Ngày soạn: 18/1/2017
Tiết 82. Văn bản:

Ngày giảng: 22/1/2017- Lớp 6B

Bøc tranh cña em g¸i t«i
- Tạ Duy Anh -

1. Mục tiêu.
a. Về kiến thức:
- Tình cảm của người em có tài năng với người anh.
- Nắm được những nét đặc sắc trong nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lí nhân
vật trong tác phẩm.
- Thấy được sự chiến thắng của tình cảm trong sáng nhân hậu đối với lòng ghen
ghét đố kị
- Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện : không khô khan,
giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của chính nhân vật.
b. Về kĩ năng:
- Đọc diễn cảm, giọng đọc phù hợp với tâm lí nhân vật.
- Đọc hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả
tâm lí nhân vật.
- KNS: Suy nghĩ về cách ứng xử của các nhân vật trong truyện.
- Kể tóm tắt câu chuyện trong một đoạn văn ngắn.
c. Về thái độ:
- Hình thành thái độ cách ứng xử đúng đắn trước tài năng hay sự thành công của
người khác.
2. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
a. Chuẩn bị của giáo viên:
- Đọc kĩ bài dạy
- Soạn giáo án.
b. Chuẩn bị của học sinh:

- Học bài cũ
- Chuẩn bị bài theo câu hỏi sgk.
3. Tiến trình bài dạy.
a. Kiểm tra bài cũ: (5')
* Câu hỏi: Kể tóm tắt câu chuyện?
* Đáp án:
- Chuyện kể về 2 anh em mèo (Kiều Phương). Anh trai mèo bực vì em gái hay
nghịch bẩn và lục lọi đồ đạc.
- Mèo bí mật học vẽ và mầm tài năng hội họa của Kiều Phương bất ngờ được phát
hiện.
- Người anh cảm thấy rất đố kị với tài năng của em và cảm thấy mình thật bất tài.
- Người em đã thành công, cả nhà vui mừng người anh gượng đi xem triển lãm
tranh của người em
- Đứng trước bức tranh của Kiều Phương người anh cảm thấy rất xấu hổ, ân hận về
thái độ của mình.
* Giới thiệu bài: (1’)
91


Khi bất ngờ tài năng hội hoạ của Kiều Phương được chú Tiến Lê phát hiện thì
người anh có thái độ ntn ?
b. Dạy bài mới :
Hoạt động của giáo viên và học
sinh

Nội dung
II. Phân tích.
1. Diễn biến tâm trạng của người anh.
(26’)
b. Khi tài năng hội hoạ của em được

phát hiện

?

Khi tài năng hội hoạ của Mèo
được phát hiện mọi người có thái
độ ra sao?
- Bố ngây người ra ôm thốc Mèo lên
- Mẹ xúc động, mừng rỡ
- Chú Tiến Lê hứa giúp em gái phát huy tài
năng
? Còn người anh có thái độ, cử chỉ
gì?
- Người anh:
+ Cảm thấy mình bất tài
+ Lén xem tranh của em
+ hay gắt gỏng, không vui vẻ với Mèo như
trước
+ đẩy em ra
? Những hành động đó đã nói lên
điều gì?
Ghen tị, đố kị với tài năng của em
? Sau khi xem trộm tranh của em
người anh có hành động gì?
- Trút tiếng thở dài
? Vì sao người anh lại cảm thấy
vậy?
- Mọi thứ vào tranh đều ngộ nghĩnh
? Những chi tiết trên cho thấy anh
trai là người ntn?

 Bức tranh chứng tỏ em thật tài giỏi còn
mình thì kém cỏi.
GV Mặc dù vậy nhưng anh vẫn thầm * Là anh nhưng ích kỉ, hẹp hòi
cảm phục tài năng của em và cảm
thấy mình bất tài, kém cỏi. Đây là
nét tâm lý dễ gặp nhất là ở lứa
tuổi thiếu niên.
? Nếu có lời khuyên, em sẽ nói gì
với người anh lúc này?
HS - Ghen tỵ là thói xấu làm người ta
trở nên nhỏ bé, ích kỉ, sẽ không
có đủ tư cách làm anh
92


c. Trước bức tranh của em gái.
?

Khi cùng bố mẹ đến xem tranh
của em người anh thấy gì?
- Thấy 1 cậu bé ngồi nhìn ra bầu trời xanh
- mắt cậu toát lên 1 thứ ánh sáng lạ lùng
- Vừa hi vọng, vừa mơ màng
? Cậu bé đó là ai?
 Đó là h/a người anh trong con mắt của em
? Người anh có nhận ra mình trong
tranh không?
HS - Có nhưng không đủ tự tin để
nhận
? Tâm trạng của người anh diễn

- Giật sững người
biến ntn?
- thoạt tiên ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện
- sau đó xấu hổ
- Nhìn như thôi miên
?

Vì sao người anh lại có tâm trạng
đó?
HS - Ngạc nhiên vì không ngờ dưới
con mắt của em mình hoàn hảo
thế, tài thế
- Hãnh diện vì em mình thật tài
giỏi
- Xấu hổ vì mình đã xa lánh,
ghen tị, đố kị với em, cảm thấy
mình thật nhỏ bé, tầm thường.
GV Câu cảm thấy mình không xứng
đáng trước bức tranh của em gái.
Và người anh hiểu rằng bức chân
dung đó được vẽ lên bằng tấm
lòng nhân hậu của người anh.
? Cuối truyện người anh nói gì với - Nói với mẹ đấy là tấm lòng và tâm hồn
mẹ?
nhân hậu của em đấy
Người anh nhận ra, ân hận với thói hư tật
? Câu nói của người anh chứng tỏ xấu của mình đồng thời nhận ra t/c trong
điều gì?
sáng và tấm lòng nhân hậu của em
? Như vậy bức tranh có ý nghĩa gì?

HS - Bức tranh đã cảm hoá được
người anh
GV - Bức tranh chính là nghệ thuật,
sức mạnh của nghệ thuật là tìm
kiếm cái đẹp, luôn hướng đến
những giá trị chân, thiện, mĩ
2. Nhân vật Kiều Phương. (12’)
?

Trong truyện người em hiện lên
93


vi nhng nột ỏng yờu, ỏng quý
no?
- Hỡnh dỏng: mt l lem
- Tớnh tỡnh: Hn nhiờn, trong sỏng
- Ti nng: V ging nh tht, ng nghnh
? Theo em iu gỡ Kiu Phng
ó cm hoỏ c ngi anh?
* Ti nng v cú tm lũng trong sỏng, hn
nhiờn, lung
GV Cái gốc của nghệ thuật là
ở tấm lòng tốt đẹp của
con ngời dành cho con ngời. Sứ mẹnh của nghệ
thuật là hoàn thiện vẻ đẹp
của con ngời. đây là một
ý tởng nghệ thuật sâu III. Tng kt. (3)
1. Ngh thut.
sắc mà tác giả gửi gắm

? vào tác phẩm này.
- K chuyn theo ngụi th nht
- Miờu t tõm lớ nhõn vt
2. Ni dung.
Hóy khỏi quỏt giỏ tr ni dung v
* Ghi nh: SGK/35
ngh thut ca vn bn?
c. Cng c, luyn tp: (3)
? Vit mt on vn thut li tõm trng cu ngi anh trong truyn khi ng
trc bc tranh t gii ca em?
d. Hng dn hc bi nh: (1)
- Nm chc ni dung, ngh thut ca vn bn
- Chun b bi : Vt thỏc
- Tit sau hc bi : Luyn núi quan sỏt, tng tng..........
4. Nhng kinh nghim rỳt ra sau khi ging :
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................

94


Ngy son: 20/1/2017

Ngy ging: 23/1/2017- Lp 6B

Tit 83. Tp lm vn:
Luyện nói về quan sát, tởng tợng,

so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
1. Mc tiờu.
a. V kin thc:
- Nm chc cỏc kin thc v vn miờu t c s dng trong bi luyn núi.
- Nm chc cỏc yờu cu cn t i vi bi luyn núi, nhng bc c bn la
chn cỏc chi tit hay, c sc miờu t mt i tng c th.
b. V k nng:
- Thc hnh k nng quan sỏt, tng tng, so sỏnh v nhn xột trong vn miờu t
- Rốn k nng lp dn ý, sp xp cỏc ý theo mt trỡnh t hp lớ
- a cỏc hỡnh nh cú phộp tu t vo bi luyn núi
- Luyn núi trc tp th tht rừ rng, mch lc, biu cm, núi ỳng ni dung, tỏc
phong t nhiờn.
c. V thỏi :
- í thc c lp suy ngh v cỏch lm bi vn miờu t
2. Chun b ca giỏo viờn v hc sinh
a. Chun b ca giỏo viờn:
- c k bi dy Son giỏo ỏn.
b. Chun b ca hc sinh:
- Hc bi c Chun b bi theo cõu hi sgk.
3. Tin trỡnh bi dy
a. Kim tra bi c: (15)
* Cõu hi: Mun lm tt mt bi vn miờu t cn phi cú nhng k nng no,
phõn tớch vai trũ ca cỏc k nng y?
* ỏp ỏn:
- Mun lm tt mt bi vn miờu t trc ht phi bit quan sỏt, ri t ú nhn
xột, liờn tng, vớ von, so sỏnh lm ni bt nhng c im tiờu biu ca s vt
- Ly vớ d vn bn Bi hc ng i u tiờn sau ú phõn tớch tỏc dng ca
cỏc k nng trờn.
* Gii thiu bi: (1)
Gi luyn núi hụm nay c thc hin theo nhúm nhm giỳp cỏc em nm vng

cỏc nng lc cn thit khi miờu t v mnh dn trỡnh by trc nhúm. Cỏc bn s cựng
gúp ý bn núi t nhiờn hn.
b. Dy ni dung bi mi.
Hot ng GV v HS
Ni dung
1. Bi tp 1. (13)
GV Cỏc em ch c vit ra v nhng ý a. Nhõn vt Kiu Phng
chớnh (dn ý), v thc hnh theo dn
ý ú. Khụng c vit thnh vn,
cn núi rừ, mch lc, ngn gn.
95


Cách trình bày như là đang tranh
luận, phát biểu trước tập thể nhiều
người.
GV Từ truyện Bức tranh của em gái tôi
đã học, hãy lập dàn ý để nói ý kiến
của em trước nhóm.
?
Từ các chi tiết về nhân vật Kiều
Phương trong truyện, hãy miêu tả
lại hình ảnh của Kiều Phương theo
tưởng tượng của em?
?
Hình dáng của Kiều Phương?
+ Hình dáng
- Gầy, thanh mảnh, mặt lọ lem, mắt
sáng, miệng rộng, răng khểnh.
? Với nét miêu tả diễn biến tâm lý

người anh trong câu chuyện theo
em anh của Kiều Phương là người + Tính cách
ntn?
- Hồn nhiên, vô tư, trong sáng, có tài
năng sớm.
b. Nhân vật người anh
?
Trong truyện người anh có được tả
rõ ràng không, miêu tả hình dáng + Hình dáng
người anh? Tính cách?
- Người gầy, cao, đẹp trai, mặt sáng sủa
+ Diễn biến tâm trạng của người anh:
- Lúc đầu gần gũi, yêu quý em gái
- Khi tài năng của em được phát hiện
đặc biệt khi xem trộm tranh của em thì
thấy em gái thực sự có tài còn mình bất
tài, kém cỏi như bị đẩy ra ngoài.
?
Hình ảnh người anh thực và trong
- Khi đối diện với bức tranh của em vẽ
bức tranh có khác nhau không?
chân dung mình thì thấy ngỡ ngàng, hãnh
diện rồi xấu hổ vì không ngờ trong mắt
em mình lại hoàn hảo đến thế vậy mà
mình lại đố kị, ích kỉ ghen ghét với tài
năng của em.
2. Bài tập 2. (14’)
?
Miêu tả người anh, người chị hoặc em của
Hãy trình bày cho các bạn nghe về mình

HS anh chị của mình?
- Bằng quan sát, tưởng tượng làm
nhận vật nổi bật lên đặc điểm chính
về ngoại hình, lời nói, hành động
96


HS

* VD: Tả em bé.
Dàn bài
a. Mở bài: Giới thiệu em bé mà mình
muốn tả.
+ Mối quan hệ của em đối với em bé.
+ Bé tên gì? Cảm xúc của em đối với
bé.
b. Thân bài: Tả hình dáng khái quát của
em bé.
+ Năm nay bé bao nhiêu tuổi, trai hay
gái?
+ Hình dáng cao hay thấp, mập mạp
hay bình thường.
+ Đầu tóc, mặt mũi, nước da, ăn mặc..
Tả những đặc điểm đáng chú ý về hình
dáng.
+ Đôi mắt, hàm răng….
+ Đôi má, sống mũi…
+ Tay chân.
Tả tính nết ngây thơ của bé được biểu hiện
qua giọng nói, tình cảm, hành động..

+ Bé tập nói như thế nào, phát âm ngộ
nghĩnh ra sao?
+ Tính hồn nhiên ngây thơ khi nhận
quà.
+ Bé tập đi có gì đáng chú ý.
c. Kết luận:Cảm nhận của em và mọi
người xung quanh đối với bé.

Mỗi nhóm cử 1 đại diện lên trình
bày trước lớp. (nói theo dàn ý đã
GV chuẩn bị)
Nhận xét bạn trình bày?
Nhận xét, đánh giá, cho điểm.
c. Củng cố, luyện tập. (1’)
Muốn làm tốt bài văn miêu tả phải làm gì?
d. Hướng dẫn học bài ở nhà. (1’)
- Làm bài 3,4 để trình bày trước lớp
- Tiết sau luyện nói
4. Những kinh nghiệm rút ra sau khi giảng :
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
97


Ngy son: 20/1/2017

Ngy ging: 24/1/2017- Lp 6B


Tit 84. Tp lm vn:
Luyện nói về quan sát, tởng tợng,
so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
1. Mc tiờu.
a. V kin thc:
- Nm chc cỏc kin thc v vn miờu t c s dng trong bi luyn núi.
- Nm chc cỏc yờu cu cn t i vi bi luyn núi, nhng bc c bn la
chn cỏc chi tit hay, c sc miờu t mt i tng c th.
b. V k nng:
- Thc hnh k nng quan sỏt, tng tng, so sỏnh v nhn xột trong vn miờu t
- Rốn k nng lp dn ý, sp xp cỏc ý theo mt trỡnh t hp lớ
- a cỏc hỡnh nh cú phộp tu t vo bi luyn núi
- Luyn núi trc tp th tht rừ rng, mch lc, biu cm, núi ỳng ni dung, tỏc
phong t nhiờn.
c. V thỏi :
- í thc c lp suy ngh v cỏch lm bi vn miờu t
2. Chun b ca giỏo viờn v hc sinh
a. Chun b ca giỏo viờn:
- c k bi dy
- Son giỏo ỏn.
b. Chun b ca hc sinh:
- Hc bi c
- Chun b bi theo cõu hi sgk.
3. Tin trỡnh bi dy.
a. Kim tra bi c: (2)
Kim tra s chun b bi ca hc sinh
* Gii thiu bi: (1)
Gi luyn núi hụm nay c thc hin theo nhúm nhm giỳp cỏc em nm vng
cỏc nng lc cn thit khi miờu t v mnh dn trỡnh by trc nhúm. Cỏc bn s cựng

gúp ý bn núi t nhiờn hn.
Hot ng ca GV v HS

?

c yờu cu bi tp 3
ú l 1 ờm trng ntn, õu?

Ni dung
3. Bi tp 3. (19)
Lp dn ý bi vn T 1 ờm trng ni em
a. M bi
- Gii thiờu khụng gian ngm trng
- Vớ d: ú l mt ờm trng rm p vụ cựng.
Mt ờm trng m c tri t, con ngi, vn
vt nh c tm gi trong ỏnh trng.
98


?
?

?

?

?

b.Thân bài:
- Bầu trời cao vời vợi

Đêm trăng có gì đặc sắc?
- Vầng trăng tròn, sáng như cái đĩa bạc trên
tấm thảm nhung da trời
- Đêm sáng như ban ngày, nhìn rõ mọi đường
Những hình ảnh so sánh, liên làng, góc phố
tưởng, tưởng tượng?
- Thỉnh thoảng có từng tốp trẻ con nô đùa, hò
hét vang dội.
- Cây cối không xào xạc như ban ngày mà
chìm sâu vào giấc ngủ, nhường không gian yên
tĩnh mà thơ mộng cho ánh trăng.
- Trăng càng lên cao toả một thứ sáng sáng
trăng trắng, mờ mờ kì ảo..
+ Cảnh vật: - cả vạn vật đều chìm đắm trong
ánh sáng huyền ảo đó, Mặt đường, phố xá đều
loang loáng ánh trăng. Ánh trăng xuyên qua
cành cây, kẽ lá..
- Càng về khuya, trăng càng cao, ánh trăng vẫn
tràn ngập khắp không gian…
c. Kết bài:
Phần kết bài có yêu cầu gì?
- Cảm xúc của em về đêm trăng
- Khó có đêm nào đẹp như đêm nay, ánh trăng
đã mang lại cho con người cảm giác thật dễ
.
chịu.
4. Bài tập 4. (20’)
Lập dàn ý : Quang cảnh buổi sáng trên biển
a.Mở bài.
Giới thiệu những ý gì?

- Giới thiệu bao quát cảnh biển
- Biển cả đã bị đánh thức bởi những tia lửa toả
ra từ phía đằng đông
b.Thân bài.
Dựa vào những nét đặc sắc - Mặt trời từ từ đội biển cả nhô lên, kéo dần đi
nào để miêu tả?
tấm màn màu đen bao trùm lên cảnh vật và con
người từ tối hôm qua.
- Mặt biển rộng bằng cả chân trời màu ngọc
trai, nước biển ửng hồng
- Từng đoàn thuyền đánh cá đang rạo rực khí
thế tiến về đất liền sau một đêm lao động vất
vả với thành quả là những khoang chứa đầy ắp
các loại cá.
- Mặt biển sau một giắc ngủ say cũng đang
vươn vai với những lớp sóng lăn tăn.
- Thế là một ngày mới đã bắt đầu hứa hẹn biết
bao thành công và những điều tốt đẹp.
c. Kết bài.
99


?

Cảm nghĩ của em ntn về cảnh - Cảm nghĩ của em về cảnh biển vào buổi sớm
biển vào buổi sáng?
mai
- Đẹp, trong sáng, mênh mang,
êm dịu
Khi chuẩn bị xong H trình bày

trước lớp 1 cách rõ ràng truyền
cảm.
- G. Nhận xét, uốn nắn.

c. Củng cố luyện tập. (2’)
? Để làm tốt bài văn miêu tả cần có những kĩ năng nào?
d. Hướng dẫn học bài và làm bài ở nhà. (1’)
- Làm bài tập 5
- Soạn bài: Vượt thác.
4. Những kinh nghiệm rút ra sau khi giảng :
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................

100


Ngày soạn: 25/1/2017
Tiết 85. Văn bản.

Ngày dạy: 28/1/2017 - Lớp 6E,G
Vît th¸c
( Võ Quảng)

1. Mục tiêu.
a. Về kiến thức.
- Cảm nhận được vẻ đẹp phong phú, hùng vĩ của thiên nhiên và vẻ đẹp của người
lao động được miêu tả trong bài
- Tình cảm của tác giả đối với cảnh vật quê hương, với người lao động.
- Nghệ thuật độc đáo thể hiện ở một số phép tu từ được sử dụng trong văn bản

nhằm miêu tả thiên nhiên và con người.
b. Về kĩ năng.
- Đọc diễn cảm : giọng đọc phải phù hợp với sự thay đổi trong cảnh sắc thiên
nhiên
- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng con người và thiên nhiên trong đoạn
trích.
c. Về thái độ.
- Giáo dục tình yêu thiên nhiên và cuộc sống con người lao động
2. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
a. Chuẩn bị của giáo viên:
- Nghiên cứu tài liệu
- Soạn giáo án
b. Chuẩn bị của học sinh:
- Học bài cũ
- Soạn bài theo câu hỏi phần tìm hểu bài
3. Tiến trình bài dạy.
a. Kiểm tra bài cũ. (3’)
* Câu hỏi: Qua truyện “ Bức tranh của em gái tôi”. Em rút ra cho bản thân những
bài học gì?
* Trả lời:
+ Ghen ghét, đố kị trước tài năng và sự thành công của người khác là tính xấu, với
người thân lại càng nhỏ nhen, đáng trách.
+ Tự ái cá nhân, tự ti mặc cảm cũng là những hạn chế, nhược điểm rất cần khắc
phục.
+ Lòng nhân ái, bao dung, độ lượng một cách trong sáng, hồn nhiên là những đức
tính cần phát huy. Nó giúp cho con người chiến thắng bản thân, chiến thắng những hạn
chế, nhược điểm của mình để vươn tới thành công.
+ Tài năng là hiếm hoi, nhưng tài năng luôn phải cùng với sự khiêm tốn, giản dị,
hồn nhiên, thì tài năng mới bền vững và phát triển.
* Giới thiệu bài : (1’)

Nếu như trong sông nước Cà Mau, Đoàn Giỏi đã đưa người đọc tham quan cảnh
sắc phong phú, tươi đẹp của vùng đất cực Nam Tổ quốc. Thì với Vượt thác Võ Quảng
lại đưa chúng ta ngược dòng sông Thu Bồn, thuộc miền Trung Trung bộ đến tận thượng
nguồn để thấy được cảnh thiên nhiên và h/a con người lao động ở đây.
101


b. Dạy nội dung bài mới.
Hoạt động của GV và HS

?

Nêu khái quát về tác giả?

?

Nêu vị trí đoạn trích?

GV

?

Nội dung
I. Đọc và tìm hiểu chung. (6’)
1. Tác giả, tác phẩm.
- Võ Quảng (1920-2007) quê ở
Quảng Nam. Chuyên viết cho thiếu
nhi.
- Văn bản trích từ chương XI
truyện “Quê nội”

2. Đọc.

Y/c: Đ1: Giọng chậm êm
Đ2: Nhanh hơn, hồi hộp
Đ3: Nhanh mạnh, nhấn các động từ
tính từ
Đ4: Đọc giọng chậm lại, thanh thản
H.Cùng G đọc 1lượt
3.Bố cục : 3 đoạn
- Từ đầu....nhiều thác nước: Cảnh
chuẩn bị vượt nhiều thác nước
- Tiếp .....thác cổ cò: Cảnh Dương
Hương Thư chỉ huy thuyền vượt
thác
- Còn lại: Qua nhiều lớp đá, thuyền
lại quay lại tiến tới vùng đồng
ruộng
II. Phân tích.
(27’)
1. Cảnh thiên nhiên:

Nêu bố cục của đoạn trích?

?

Cảnh thiên nhiên được miêu tả ở mấy
phạm vi?
HS - 2 phạm vi: Cảnh dòng sông (thể hiện
ở việc miêu tả con thuyền) cảnh 2 bên
bờ.

?
Cảnh sắc dòng sông và đôi bờ có gì
đáng chú ý?
- Con thuyền:
+ cánh buồm căng phồng
+ thuyền lướt bon bon như đang
nhớ núi rừng
+ chất đầy cau tươi, dây mây, dầu
rái, chở mít, chở quế.
+ thuyền xuôi chầm chậm.
? Tại sao tác giả lại miêu tả dòng sông
bằng cách miêu tả hoạt động của con
thuyền?
Con thuyền là sự sống của dòng
102


sông. Miêu tả thuyền cũng là miêu
tả dòng sông.
?

Cảnh bãi bờ được miêu tả bằng những
hình ảnh cụ thể nào?
- Cảnh hai bên bờ:
+ Những bãi dâu bạt ngàn
+ Vườn tược càng um tùm
+ chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng
trầm ngâm lặng nhìn xuống nước
+ Núi cao đột ngột chắn ngang mặt
+ Cây to mọc giữa những bụi lúp

xúp như cụ già vung tay hô đám
con cháu tiến về phái trước.
? Nhận xét cách miêu tả cảnh thiên
nhiên?
 Dùng nhiều từ láy gợi hình (trầm
ngâm, sững sững, um tùm...) cùng
các biện pháp so sánh nhân hoá.
? Em có nhận xét gì về h/a chòm cây cổ
thụ ở đoạn đầu và cuối bài văn?
HS - Nếu ở đoạn trên, h/a chòm cổ thụ
được nhân hoá như những cụ già đứng
trầm ngâm soi bóng xuống dòng sông
để suy nghĩ, chiêm nghiệm, cho thấy
sắp có sự thay đổi bất thường trước
mặt, như muốn mách bảo con người
hãy chuẩn bị sức mạnh để chiến thắng
thác dữ.
Ở đoạn cuối, chòm cổ thụ lại một lần
nữa được so sánh với h/a những cụ già
vung tay hô đám con cháu tiến về phía
trước. Lúc này không còn là sự trầm tư,
suy tưởng, mà biểu hiện tâm trạng hào
hứng, phấn chấn vì con cháu đã vượt
qua thác ghềnh nguy hiểm đưa con
thuyền tiến lên phía trước.
? Để thấy được cảnh sông nước và 2 bên
bờ. Người kể đã quan sát cảnh vật từ vị
trí nào? Vị trí ấy có thích hợp hay
không? Vì sao?
HS - Vị trí quan sát của người kể chuyện là

ngồi trên con thuyền. Cảnh vật thiên
nhiên được miêu tả ở đây qua hành
trình của con thuyền. Đây là vị trí thích
hợp, người miêu tả có thể vừa quan sát
cảnh trên sông, vừa nhìn thấy cảnh
tượng đang thay đổi trên hai bờ sông.
103


? Qua đây em có nhận xét gì về bức tranh
GV thiên nhiên được miêu tả trong bài
văn?
=> Cảnh sắc thiên nhiên đầy sức
sống, trù phú, tươi đẹp, hùng vĩ,
nhưng cũng báo hiệu đoạn sông
lắm thác, nhiều ghềnh.
2. Hình ảnh Dượng Hương Thư
?
và cuộc vượt thác.
Dượng Hương Thư được khắc hoạ
trong hoàn cảnh nào?
- Hoàn cảnh:
+ mùa nước to
+ Nước từ trên cao phòng giữa hai
vách đá dựng đứng chảy đứt đuôi
rắn.
+ nước bị cảm văng bọt tứ tung
+ thuyền vùng vằng cứ chực trụt
?
xuống.

Em hiểu “chảy đứt đuôi rắn” nghĩa là
HS như thế nào?
- Chảy mạnh và nhanh từ trên cao
? xuống, dòng nước như bị ngắt ra.
Qua đó cho thấy điều gì?
 Cảnh lao động đầy khó khăn,
nguy hiểm thử thách sự dũng cảm,
bản lĩnh và nhanh trí của con
?
người.
Để vượt qua được sự thử thách đó con
HS người cần có cái gì?
? - Sức khoẻ
Dượng Hương Thư được miêu tả như
thế nào về ngoại hình và hành động?
- Ngoại hình:
+ Đánh trần
+ như 1 pho tượng đồng đúc
+ bắp thịt cuồn cuộn
+ hai hàm răng cắn chặt
+ quai hàm bạnh ra
+ cặp mắt nảy lửa
+ như hiệp sĩ của Trường Sơn
?
→ NT: So sánh, liên tưởng, cường
Tác giả so sánh Dượng Hương Thư điệu thần thánh hoá.
với pho tượng đồng đúc nhằm mục đích
HS gì?
- Làm nổi bật thân hình rắn chắc, khỏe
? mạnh.

Trước thác nước khó vượt thác Dượng
Hương Thư đã có những hành động gì?
104


Theo em cách so sánh DHT giống như
một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh có
HS ý nghĩa gì?
→ Gợi ra h/a huyền thoại anh hùng xưa
với tầm vóc và sức mạnh phi thường
của những n/v sử thi Tây Nguyên như
Đăm San, Xinh Nhã bằng xương, bằng
thịt đang hiện ra trước mắt người đọc.
Những so sánh này khiến cho n/v vừa
sống động như trong đời thường vừa
tạo nên sự tương quan mới nhằm kì vĩ
? hoá n/v.
So sánh như vậy đã làm nổi bật về
ngoại hình của DHT ntn?
GV
=> Ngoại hình gân guốc, vững
=> Một vẻ đẹp dũng mãnh, rắn chắc. chắc, dũng mãnh, tư thế hào hùng
Tác giả còn so sánh h/a DHT lúc vượt trước thiên nhiên.
thác khác hẳn với h/a lúc ở nhà, khiêm
tốn, nhu mì đến nhút nhát, để càng làm
? nổi bật vẻ đẹp dũng mãnh của n/v.
Tác giả đã sử dụng biện pháp NT gì để
miêu tả về ngoại hình của DHT?
- Hành động:
+ Co người phóng sào đánh soạc

+ ghì trên ngọn sào để lấy thế trụ
?
lại
HS Nhanh như cắt?
+ động tác rút sào, thả sào rập ràng
? - Rất nhanh, dứt khoát.
nhanh như cắt
Những biện pháp NT nào được sử dụng
để miêu tả?
?
NT: Động từ, so sánh bằng thành
Qua đó em nhận xét gì về những động ngữ
tác của DHT?
?
=> Động tác mạnh mẽ, dứt khoát,
Có ý kiến cho rằng: Cảnh DHT điều nhanh nhẹn, quyết liệt.
khiển con thuyền vượt thác dữ có thể
coi là một cuộc chiến đấu giữa con
người với thiên nhiên. Theo em có đúng
HS không? Vì sao?
→ Đúng. Vì: Con người đã dùng hết
sức lực, sự mưu trí để chống chọi, chinh
GV phục tự nhiên (dòng thác)
=> Nhân vật DHT được t/g tập trung
khắc hoạ nổi bật trong cuộc vượt thác.
Vừa là người đứng mũi chịu sào quả
105


?


cảm, lại vừa là người chỉ huy dày dặn
kinh nghiệm
Em cảm nhận được gì về n/v DHT qua
cuộc vượt thác?

=> Dượng Hương Thư là con
GV
người có vẻ đẹp dũng mãnh, quả
- Đoạn văn là sự thống nhất cao độ và cảm trong lao động, dày dặn kinh
thành công giữa tả thiên nhiên và tả nghiệm trong chỉ huy vượt thác
người tả chân dung con người đang
hoạt động, giữa kể việc và miêu tả với
hai biện pháp phổ biến nhân hoá và so
sánh
?
III. Tổng kết.
(4’)
Nêu những nét đặc sắc về nghệ thuật?
1. Nghệ thuật:
?
- NT tả cảnh, tả người thông qua
các h/a so sánh, nhân hoá.
Cảm nhận về TN và con người lao 2. Nội dung:
động?
- Qua cảnh vượt thác làm nổi bật
vẻ hùng dũng và sức mạnh của con
người lao động trên nền acnhr thiên
nhiên rộng lớn, hùng vĩ.
* Ghi nhớ : SGK

c. Củng cố luyện tập. (2’)
? So sánh hai bài “Sông nước Cà Mau” và “Vượt Thác”?
- Giống nhau: đều miêu tả cảnh thiên nhiên và con người trên sông nước, đều có
điểm nìn quan sát và miêu tả ở trên thuyền.
- Khác nhau:
+ Sông nước Cà Mau : miêu tả cảnh thiên nhiên ở vùng cực nam Tổ quốc
+ Vượt Thác: miêu tả cảnh thiên nhiên trên sông Thu Bồn của miền Trung.
d. Hướng dẫn học và chuẩn bị bài. (1’)
- Học thuộc phần phân tích và ghi nhớ
- Tìm hiểu chương trình địa phương Tiếng Việt
- Xem trước bài: So sánh
4. Những kinh nghiệm rút ra sau khi giảng :
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................

106


Ngày soạn: 26/1/2017

Ngày giảng: 29/1/2017 - Lớp 6B

Tiết 78. Tiếng Việt:
So S¸nh
1. Mục tiêu.
a. Về kiến thức:
- Nắm được các kiểu so sánh cơ bản và tác dụng của so sánh trong nói và viết..
b. Về kĩ năng.
- Phát hiện sự giống nhau giữa các sự vật để tạo ra được những phép so sánh

đúng, so sánh hay.
- Đặt câu có sử dụng phép tu từ so sánh theo hai kiểu cơ bản.
c. Về thái độ.
- Ý thức tìm tòi phép so sánh và yêu quí TV.
2. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
a. Chuẩn bị của giáo viên:
- Đọc kĩ bài dạy
- Soạn giáo án.
b. Chuẩn bị của Học sinh:
- Học bài cũ
- Chuẩn bị bài theo câu hỏi sgk.
3. Tiến trình bài dạy
a. Kiểm tra bài cũ: (4')
* Câu hỏi: Thế nào là so sánh? Cấu tạo của so sánh?
* Đáp án:
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có sự tương
đồng nhằm làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
- Cấu tạo gồm 4 phần: Sự vật so sánh (Vế A); sự vật được so sánh (vế B); phương
diện so sánh, từ ngữ so sánh.
* Giới thiệu bài. (1’)
Ở tiết trước các em đã được tìm hiểu về so sánh và mô hình của phép so sánh.
Vậy có mấy kiểu so sánh?
b. Dạy nội dung bài mới.
Hoạt động của GV và HS
Nội dung

?

I. Các kiểu so sánh. (10’)
1. Ví dụ: SGK/41

Tìm phép so sánh trong ví dụ và
Những ngôi sao thức ngoài kia
điền vào mô hình?
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.
(Trần Quốc Minh)
107


Vế A
những
ngôi
sao
mẹ
mẹ
?

PDSS
thức

TNSS
chẳng
bằng

Vế B

là

ngọn

gió

mẹ

Từ ngữ so sánh trong các phép so
sánh trên có gì khác nhau?
HS - là: chỉ ý nghĩa ngang bằng
- chẳng bằng: chỉ ý nghĩa không
ngang bằng
? Tìm thêm các từ chỉ ý nghĩa ngang
bằng và không ngang bằng?
- Ngang bằng: là, tựa, như.........
- Không ngang bằng: chẳng bằng,
không bằng, to hơn, nhỏ hơn.......
? Từ việc phân tích ví dụ hãy cho biết
có mầy kiểu so sánh?
 Có hai kiểu so sánh: Ngang bằng và
không ngang bằng
2. Bài học – Ghi nhớ : Sgk/42
II. Tác dụng của so sánh. (15’)
1. Ví dụ: Sgk/42
? Hãy tìm phép so sánh trong ví dụ
- Có chiếc tựa mũi tên nhọn........
trên?
- Có chiếc lá như con chim lảo đảo
mấy vòng trên không...
- Có chiếc lá nhẹ nhàng khoan thai
đùa bỡn....
- Có chiếc lá như sợ hãi, ngần ngại
rụt rè.......

- Có chiếc lá đầy âu yếm rơi bám
vào một bông hoa thơm........
? Trong đoạn văn trên sự vật nào
được đem ra so sánh? So sánh
trong hoàn cảnh nào?
HS - Chiếc lá, trong hoàn cảnh rụng
GV Chiếc lá là sự vật vô tri vô giác đã
rụng (đã rời cành, đã hết nhựa , kết
thúc một kiếp sống theo quy luật tự
nhiên). Chiếc lá rụng là hoàn cảnh
điển hình, đó là khoảnh khắc có
khả năng gợi ra những liên tưởng
nhiều chiều rất sâu sắc cho cả tác
108


giả và người đọc.
? Em cảm nhận được gì sau khi đọc
đoạn văn?
HS - Đoạn văn hay dùng nhiều hình
ảnh gợi cảm và xúc động
- Trân trọng ngòi bút tài hoa của tác
giả
? Nhờ đâu mà đoạn văn có được
điều đó?
HS - Nhờ phép so sánh được sử dụng
linh hoạt
? Vậy trong văn miêu tả phép so
sánh có tác dụng gì?
 Đối với việc miêu tả sự vật, sự việc so

sánh có tác dụng gợi hình, gợi cảm, tạo
ra những h/a cụ thể, sinh động giúp
? Đoạn văm trên thể hiện quan niệm người đọc người nghe hình dung dễ
gì của tác giả?
dàng sự vật, sự việc được miêu tả.
HS - Quan niệm về sự sống và cái chết
? Vậy đối với việc thể hiện tư tưởng,
tình cảm phép so sánh có tác dụng
gì?
Đối với việc thể hiện tư tưởng, tình
cảm so sánh tạo ra những lối nói hàm
xúc, giúp người đọc dễ dàng nắm bắt tư
tưởng tình cảm của người viết
2. Ghi nhớ 2: Sgk/42
III. Luyện tập. (12’)
? Chỉ ra phép so sánh và cho biết
1. Bài 1.
chúng thuộc kiểu so sánh nào,
phân tích tác dụng của một phép so
sánh mà em thích?
a. Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
 So sánh ngang bằng
b.
Con đi trăm núi ngàn khe
Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm
Con đi đánh giặc mười năm
Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu
mươi
 So sánh không ngang bằng
c. Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng
109


?

?

Tìm những câu văn có hình ảnh so  So sánh không ngang bằng
sánh trong bài vượt thác?
2. Bài 2.
- Những động tác thả sào, rút sao nhanh
như cắt
- Dượng Hương Thư như một pho
tượng đồng đúc...........như một hiệp sĩ
của Trường Sơn oai linh, hùng vĩ.
- Dọc sườn núi, những cây to .......như
những cụ già vung tay hô đám con cháu
Viết đoạn văn ngắn từ 3 đến 5 câu tiến về phía trước
tả cảnh Dượng Hương Thư vựợt
3. Bài 3.
thác dữ?
Nước từ trên cao phóng giữa hai
vách đá như một bàn tay khổng lồ muốn
đẩy thuyền lùi lại. Dượng Hương Thư
đánh trần đứng sau lái co người phóng
sào chống trả với sức nước để đưa
thuyền tiến lên. Trông Dượng Hương

Thu hệt như một hiệp sĩ của Trường
Sơn oai linh, hùng vĩ: các bắp thịt cuồn
cuộn, qai hàm bạnh ra, hàm răng cắn
chặt, cặp mắt nảy lửa ghì trên ngọn sào.
Đến chiều tối, thuyền đã vượt qua thác
Cổ Cò, một đoạn thác dữ nhất. Mọi
người trên thuyền đều thở phào và bình
tĩnh lại như chưa từng có chuyện gì xảy
ra.

c. Củng cố luyện tập: (2’)
? Có mấy kiểu sao sánh? Tác dụng của phép so sánh?
- Có 2 kiểu so sánh đó là so sánh ngang bằng và so sánh không ngang bằng
- So sánh vừa có tác dụng gợi hình, giúp cho việc miêu tả sự vật sự việc được cụ
thể sinh động, vừa có tác dụng biểu hiện tư tưởng, tình cảm sâu sắc.
d. Hướng dẫn học bài ở nhà. (1’)
- Học thuộc nội dung bài học
- Hoàn thiện các bài tập
- Chuẩn bị bài “Nhân hoá”
- Tiết sau học bài “Chương trình địa phương phần Tiếng Việt”
4. Những kinh nghiệm rút ra sau khi giảng :
.........................................................................................................................................
110


.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
Ngày soạn: 27/1/2017

Ngày giảng: 30/1/2017 - Lớp 6B


Tiết 78. Tiếng Việt :
Ch¬ng tr×nh ®Þa ph¬ng phÇn TiÕng ViÖt
RÌn luyÖn chÝnh t¶
1. Mục tiêu .
a. Về kiến thức.
- Nắm được một số lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm ở địa phương
- Hạn chế lỗi chính tả do cách phát âm ở địa phương
b. Về kĩ năng.
- Phát hiện và sủa chữa một số lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm ở địa
phương
c. Về thái độ.
- Ý thức tìm tòi phép so sánh và yêu quí TV.
2. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
a. Chuẩn bị của giáo viên :
- Đọc kĩ bài dạy
- Soạn giáo án.
b. Chuẩn bị của học sinh:
- Học bài cũ
- Chuẩn bị bài theo câu hỏi sgk.
3. Tiến trình bài dạy
a. Kiểm tra bài cũ: (4')
* Câu hỏi: Có mấy kiểu so sánh? Tác dụng của so sánh?
* Đáp án:
- Có hai kiểu so sánh: Ngang bằng và không ngang bằng
+ Ngang bằng: là, tựa, như.........
+ Không ngang bằng: chẳng bằng, không bằng, to hơn, nhỏ hơn.......
- Đối với việc miêu tả sự vật, sự việc so sánh có tác dụng gợi hình, gợi cảm, tạo
ra những h/a cụ thể, sinh động giúp người đọc người nghe hình dung dễ dàng sự vật, sự
việc được miêu tả.

- Đối với việc thể hiện tư tưởng, tình cảm so sánh tạo ra những lối nói hàm xúc,
giúp người đọc dễ dàng nắm bắt tư tưởng tình cảm của người viết
* Giới thiệu bài (1’).
Để giúp các em nhận ra và biết cách sửa chưa một số lỗi chính tả do cách phát âm
ở địa phương cô trò ta cùng tìm hiểu tiết học hôm nay.
b. Dạy nội dung bài mới.
111


Hot ng ca Gv v Hs
Gv c, - HS viết
- Đổi bài để HS sửa

Ni dung
1. Phân biệt phụ âm đầu tr/
ch

- Trò chơi là của trời cho
Chớ nên chơi trò chỉ thích chê
bai
- Chòng chành trên chiếc
thuyền trôi
Chung chiên mới biết ông trời trớ
trêu
- Trao cho một chiếc tróng tròn
Chơi sao cho chiếc trống giòn
T sa li, nu sai gch chõn t vit trơn tru
sai chớnh t. i bi cho bn soỏt, - Trăng chê trời thấp, trăng treo
tng hp li cui bi.
Trời chê trăng thấp trời trèo lên

trên
GV Treo bảng phụ viết đoạn văn - Cá trê khinh trạch rúc bùn
có sai lỗi chính tả và cho HS Trạch chê cá lùn chỉ trốn với lui!
tự sửa.
2. Phân biệt âm đầu S/X:
Sông xanh nh dải lụa mờ xa
trong xơng sớm. ánh sáng mặt
?
trời xua tan màn xơng khiến
Chn s hoc x in vo ch trng?
cho dòng sông càng sôn sao
màu xanh sao xuyến. Ai đi xa
khi trở về sứ sở đều sững sờ
trớc dòng sông ăm ắp bao kỉ
niệm. Ngày xa, dòng sông tuổi
thơ mênh mông nh biển.
Những con sóng nhỏ sô bờ sao
?
mà thân thuộc? Khi mặt trời
La chn t in vo ch trng? xuống núi cả khúc sông sủi nớc
ùn ùn. Lớn lên tạm biệt dòng
sông đi xa, mỗi ngời mỗi ngả
khi trở về, chúng tôi đứng
lặng trớc dòng sông xa lòng bồi
hồi, sốn sang nỗi niềm sâu
xa, trác ẩn. Ai từng đắm
?
mình trong dòng sông tuổi
112



in tr / ch; s / x; r / d; l / n vo ch thơ thì sớm muộn cũng tìm
trng?
về sứ sở quê mình.
3. Phân biệt phụ âm l/n:
- Lúa nếp là lúa nếp làng
Lúa lên lớp lớp lòng nàng lâng
lâng
- Leo lên đỉnh núi Lĩnh Nam
Lấy nắm lá sấu nấu làm nớc
xông
- Nỗi niềm này lắm long đong
Lửng lờ lời nói khiến lòng nao
nao...
- Lầm lùi nàng leo lên non
Nắng lên lấp loá, nàng còn lắc
l
- Lụa là lóng lánh nõn nà
Nói năng lịch lãm nết na nên
làm
4. Phân biệt các phụ âm đầu
r/d/gi
Gió rung rinh gió giật tơi
bời
Râu ta rũ rợi rụng rời dầy vờn
Xem ra đánh giá con ngời
Giỏi giang một. dịu dàng mời,
mới nên
Rèn sắt còn đổ mồ hôi
Huống chi rèn ngời lại bỏ dở

dang
c. Cng c luyn tp: (2)
? Cú nhng li phỏt õm no hay mc phi i vi cỏc tnh min Bc
- D nhm ln gia cỏc ph õm: tr/ch; s/x; r/d/gi; l/n
d. Hng dn hc bi nh. (2)
- Xem li ni dung bi hc
- Lp s tay chớnh t
- Chun b bi Nhõn hoỏ
- Tit sau hc bi Phng phỏp t cnh
4. Nhng kinh nghim rỳt ra sau khi ging :
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
.........................................................................................................................................
113


Ngy son: 28/1/2017

Ngy ging: 31/12017 - Lp 6B

Tit 78. Ting Vit:
Phơng pháp tả cảnh
Viết bài tập làm văn tả cảnh (ở nhà)
1. Mc tiờu.
a. V kin thc:
- Hiu c phng phỏp ca bi vn t cnh: Yờu cu, th t, b cc, th t
miờu t, cỏch xõy dng on vn v li vn trong bi t cnh
- Bit vit on vn v bi vn t cnh.
b. V k nng:
- Quan sỏt cnh vt

- Trỡnh by nhng iu ó quan sỏt v cnh vt theo mt trỡnh t hp lý.
c. V thỏi :
- í thc tỡm tũi, quan sỏt, la chn ngụn t.
2. Chun b ca giỏo viờn v hc sinh.
a. Chun b ca giỏo viờn :
- c k bi dy
- Son giỏo ỏn.
b. Chun b ca hc sinh:
114


- Học bài cũ
- Chuẩn bị bài theo câu hỏi sgk.
3. Tiến trình bài dạy
a. Kiểm tra bài cũ: (4')
* Câu hỏi: Hãy nêu các kĩ năng cơ bản trong văn miêu tả?
* Đáp án: Cần phải các kĩ năng: Quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét. để làm
nổi bật đặc điểm tiêu biểu của sự vật.
* Giới thiệu bài: (1’)
Trong văn miêu tả có ba nội dung quan trong nhất đó là xác định đối tượng cần
miêu tả, lựa chọn những h/a tiêu biểu và trình bày các hình ảnh đó theo một trình tự hợp
lý. Cho dù có quan sát tưởng tượng được nhiều h/a độc đáo và tiêu biểu cho đối tượng
được tả nhưng nếu không biết cách trình bày, sắp xếp thì đó cũng chỉ là một mớ các hình
ảnh lộn xộn. Vậy làm thế nào để có được một bài văn tả cảnh hay, sinh động người viết
còn phải nắm được các phương pháp tả cảnh, bố cục, hình thức của một bài văn tả cảnh.
Trong tiết học hôm nay sẽ giúp các em hiểu được điều đó.
b. Dạy nội dung bài mới.

Hoạt động của GV và HS


?
?

?

Nội dung

I. Phương pháp viết văn tả cảnh.
(22’)
1. Ví dụ: Sgk/45,46
a. Ví dụ a.
Ví dụ trên miêu tả ai? Trong hoàn - Miêu tả Dượng Hương Thư trong
cảnh nào?
hoàn cảnh vượt thác
Tìm những chi tiết tiêu biểu nói về
ngoại hình, hành động của Dượng
Hương Thư?
+ Thả sào, rút sào nhanh như cắt, ghì
trên ngọn sào
+ Pho tượng....bắp thịt....hàm
răng...quai hàm.....cặp mắt
Qua những chi tiết trên chứng tỏ
khúc sông mà Dượng Hương Thư
phải vượt qua là một khúc sông ntn?  Khúc sông có nhiều thác dữ

?

Tại sao nói qua h/a nhân vật ta có
thể hình dung được những nét tiêu
biểu của cảnh sắc ở khúc sông có

nhiều thác dữ?
HS - Vì đây là đoạn văn miêu tả h/a
DHT trong một chặng đường của
115