Tổng quan chăm sóc sức khỏe cho
người già dựa vào cộng đồng

Trần Bích Thủy, Giám đốc quốc gia,
Tổ chức HelpAge International tại Viet Nam
E-mail:


Hai định nghĩa chính:
• Chăm sóc sức khỏe dài hạn là hoạt động do người khác tiến
hành để đảm bảo rằng những người đang chịu rủi ro hoặc
có nguy cơ giảm dần khả năng bên trong cơ thể có thể duy
trì mức độ hoạt động chức năng phù hợp với các quyền cơ
bản, quyền tự do cơ bản và nhân phẩm của họ (Tổ chức Y tế
Thế giới, 2015).
• Chăm sóc sức khỏe dựa vào cộng đồng đề cập tới tất cả các
hình thức chăm sóc mà không đòi hỏi người già phải sống
cố định trong một môi trường tổ chức nào (bệnh viện, chăm
sóc tại khu dân cư). Chăm sóc sức khỏe dựa vào cộng đồng
bao gồm việc chăm sóc chính thức và không chính thức của
gia đình, bạn bè/hàng xóm, domestic workers, các nhóm
cộng đồng, các tổ chức phi chính phủ, khu vực tư nhân và
khu vực công (Tổ chức Y tế Thế giới, 2015).


Làm thế nào để rút ngắn khoảng
cách chăm sóc đang gia tăng?


Các yếu tố chăm sóc chính
Để phòng ngừa và

quản lý tình trạng
sức khỏe yếu và
phục hồi chức năng

Hoạt động hàng
ngày

Môi trường thân
thiện với người
già

Đảm bảo thu nhập

Phòng tránh lâu dài

Sự tham gia,
sức khỏe về
tình cảm và
tinh thần


Các loại hình dịch vụ
• Điều dưỡng
• Điều trị bằng lao
động
• Phục hồi
• Tiêm chủng
• Khám lại
• Giáo dục tự chăm
sóc

• Dinh dưỡng
• Chăm sóc để giảm
đau cho bệnh
nhân
• Tư vấn
• Giúp đỡ
• Đi kèm (mua sắm,
khám bệnh, thờ
cúng)
• Các hoạt động
nhóm….

• Giúp đỡ riêng
• Giúp đỡ tại nhà
(việc nhà)
• Điều chỉnh nơi ở
• Dịch vụ ăn uống
• Dịch vụ mua sắm
• Thanh toán hóa
đơn
• Hỗ trợ bằng
truyền thông
• Hỗ trợ thuốc


Phương thức/địa điểm


Xu hướng chăm sóc sức khỏe
lâu dài trên thế giới

Nhìn chung, xu hướng đang dịch chuyển:
•Từ thể chế hóa sang già hóa tại chỗ. Trong 10 năm qua, số người
già ở các nước trong Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế
(OECD) được nhận sự chăm sóc từ gia đình và cộng đồng nhìn
chung đã tăng lên.  
•Từ hệ thống y tế và xã hội riêng rẽ thành hệ thống hòa nhập
(hay chăm sóc phối hợp)
•Quản lý ca bệnh: một mục tiêu, một đánh giá, một kế hoạch
chăm sóc
•Kế hoạch chăm sóc phối hợp và chăm sóc riêng toàn diện bao
gồm các nhu cầu chung
•Đươc các điều phối viên chăm sóc và các nhà quản lý chăm sóc
theo dõi, được các nhóm đa chuyên ngành hỗ trợ
•Tiếp tục chăm sóc từ các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc y tế
ban đầu, chăm sóc thứ hai và chăm sóc thứ ba
•Từ những người già bị phụ thuộc tới những người già được chăm
sóc và hỗ trợ


Tại sao lại có chăm sóc sức
khỏe dựa vào cộng đồng?
•
•
•
•
•
•

Hỗ trợ già hóa tại chỗ là sự ưa thích của hầu hết người
già

Hỗ trợ khả năng hoạt động bằng cách làm cho người
nhận chăm sóc tham gia tích cực vào cuộc sống của họ
và quá trình chăm sóc họ tới mức tối đa
Chi phí hiệu quả hơn cho cả Nhà nước và cá nhân/hộ
gia đình
Nâng cao khả năng tiếp cận bằng cách cung cấp các
dịch vụ tới nơi mọi người sống
Hỗ trợ cho người chăm sóc không chính thức có thể cải
thiện khả năng tham gia lao động của họ, chất lượng
cuộc sống và chất lượng chăm sóc mà họ cung cấp
Sử dụng tối đa nguồn nhân lực địa phương cung cấp
việc làm, thu hút tình nguyện viên và những người
tương tự như vậy tham gia


Các yếu tố để công tác chăm sóc
sức khỏe dựa vào cộng đồng được
thành công
• Hòa nhập vào hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn diện
với sự quản lý của chính phủ quốc gia
• Điểm duy nhất của việc tiếp nhận và chăm sóc hòa
nhập cho phép dễ dàng sử dụng các dịch vụ cần thiết
và dễ tiếp cận người già đang cần giúp đỡ và hỗ trợ
chăm sóc không chính thức
• Nguồn nhân lực phát triển lực lượng lao động chăm
sóc sức khỏe
• Chất lượng quản lý của các nhà cung cấp dịch vụ y tế
• Nguồn tài chính – ngân quỹ công từ thuế hoặc bảo
hiểm xã hội bắt buộc cần phải có trong nguồn tài
chính

• Tạo ra môi trường – hỗ trợ người nhận chăm sóc và
người chăm sóc đạt được khả năng thực hành tốt nhất
(tự đi lại trong nhà, tự di chuyển bằng các phương
tiện giao thông, tham gia xã hội, xây dựng môi
trường, việc làm và giáo dục)


Vai trò của chính phủ
• Sự cộng tác mà khu vực công và tư nhân, phi lợi
nhuận và xã hội dân sự yêu cầu
• Chính phủ: lãnh đạo, ủy quyền và tạo điều kiện
thuận lợi
– Thiết kế chiến lược và phát triển chính sách
– Tạo điều kiện thuận lợi và thúc đẩy sự phối hợp
– Cam kết tài chính và chiến lược
– Phát triển nguồn nhân lực
– Thúc đẩy chất lượng: tiêu chuẩn tối thiểu và đường lối
chỉ đạo, lễ tân, theo dõi kết quả
– Bảo đảm việc bảo vệ
– Tạo điều kiện dễ dàng cho các nhà cung cấp dịch vụ
tham gia
– Tập trung cho môi trường hỗ trợ


Nhật Bản


Hệ thống chăm sóc cộng đồng
hòa nhập của Nhật Bản
• Gói lợi ích:

1) Chăm sóc sức khỏe
2) Chăm sóc dài hạn
3) Chăm sóc dài hạn phòng ngừa
4) Nhà ở
5) Hỗ trợ kiếm sống bằng cách hòa nhập vào cộng đồng
• Ngân quỹ: LTCI + nguồn thuế tiêu thụ để thiết lập quỹ ở
mỗi quận nhằm thúc đẩy sự phát triển cơ sở hạ tầng và
đảm bảo nguồn nhân lực
• Hệ thống LTC tiên tiến được kiểm soát chặt chẽ và mức
độ hòa nhập/phối hợp tốt
• Sử dụng ngân quỹ công để nâng cao khả năng cung
cấp của khu vực tư nhân
• Đây là một hệ thống LTC rất hiệu quả mặc dù không
khả thi cho tất cả các LMIC


Mô hình tổ chức dựa vào cộng đồng:
ROK-ASEAN LMIC
1. Người hưởng lợi mục tiêu
• Người già trên 60 tuổi và dưới ngưỡng nghèo
• Người già gặp khó khăn về hoạt động chức năng cơ bản
và hoạt động chức năng sinh sản, và các bệnh không lây
nhiễm
• Người già thiếu sự hỗ trợ chăm sóc
2. Lợi ích
1) Dịch vụ chăm sóc tại nhà dựa vào tình nguyện viên,
– Dịch vụ trả tiền chăm sóc tại nhà,
– Dịch vụ hỗ trợ sống,
– Dịch vụ y tế,
– Quản lý trường hợp

• Cơ quan chịu trách nhiệm cho việc cung cấp dịch vụ:
• Tổ chức phi chính phủ cộng tác với OPA
13


Ý tưởng “Hệ thống phân phát” của
dịch vụ dựa vào cộng đồng


Mô hình tổ chức dựa vào
cộng đồng
Ưu điểm
• Phủ rộng tới các khu vực (ví dụ như nông thôn nơi hệ
thống y tế còn yếu kém)
• Huy động nguồn nhân lực
• Được đặt trong cơ chế CBO bền vững
• Hỗ trợ từ đầu quá trình tiếp tục chăm sóc-bảo vệ, tự
chăm sóc, hành vi sức khỏe
• Tổng thể - đáp ứng các nhu cầu khác (ví dụ như cách
kiếm sống, phòng ngừa, DRR)
Nhược điểm
• Đòi hỏi CBO – hạn chế phủ rộng ở một số nước
• Không phải lúc nào cũng hòa nhập vào dịch vụ chăm sóc
sức khỏe ban đầu hoặc dịch vụ của chính phủ


Mô hình tổ chức dựa vào
cộng đồng
Cơ hội
• Tạo điều kiện liên kết thuận lợi giữa các cá nhân ở

cấp cộng đồng, các dịch vụ y tế và xã hội
• Có thể được đưa vào chiến lược/phương pháp của
chính phủ (chẳng hạn như Việt Nam, Cam-pu-chia)
Nguy cơ
• Bền vững tài chính đối với việc chăm sóc sức khỏe
trong xã hội dựa vào tình nguyện viên nhưng yếu tố
người chăm sóc được trả lương có thể đòi hỏi phải có
ngân quỹ bên ngoài
• Hệ thống y tế yếu kém có thể cản trở việc chuyển
tuyến, việc quản lý các bệnh không lây nhiễm, v.v
• Không có hỗ trợ từ bên ngoài thì việc phủ rộng địa lý
là không thực hiện được


Khuyến nghị chính sách
cấp khu vực

• Chính phủ nên đóng vai trò tích cực hơn trong việc hỗ
trợ chăm sóc sức khỏe dựa vào cộng đồng cho người già
• Chính phủ nên công nhận và hỗ trợ cho vai trò của hội
người già, các tổ chức phi chính phủ, tầng lớp cộng
đồng và tổ chức xã hội dân sự.
• Tăng tính dự phòng của các dịch vụ chăm sóc sức khỏe
mà giải quyết nhu cầu của người già mắc các bệnh mãn
tính.
• Chăm sóc y tế và xã hội nên được hợp nhất.
• Chính phủ nên đầu tư nhiều hơn cho công tác phòng
ngừa và chăm sóc xã hội.
• Các bệnh không lây nhiễm như bệnh mất trí nhớ và
những ảnh hưởng của nó nên dứt khoát đưa vào chính

sách và chiến lược liên quan tới vấn đề chăm sóc người
già của chính phủ.
17


Khuyến nghị chính sách
cấp khu vực
• Các tiêu chuẩn tối thiểu rõ ràng, nghị định thư,
hệ thống có năng lực về theo dõi - đánh giá, và
quy định nên được áp dụng. Clear minimum
standards, protocols and strong systems of
monitoring and evaluation, and regulation
should be put in place
• Dữ liệu nên được thu thập hiệu quả hơn để tạo
điều kiện thuận lợi cho việc làm chính sách trên
cơ sở bằng chứng.
• Tăng cường chia sẻ kiến thức và bài học kinh
nghiệm trong khu vực.

18


Xin cảm ơn
Để biết thêm thông tin, xin liên hệ:

HelpAge International
www.helpage.org
19