SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
LONG AN
ĐỀ CHÍNH THỨC

KÌ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH LỚP 9
Môn thi: NGỮ VĂN
Ngày thi: 12 - 04- 2016
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian phát đề)

(có 2 trang)

I. ĐỌC HIỂU (8,0 điểm)
1. Đọc hai đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi bên dưới
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục… cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
[…]
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
(Tiếng gà trưa – Xuân Quỳnh)
a. Cảm hứng thơ được gợi lên từ sự việc gì? Chép những dòng thơ thể hiện
điều đó? (1,0 điểm)
b. Từ “nghe” trong đoạn thơ thứ nhất được dùng theo nghĩa chính (nghĩa

gốc) hay nghĩa chuyển? Nêu nghĩa của từ “nghe” trong các câu thơ trên?
(1,0 điểm)
c. Xác định biện pháp tu từ nổi bật trong đoạn thơ thứ nhất và nêu tác dụng
của biện pháp tu từ đó? (1,0 điểm)
d. Tình cảm người cháu muốn bộc lộ trong đoạn thơ thứ hai là gì? (1,0
điểm)
2. Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi bên dưới
Thuyền chúng tôi chèo thoát qua kênh Bọ Mắt, đổ ra con sông Cửa Lớn,
xuôi về Năm Căn. Dòng sông Năm Căn mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày
đêm như thác, cá nước bơi hàng đàn đen trũi nhô lên hụp xuống như người bơi ếch
giữa những đầu sóng trắng. Thuyền xuôi giữa dòng con sông rộng hơn ngàn
thước, trông hai bên bờ, rừng đước dựng lên cao ngất như hai dãy trường thành vô
tận.
(Sông nước Cà Mau – Đoàn Giỏi)

1


a. Nêu hai phương thức biểu đạt chính trong đoạn văn trên? (0,5 điểm)
b. Tìm những từ ngữ địa phương Nam Bộ có trong đoạn văn? (0,5 điểm)
c. Nghệ thuật so sánh có tác dụng khắc họa cảnh vật thiên nhiên như thế
nào? (1,0 điểm)
d. Từ vẻ đẹp của cảnh sông nước Cà Mau, hãy viết một đoạn văn về sự cần
thiết phải giữ gìn môi trường sinh thái. (2,0 điểm)
II. LÀM VĂN (12,0 điểm)
Suy nghĩ của em về câu nói của đại văn hào Nga M.Gorki:
“ Nơi lạnh nhất không phải là Bắc cực mà là nơi không có tình thương”.
HẾT

2



SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
LONG AN
ĐỀ CHÍNH THỨC

KỲ THI HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH LỚP 9

Môn thi: NGỮ VĂN
Ngày thi: 12 - 04 - 2016
Thời gian: 150 phút (không kể thời gian phát đề)

(có 3 trang)

HƯỚNG DẪN CHẤM
A. YÊU CẦU CHUNG
1. Phần Đọc hiểu: yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi chính xác, đầy đủ, rõ ràng;
chấp nhận hình thức gạch đầu dòng; có thể diễn đạt cách khác nhưng phải đồng ý/
đồng nghĩa.
2. Phần Làm văn: yêu cầu học sinh phải vận dụng cả kiến thức và kĩ năng để
viết bài làm văn hoàn chỉnh. Hướng dẫn chấm chỉ nêu những ý cơ bản. Trên cơ sở
các ý đó, giám khảo có thể vận dụng linh hoạt, cân nhắc từng trường hợp cụ thể.
Lưu ý khuyến khích những bài làm sáng tạo, hiểu biết sâu sắc, có phong cách riêng
nhưng hợp lí.
3. Điểm chi tiết, điểm toàn bài tính đến điểm lẻ 0,25.
B. YÊU CẦU CỤ THỂ
I. ĐỌC HIỂU (8,0 điểm)
1. Đọc hai đoạn thơ và trả lời các câu hỏi:
a.
- Cảm hứng thơ được gợi lên từ sự việc nghe tiếng gà nhảy ổ. (0,5 điểm)

- Những câu thơ: “Tiếng gà… cục ta”. (0,5 điểm)
b.
- Từ “nghe” trong đoạn thơ được dùng theo nghĩa chuyển. (0,25 điểm)
- “nghe” trong các câu thơ diễn tả việc cảm nhận sự vật từ thính giác sang thị
giác (Nghe xao động nắng trưa) (0,25 điểm), sang xúc giác (Nghe bàn chân đỡ
mỏi) (0,25 điểm), sang hồi tưởng (Nghe gọi về tuổi thơ) (0,25 điểm).
c.
- Biện pháp tu từ nổi bật trong đoạn thơ thứ nhất là điệp từ (0,25 điểm)
“nghe” (0,25 điểm).
- Tác dụng: Làm nổi bật sự khơi gợi của tiếng gà trong tâm hồn tác giả. (0,5
điểm)
d.

3


Người cháu đã bộc lộ những tình cảm: tình yêu Tổ quốc (0,25 điểm), yêu
xóm làng (0,25 điểm), thương quí bà (0,25 điểm), trân trọng những những kỉ niệm
tuổi thơ (0,25 điểm).
2. Đọc đoạn văn và trả lời các câu hỏi:
a.
Hai phương thức biểu đạt chính là tự sự (0,25 điểm), miêu tả (0,25 điểm).
b.
Những từ ngữ địa phương Nam Bộ: Bọ Mắt, Cửa Lớn, Năm Căn, rừng đước,
đen trũi. (0,5 điểm).
Nêu đúng 2 từ ngữ (0,25 điểm), đúng 4 từ ngữ (0,5 điểm).
c.
Diễn tả giàu hình ảnh (0,25 điểm) và gợi cảm (0,25 điểm) sự rộng lớn, hùng
vĩ của thiên nhiên (0,5 điểm).
d.

- Hình thức: một đoạn văn, không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp, liên
kết câu (0,5 điểm).
Nếu mắc 2 lỗi đạt (0,25 điểm), mắc 3 lỗi (00 điểm).
- Nội dung: Ích lợi của môi trường sinh thái tốt đối với cuộc sống con người
(0,5 điểm), thực trạng môi trường sinh thái bị hủy hoại (0,5 điểm), mọi người cần
chung tay bảo vệ môi trường sinh thái (0,5 điểm).
II. LÀM VĂN (12,0 điểm)
I. Yêu cầu về kỹ năng trình bày: (2điểm)
Bố cục và hệ thống ý sáng rõ, biết vận dụng phối hợp nhiều thao tác nghị
luận, hành văn trôi chảy, lập luận chặt chẽ, dẫn chứng chọn lọc, thuyết phục.
Không mắc các lỗi diễn đạt, dùng từ, ngữ pháp, chính tả.
II. Yêu cầu về kiến thức: (10 điểm)
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo
những ý sau:
1. Mở bài: hợp lý, hay (1 điểm)
2. Thân bài:
a. Giải thích: (1 điểm)
 Bắc cực nằm ở phía Bắc của trái đất, quanh năm băng tuyết bao phủ, sự sống
rất khắc nghiệt, cái lạnh ở đấy là sự giá lạnh của thời tiết.
 Tình thương là sự yêu thương, chia ngọt, sẻ bùi, lòng nhân hậu, sự khoan
dung…
 Cái lạnh nơi không có tình thương là cái lạnh của lòng người, không có tình
người.

4


 Cách so sánh trên nhằm khẳng định tầm quan trọng và ý nghĩa của tình yêu
thương, tình người trong cuộc sống.
(Học sinh chỉ cần nêu 3 /4 ý trên là chấm trọn điểm)

b. Nêu ý kiến (Phần bàn luận) (5 điểm)
 Nhận định trên rất đúng đắn và sâu sắc.
 Tình gia đình, tình xóm làng, tình thầy trò, tình bạn, tình yêu đất nước…là
những tình cảm thiêng liêng quý báu không thể thiếu của mỗi đời người
(Dẫn chứng) (1điểm)
 Tình thương chính là sự đồng cảm, sẵn sàng sẻ chia với mọi nỗi khổ đau, bất
hạnh của con người (Dẫn chứng) (1 điểm)
 Biết khoan dung, tha thứ để cuộc sống nhẹ nhàng, mọi người gần gũi nhau
hơn (Dẫn chứng) (0,5 điểm)
 Sức mạnh của tình yêu thương rất kỳ diệu, nó có thể giúp chữa lành vết
thương lòng, là điểm tựa của những người con, người mẹ, người vợ… là bến
bờ quay về của những con người lầm đường lạc lối …(Dẫn chứng) (1 điểm)
 Được sống trong yêu thương, hạnh phúc con người sẽ sáng tạo, tài năng,
cống hiến nhiều hơn cho xã hội (Dẫn chứng) (0,5 điểm)
 Yêu thương là phải đấu tranh với cái xấu, bênh vực lẽ phải (Dẫn chứng)
(0,5 điểm)
 Sống yêu thương sẽ cảm thấy hạnh phúc hơn, tấm lòng yêu thương là mảnh
đất tốt để cây nhân cách con người mãi mãi xanh tươi. (0,5 điểm)
c. Mở rộng: (2 điểm)
 Con người có thể thiếu thốn về vật chất nhưng không thể sống thiếu tình
thương. (Dẫn chứng) (0,25 điểm)
 Cuộc sống hiện đại càng cần đến tình thương nhằm hun đúc thêm lý tưởng
xây dựng đất nước. (0,25 điểm)
 Những biểu hiện của tình yêu thương: góp quỹ vì người nghèo, xây dựng
nhà tình nghĩa, tấm lòng vàng, thắp sáng ước mơ, vượt lên chính mình
…(0,25 điểm)
 Sự thông cảm, thấu hiểu, giúp đỡ những người khó khăn hoạn nạn phải xuất
phát từ tấm lòng chân thật, từ trái tim yêu thương chứ không vì mục đích
khác. (0,25 điểm)
 Phê phán những người sống thiếu tình thương trở nên ích kỷ, vô tâm, lòng

đầy đố kỵ (Dẫn chứng) (0,5 điểm)
 Phê phán những người vô cảm mất hẳn tính người (Ví dụ : vấn đề nhiễm độc
thức ăn, bạo hành, bắt cóc, ngược đãi trẻ em, làm ngơ, trốn chạy trước tai
nạn giao thông, bạo lực gia đình, bạo lực học đường, bỏ rơi trẻ em, chiến
tranh…) (0,5 điểm)
3. Kết luận : hay, hợp lý (1điểm)

5


HẾT

6