MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Từ khi hình thành và phát triển đến nay, báo chí cách mạng Việt Nam
có vai trò to lớn trong việc tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của
Đảng, pháp luật của Nhà nước và phản ánh hoạt động của các tổ chức chính
trị - xã hội, các tổ chức kinh tế, các đoàn thể nhân dân trên tất cả các lĩnh vực
của đời sống xã hội. Báo chí không chỉ là diễn đàn, là nhu cầu không thể thiếu
của quần chúng nhân dân mà còn góp phần to lớn vào giáo dục tư tưởng, tình
cảm, văn hóa, đạo đức; tham gia có hiệu quả trong cuộc đấu tranh chống lại
những tư tưởng quan điểm sai trái, phản động; đấu tranh chống lại những hiện
tượng tiêu cực cũng như các tệ nạn xã hội; tham gia vào việc định hướng dư
luận xã hội; cổ vũ, động viên quần chúng nhân dân thực hiện thắng lợi đường
lối, chính sách của Đảng trong các thời kỳ khác nhau. Cùng với sự phát triển
của hệ thống báo chí, công tác lãnh đạo, quản lý báo chí ở nước ta cũng từng
bước được hoàn thiện đi và nền nếp và tạo ra hành lang pháp lý đảm bảo cho
báo chí hoạt động, phát triển theo đúng tôn chỉ, mục đích, đúng định hướng
chính trị của Đảng và Nhà nước.
Tuy nhiên, do sự tác động của cơ chế thị trường, sự biến đổi nhanh
chóng phức tạp của tình hình thế giới và thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế...cho
nên hoạt động báo chí phát triển nhanh cả về số lượng và phong phú về hình
thức. Tuy nhiên, công tác lãnh đạo, quản lý báo chí còn bộc lộ nhiều khuyết
điểm như: Luật Báo chí ra đời có nhiều điều luật chưa thật sự phù hợp với
thực tiễn nhưng chậm được sửa đổi bổ sung, chưa được thực thi có hiệu quả;
cơ chế chính sách đối với hoạt động báo chí chưa được đổi mới; hoạt động
thanh tra, kiểm tra, giám sát chưa được thực hiện thường xuyên mà chạy theo
vụ việc; việc xử lý các vi phạm chưa nghiêm túc...
Để khắc phục những yếu kém, khuyết điểm nêu trên, về công tác lãnh
đạo quản lý báo chí cần có sự nghiên cứu, phân tích cả trên phương diện lý
1

luận và cơ sở thực tiễn để tìm ra nguyên nhân và đề xuất một số giải pháp
nhằm nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý hoạt động báo chí trong tình hình
mới ở nước ta hiện nay là một yêu cầu cấp thiết.
Hơn nữa, báo chí là một bộ phận cấu thành quan trọng trong toàn bộ
công tác tư tưởng, văn hoá của Đảng; là một trong những công cụ sắc bén,
hiệu quả để xây dựng, bồi đắp nền tảng tư tưởng chính trị của Đảng; tuyên
truyền chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương
của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, động viên, cổ vũ, tổ chức nhân
dân thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đồng
thời, là chiếc cầu hữu nghị để Việt Nam mở rộng giao lưu, hội nhập với thế
giới. Song, cuộc đấu tranh về chính trị, tư tưởng thể hiện trên trận tuyến báo
chí, dù thời chiến hay thời bình luôn gay go, phức tạp; ở giai đoạn hiện nay,
tính chất đó còn cao hơn so với trước. Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ,
nhất là công nghệ thông tin và xu hướng toàn cầu hóa kinh tế diễn ra mạnh
mẽ, sâu sắc, tạo ra nhiều cơ hội và cả những thách thức. Cách thức thu nhận,
trao đổi thông tin (mạng internet, các website, các blog cá nhân; sự tương tác
nhiều chiều trong thông tin); các trào lưu, khuynh hướng tư tưởng xâm nhập,
tác động vào nước ta ngày càng mạnh mẽ. Các thế lực cơ hội, phản động, thù
địch tăng cường chống phá ta trên nhiều mặt, nhất là trên lĩnh vực chính trị, tư
tưởng, văn hoá, báo chí; thực hiện âm mưu “Diễn biến hoà bình” ngày càng
thâm độc, nham hiểm hơn,...
Trước tình hình đó, để nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý đối với báo
chí, Đảng và Nhà nước ta phải không ngừng đổi mới tư duy, phong cách,
phương thức lãnh đạo, quản lý đối với công tác báo chí.
Với ý nghĩa đó, tác giả chọn đề tài “Đổi mới phương thức lãnh đạo,
quản lý đối với báo chí ở nước ta hiện nay” làm đề tài kết thúc học phần
môn Lãnh đạo và quản lý hoạt động báo chí, xuất bản. Do năng lực còn hạn
chế, nên tiểu luận không thể tránh khỏi sai sót. Rất mong nhận được sự giúp
đỡ của thầy cô để tiểu luận được hoàn thiện hơn.
2



2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích
Đề tài nhằm mục đích làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn về vai trò, vị trí
của việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đối
với báo chí ở nước ta hiện nay; từ đó nghiên cứu thực trạng, đề ra phương
hướng, giải pháp nói chung trong việc đổi mới phương thức lãnh đạo của
Đảng, quản lý của Nhà nước đối với báo chí ở nước ta hiện nay
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu, làm rõ cơ sở lý luận của đề tài.
- Nghiên cứu thực trạng phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà
nước đối với báo chí ở nước ta hiện nay.
- Đề xuất giải pháp nhằm đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý
của Nhà nước đối với báo chí ở nước ta hiện nay.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Trọng tâm đề tài là “đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý đối với báo
chí ở nước ta hiện nay”.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu trên phạm vi cả nước, đối với nhiều đối tượng, nhiều sự
kiện có liên quan, qua sách, báo, tạp chí…
4.Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
4.1. Cơ sở lý luận
Dựa trên quan điểm chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và
đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, đồng thời kế thừa những nội
dung hợp lý của các công trình khoa học đã từng nghiên cứu vấn đề này cả
trong và ngoài nước.
4.2. Phương pháp nghiên cứu
Dựa trên phương pháp quy nạp, diễn dịch, phân tích – tổng hợp, logic

và lịch sử, quan sát, nghiên cứu và phân tích tài liệu…
3


5. Ý nghĩa đề tài
Đề tài góp phần sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận về đổi mới phương
thức lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đối với báo chí ở nước ta hiện
nay ở nước ta cũng như đề ra một số giải pháp nhằm tăng cường đổi mới
phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước đối với báo chí ở
nước ta hiện nay.
6. Kết cấu đề tài
Tiểu luận gồm 3 chương, ngoài ra còn có phần mở đầu, phần kết luận
và danh mục tài liệu tham khảo.

4


NỘI DUNG
CHƯƠNG 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ LÃNH ĐẠO,
QUẢN LÝ BÁO CHÍ
1.1 Báo chí và vai trò của báo chí trong đời sống xã hội
* Báo chí
Báo chí là một hình thái ý thức xã hội, lấy hiện thực khách quan làm
đối tượng phản ánh. Nghĩa là đối tượng phản ánh đó phải xác thực cụ thể. Báo
chí là một hoạt động thông tin đại chúng nhất, năng động nhất trong các loại
hình hoạt động truyền thông đại chúng hiện nay.
Có nhiều cách tiếp cận khác nhau về báo chí:
- Tiếp cận theo sản phẩm báo chí, báo chí là tư liệu sinh hoạt tinh thần
dung để thông tin và nói rõ cho đối tượng nhất định về những tình hình thời

sự đang diễn ra.
- Tiếp cận theo chức năng của báo chí: đó là phương tiện thông tin thời
sự và cung cấp thông tin hàng ngày cho công chúng xã hội.
Theo nghĩa hẹp: báo chí bao gồm: báo, tạp chí, các bản tin và các sản
phẩm in ấn định kỳ.
Theo nghĩa rộng: Báo chí bao gồm các loại sản phẩm của các loại hình
báo chí như báo in, báo phát thanh, báo truyền hình, báo mạng điện tử…
* Vai trò của báo chí trong đời sống xã hội
Thứ nhất, báo chí thực hiện chức năng thông tin. Đáp ứng nhu cầu
thông tin, giao tiếp của xã hội và của con người, báo chí cung cấp thông tin
thời sự - những sự kiện mới xảy ra, có ý nghĩa trong đời sống xã hội. Đó là
những thông tin mà công chúng muốn biết và cần được biết, báo chí cung cấp
những thông tin đó cho họ. Thông tin – giao tiếp trên báo chí truyền thông có
những yêu cầu nhất định để đảm bảo rằng, việc đảm bảo thông tin ấy đem lại
hiệu quả xã hội cao.
5


Thứ hai, báo chí thực hiện chức năng tư tưởng – chính trị. Tức là báo
chí thực hiện việc truyền bá hệ tư tưởng mà mình là cơ quan đại diện, là cầu
nối giữa Đảng, Nhà nước với quần chúng nhân dân. Vì vậy báo chí có vai trò
to lớn trong việc tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng,
Nhà nước và góp phần quan trọng trong việc phê phán, đấu tranh chống lại
các luận điệu tuyên truyền xuyên tạc, sai trái của các thế lực thù địch.
Thứ ba, báo chí thực hiện chức năng khai sáng – giải trí. Vì vậy báo chí
có vai trò to lớn trong việc góp phần nâng cao dân trí, giữ gìn và phát huy các
giá trị truyền thống, văn hóa của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân
loại. Vì vậy hiện nay báo chí có vai trò quan trọng trong việc góp phần xây
dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Khơi
dậy và phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần tự hào của dân tộc.

Hơn nữa báo chí còn là kênh tạo cơ hội cho đông đảo quần chúng nhân
dân tham gia giải trí, góp phần tạo sự cân bằng ở trạng thái tâm lý và tái sản
xuất sức lao động.
Ngoài ra, báo chí còn có vai trò to lớn trong việc tham gia giám sát,
phản biện xã hội, góp phần tạo dựng dư luận xã hội trên cơ sở thống nhất về ý
chí và hành động, tham gia một cách tích cực vào việc hoạch định đường lối,
chủ trương, chính sách và pháp luật của Đảng, nhà nước.
1.2 Sự cần thiết khách quan phải lãnh đạo, quản lý báo chí ở nước
ta hiện nay
Sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí là đòi hỏi khách quan, xuất phát
tự thực tiễn và vai trò của báo chí trong đời sống xã hội, xuất phát từ yêu cầu
chính trị trong quá trình đấu tranh tư tưởng và xây dựng, phát triển đất nước.
Sự tất yếu khách quan phải lãnh đạo, quản lý báo chí xuất phát từ quan
điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về hoạt động này, có thể nêu ra mấy quan
điểm sau:
- Một là, công tác báo chí là một yếu tố cấu thành hoạt động tư tưởng,
lý luận. Báo chí là công cụ, là phương tiện trong cuộc đấu tranh tư tưởng, lý
6


luận. Báo chí luôn có vai trò quan trọng đối với công tác tư tưởng. Vì vậy,
lãnh đạo và quản lý báo chí là tất yếu khách quan.
- Hai là, báo chí góp phần tích cực trong việc tuyên truyền chủ nghĩa Mác
– Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của Đảng và chủ trương,
pháp luật của Nhà nước. Vì vậy, báo chí góp phần tích cực trong việc tuyên
truyền cái mới, cái tốt, cái tích cực, cổ vũ và động viên toàn Đảng, toàn dân ta
tích cực xây dựng, phát triển đất nước vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân
chủ, công bằng, văn minh”, góp phần tích cực trong việc xây dựng lý tưởng xã
hội chủ nghĩa, ý thức và niềm tin chính trị trong nhân dân, đấu tranh chống lại
những hiện tượng tiêu cực, những tư tưởng sai trái và thù địch.

- Ba là, báo chí là một phương tiện truyền thông, là tiếng nói của Đảng,
Nhà nước và các tổ chức chính trị xã hội. Vì vậy, báo chí là cầu nối giữa
Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội với quần chúng nhân dân. Báo
chí phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, hoạt động
trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.
- Bốn là, Đảng lãnh đạo báo chí bằng việc định hướng chính trị, thông
qua Nhà nước, thông qua công tác tổ chức cán bộ, thông qua giám sát, kiểm
tra hoạt động thường xuyên trong thực tiễn. Quản lý Nhà nước về báo chí còn
bằng sức mạnh của cả hệ thống chính trị đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng. Quan
điểm này rất quan trọng vì nó chỉ ra nội dung, phương thức và nguyên tắc cơ
bản trong lãnh đạo.
- Năm là, mỗi cán bộ báo chí là một chiến sĩ cách mạng, cây bút và
trang giấy là vũ khí sắc bén của họ. Mỗi nhà báo là một nhà hoạt động trong
lĩnh vực tư tưởng – lý luận. Nhà báo là chủ thể tích cực trong quá trình hoạt
động báo chí cũng như trong quản lý Nhà nước về báo chí.
Những quan điểm trên có tính nguyên tắc và công khai trong nhận thức
và hoạt động thực tiễn. Vi phạm những quan điểm, nguyên tắc này đều sẽ dẫn
tới những sai lầm chính trị, làm cho hoạt động báo chí mất phương hướng và
kém hiệu quả.
7


CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ BÁO CHÍ Ở NƯỚC TA
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
.Theo quy định của Luật Báo chí năm 1999 (đã sửa đổi, bổ sung), cơ
quan quản lý nhà nước về báo chí gồm: cơ quan quản lý nhà nước về báo chí
ở trung ương (Bộ Thông tin và truyền thông); các bộ, cơ quan ngang bộ; cơ
quan quản lý nhà nước về báo chí ở địa phương (UBND tỉnh, thành phố trực
thuộc trung ương)

1.1. Quản lý nhà nước về báo chí ở trung ương
Thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được Luật Báo chí quy
định, Bộ Thông tin và truyền thông thực hiện chức năng quản lý nhà nước về
báo chí trên nhiều lĩnh vực, điển hình là các lĩnh vực sau:
1.1.1 Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch
và phát triển sự nghiệp báo chí
Thời gian qua, hoạt động này được Bộ Thông tin và truyền thông thực
hiện nghiêm túc, đúng định hướng và sự chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Nhà
nước. Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị và Thủ tướng Chính phủ,
“Bộ đã và đang tiếp tục tiến hành rà soát chức năng, nhiệm vụ các cơ quan
báo chí, xác định những ấn phẩm chồng chéo về tôn chỉ, mục đích, chức năng,
nhiệm vụ, không phù hợp quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt
năm 1999; trình Thủ tướng Chính phủ ký ban hành “Chiến lược phát triển
thông tin đến năm 2010”... xây dựng quy hoạch hệ thống báo chí in toàn
quốc” . Tuy nhiên, việc quy hoạch làm không đều, liên tục. Thêm nữa, công
tác quản lý nhà nước về báo chí còn “thiếu chủ động trong định hướng chiến
lược; chạy theo vụ việc, lúng túng trong quy hoạch, sắp xếp”. Thực tế hoạt
động báo chí hiện nay vẫn tồn tại hiện tượng vừa thừa, vừa thiếu, nhất là tình
trạng có nhiều tờ báo trùng lắp về nội dung và thiếu ở chỗ nội dung một số
mảng đề tài không được đề cập đến, nhất là mảng đề tài về các ngành khoa
8


học. Thừa, thiếu còn thể hiện ở việc báo được xuất bản, phát hành phân bố
không đều, tập trung chủ yếu ở thành thị, còn nông thôn, nhất là vùng sâu,
vùng xa, vùng miền núi, nhân dân có rất ít báo hoặc không có báo để đọc.
“Nhiều cơ quan báo chí chỉ coi trọng địa bàn thành phố, thị xã vì ở đó có thể
phát hành được nhiều, còn các địa bàn khác không được quan tâm đúng mức.
Tình trạng đó dẫn đến mức hưởng thụ sách báo quá chênh lệch giữa thành
phố, thị xã và vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa. Hiện nay, 75%

báo chí chủ yếu phát hành ở thành phố, thị xã, vùng trung tâm, còn 25% báo
chí phát hành ở vùng nông thôn”.
1.1.2 Xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy
phạm pháp luật về báo chí
Từ năm 1999 đến nay, Bộ Thông tin và truyền thông đã chủ trì, phối
hợp xây dựng và trình Chính phủ ký ban hành, tự ban hành hơn 30 văn bản
quy phạm pháp luật trong lĩnh vực báo chí. Cùng với Luật Báo chí, các văn
bản pháp luật này bước đầu phục vụ có hiệu quả công tác quản lý báo chí.
Tuy nhiên, với sự phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin và sự thay
đổi nhanh chóng của đời sống thì nhìn chung, các văn bản quy phạm pháp
luật này còn thiếu đồng bộ, việc sửa đổi, bổ sung chậm được tiến hành. Với
chức năng là cơ quan quản lý cấp trung ương, Bộ Thông tin và truyền thông
chưa kịp thời, chủ động trong việc tổ chức tập huấn triển khai nội dung các
văn bản pháp luật cho cán bộ quản lý của các sở; đề xuất, kiến nghị, xây dựng
văn bản liên quan đến báo chí còn hạn chế
1.1.3 Thanh tra, kiểm tra hoạt động báo chí
Hoạt động thanh tra, kiểm tra báo chí đang ngày càng đi vào nề nếp.
“Từ năm 1999 đến nay, Bộ đã tiếp nhận và giải quyết hơn 1.750 đơn thư
khiếu nại, tố cáo, phản ánh về những thông tin không chính xác trên báo chí
do các cá nhân, tổ chức trong cả nước gửi tới liên quan đến gần 1.000 vụ
việc”. Một số nhà báo lợi dụng uy tín nghề nghiệp làm trái với đạo đức, trách
nhiệm của người làm báo, vi phạm Luật Báo chí đã bị xử lý nghiêm bằng các
9


hình thức: cảnh cáo, tịch thu thẻ nhà báo, phê bình, khiển trách. Những người
đứng đầu cơ quan báo chí có người vi phạm, do buông lỏng quản lý cũng phải
chịu những hình thức kỷ luật đúng mức.
Lưu chiểu là một khâu quan trọng của quản lý nhà nước về báo chí
nhằm thực hiện chức năng kiểm tra trước khi cho lưu hành nhưng hiện nay,

vẫn có một số tạp chí không thực hiện nộp lưu chiểu hoặc lưu chiểu không
đúng thời hạn theo quy định của pháp luật. Điều đó dẫn đến việc phát hiện
chậm các vi phạm, gây không ít khó khăn cho quá trình xử lý và để lại hậu
quả phức tạp. Hơn nữa, “khối lượng công việc phải xử lý trong công tác quản
lý nhà nước về báo chí ngày càng nhiều và phức tạp, trong khi đó, đội ngũ cán
bộ quản lý còn thiếu và yếu, một bộ phận cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu của
công tác quản lý trong tình hình mới”
1.2. Quản lý nhà nước về báo chí ở các bộ, cơ quan ngang bộ
Các bộ, cơ quan ngang bộ - với vai trò là cơ quan chủ quản báo chí - đã
có nhiều cố gắng trong công tác chỉ đạo, quản lý cơ quan báo chí thuộc quyền
trong việc thực hiện phương hướng, nhiệm vụ, kế hoạch hoạt động; đồng thời
tổ chức bộ máy, xây dựng đội ngũ cán bộ báo chí đảm bảo các tiêu chuẩn về
chính trị, nghiệp vụ. Nhiều cơ quan chủ quản báo chí đã chủ động xây dựng
quy chế quản lý cơ quan báo chí thuộc quyền, tạo điều kiện cho cơ quan báo
chí hoạt động đúng quy định, có sự rành mạch, thống nhất trong chỉ đạo, quản
lý và trong công tác phối hợp của cơ quan báo chí với các đơn vị liên quan
thuộc Bộ Thông tin và truyền thông.
Tuy nhiên trên thực tế, mối quan hệ giữa cơ quan chủ quản và cơ quan
báo chí theo luật định chưa được thực hiện một cách rõ ràng, rành mạch.
Nhiều trường hợp cơ quan chủ quản buông lỏng vai trò, trách nhiệm của
mình. Một số cơ quan chủ quản không kiên quyết sáp nhập những tờ báo có
tôn chỉ, mục đích trùng lặp, hoặc không đình chỉ những cơ quan báo chí thiếu
các điều kiện đảm bảo cho tờ báo hoạt động bình thường, gây khó khăn cho
việc quy hoạch hệ thống báo chí cả nước… Tình trạng buông lỏng chỉ đạo,
10


quản lý của một số cơ quan chủ quản vẫn diễn ra. Không ít tờ báo xa rời tôn
chỉ mục đích, chạy theo mục đích thương mại, không chấp hành nghiêm túc
sự chỉ đạo, quản lý của cấp trên. Báo thuộc lĩnh vực này lại đưa tin về lĩnh

vực khác, nhiều khi những sự kiện lớn của ngành mình, lĩnh vực mình lại
phản ánh rất mờ nhạt, nhưng cơ quan chủ quản vẫn bỏ qua hoặc có nhắc nhở
nhưng cơ quan báo chí không thực hiện thì cũng không xử lý. Tiêu chuẩn, quy
trình bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo báo chí của nhiều cơ quan chủ quản thực hiện
không chặt chẽ. Không ít cơ quan chủ quản phó mặc cho cơ quan báo chí
tuyển chọn phóng viên, cộng tác viên, thu nhận cả những người không đủ tư
cách đạo đức, chuyên môn vào làm báo. Có cơ quan chủ quản sau khi xin ra
số phụ đã khoán trắng cả về nội dung lẫn kinh phí.
Vẫn còn hiện tượng cơ quan chủ quản bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo báo chí
không được đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ. Một số cơ quan chủ quản báo chí
không thực hiện đúng quy trình bổ nhiệm, miễn nhiện cán bộ, không gửi văn
bản thỏa thuận tới cơ quan quản lý nhà nước. Một số cơ quan xin thành lập cơ
quan báo chí khi chưa đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật như: điều
kiện về trụ sở, trang thiết bị, nguồn tài chính, tổ chức bộ máy, cán bộ...
Một số cơ quan báo chí chấp hành sự chỉ đạo không nghiêm túc,
thường xuyên vi phạm hoặc có những vi phạm nghiêm trọng, Bộ Thông tin và
truyền thông đã nhắc nhở, phê bình nhiều lần nhưng cơ quan chủ quản không
tích cực chấn chỉnh, xử lý kỷ luật; hoặc xử lý không nghiêm.
1.3. Quản lý nhà nước về báo chí ở địa phương
Trong thời gian qua, các Sở Thông tin và truyền thông đã chú trọng
thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về báo chí ở địa phương. Các Sở cũng
chú trọng công tác tham mưu cho Tỉnh ủy, Thành ủy, UBND tỉnh, thành phố
trực thuộc trung ương về quy hoạch báo chí; soạn thảo mới, cụ thể hóa, hướng
dẫn việc thực hiện các văn bản pháp quy về báo chí trên cơ sở nội dung của
Luật Báo chí và Nghị định 51/2002/NĐ-CP; thực hiện tốt chức năng quản lý

11


hoạt động của các Văn phòng đại diện và phóng viên thường trú của báo chí

trung ương và địa phương khác trên địa bàn…
Tuy nhiên, công tác quản lý báo chí ở địa phương còn những mặt hạn
chế. Nhiều địa phương chưa có bộ phận, thậm chí chưa có cán bộ chuyên
trách quản lý báo chí, xuất bản. Trong công tác quản lý hoạt động phát thanh,
truyền hình, Internet - lĩnh vực có tính đặc thù, đòi hỏi phải có kiến thức về
công nghệ, kỹ thuật - trình độ, năng lực của cán bộ quản lý ở một số địa
phương còn chưa đáp ứng được yêu cầu; đa số địa phương chưa có kinh phí
đầu tư trang thiết bị đáp ứng yêu cầu ngày càng đa dạng và phức tạp của công
tác quản lý. UBND và Sở Thông tin và truyền thông một số tỉnh, thành phố
chưa nhận thức hết vai trò, trách nhiệm lãnh đạo, quản lý các đài phát thanh,
truyền hình thuộc quyền quản lý của mình. Một số địa phương, mặc dù có
nhiều cơ quan báo chí, nhưng cho đến nay vẫn không có tổ chức bộ máy hoặc
cán bộ chuyên trách giúp UBND thực hiện chức năng quản lý nhà nước về
báo chí. Một số địa phương thực hiện việc xử lý vi phạm của cơ quan báo chí
không nghiêm, có nơi không thực hiện đúng thẩm quyền.

12


CHƯƠNG 3
GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC
LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ ĐỐI VỚI BÁO CHÍ Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
Trong bối cảnh và tình hình thực tế của đất nước, của thế giới hiện nay,
nhiệm vụ đặt ra cho sự nghiệp thông tin, báo chí càng nặng nề và phức tạp.
Để báo chí có thể gánh vác được nhiệm vụ nặng nề, khó khăn phức tạp, cần
tăng cường các giải pháp như sau:
3.1 Những giải pháp chung
- Đổi mới, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu
quả quản lí nhà nước đối với hoạt động báo chí. Đây là yêu cầu khách quan
của sự nghiệp cách mạng, vừa là đòi hỏi của bản thân hệ thống báo chí.

Coi trọng, chăm lo công tác xây dựng Đảng, nâng cao vai trò lãnh đạo
của tổ chức đảng, trách nhiệm của đảng viên, nhất là trách nhiệm của người
đứng đầu các cơ quan chủ quản báo chí và cơ quan báo chí. Cấp uỷ, ban cán
sự đảng, đảng đoàn, lãnh đạo các cơ quan chủ quản báo chí được quyền bổ
nhiệm, miễn nhiệm tổng biên tập, phó tổng biên tập, giám đốc, phó giám đốc
cơ quan báo chí theo quy định, đồng thời phải chịu trách nhiệm trước các sai
phạm của cơ quan báo chí thuộc quyền quản lý của mình.
Thường xuyên kiểm tra, giám sát các tổ chức đảng, đảng viên ở các cơ
quan báo chí, cơ quan chủ quản, cơ quan quản lí báo chí về thi hành Điều lệ
Đảng, các quy định của Đảng, Nhà nước đối với hoạt động báo chí; quy định
thẩm quyền, trách nhiệm, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chỉ đạo báo chí
của Đảng, cơ quan quản lí báo chí của Nhà nước, Hội Nhà báo và cơ quan chủ
quản báo chí đối với cơ quan báo chí và người làm báo; xây dựng chế tài đủ
mạnh, xử lí dứt điểm, kịp thời, nghiêm minh các sai phạm.
Tiếp tục rà soát các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến hoạt
động báo chí, tiến hành tổng kết việc thực hiện Luật Báo chí để có kiến nghị,
đề xuất sửa đổi, bổ sung cho phù hợp.
13


Quy định rõ cơ chế, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị nhà nước
trong việc cung cấp thông tin cho báo chí và xã hội, trách nhiệm, quyền hạn
của người phát ngôn của các cơ quan, tổ chức để tăng cường và chủ động hơn
nữa trong việc cung cấp thông tin cho báo chí, nhất là đối với các vấn đề quan
trọng, phức tạp, nhạy cảm về đối nội, đối ngoại.
- Bộ Thông tin và Truyền thông cùng các cơ quan có liên quan cần tiếp
tục rà soát, điều chỉnh, bổ sung quy hoạch phát triển hệ thống báo chí, các đài
phát thanh, truyền hình từ Trung ương đến địa phương và báo chí điện tử; sắp
xếp, thu gọn đầu mối theo hướng khoa học, hợp lí, hiệu quả. Nghiên cứu,
phân loại báo chí theo chức năng, nhiệm vụ, bảo đảm tính đa dạng; khắc phục

tình trạng xa rời tôn chỉ, mục đích, trùng lặp, chồng chéo về chức năng, nhiệm
vụ của một số cơ quan báo chí nhằm sắp xếp lại theo đúng quy định của pháp
luật và phương châm phát triển phải đi đôi với lãnh đạo, quản lý tốt. Kiên
quyết xử lý nghiêm các cơ quan báo chí, cơ quan chủ quản báo chí để tờ báo
của mình vi phạm chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật, chính sách của
Nhà nước, thực hiện không đúng tôn chỉ, mục đích của tờ báo, để tư nhân núp
bóng, liên doanh, liên kết bất hợp pháp…
Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Văn hóa- Thông tin, Thanh tra Chính
phủ và các ngành có liên quan tiếp tục tiến hành kiểm tra, thanh tra tài chính
đối với các cơ quan báo chí, trước mắt là với một số tờ báo có nguồn thu lớn;
qua đó xây dựng chế độ, chính sách tài chính phù hợp đối với hoạt động báo
chí, đồng thời xử lý nghiêm minh những sai phạm.
- Ban hành chế độ, chính sách đối với hoạt động báo chí trong hoàn
cảnh mới một cách đầy đủ, đồng bộ và kịp thời.
- Tăng cường công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu về báo chí đáp
ứng kịp sự phát triển của tình hình.
- Chăm lo công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác quản lý báo
chí đáp ứng yêu cầu mới.

14


- Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác đào tạo, bồi
dưỡng phẩm chất chính trị, trình độ nghiệp vụ, năng lực chuyên môn, đạo đức
nghề nghiệp của đội ngũ những người làm báo. Rà soát, đánh giá lại đội ngũ
lãnh đạo, quản lí, phóng viên, biên tập viên, kiên quyết đưa những người
không đủ phẩm chất, năng lực ra khỏi cơ quan báo chí. Thực hiện tốt các quy
định của Đảng về việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen thưởng, kỉ luật cán bộ
lãnh đạo các cơ quan báo chí. Quản lí chặt chẽ cơ quan đại diện, phóng viên
thường trú ở các địa phương và ở nước ngoài; việc đào tạo phóng viên báo chí

ở nước ngoài và bằng tiền tài trợ của các tổ chức nước ngoài.
3.2 Những giải pháp cụ thể đối với cơ quan báo chí
- Tăng cường và nâng cao chất lượng hoạt động thông tin đối ngoại.
Tiếp tục tăng thời lượng phát thanh, truyền hình, báo điện tử ra các nước, các
khu vực, đưa được nhiều thông tin và sản phẩm văn hoá có nội dung tốt đến
đồng bào ta ở nước ngoài và bạn bè quốc tế; tăng cường giới thiệu, quảng bá
hình ảnh về đất nước và con người Việt Nam đến nhiều nước trên thế giới.
- Các cơ quan báo chí, cơ quan chủ quản cần có giải pháp xử lý phù hợp
những thiếu sót, khuyết điểm. Đối với những cơ quan báo chí thường xuyên có
sai phạm thì phải có giải pháp tập trung khắc phục. Đối với những sai phạm
Luật Báo chí, thiếu nhạy bén về chính trị, coi nhẹ chức năng chính trị tư tưởng
thì tập trung củng cố, nâng cao chất lượng chính trị của tờ báo, nâng cao nhận
thức, bản lĩnh nghề nghiệp cho tổng biên tập, ban biên tập và đội ngũ phóng
viên. Đối với những cơ quan báo chí còn chưa hấp dẫn, chưa thu hút đông đảo
người đọc, thì có giải pháp đổi mới, cải tiến cả nội dung và hình thức, nâng cao
tính hấp dẫn, tính thuyết phục. Bằng cách như vậy, sẽ nâng cao chất lượng
chung của cả hệ thống, tạo ra sức mạnh tổng hợp của báo chí cả nước, luôn giữ
vững trận địa tư tưởng trong bối cảnh nước ta đang hội nhập ngày càng sâu vào
nền kinh tế quốc tế và sự bùng nổ thông tin trên thế giới.
- Đổi mới và tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao phẩm
chất, bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp
15


cho đội ngũ những người làm báo, đặc biệt là tổng biên tập, phó tổng biên tập
các báo, giám đốc, phó giám đốc các đài, những người trực tiếp quyết định
chất lượng của báo chí.
Bản thân đội ngũ những người làm báo, đặc biệt là các tổng biên tập,
phó tổng biên tập, giám đốc, phó giám đốc, những cán bộ quản lý cơ quan báo
chí phải không ngừng rèn luyện, phấn đấu nâng cao trình độ của mình về mọi

mặt: bản lĩnh, lập trường chính trị, phẩm chất đạo đức lối sống, chuyên môn
nghiệp vụ; bám sát thực tiễn đời sống của đất nước, của nhân dân để có nhiều
tác phẩm báo chí hay, có chất lượng cao cả về tư tưởng và nghệ thuật, nội
dung và hình thức, tạo nên sức hấp dẫn và sức thuyết phục cao; phát hiện, cổ
vũ, động viên kịp thời những gương người tốt, việc tốt, những nhân tố mới,
những điển hình tiên tiến trên mọi lĩnh vực của công cuộc đổi mới, xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc đang diễn ra sôi động trên đất nước ta; tham gia tích cực và
có hiệu quả cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, góp sức xây
dựng Đảng, Nhà nước ta trong sạch, phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
- Có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, bổ sung cán bộ có đủ phẩm chất,
năng lực, tạo điều kiện về cơ sở vật chất - kỹ thuật để các báo, đài, tạp chí chủ
lực đổi mới, nâng cao chất lượng về nội dung, hình thức, tăng tính thuyết
phục, tính hấp dẫn, lượng phát hành, phạm vi phủ sóng, làm tốt khả năng chi
phối, định hướng thông tin và dư luận xã hội.
- Tiếp tục nâng cao ý thức trách nhiệm và vai trò của người làm báo
và của mỗi cơ quan báo chí trong việc thực hiện đường lối thông tin báo
chí của Đảng.
- Phải chủ động và tích cực ngăn ngừa, khắc phục khuynh hướng
thương mại hoá báo chí.

16


KẾT LUẬN
Báo chí nước ta đang có vai trò rất quan trọng trong đời sống chính trị
xã hội, đồng thời cũng ở vào giai đoạn nhạy cảm, vừa có những cơ hội lớn,
vừa đứng trước nhiều thách thức lớn, nhất là sau khi Việt Nam gia nhập Tổ
chức Thương mại Thế giới và đang tiếp tục hội nhập ngày càng sâu rộng với
thế giới. Sự nghiệp báo chí Việt nam thời gian qua phát triển nhanh chóng và
đa dạng. Xuất phát từ thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ,

công bằng, văn minh” mà Đảng và nhân dân ta đã xác định, cần nâng cao hiệu
quả quản lý của Nhà nước đối với hoạt động báo chí đáp ứng yêu cầu nền báo
chí cách mạng trong tình hình mới.
Trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng
và Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo chí cách mạng Việt Nam luôn phấn đấu hoàn
thành sứ mạng của mình. Đảng ta luôn coi báo chí là phương tiện hữu hiệu để
tiến hành giáo dục chính trị, lãnh đạo công tác tư tưởng, vũ khí sắc bén trong
đấu tranh giai cấp, đấu tranh giải phóng dân tộc, là cầu nối giữa Đảng với
nhân dân, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nghị quyết Hội
nghị Trung ương 5 khóa X đã nêu rõ công tác tư tưởng, lý luận và báo chí là
một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Ðảng.
Trong những năm qua, đội ngũ lãnh đạo, quản lý báo chí đã có sự
trưởng thành và lớn mạnh về mọi phương diện, nhất là về trình độ chuyên
môn nghiệp vụ và sự năng động, nhạy bén trước thời cuộc. Tuy nhiên, một số
người giữ vị trí quan trọng này còn có những biểu hiện non kém về chuyên
môn, nghiệp vụ; bản lĩnh chính trị; tinh thần trách nhiệm chưa tương xứng với
cương vị đảm nhiệm. Nhiều tổng biên tập chưa năng động, chưa theo kịp sự
phát triển rất nhanh, mạnh của báo chí.
Một số tổng biên tập ít am hiểu về hoạt động báo chí, việc đảm trách
nội dung giao hết cho cấp dưới. Hậu quả là việc quản lý, chỉ đạo phóng viên
tác nghiệp kém hiệu quả; hoạt động của một số tờ báo bị sai lệch với tôn chỉ,
17


mục đích; coi nhẹ chức năng chính trị - tư tưởng của báo chí cách mạng; thậm
chí vi phạm Luật báo chí, sai phạm về quan điểm, đường lối.
Trong điều kiện mới của nền kinh tế nhiều thành phần, cơ chế thị
trường và mở cửa, sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước đối với
báo chí càng cần thiết hơn bao giờ hết. Phải làm cho báo chí không chỉ là vũ
khí tư tưởng sắc bén lợi hại, mà còn là người cổ động tập thể, người tổ chức

tập thể. Điều này hết sức quan trọng trong thời đại bùng nổ thông tin.
Báo chí phải nắm vững và tuyên truyền sâu rộng, kịp thời, có hiệu quả
đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, bám sát
nhiệm vụ công tác tư tưởng, tích cực tuyên truyền, cổ vũ thành tựu của công
cuộc đổi mới. Coi trọng đúng mức việc phát hiện, biểu dương các nhân tố
mới, điển hình tiên tiến; tích cực đấu tranh, góp phần ngăn chặn và từng bước
đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, quan liêu, các tiêu cực và tệ nạn xã hội; phản
bác có hiệu quả những thông tin, quan điểm sai trái, phản động, thù địch, bảo
vệ vững chắc trận địa tư tưởng của Đảng; tiếp tục phát huy tiềm lực và ưu
điểm, khắc phục các yếu kém, khuyết điểm, nâng cao chất lượng tư tưởng,
tính hấp dẫn, mở rộng đối tượng độc giả, vươn lên hiện đại về mô hình tổ
chức hoạt động, về cơ sở vật chất, kĩ thuật và công nghệ.
Để đạt được những điều đó cần phải tăng cường đổi mới và đổi mới có
hiệu quả công tác lãnh đạo, quản lý hoạt động báo chí ở nước ta hiện nay.
Lãnh đạo, quản lý tốt sẽ là điều kiện cho báo chí nước ta phát triển vững chắc
toàn diện cả về số lượng, kết quả, quy mô, phạm vi tác động, cả về chất
lượng, hiệu quả. Tăng cường quản lý báo chí cũng chính là tăng cường vai trò
lãnh đạo của Đảng và Nhà nước các cấp các ngành, các địa phương. Chỉ có
thể phát huy sức mạnh của báo chí khi báo chí được quản lý tốt, phát triển
đúng hướng đạt hiệu quả cao. Bác Hồ chúng ta dạy: “Chính trị phải làm chủ,
đường lối chính trị đúng thì những việc khác mới đúng được. Cho nên các
báo chí của ta đều phải có đường lối chính trị đúng”.

18


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Trích bài nói chuyện của Bác Hồ tại Đại hội II- Hội nhà báo Việt Nam
2. TS Đỗ Chí Nghĩa (2014), Báo chí và mạng xã hội, Nxb Lý luận
chính trị, HN

3. Hồ Chí Minh: toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, t.5,
tr. 269,273
4. Theo dòng thời cuộc, Nhà xuất bản Đại học QG HN, 1997, trang 12
5. Chỉ thị 22-CT/TW của Bộ Chính Trị và luật một số điều bổ sung của
luật báo chí
6. Nghị quyết số 16-NQ/TW “Về công tác tư tưởng, lý luận và báo chí
trước yêu cầu mới”.
7. Kết luận số 41-TB/TW “Về một số biện pháp tăng cường lãnh đạo
và quản lý báo chí” của Bộ Chính trị.
8. Chỉ thị số 08-CT/TW về “Tăng cường sự lãnh đạo và quản lý nhằm
nâng cao chất lượng và hiệu quả báo chí”
9. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội Đảng thời kỳ đổi mới
(Đại hội VI, VII, VIII, IX), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2005
10.

Lãnh đạo và quản lý hoạt động báo chí ở Việt Nam hiện nay –

PGS.TS Hoàng Quốc Bảo

19


MỤC LỤC
3.2 Những giải pháp cụ thể đối với cơ quan báo chí..................................................................15
KẾT LUẬN..............................................................................................................................................17
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.......................................................................................................19

20