ.
• Đến nay, theo nhƣ các tác giả đƣợc biết, Việt Nam chƣa có nghiên cứu định lƣợng về tác động tổng thể đến toàn bộ nền
kinh tế của tự do hóa thƣơng mại dịch vụ. Báo cáo này sẽ lấp vào chỗ trống đó bằng cách cung cấp một nghiên cứu định
lƣợng về tác động của tự do hóa thƣơng mại dịch vụ Việt Nam trong các khuôn khổ đa phƣơng và khu vực.
• Một số báo cáo đã phân tích tác động của tự do hóa thƣơng mại đối với nền kinh tế Việt Nam. Các tác giả Francois và
Wignaraja (2008) đã xem xét tác động của hội nhập thƣơng mại ASEAN đối với các nƣớc thành viên, tập trung vào các
FTA và tác động của tự do hóa thƣơng mại dịch vụ, khác với các báo cáo khác có phạm vi nghiên cứu giới hạn ở tự do
hóa thƣơng mại hàng hóa. Họ tìm cách ƣớc tính các rào cản thƣơng mại dịch vụ theo tỷ lệ % giá trị (ad-valorem) ở các
nƣớc ASEAN, và tính ra mức tƣơng đƣơng 20,8% đối với các dịch vụ sản xuất và 36,1% đối với các dịch vụ phi thƣơng
mại ở Việt Nam. Họ cũng xem xét tác động của việc cắt giảm rào cản trong ASEAN và dự kiến mức tăng 7% trong tổng thu
nhập quốc gia của Việt Nam nhờ tự do hóa trong khối ASEAN. Nghiên cứu của tác giả Thu (2009) đánh giá tác động của
AFTA, FTA ASEAN-Trung Quốc, ASEAN-Nhật Bản, ASEAN-Hàn
Quốc và tự do hóa thƣơng mại toàn cầu đối với nền kinh tế Việt Nam với giả định tự do hóa thƣơng mại hàng hóa và sử
dụng mô hình CGE năng động. Tác giả này kết luận rằng trong số các FTA, FTA ASEAN-Trung Quốc mang lại lợi ích lớn nhất
cho Việt Nam. Về tác động điều chỉnh cơ cấu ngành, sản xuất phát triển mạnh nhờ sự mở rộng của các ngành dệt, may và
da.
2.THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ
Xuất khẩu và nhập khẩu dịch vụ của Việt Nam đều tăng trƣởng liên tục cho đến thời điểm bùng nổ cuộc khủng hoảng toàn
cầu năm 2008. Trong vài năm gần đây, khoảng cách giữa giá trị xuất khẩu và nhập khẩu dịch vụ đã tăng lên, dẫn đến thâm
hụt vì Việt Nam nhập khẩu dịch vụ nhiều hơn xuất khẩu. Mặc dù thƣơng mại dịch vụ ở một số ngành tƣơng đối ổn định
trong 5 năm trở lại đây, một số ngành khác nhƣ vận tải có sự gia tăng đáng kể về giá trị thƣơng mại.
Bảng 1. Thương mại dịch vụ (triệu USD)
2005
2006
2007
2008
2009
Xuất khẩu
4265
5100
6460
7006
5766
Dịch vụ vận tải
1167
1540
1879
2356
2062
Dịch vụ bƣu chính và viễn thông
100
120
110
80
124
Dịch vụ lữ hành
2300
2850
3750
3930
3050
Dịch vụ tài chính
220
270
332
230
175
Dịch vụ bảo hiểm
45
50
65
60
65
Dịch vụ chính phủ
33
40
45
50
100
400
230
279
300
190
4450
5122
7177
7956
6900
Dịch vụ vận tải
2190
2580
4079
4974
4273
Dịch vụ bƣu chính và viễn thông
31
30
47
54
59
Dịch vụ lữ hành
900
1050
1220
1300
1100
Dịch vụ tài chính
230
270
300
230
153
Dịch vụ bảo hiểm
249
302
461
473
354
Dịch vụ chính phủ
30
40
40
75
141
Các dịch vụ khác
820
850
1030
850
820
Các dịch vụ khác
Nhập khẩu
Bảng 2. Thương mại dịch vụ song phương (triệu USD)
Nhập khẩu từ
ASEAN
Xuất khẩu tới
Hoa Kỳ
EU
ASEAN
Hoa Kỳ
EU
Dịch vụ cấp nƣớc
0,1
0,6
1,3
0
0
0,1
Dịch vụ xây dựng
7,6
16,9
121,7
6,2
3,9
72
Dịch vụ phân phối
20,6
21,7
171,9
18,1
27,3
181,6
Dịch vụ vận tải đƣờng bộ, hậu cần
17,4
66,5
105,7
5
43,8
63,5
Dịch vụ vận tải đƣờng thủy
8,4
5,1
86,2
7,1
6,4
64,7
Dịch vụ vận tải hàng không
15,7
44,7
151,5
11,1
50,8
135,6
Dịch vụ thông tin liên lạc
8,2
24,3
122
5,1
22,8
110,9
Dịch vụ tài chính
7,7
71,1
220,2
4,6
19,2
125,6
Dịch vụ bảo hiểm
7,2
40,8
151,2
9,3
68,2
66
Dịch vụ ICT và dịch vụ kinh doanh
39,2
120,1
596,6
34,7
65,2
372,2
Dịch vụ giải trí
14,2
71,5
129,2
12,3
11,3
99,9
Dịch vụ công
4,7
174,1
120,9
7,2
149,7
95,1
Tổng dịch vụ
151
657,4
120,7
468,6
Tỷ trọng trong tổng thƣơng mại (%)
1,3
25,3
1,9
4,3
1978,4
29,1
1387,2
11,7
• Tỷ trọng thấp của dịch vụ trong thƣơng mại với các nƣớc ASEAN cho thấy tự do hóa thương mại dịch vụ giữa Việt Nam
và ASEAN chỉ có tác động hạn chế đối với Việt Nam. Tƣơng tự với Hoa Kỳ và EU, tự do hóa thƣơng mại hàng hóa có tác
động lớn hơn tự do hóa thƣơng mại dịch vụ. Mặc dù vậy, tự do hóa thƣơng mại dịch vụ dự kiến sẽ tác động đến các lĩnh
vực nhất định, dẫn đến thay đổi về việc làm, sản lƣợng, thƣơng mại và mức giá. Xét đến giá trị gia tăng cao và tầm quan
trọng của dịch vụ đối với các lĩnh vực khác trong nền kinh tế, tác động gián tiếp của thƣơng mại dịch vụ có thể sẽ cao
hơn.
• DIỄN BIẾN CỦA FDI VÀO VIỆT NAM
Cho đến đầu những năm 90, Việt Nam vẫn là một nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung. Chính sách Đổi mới năm 1986 đã chuyển biến nền
kinh tế và làm thay đổi đáng kể thƣơng mại và đầu tƣ vào Việt Nam. Tiến triển cải cách bị mất đà trong giai đoạn 1996-1998 một phần do
cuộc khủng hoảng Đông Á năm 1997-1998 và phần khác (có lẽ quan trọng hơn) là sự mâu thuẫn về chính sách trong nƣớc và sự tự mãn
sau thành công của giai đoạn cải cách ban đầu (Athukorala, 2006). Cùng với việc gia nhập WTO, chính sách đầu tƣ và ngoại thƣơng của
Việt Nam cũng thay đổi đáng kể. Sự gia tăng FDI vào Việt Nam phản ánh những thay đổi chính sách này (xem Biểu đồ 5). FDI tăng vọt
không chỉ về giá trị tuyệt đối mà còn cả về mức tƣơng đối so với nhập khẩu vào đầu những năm 90. Khi tiến trình cải cách bị ngừng trệ
trong giai đoạn giữa những năm 90, FDI giảm sút đáng kể và chỉ tăng trở lại cùng với việc gia nhập WTO của Việt Nam.
