NGHIÊN CỨU
TÌNH TRẠNG HẠ PHOSPHO MÁU
Ở NHỮNG BỆNH NHÂN THỞ MÁY

BS CK2: Bùi Tấn Dũng

1


NỘI DUNG
1.

Đặt vấn đề

2.

Mục tiêu nghiên cứu

3.

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

4.

Kết quả và bàn luận

5.

Kết luận

2

ĐẶT VẤN ĐỀ


Thở máy kéo dài có thể biến chứng:
 Chấn

thương phổi do áp lực

 Nhiễm
 Viêm
 Suy

phổi bệnh viện

thận cấp

 Nhiễm
 Rối

trùng huyết

trùng cơ hội, suy đa tạng, suy dinh dưỡng.

loạn điện giải
3


ĐẶT VẤN ĐỀ



Hạ phospho máu là rối loạn điện giải thường
gặp



Tầm quan trọng của hạ phospho máu:
 Yếu

cơ hô hấp.

 Rối

loạn chức năng thần kinh.

 Tổn

thương mô.

 Li

giải cơ vân.

 Giảm
 Hạ

chuyển oxy các mô.

phospho máu sẽ kéo dài thời gian thở máy.

4


Các chỉ số photpho máu


Hàm lượng photpho máu bình thường 2.5 – 4.5

mg/dL (0.81 – 1.45 mmol/L).


Hạ photpho máu nhẹ: 2 – 2.5 mg/dL (0.65 - 0.81

mmol/L).


Hạ photpho máu mức độ trung bình: 1 – 2 mg/dL

(0.32 – 0.65mmol/L).


Hạ photpho mức độ nặng: <1 mg/dL (<0.32 mmol/L).
5


ĐẶT VẤN ĐỀ


Các nghiên cứu đa số chỉ đề cập đến tình trạng hạ
phospho máu ở ICU




Ít đề cập đến hạ phospho máu trên bệnh nhân thở
máy



Xuất phát từ thực tế đó, chúng tôi tiến hành nghiên
cứu đề tài: “Nghiên cứu tình trạng hạ phospho máu
ở các bệnh nhân thở máy”.

6


MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
1. Xác định tỷ lệ hạ phospho máu ở các bệnh nhân thở máy
2. Xác định mức độ hạ phospho máu trong thời gian thở máy.
3. Khảo sát các yếu tố liên quan của hạ phospho :
- Tuổi, giới
- Thời gian thở máy
- Thuốc lợi tiểu, chế độ dinh dưỡng
- Tình trạng nhiễm trùng, lọc máu liên tục.

Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu tiến cứu mô tả và phân tích
7


ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Tiêu chuẩn chọn bệnh:


Các bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên nhập phòng hồi sức
có chỉ định thở máy, từ tháng 6-2013 đến tháng 4- 2014
tại BVTN.

Tiêu chuẩn loại trừ


Bệnh nhân ngộ độc thuốc phospho hữu cơ.



Bệnh nhân suy thận mạn.

Hạ phospho trước khi thở máy.
Phương pháp xử lý số liệu


Chương trình SPSS 16.0
8


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Đặc điểm chung nhóm nghiên cứu:
 Mẫu nghiên cứu gồm 112 BN tuổi thấp nhất 22 t, tuổi
cao nhất 98 tuổi.
Bảng 3.1 Đặc điểm nhóm nghiên cứu
Đặc điểm


Số BN

Tỷ lệ (%)

Nam

81

72,3

Nữ

31

27,7

Tuổi <60

19

17

60-70

17

15,2

71-80


25

22,3

>80

51

45,5

Tuổi trung bình 73,42 ± 16,36
Kết quả nghiên cứu này phù hợp với nghiên cứu của tác giả
Huỳnh Văn Ân NDGĐ

9


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
KẾT QUẢ CHÍNH

Biểu đồ 3.2. Phân bố tỷ lệ hạ phospho nhóm ĐTNC

Nhận xét:


Nhóm bệnh nhân hạ phospho máu có 73 BN (65,2%).




Nhóm bệnh nhân không hạ phospho có 39 BN (34,8%).
10


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

Biểu đồ 3.3. Phân bố mức độ hạ phospho theo nhóm
Nhận xét: Trong 112 bệnh nhân:
 Phospho máu bình thường 39 BN (34,8%)
 Hạ phospho máu mức độ trung bình 44 BN(39,3%).
 Hạ phospho máu mức độ nhẹ 25 BN (22,3%).
 Hạ phospho máu ở mức độ nặng 4 BN (3,6%).
11


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Bảng 3.6 Phân bố tình trạng phospho theo giới của ĐTNC
Phospho máu

Hạ

Không
N

Giới n%

N

Nam


Nữ

55

18

73

67,9%

58,1%

65,2%

26

13

39

32,1%

41,9%

34,8%

81

31


112(100%)

Nhận xét:


Tình trạng hạ phospho máu giữa nam và nữ không
có sự khác biệt p = 0,22.
12


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Bảng 3.8. Kết quả hạ phospho theo nhóm tuổi.
Tuổi
<60
60-70
71-80
>80
N

Kết quả n %
Hạ

Không hạ

11

8

(57,9)


(42,1)

13

4

(76,5)

(23,5)

15

10

(60,0)

(40,0)

34

17

(66,7)

(33,3)

73

39
p = 0,62


N
19
17
25
51
112
13


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Bảng 3.9 Liên quan giữa hạ phospho và số ngày thở máy ( p= 0,035 )
Phospho
Hạ

Thời điểm hạ phospho máu
Ngày 1-3

Ngày 4-6

Ngày 7- 9

14(19,2%)

43(58,9%)

16(21,9%)

N
73(100%)


14


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Thời gian thở máy trung bình


Nhóm có hạ phospho là 6,08 ± 1,93 ngày



Nhóm không hạ phospho 5,15 ± 2,66 ngày



Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê p= 0,035, khoảng tin cậy 95% là -1,79 –
(- 0,53).



Như vậy thời gian thở máy kéo dài có liên quan đến tình trạng và mức
độ hạ phospho máu.



Kết quả phù hợp nghiên cứu Kilic O, Demirkol D, 2012 (Khoa Nhiễm Đại
học Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ).60,2% hạ phospho trong thời gian thở máy ( p
= 0,02).


15


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Bảng 3.10 Liên quan giữa hạ phospho với thuốc lợi tiểu

Lợi tiểu(LT)
n(%)

Phospho

Hạ P

Có LT

Không LT

44 (77,2)

29 (52,7)

OR

95%CI

3,03 1,3 - 6,8
Không hạ P

13 (22,8)


26 (47,3)

N

57 (50,9)

55 (49,1)

p

0,006

16


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN


Kết quả của chúng tôi tương đương với kết quả
Demirkol D, Ucsel R, Citak A Đại học Istanbul (Thổ
Nhĩ Kỳ 2012)



Đây là một nghiên cứu hồi cứu về hạ phospho máu
có liên quan đến sử dụng thuốc lợi tiểu ở các bệnh
nhân nặng nhập viện ở ICU (p = 0,004).




60,2% hạ phospho trong thời gian thở máy ( p =
0,02).
17


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Bảng 3.5 Tình trạng Phospho máu ở Bnhân nhiễm trùng
Phospho máu

Số BN

Hạ Phospho

50 (73,5%)

Không hạ phospho

18(26,5%)

N

p

0,02

68 Bệnh nhân NT

18



KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN


Nghiên cứu của Menezes FS và cộng sự kết luận:
 Giảm

phospho máu liên quan đến NT

 Theo

tác giả

- Hội chứng đáp ứng viêm,
- Nhiễm trùng, nhiễm trùng huyết
- Chấn thương
Các kích thích tố và interleukin chất trung gian tiết
ra, góp phần hướng tới giảm phospho máu.
19


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN


Hoffmann M, Zemlin AE, Meyer WP, Erasmus RT
(Nam Phi) 2009, cũng thấy mối quan hệ thuận
chiều giữa nhiễm trùng và hạ phospho máu
nghĩa là trong nhóm bệnh nhân có tình trạng
nhiễm trùng thì tình trạng hạ phospho máu có tỷ
lệ cao.




Nhiễm trùng như là một yếu tố góp phần trong
hạ Phospho máu.
20


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN


Năm 2012 tác giả Demirkol D và cộng sự Đại
học Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, trong 60,2% (n = 71)
BN hạ phospho máu khi nhập viện vào ngày thứ
ba hoặc thứ bảy sau khi nhập ICU, nhiễm trùng
huyết có mặt trong 22,9% (n = 27) của bệnh
nhân được nghiên cứu và có liên quan với giảm
phospho máu (p = 0,02).



Các tác giả kết luận: tình trạng nhiễm trùng là
một yếu tố gây hạ phospho máu.
21


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Bảng 3.11 Liên quan giữa hạ phospho và chế độ dinh dưỡng
Dinh dưỡng
n(%)


Phospho máu

Có hạ

TM

TM + TH

34 (81,0)

39 (55,7)

Không hạ

8 (19,0)

31 (44,3)

N

42 (37,5)

70 (62,5)

OR

95%CI

p


3,27

1,3 – 7,3

0,005

22


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Nghiên cứu phù hợp với nghiên cứu của tác
giả Demirkol D Citak đại học Istabul Thổ Nhĩ
Kỳ
Có

liên quan giữa hạ phospho máu với nuôi
ăn bằng đường miệng
Bệnh

nhân dễ hạ phospho nếu không cho ăn
sớm bằng đường miệng, nghiên cứu có ý
nghĩa thống kê p = 0,005.
Tác

giả kết luận có nguy cơ hạ phospho máu
ở người nuôi dưỡng tĩnh mạch kéo dài.
23


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

Bảng 3.14. Liên quan giữa hạ phospho với lọc máu liên tục (p = 0,7)

Lọc máu
n (%)

Phospho

Tổng cộng

Có lọc

Không lọc

Hạ P

6 (60,0)

67 (65,7)

73 (65,2)

Không hạ

4 (40,0)

35 (34,3)

39 (34,8)

N


10 (8,9)

102 (91,1)

112 (100%)

p = 0,4


KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN


Trong quá trình lọc máu liên tục phospho bị giữ lại
ở bầu lọc và màng lọc và thải ra ngoài bởi dịch lọc



nghiên cứu của chúng tôi cho thấy lọc máu liên
tục có hạ phospho (p = 0,4)



Kết quả này không tương đương nghiên cứu: Hạ
phospho máu do siêu lọc máu của 321 bệnh nhân
lọc máu liên tục, 2011 của các tác giả: Demirjian S,
Teo BW, Guzman JA




Lọc máu liên tục gây ra hạ phospho máu, đặc biệt
là với điều trị lọc máu liên tục kéo dài p = 0,02
25