KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH
MAKING EFFECTIVE
PRESENTATIONS
GV: Nguyễn Thị Đức Nguyên

Khoa Quản lý Công nghiệp – ĐHBK Tp.HCM

1

Nỗi sợ lớn nhất của bạn là gì?

2

Nỗi sợ lớn nhất của bạn là gì?
David Wallechinsky, Irving Wallace, and Amy Wallace, The Book of Lists. William Morrow & Co., Inc., 1977.

1
2
3
4
5

NÓI TRƯỚC ĐÁM ĐÔNG 41% BỆNH TẬT
ĐỘ CAO

32% CHẾT

CÔN TRÙNG & SÂU BỌ

24% ĐI MÁY BAY

KHÓ KHĂN TÀI CHÍNH

23% CÔ ĐƠN

NƯỚC SÂU

22% CHÓ

6
7
8
9
10

20%
19%
18%
17%
4
16%


Nào ta cùng ngủ!

Video

5

6


Nội dung
1

Giới thiệu

2

Chuẩn bị thuyết trình

3

Thuyết trình

4

Xử lý câu hỏi

5
3

Kinh nghiệm

KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH

GIỚI THIỆU

7

8



Thuyết trình (presentation)

Ý nghĩa của thuyết trình

Trình bày, trình diễn, thuyết trình, diễn thuyết

Vấn đề
PROBLEM

Thuyết trình

Hiểu
UNDERSTAND

9

10

Mục tiêu

Mục tiêu

• Về kiến thức
– Các bước thực hiện, cấu trúc bài thuyết trình
– Những điểm lưu ý khi thuyết trình

Có thể ghi nhớ chưa?
Tại sao?


• Về kỹ năng
– Có cơ hội thực hành thuyết trình
3 quy luật ( 3 rules)

• Xây dựng một bài thuyết trình đúng cấu trúc
• Sử dụng ngôn ngữ và một số yếu tố phi ngôn ngữ

• Ngắn

– Khai thác để nhận phản hồi

gọn và đơn giản

• Đừng lo ngại

• Có cách ứng xử phù hợp khi trả lời câu hỏi
11

• Thực hành -> hoàn hảo

12


Mô hình hỗn hợp –P
Pr

rat
epa

ion


Lập kế hoạch

KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH

( Plan)
Presenting Skills

Chuẩn bị
(Prepare)

CHUẨN BỊ THUYẾT TRÌNH

Thực hành
(Practice)
•

People Skills

Thuyết trình

Probing Skills

(Present)
14

Giai đoạn chuẩn bị
2. Phân tích khán
giả và môi trường
của họ


1. Xác định mục tiêu

Lập kế hoạch
Xác định mục tiêu
(It’s not about me, it’s about them)
– Lý do của buổi thuyết trình là gì?
– Địa điểm thuyết trình?

4. Tổ chức nội dung
với sự hỗ trợ của
các phương tiện trực
quan

5. Tiên đoán
sự phản đối

3. Xem xét các
nhu cầu và lợi ích

– Thời gian thuyết trình?
– Người nghe là ai?

6. Tập dượt và
xem xét
16


Lập kế hoạch


Lập kế hoạch

Xác định mục tiêu
– Người nghe là ai?
• Làm sao để tạo được sự chú ý?
* Thay đổi cách kích thích
* Thay đổi hoạt động
* Khán giả tham gia
* Nhiệt tình

18

Xác định mục tiêu

Xác định mục tiêu
• Sức mạnh thông điệp

• Sức mạnh thông điệp
Hành vi
55%

Giọng nói
38%

Ngôn từ
7%

19

A picture is worth 1000 words

Trăm nghe không bằng một thấy20


Lập kế hoạch

Lập kế hoạch
• Các loại thiết bị hỗ trợ

• Xác định mục tiêu

– Bản in để phát

– Chúng ta muốn CHUYỂN ĐẾN KHÁN GIẢ
điều gì?
•
•
•
•
•

Cụ thể
Cô đọng
Chính xác
Hấp dẫn
Đừng tham lam

SALE

– Giấy khổ lớn (Flipcharts)
– Máy chiếu (projector, overhead)

– Băng hình Video tương tác

THÔNG ĐIỆP CHÍNH LÀ GÌ?

– Bút chỉ/cây chỉ bảng
– Sách hình ảnh
– Tranh áp phích và bảng
– Bài trình bày bằng Powerpoint
21

22
21

Lập kế hoạch

Lập kế hoạch

• Chọn lựa các loại thiết bị hỗ trợ

• Tại sao phải sử dụng các phương tiện
này?

– Cân nhắc quy mô cử toạ
– Kiểm tra trước khi bắt đầu: chuẩn bị và
kiểm tra các thiết bị

– Khả năng minh hoạ rõ ràng hơn

– Sử dụng các thiết bị hỗ trợ


– Bài thuyết trình hấp dẫn và thuyết phục
hơn

– Giúp người nghe nhớ ý chính tốt hơn

23

24


Lập kế hoạch

Giai đoạn chuẩn bị

=> Cần xác định rõ

• Chuẩn bị nội dung

- Tại sao phải thuyết trình?

– Mục tiêu
– Điểm chính yếu
– Tài liệu hỗ trợ
– Chuyển ý
– Tóm ý, kết thúc
– Bắt đầu

- Hiểu biết của khán giả
- Mong muốn đạt được điều gì?


25

26
25

Giai đoạn chuẩn bị
• Chuẩn bị nội dung
– Phác thảo bài thuyết trình
• Thu thậ
thập tà
tài liệ
liệu
• Sắp xế
xếp cá
các ý chí
chính, sử
sử dụng cá
các từ
từ nối, …

Giai đoạn chuẩn bị
Thông tin

YÙ töôûng
YÙ töôûng

YÙ töôûng

• Sắp xế
xếp cá

các ý phụ
phụ

Phải biết

Nên biết

Biết thì tốt

• Phầ
thúc
Phần mở
mở đầ
đầu và
và phầ
phần kế
kết thú
• Cấu trú
trúc AIDA
27

28


Giai on chun b

Giai on chun b

Chun b cu trỳc
Chun b cu trỳc


Gii thiu
Ngi trỡnh by
Ch ờ
To s quan tõm v chỳ ý
Gii thiu nhng ý chớnh

Kt lun
Trỡnh by li cỏc ý chớnh
a ra kt lun
To n tng
Cm n

oGi s chỳ ý
oGiỳp hiu bit
oTo thụng ip lu nh

Bt u

Chuyn ý

Gia
Kt thỳc

Khi no chuyn?
Nhm: Tng tớnh rừ rng
Nhn mnh ý chớnh
To hng thu
30


Thit K Slides

Giai on chun b

Nn slide

Chun b v hỡnh thc v tõm lý

S dng mu sc

Gii ta s hi hp/lo lng

S dng hỡnh nh

Laứm theỏ naứo
baõy giụứ!?!

Dỏng v bờn ngoi

Kớch thc phụng ch

Ci thin ging núi (õm iu)

Kiu phụng ch

Xõy dng hỡnh nh c th tớch cc:

Animation

trỏnh nhng thúi quen xu,


31

32


Giảm bớt căng thẳng
Siết chặt rồi thả
lỏng để làm giảm
sự căng cứng của
bàn tay

Hai bàn tay đan vào
nhau áp vào gáy

Cảm thấy cổ và
lưng căng ra

Giảm bớt căng thẳng
Cúi đầu xuống
chạm vào đầu gối
Nâng đầu gối
chân phải lên
chạm vào trán

Ngả đầu vào lòng
bàn tay

Quay đầu sang
vai trái

Xoay nửa thân
trên sang bên
phải

Dùng tay
ghì lấy ống
chân

Chân trái
để nằm yên
trên sàn

Co khuỷu tay về
phía sau gáy
33

Giải tỏa căng thẳng
Kéo căng các
cơ trán
Mím chặt môi
lại

Bàn tay trái
giữ chặt
bên phải
thành ghế
Hướng mũi
chân về
phía trước
34


Tự tin vào bản thân
Hít vào bằng
mũi
Cảm giác như
ngực vẫn nằm
yên khi hít vào

Hai mắt mở to

Hai hàm mở
rộng hết mức

Cảm thấy cơ
hoành nâng lên
khi hít vào 35

36


Giai đoạn chuẩn bị

Tự tin vào bản thân
Cử tọa tỏ ra thích thú và
rất tập trung

• Luyện tập

Do nắm rõ nội
dung thuyết

trình nên diễn
giải không cần
phụ thuộc
nhiều đến các
mẫu gợi ý

– Thực hành cá nhân: ghi âm & nghe lại, thuyết
trình thử, …
– Tập thuyết trình rõ ràng, tự nhiên: giảm dần
việc dùng bản thảo/ghi chú, …
– Thu nhận ý kiến phản hồi => điều chỉnh

Tác phong
nghiêm chỉnh
của diễn giả
tạo sự tự tin
và ấn tượng
đối với cử tọa

Diễn tập

Cử tọa vỗ tay
hoan nghênh
37

38

Giảm dần việc dùng bản
gợi ý trong khi luyện tập
và ghi nhớ các dữ liệu


Giai đoạn chuẩn bị
=>?

Nhờ đồng
nghiệp quan sát
để phát hiện ra
những cử chỉ,
động tác có thể
khiến cự tọa mất
tập trung

Chú ý ngôn ngữ
hình thể của cử
tọa, xem họ
đang lắng nghe
hay không

“ Practice, pratice,
pratice, pratice!
pratice!
It’
It’s usually takes me more than three weeks to prepare
a good speech”
speech” – Mark Twain

– Giữ bài thuyết trình ngắn gọn, đơn giản
– Cấu trúc logic rõ ràng
– Sử dụng hỗ trợ nghe nhìn chỉ nhằm mục đích
tăng thêm giá trị

Thể hiện những
động tác bằng
tay để nhấn
mạnh thông điệp
đang trình bày
39

40


Một số hình thức thuyết trình

ăn
g
ct

showing…)

ph
ụ

THUYẾT TRÌNH

• Nói & trình chiếu (Speaking and

ết

KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH

• Nói, trình chiếu & cử chỉ động tác

(Speaking, showing and doing…)

độ

th

uy

• Nói & viết (Speaking and
Mứ
c

writing…)
• Chỉ nói (Speaking only…)
41

42

Một số phương pháp trình bày

Dàn bài

• Có nhiều cách để trình bày thông tin:

‰Giới Thiệu

– Theo trình tự liên tiếp
– Theo trình tự thời gian

‰Phần Chính


– Theo tính chất của tầm quan trọng
– Phương pháp Hỏi và Đáp

‰Kết Luận

– So sánh & đối chiếu
– Quy trình giải quyết vấn đề
43

44


Giới thiệu bài thuyết trình

Một vài cách mở đầu

• Khởi đầu tự tin
– Các ấn tượng đầu tiên:
• bắt đầu đúng giờ, mỉm cười, …

‰

Mở đầu theo cách truyền thống

‰

Sử dụng một câu chuyện tình cờ hoặc một câu
chuyện thích hợp, hoặc bức tranh hoạt họa


‰

Một câu hỏi có giá trị tạo hứng khởi

– Tự giới thiệu
– Thiết lập mối quan hệ:
• bằng mắt với người nghe

– Phá băng

45

Thuyết trình phần chính

46

Dáng vẻ bên ngoài

• Thuyết trình
– Tốc độ thuyết trình
– Sử dụng thông điệp phi ngôn ngữ: cử chỉ,
ánh mắt, thái độ, …
– Thái độ tự tin

47

48


Dáng vẻ bên ngoài


Tư thế

Đầu tóc gọn gàng

Đầu tóc bù xù

Cà-vạt thắt
ngay ngắn

Cà-vạt thắt
lỏng lẻo

Vai xuôi và bằng

Đầu ngẩng cao
và thẳng

Lưng thẳng
Bụng hơi co lại

Áo vét được ủi
phẳng và cài
khuy nghiêm
chỉnh

Ống tay áo xắn
bên thấp bên cao

Bàn tay để thoải

mái, các ngón
tay thả lỏng

Đường li của
quần được ủi
phẳng

Quần rộng lùng
thùng, luộm
thuộm

Khớp gối lỏng,
không cứng

Giầy đen sạch
bóng và phù hợp
với áo quần

Kiểu giày không
phù hợp với áo
quần 49

Bàn chân dang
ra, cách đều
nhau

Áo sơ-mi bị nhăn

Tư thế
Không giao tiếp

bằng mắt với cử
tọa vì luôn nhìn
vào bản gợi ý

Chân đứng
thẳng
50

Khi có không khí đi
qua, các dây âm
thanh run lên và phát
ra âm thanh

Đứng quay lưng
với cử tọa sẽ làm
giảm hiệu quả của
bài trình bày

Bảng bị che khuất,
hạn chế tầm nhìn
của cử tọa
Chân bắt chéo,
thể hiện tư thế
không ổn định

Mông co lên

Giọng nói

Phát biểu trong

khi mặt cuối
xuống sẽ giảm
âm lượng giọng
nói

Dáng buông
thỏng tạo phong
cách không
chuyên nghiệp

Cánh tay buông
thõng dọc hai
bên thân

51

Xương sườn

Nhờ chuyển động
của xương sườn,
nên phổi nâng lên và
hạ xuống

Cơ hoành nằm giữa
ngực và bụng 52


Giọng nói

Ngôn ngữ cơ thể

Hơi ngã đầu ra
phía sau

Cơ mặt thư giãn

Hít vào bằng mũi

Thở ra bằng miệng

Đặt tay lên vị trí
cơ hoành

Lồng ngực
hạ xuống
Cảm giác
lồng ngực
nâng lên và
hạ xuống khi
hít vào và
thở ra

Dang hai chân
rộng bằng vai

53

54
Nguồn: United Behavioral Health

Nụ cười


Giao tiếp bằng mắt

55

56


Trình bày một cách tự tin

Xét đoán tâm trạng cử tọa

Khi phát biểu,
không nên giơ cao
bài trình bày

Giao tiếp bằng ánh
mắt tạo được mối
đồng cảm với
người nghe

Ngôn ngữ cơ
thể thoải mái
thể hiện sự
tự tin

Áo vét không cài
khuy thể hiện sự
phóng khoáng,
sôi nổi


Mặt hơi
nhíu lại thể
hiện sự tập
trung

Thân trên
dướn về
phía trước

Nhìn bao quát cử tọa

Ngón tay đan
vào nhau, thể
hiện đang tư duy

Tay giơ lên để
nhấn mạnh điểm
quan trọng

Hướng người về
phía trước biểu lộ
sự đồng tình

57

Xét đoán tâm trạng cử tọa
Thái độ
bình thản
Hai tay khoanh

trước ngực tạo
cảm giác ngăn
cách, phòng thủ

Chân bắt chéo
thể hiện thái độ
tiêu cực

Tư thế tì
cằm lên
nắm tay
thể hiện
người
nghe đang
rất hứng
thú

Tư thế của
đôi chân thể
hiện sự chú
ý

58

Kết luận

Vẻ mặt trung
dung, thể hiện
người này
chưa định

hình ý kiến
Tay chống
cằm thể hiện
sự tập trung
Hai chân bắt
chéo thể hiện
sự trầm ngâm

59

• Kết thúc
– Nhắc lại và tóm lược
– Kết thúc mạnh mẽ, ấn tượng
– Đưa ra câu hỏi?
• Có thêm thông tin
• Làm rõ mọi nghi ngờ
• Tạo hứng thú, tìm quan điểm mới…

Tay mở ra
thể hiện sự
nhiệt tình

60


Thuyết trình
=> ?
- Hãy

KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH


giữ bình tĩnh

XỬ LÝ CÂU HỎI

-Thuyết trình cho khán giả, không phải cho
bài thuyết trình
-Làm sáng tỏ nội dung như “biển chỉ đường”

61

Xử lý câu hỏi
Phần hỏi đáp (Q&A)
• Quy định rõ Q&A thực hiện ở:

• phần cuối của bài thuyết trình
• trong quá trình trình bày
• Hướng về người hỏi/nhìn toàn thể?

• Hướng về người hỏi để nghe
• Nhìn toàn thể: lặp lại câu hỏi, trả lời …
• Kiểm tra sự hài lòng

• Của người hỏi

62

Xử lý câu hỏi
• Các câu hỏi thường gặp
– Câu hỏi tóm tắt

– Câu hỏi trực tiếp
– Câu hỏi gặng bắt bí
– Câu hỏi thiếu thiện chí
– Câu hỏi khoe khoang chứng tỏ khả năng gây
ảnh hưởng

• Của toàn thể
64


Xử lý câu hỏi

Xử lý câu hỏi
•

Kỹ thuật xử lý câu hỏi

Câu hỏi không “thật”
–
–
–

• Câu hỏi phức tạp, khó

• Cố gắng xác định ý chính, trả lời ngắn gọn

Kiề
Kiềm chế
chế cảm xú
xúc

Chuyể
Chuyển câu hỏ
hỏi có
có tính chấ
chất khiêu khí
khích trở
trở lại vớ
với ngườ
người đặ
đặt câu hỏ
hỏi
Cách tiế
tiếp cậ
cận hà
hài hướ
hước

Xử lý câu hỏ
hỏi không “thậ
thật”:

• Ngoài tầm hiểu biết/chuẩn bị: cần thời gian suy nghĩ, tìm hiểu
• Có quá nhiều câu hỏi

- Thá
Thái độ
độ khi trả
trả lời?

• Tóm ý chính của nhiều câu hỏi để trả lời


- Vấn đề
đề có thuộ
thuộc nộ
nội dung thuyế
thuyết trì
trình?

• Giải thích lý do thời gian, hẹn trả lời sau…

- Câu trả
trả lời từ
từ ý kiế
kiến cá
cá nhân hay thông tin?

• Câu hỏi gây rối
- Ý đồ
đồ “cướ
cướp diễ
diễn đà
đàn”?

• Giữ bình tĩnh, hài hước, kể chuyện vui

66

Xử lý câu hỏi
• Hoạch định cho các câu hỏi


KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH

– Tiên liệu các câu hỏi có thể nảy sinh

KINH NGHIỆM

– Lắng nghe cẩn thận
– Lập lại câu hỏi
– Trả lời câu hỏi

• Thái độ tiếp nhận câu hỏi: khuyến
khích, cám ơn, trả lời câu hỏi với tất cả
mọi người…
67

68


Lưu ý khi thuyết trình

Lưu ý khi thuyết trình

• Kiểm soát những thính giả khó khăn

– Không làm mất thời gian của người nghe
– Hiểu người nghe là ai và tại sao họ tới đây
– Cấu trúc tốt bài thuyết trình
– Thực hiện bài thuyết trình lôi cuốn và hấp
dẫn
– Nhấn mạnh những điểm quan trọng trong

thông điệp của bạn
– Tạo lập được mối quan hệ thân thiện với
người nghe

– Biết rõ về những điều bạn sẽ nói
– Luôn giữ thái độ tích cực
– Khởi động thính giả

• Ăn mặc chỉnh đốn vì thính giả

70

Lưu ý khi thuyết trình
• Bố trí bục trình bày

KỸ NĂNG THUYẾT TRÌNH

– Sắp xếp bàn và ghế
– Bỏ đi những chướng ngại vật
– Sắp xếp trang thiết bị để sử dụng được tốt nhất

TRẮC NGHIỆM

– Kiểm tra toàn bộ trang thiết bị
– Tài liệu sẵn sàng để phát ra.

71

72



Đánh giá kỹ năng trình bày

Đánh giá kỹ năng trình bày

73

Đánh giá kỹ năng trình bày

74

Đánh giá kỹ năng trình bày

75

76


Đánh giá kỹ năng trình bày

Tài liệu tham khảo chính
• Ronald Adler & Jeanne Elmohorst, Communicating
at Work (8th Ed). McGraw-Hill, 2005.
• Tim Hindle, Kỹ năng thuyết trình. NXB Tổng hợp
Tp.HCM, 2008.
• Howard Senter, Hội họp và thuyết trình: Làm thế nào
để đạt kết quả mong muốn? NXB Trẻ, 2007.
• Nguyễn Hữu Thân, Truyền thông giao tiếp trong kinh
doanh. NXB Thống Kê, 2006.
• Đoàn Thị Hồng Vân & Kim Ngọc Đạt, Giao tiếp trong

kinh doanh và cuộc sống. NXB Thống Kê, 2006.
77

Yêu cầu của giáo viên

78

Yêu cầu của giáo viên

• Sinh viên chuẩn bị các chủ đề thảo luận ở
nhà.
• Tại lớp, các nhóm trình bày ngẫu nhiên 1
trong các chủ đề trên.
• Bài tập này sẽ được đánh giá 5% trong
tổng số 40% đánh giá kết quả trên lớp.
Nhóm thuyết trình sẽ được tính điểm
thưởng.
79

• Bài tập này nộp cho giáo viên trong vòng
24h sau buổi học : soft copy+ hardcopy
• Tiêu đề bài nộp theo quy định sau:
– “BTN-KNTT- LỚP- NHÓM- CÔ NGUYÊN”
• Ví dụ: “BTN-KNTT- QL0801- 03- CÔ NGUYÊN”
– Tên file sai: không điểm
– Nộp trễ sau 24 h kể từ sau buổi học: không điểm
– Tài liệu tham khảo không trích dẫn, liệt kê: 2 điểm

80



Chủ đề thảo luận

Chủ đề thảo luận

1. Theo bạn, nguyên nhân nào dẫn đến kết
quả học tập của sinh viên năm thứ nhất
chưa đạt hiệu quả cao?
Hãy đề xuất hướng cải thiện tình trạng
cho những năm tới.
2. Để sẵn sàng hoà nhập vào môi trường
học tập ở bậc đại học, sinh viên năm thứ
nhất cần chuẩn bị những gì?

3. Những điểm mạnh và điểm yếu của sinh
viên nam và nữ năm thứ 2 trong giao tiếp
hiện nay
4. Nhiều người cho rằng một người giỏi là
một người chỉ cần biết chuyên sâu về một
lĩnh vực chuyên môn nào đó, bạn nghĩ
sao về vấn đề này?

81

Thảo luận
• Để thực hiện những bài thuyết trình
bày cần chuẩn bị những gì?
• Anh/Chị có cần sử dụng các công cụ
hỗ trợ/ phần mềm/ hay thiết bị gì trong
quá trình thuyết trình?

• Để làm một bài trình bày hấp dẫn có
khó không?
• Đâu là những khó khăn thường gặp?
83

Sinh viên chuẩn bị và trình bày trong từ 3-5
phút cho mỗi chủ đề.
82