SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GIÁOMỤC
DỤCLỤC
VÀ ĐÀO TẠO CẨM THỦYTrang
1.MỞ ĐẦU

1

1.1. Lí do chọn đề tài

1

1.2. Mục đích nghiên cứu
1.3. Đối tượng nghiênSÁNG
cứu KIẾN KINH NGHIỆM
1.4. Phương pháp nghiên cứu

2

2.NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2

2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm

2

a. tác động của hóa học đến thực tiễn
b. ĐỊNH
Tác động

củ thực tiễn
đếnDỤNG
dạy và học
mônDẠY
hóa học
HƯỚNG
XÂY
TIẾT
TÌM HIỂU KIẾN

THỨC
TÍNH
c. tác
động MỚI
của đềMANG
tài đến giáo
viên THỰC TIỄN TRONG GIẢNG

DẠY BỘ MÔN HÓA HỌC Ở TRƯỜNG THCS CẨM LIÊN

2.2. Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2

2.3. các sáng kiến kinh nghiệm hay các giải pháp đã sử dụng

3

để giải quyết vấn đề
2.3.a. Một số lưu ý khi xây dựng tiết dạy mang tính thực tiễn


Người
2.3.b. Định hướng thực
hiệnthực hiện: Vũ Chí Công

3

Chức vụ: Giáo viên

2.3c. Một số tình huống dùng để xây dựng bài tập thực tiễn
10
Đơn
vị
công
tác:
Trường
THCS
Cẩm
Liên
hay thiết kế tình huống thực tiễn trong giờ học hóa học
14
thuộc
2.3.d. Minh họa giáoSKKN
án tiết dạy
cụ lĩnh
thể mực (môn): Hóa học
2.4. hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động
giáo dục, bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
3.KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ


17
18

- Kết luận
- Kiến nghị
TÀI LIỆU THAM KHẢO

20

THANH HOÁ NĂM 2017

1


1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài
Thực hiện kế hoạch phát triển giáo dục giai đoạn 2016-2020 của phòng
GD&ĐT huyện Cẩm Thủy; Cụ thể hóa và triển khai thực hiện NQ số 29NQ/TW về "Đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong điều kiện kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa"; Tiếp tục thực hiện NQTW2 khóa VIII về GDĐT đó là
"nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài" đào tạo nên những con
người Việt Nam xã hội chủ nghĩa vừa "hồng" vừa "chuyên" như lời căn dặn của
Bác Hồ để xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng văn minh, giàu đẹp sánh vai
với các cường quốc năm châu trên thế giới. Chính vì vậy bản thân tôi luôn quan
tâm nâng cao chất lượng giáo dục đại trà, tích cực đổi mới phương pháp dạy học
nâng cao chất lượng giáo dục học sinh.Theo luật giáo dục Việt Nam năm 2010,
điều 28 có chỉ rõ “ Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực,
tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo; phù hợp với đặc điểm từng môn học, lớp học;
Bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm; rèn luyện kĩ năng
vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui hứng

thú học tập cho học sinh”.
Đặc thù của bộ môn hóa học là tính thực nghiệm, thực tiễn gắn liền với
từng bài giảng nếu việc giáo viên giữ thói quen truyền thụ kiến thức theo sách
giáo khoa không chú trọng đổi mới phương pháp dạy học bài giảng xa rời thực
tiễn.... ngoài ra các khái niệm, định luật, hiện tượng, bản chất hóa học mang tính
trừu tượng, khó hiểu, khô cứng làm cho học sinh khó tiếp thu dễ dẫn đến nhàm
chán, mất hứng thú học tập với bộ môn.
Thực tế hiện nay chưa có tài liệu chính thống nào hướng dẫn cho giáo viên xây
dựng một tiết dạy hóa học mang tính thực tiễn mà chỉ dừng lại ở các chuyên đề
đổi mới phương pháp dạy học nhỏ lẽ áp dụng chưa đồng bộ, Trong đội ngũ giáo
viên giảng dạy môn hóa học có một vài sáng kiến nhưng chỉ tập trung nêu ra các
hiện tượng thực tiễn “kinh điển” mang tính liệt kê, mà các ví dụ này có rất nhiều
trong các tài liệu đã xuất bản.
Với tất cả những lí do trên và qua tìm hiểu tài liệu, đúc rút kinh nghiệm của bản
thân trong thực tế giảng dạy và dự giờ, tham khảo ý kiến đồng nghiệp tôi đã
chọn thực hiện đề tài “Định hướng xây dựng tiết dạy tìm hiểu kiến thức mới
mang tính thực tiễn trong giảng dạy bộ môn Hóa học ở trường THCS Cẩm
Liên”
1.2. Mục đích nghiên cứu
Mục đích của đề tài là xây dựng tiết học mang tính thực tiễn tạo hứng thú
học tập cho học sinh trong giờ học, từ đó học sinh phát huy tính chủ động sáng
tạo chiếm lĩnh tri thức, góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy bộ môn đóng góp
vào nhiệm vụ hoàn thành mục tiêu giáo dục và dạy học chung của nhà trường.
1.3 Đối tượng nghiên cứu

2


Đề tài này đưa ra định hướng xây dựng tiết dạy hóa học mang tính thực
tiễn mà bản thân tôi đúc rút trong quá trình dạy học cũng như học hỏi đồng

nghiệp...
1.4.Phương pháp nghiên cứu
Trong đề tài bản thân tôi sử dụng các phương pháp như:
Phương pháp khảo sát thực tế : Khảo sát thái độ học tập của học sinh với
bộ môn hóa học ở trường THCS Cẩm Liên đầu và giữa năm học 2016-2017 trên
phạm vi HS khối 9
Phương pháp thu thập thông tin, trao đổi kinh nghiệm, nghiên cứu xây
dựng cơ sở lí thuyết : nhằm định hình và hoàn thiện nội dung của đề tài
2. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH GHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1. Tác động của hóa học đến thực tiễn
Hóa học là khoa học có ứng dụng phong phú, từ những ứng dụng quen
thuộc trong đời sống như giải thích các hiện tượng tự nhiên, nghiên cứu tìm ra
thuốc bổ, thuốc chữa bệnh, thuốc bảo vệ thực vật , phân bón hóa học , vật liệu
thay thế như tơ sợi, nilon, nhựa, cao su...chế tạo nên các đồ dùng thiết yếu phục
vụ cho đời sống của con người.
Trong sản xuất hóa học có vai trò nghiên cứu tạo ra các nguồn nhiên liệu
mới, các vật liệu mới phục vụ cho các ngành sản xuất chế tạo từ những cổ máy
nông nghiệp đơn giản đến những thiết bị hiện đại như tàu vũ trụ....
Với môi trường: hóa học còn nghiên cứu phát hiện nguyên nhân, diễn biến, hậu
quả và cách khắc phục của hiện tượng ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu
trên toàn cầu...
Với các lĩnh vực khác hóa học len lỏi vào các lĩnh vực như nghệ thuật,
khảo cổ hoc, khoa học hình sự...
Với các khoa học khác hóa học được xem là khoa học trung tâm kết nối
toán học, vật lí, sinh học, địa lí...
2.1.2. Tác động của thực tiễn tới việc dạy và học môn hóa học
Việc thiết kế xây dựng giờ dạy mang tính thực tiễn có sử dụng liên hệ
thực tế làm cho học sinh hứng thú học tập bộ môn nắm được kiến thức cơ bản
đồng thời phát triển năng lực quan sát, giải quyết vấn đề qua bộ môn hóa học từ

đó các em nắm bắt được các vấn đề cuộc sống thực tiễn liên quan đến bộ môn
kích thích các em phát huy trí tìm tòi làm phong phú hơn kiến thức của bản thân.
Qua những giờ học “ mang hơi thở cuộc sống” học sinh sẽ không còn cảm thấy
xa lạ với bộ môn hóa học làm quá trình học tập đạt hiệu quả cao hơn
2.1.3. Tác động của đề tài đến giáo viên
Để xây dựng các giờ học mang tính thực tiễn giáo viên cần tự học nhiều
hơn, sử dụng nhiều phương tiện và và các phương pháp dạy học linh hoạt qua đó
phát triển được các kĩ năng cần thiết cho quá trình giảng dạy học sinh
2.2.Thực trạng trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Thực tiễn nhiều năm giảng dạy bộ môn hóa học với đối tượng là học sinh
vùng đặc biệt khó khăn tại đơn vị trường THCS Cẩm Liên bản thân tôi nhận

3


thấy rằng đa số các em không nắm rõ vai trò của bộ môn hóa học cũng như
phương pháp học tập bộ môn kết hợp với chất lượng đầu vào thấp của học sinh
làm cho các em cảm thấy hóa học là môn học khó từ đó nảy sinh tâm lí không
thích học môn hóa học dẫn đến chất lượng bộ môn còn thấp. Một số ít học sinh
học được chỉ dừng lại ở việc làm một số bài tập có nội dung khô khan thiếu tính
thực tiễn...
Qua khảo sát 43 HS khối 9 năm học 2016-2017 từ đầu năm học kết quả như sau
* Thái độ học tập với bộ môn
Hứng thú
Bình thường
Không hứng thú
Tổng số HS
SL
%
SL

%
SL
%
43
5
11,63
13
30,23
25
58,14
* Chất lượng khảo sát đầu năm
GIỏi
Khá
TB
Yếu
Kém
Tổng số HS SL
%
SL
%
SL
%
SL
%
SL %
43
1
2,32 8
18,60 28
65,1 6

13,9
3
5
2.3.Các sáng kiến kinh nghiệm hay các giải pháp đã sử dụng để giải
quyết vấn đề
Để xây dựng tiết dạy mang tính thực tiễn giáo viên cầ thực hiên theo
từng bước trong quy trình của một tiết dạy tìm hiểu kiến thức mới. Tại từng hoạt
động của quá trình dạy học giáo viên thiết kế các tình huống gắn với thực tiễn
hay bài tập mang ý nghĩa thực tiễn mà vẫn phù hợp với yêu cầu chuẩn kiến thức
kĩ năng và định hướng phát triển năng lực cho học sinh.
2.3.1. Một số lưu ý khi xây dựng tiết dạy mang tính thực tiễn:
*Các tình huống và bài tập đưa ra phải đảm bảo nguyên tắc: Chính xác
khoa học, đảm bảo tính thực tiễn, logic ngắn gọn, đảm bảo tính giáo dục, đảm
bảo tính sư phạm, kích thích hứng thú và khả năng sáng tạo của người học.
* Quy trình thiết kế tình huống và bài tập mang tính thực tiễn
+ Bước 1: Xác định mục tiêu và nội dung chính của bài học nhằm định hướng
cho việc xây dụng tiết dạy của giáo viên
+ Bước 2: Lựa chọn chính xác vấn đề để xây dựng tình huống dựa trên căn cứ
như: lợi ích của vấn đề đem lại khi được giải quyết ( giáo dục cái gì cho học
sinh), tính đơn giản hay phức tạp của vấn đề khi thiết kế bài tập hay tình huống,
thời gian giải quyết, mức độ phù hợp với đối tượng học sinh...
+Bước 3: Thu thập dữ liệu từ các nguồn sách, báo, tài liệu, phóng sự, nguồn
internet, các tình huống trong cuộc sống, trong các hiện tượng tự nhiên....
+ bước 4: Đánh giá phân tích dữ liệu: Giáo viên phải đánh giá được dung lượng
thông tin của vấn đề, nội dung kiến thức nào sử dụng phù hợp với đối tượng học
sinh mình giảng dạy, nội dung nào khó hoặc không cần thiết đưa vào tình
huống...từ đó đảm bảo tính trọng tâm của nội dung bài học.
+ Bước 5:Lựa chọn hình thức và kĩ thuật thiết kế: Để phát huy tối đa giá trị của
tình huống hay bài tập thực tiễn đem lại và tùy theo điều kiện cụ thể giáo viên có


4


thể lựa chọn các hình thức sau: Mô tả bằng câu chuyện kể, qua đoạn clip, ca dao
tục ngữ, qua thí nghiệm nhỏ, qua mẩu vật....
+ Bước 6 Thiết kế tình huống, bài tập mang tính thực tiễn
+ Bước 7: Hoàn thiện bài giảng
2.3.2. Định hướng thực hiện
* Quy trình của một tiết tìm hiểu kiến thức mới dạy bao gồm
- Kiểm tra bài cũ: Giáo viên kiểm tra kiến thức của bài học ở tiết trước hoặc
phần kiến thức đã học có liên quan đến nội dung của bài học tiết này
- Đặt vấn đề
- Bài mới: Gồm các hoạt động hướng dẫn của giáo viên và học tập của học sinh
- Vận dụng củng cố: Giáo viên đưa ra câu hỏi bài tập giúp học sinh hệ thống lại
và vân dụng kiến thức đã học
- Hướng dẫn học bài ở nhà: Giáo viên giao bài tập cho học sinh vận dụng kiến
thức đã học và nhiệm vụ học tập ở tiết sau.
Bước 1: Kiểm tra bài cũ: Giáo viên sử dụng các câu hỏi bài tập mang tính
thực tiễn
VÍ dụ 1: Trong phần kiểm tra bài cũ ở tiết 2 bài Tính chất ứng dụng của Hiđro
( Hóa học 8-Tiết 48 bài 31) Giáo viên có thể đặt các câu hỏi kiểm tra như sau:
Câu 1: Khí nào sau đây được dùng bơm vào bóng bay để bóng có thể bay lên
trong không trung mà các em hay chơi hoặc trang trí vào ngày lễ tết:
A.Khí Clo
B. Khí cácboníc
C.Khí Hiđro
D. Khí Oxi
Câu 2. Vì sao hỗn hợp lỏng H2,O2 được dùng làm nhiên liệu trong động cơ
chính của tàu con thoi
A. Vì hổn hợp trên gây nổ

B. Vì hỗn hợp trên nhẹ
C. Vì hỗn hợp trên khi sảy ra phản ứng cháy tỏa nhiều nhiệt
D. Vì hỗn hợp trên cháy được
Ví dụ 2: Khi kiểm tra bài cũ về các bon giáo viên có thể đặt câu hỏi như: Tại
sao than hoạt tính được dùng để lọc nước
A. Vì than hoạt tính hấp thụ các chất hòa tan trong nước
B. Vì than hoạt tính hấp phụ trên bề mặt các chất hòa tan trong nước
C. Vì than hoạt tính tác dung hóa học với các chất trong nước
D. VÌ than hoạt tính diệt khuẩn
Bước 2:Đặt vấn đề:
Trong mỗi bài dạy theo thiết kế của SGK luôn có sẵn phần đặt vấn đề tuy
nhiên để bài học thêm phần sinh động và phù hợp với từng vùng miền thì giáo
viên có thể tự thiết kế phần đặt vấn đề cho tiết dạy của mình.
Phần đặt vấn đề có thể là một câu hỏi, một hiện tượng thực tế , một câu chuyện,
một giai thoại hoặc một thí nghiệm hóa học vui...mang tính khơi gợi trí tò mò
mong muốn giải quyết vấn của học sinh.
Ví dụ 1: Trước khi dạy bài tính chất vật lí chung của kim loại ( Tiết 21 bài 15
hóa học 9) giáo viên có thể đặt câu hỏi gợi mở dựa trên hiểu biết thực tế của học

5


sinh như: Dây dẫn điện thường được làm bằng chất nào ? hay: kim loại có ứng
dụng trong những lĩnh vực nào trong cuộc sống và sản xuất
Ví dụ 2: Bài Sự ăn mòn kim loại, bảo vệ kim loại khỏi sự ăn mòn ( tiết 21 bài 27
hóa học 9) giáo viên có thể đặt vấn đề qua một hiện tượng gần gủi với học sinh
như: Dao, cuốc, xẻng...để lâu ngoài trời sẽ có một lớp chất rắn màu đỏ nâu xuất
hiện lớp chất này càng dày lên thì phần kim loại trong các dụng cụ đó các mòn
đi. nguyên nhân của hiện tượng này là gì? Chúng ta sẽ nghiên cứu trong bài học
hôm nay.

Ví dụ 3: Đặt vấn đề bằng câu truyện hay giai thoại hóa học
Bài Benzen ( tiết 50- bài 39 hóa học 9) giáo viên có thể kể như sau: Trong quá
trình tìm tòi cấu trúc của phân tử ben zen nhà bác học kekule gặp nhiều khó
khăn và bế tắc , nhưng mọi chuyện được tháo giở bắt đầu từ một giấc mơ của
ông. Trong giấc mơ kekule thấy các chuỗi nguyên tử dài vặn vẹo như những con
rắn, đột nhiên có một con ngậm lấy đuôi của nó quay cuồng trước mặt nhà bác
học, ông bừng tỉnh và nảy sinh ra ý tưởng tìm ra cấu trúc vòng của phân tử ben
zen...[3]
Ví dụ 4 : Đặt vấn đề bằng thí nhiệm hóa học vui
Trong bài dung dịch giáo viên có thể dùng thí nghiệm “ảo thuật : đóng băng
nước không dùng tủ lạnh” bằng cách cho Na 2SO4 vào nước nóng 600C tạo
dung dịch quá bão hòa, sau đó đặt vào khay nước lạnh để dung dịch nguội đến
nhiệt độ thường sau đó bí mật thả tinh thể Na 2SO4 vào dung dịch Na2SO4 quá
bão hòa dung dịch sẽ lập tức kết tinh trong như đóng băng [3]
Bước 3: Bài mới
Dạy học tích hợp gắn với thực tiễn trong quá trình tìm hiểu tính chất, ứng
dụng của các chất
Trương trình giáo dục THCS hiện nay tách rời kiến thức của các môn
khoa học khác nhau với các mảng kiến thức tách rời, cô lập với những khía
niệm khó nhớ. Xu hướng giáo dục mới là tích hợp các môn khoa học với nhau
làm cho học sinh thấy được mối liên hệ hữu cơ giữa các môn khoa học này.Việc
dạy học tích hợp nang lại nhiều lợi ích trong việc hình thành phát triển năng lực
giải quyết vấn đề cho học sinh.
Khi dạy kiến thức hóa học bất kể từ lĩnh vực nào: cấu tạo nguyên tử,
phương trình hóa học, …đều liên quan đến kiến thức vật lí hay nhiều hiện tượng thiên
nhiên, hoặc kiến thức hóa hữu cơ: gluxit, lipit, protein,…đều liên quan đến kiến thức
sinh học, nên khi sử dụng những câu hỏi mở rộng theo hướng tích hợp sẽ làm cho
học sinh chủ động tìm tòi câu trả lời, đồng thời thấy được sự liên hệ giữa các môn
học với nhau.
Ví dụ: khi học vật lí ta giải thích hiện tượng: càng lên cao thì không khí

càng loãng dựa vào lực hút của trái đất, thì với hóa học các em sẽ hiểu rõ hơn là
do khối lượng mol các khí nặng nhẹ khác nhau nên bị hút mạnh yếu khác nhau,
khí oxi có khối lượng mol nặng hơn so với khối lượng mol của không khí nên
tập trung bên dưới, tầng trên chỉ còn lại các khí có khối lượng mol nhỏ như: H2,
He...ít khí oxi nên không khí loãng.

6


Tuy nhiên, để dạy theo cách tích hợp như trên, người giáo viên phải biết
chọn những vấn đề quan trọng, mấu chốt nhất của chương trình để giảng dạy,
còn phần kiến thức dễ hiểu nên hướng dẫn học sinh về nhà đọc SGK hoặc các tài
liệu tham khảo. Ngoài ra, giáo viên phải chọn lựa các hiện tượng thực tiễn phù
hợp với nội dung bài mới tăng hứng thú, say mê học tập, tìm hiểu bộ môn.
Nếu người giáo viên kết hợp tốt phương pháp dạy học tích hợp sử dụng các
hiện tượng thực tiễn, xây dựng bài tập thực tiễn… ngoài giúp học sinh chủ động,
tích cực say mê học tập còn lồng ghép được các nội dung khác nhau như: Hóa
học với bảo vệ môi trường, với các hiện tượng tự nhiên, với những úng dụng
trong cuộc sống chăm sóc và bảo vệ sức khỏe con người thông qua các kiến thức
thực tiễn đó. Đây cũng là hướng đi mà ngành giáo dục nước ta đang đẩy mạnh
trong các năm gần đây.
*Hóa học với bảo vệ môi trường
Vấn nạn ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu đang là vấn đề thời sự nóng bỏng
trên toàn cầu. học tập và nghiên cứu kiến thức hóa học có thể giúp học sinh hiểu
được nguyên nhân và các giải pháp cho vấn đề này
Ví dụ 1: Khi dạy phần tác dụng của cây xanh đối với con người - bài Không khí sự
cháy ( Tiết 42,43 bài 28 hóa học 8) giáo viên có thể nêu: Mỗi người mỗi ngày cần
20-30m3 không khí để thở ( Trong đó 1/5 thể tích là khí Oxi) ngoài ra Khí Oxi còn
đóng vai trò quan trọng trong quá trình hô hấp của các sinh vật khác cũng như
nhiều quá trình trong cuộc sống và sản xuất của con người có thể nói nhu cầu về khí

Oxi là rất lớn vậy lượng khí Oxi trong khí quyển có bị thay đổi không?
Đáp án: Lượng khí Oxi không được duy trì do quá trình quang hợp của cây xanh do
đó chúng ta cần tích cự trồng, chăm sóc và bảo vệ cây xanh…
Ví dụ 2: Bài 2: Một số oxit quan trọng - Hóa 9.
"Hiện tượng mưa axit" là gì ? Tác hại như thế nào ?
Giải thích: - Khí thải công nghiệp và khí thải của các động cơ đốt trong (ô tô,
xe máy) có chứa các khí SO2, NO, NO2,…Các khí này tác dụng với oxi O2 và hơi
nước trong không khí nhờ xúc tác oxit kim loại (có trong khói, bụi nhà máy) hoặc
ozon tạo ra axit sunfuric H2SO4 và axit nitric HNO3.
2SO2 + O2 + 2H2O →2H2SO4
2NO + O2 →2NO2
4NO2 + O2 + 2H2 O →4HNO3
Axit H2SO4 và HNO3 tan vào nước mưa tạo ra mưa axit.
Hiện nay, mưa axit là nguồn ô nhiễm chính ở một số nơi trên thế giới.
Mưa axit làm mùa màng thất thu và phá hủy các công trình xây dựng, các
tượng đài làm từ đá cẩm thạch, đá vôi, đá phiến (các loại đá này thành phần
chính là CaCO3):
CaCO3 + H2SO4 →CaSO4 + CO2↑+ H2O
CaCO3 + 2HNO3 →Ca(NO3)2 + CO2↑+ H2O
Áp dụng: Ngày nay hiện tượng mưa axit và những tác hại của nó đă gây nên
những hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt là ở những nước công nghiệp phát triển.

7


Vấn đề ô nhiễm môi trường luôn được cả thế giới quan tâm. Việt Nam chúng ta
đang rất chú trọng đến vấn đề này. Do vậy mà giáo viên phải cung cấp cho học
sinh những hiểu biết về hiện tượng mưa axit cũng như tác hại của nó nhằm
nâng cao ý thức bảo vệ môi trường. Cụ thể giáo viên có thể đặt câu hỏi trên liên
hệ tích hợp môi trường trong các bài : Không khí – Sự cháy – Hóa học 8 hay bài

Một số Oxit quan trọng – hóa học 9
*Hóa học với các hiện tượng trong tự nhiên
Một trong những phương pháp học tập hóa học là quan sát các hiện tượng trong
tự nhiên, lí giải các hiện tượng đó thông qua hiểu biết về hóa học nói riêng và các
môn học khác nói chung giúp học sinh hứng thú hơn với bộ môn qua đó hình
thành phát triển năng lực giải quyết vấn đề qua môn hóa học cho học sinh
Ví dụ 1: Khi dạy về sự tồn tại của khí CO 2 trong nước tự nhiên ( Bài axit các
bonic và muối cacbonat ) giáo viên có thể liên hệ: tại sao người ta nói “nước
chảy đá mòn” em hãy chỉ ra yếu tố hóa học trong câu nói này
Đáp án : Khí CO2 tồn tại trong nước tự nhiên gây ra phản ứng làm mòn đá
CO2 + H2O + CaCO3 -> Ca(HCO3)3 [3]
Ví dụ 2:
Hang động và thạch nhũ được hình thành như thế nào ?
Ở các vùng núi đá vôi, thành phần chủ yếu là CaCO 3. Khi trời mưa trong không
khí có CO2 tạo thành môi trường axit nên làm tan được đá vôi tạo cho đá có
hình thù khác nhau
CaCO3 + CO2 + H2O <-> Ca(HCO3)2
Khi nước có chứa Ca(HCO3)2 ở đá thay đổi về nhiệt độ và áp suất nên khi giọt
nước nhỏ từ từ có cân bằng:
Ca(HCO3)2 <-> CaCO3 + CO2 + H2O
Như vậy lớp CaCO3 dần dần lưu lại ngày càng nhiều, dày tạo thành những
hình thù đa dạng.
Áp dụng: Đây là một hiện tượng thường gặp trong các hang động núi đá, cụ thể
là Phong Nha Kẽ Bàng ( Quảng Bình) hay các hang động tại địa phương như
Chùa Rồng-Cẩm Thạch , Suối cá Cẩm Lương... Học sinh sẽ biết được quá trình
hình thành các hang động với những hình dạng phong phú là do thiên nhiên
kiến tạo dựa trên các quá trình biến đổi hóa học. Dựa vào tính chất của Canxi
cacbonat giáo viên có thể đề cập vấn đề trên ở bài “Axit cacbonic và muối
cacbonat”(tiết 37 Hóa học lớp 9).
*Hóa học và những ứng dụng trong cuộc sống : Hóa học nghiên cức các chất

và sự biến đổi của chất nhằm phục vụ cho cuôc sống của con người vì vậy trong
khuôn khổ các bài học trong chương trình THCS giáo viên cần cho học sinh
thấy được vai trò của hóa học thông qua các phần kiến thức mà học sinh tìm
hiểu
Ví dụ 1: Trong khi dạy bài Dầu mỏ và khí thiên nhiên ( Tiết 51bài 40 hóa học 9)
Ngoài những sản phẩm của quá trình chưng cất được trình bày như SGK giáo
viên có thể tạo sự ngạc nhiên thích thú cho học sinh khi cho các em biết rằng: từ
dầu mỏ qua các quá trình hóa học có thể tạo ra các sản phẩm như : tất da chân,
bút sáp màu, thuốc aspirin, kẹo cao su, quần áo chống nhăn, pin mặt trời, son

8


môi, phấn, nước hoa.....Ngược lại con người đã chế tạo được dầu thô từ rác thải
như nilon, nhựa....[5]
Ví dụ 2: Tại sao nước máy thường dùng ở các thành phố lại có mùi khí clo ?
Trong hệ thống nước máy ở thành phố, người ta cho vào một lượng nhỏ khí clo
vào để có tác dụng diệt khuẩn. Một phần khí clo gây mùi và một phần tác dụng
với nước:
Axit hipoclorơ HClO sinh ra có tính oxi hóa rất mạnh nên có tác dụng khử
trùng, sát khuẩn nước.
Áp dụng: Vấn đề này đang được sử dụng làm sạch nước hiện nay ở các nhà máy
nước cung cấp nước cho các thành phố, thị xã, thị trấn. Giải thích được hiện
tượng này giúp học sinh hiểu được vai trò và ứng dụng của clo trong cuộc sống
mà học sinh có thể kiểm nghiệm thật dể dàng sau khi dạy tính chất tác dụng với
nước của Clo hay giáo viên có thể đặt câu hỏi cho học sinh suy nghĩ để trả lời
trong phần ứng dụng của clo trong bài “Clo”( Tiết 31lớp 9).
Ví dụ 3: Khi dạy bài Phân bón hóa học, giáo viên có thể liên hệ: Người ta hay
dùng tro bếp để bón cho cây trồng vì trong tro bếp có K 2CO3 cung cấp Kali cho
cây trồng

Ví dụ 4: Khi dạy bài một số muối quan trọng (Hóa học 9) giáo viên có thể bổ
sung : Dung dịch nước muối sinh lí có tác dụng diệt khuẩn rất tốt các em có thể
tự pha bằng cách hòa tan 9 gam muối vào 1 lit nước lọc đã đun sôi để sử
dụng[5]
Ví dụ 5: Tại sao khi quét vôi lên tường thì lát sau vôi khô và cứng lại ?
Giải thích: Vôi là canxi hiđroxit, là chất tan ít trong nước nên khi cho nước vào
tạo dung dịch trắng đục, khi tô lên tường thì Ca(OH)2 nhanh chóng khô và cứng
lại vì tác dụng với CO2 trong không khí theo phương trình:
Ca(OH)2 + CO2 →CaCO3↓+ H2O↑
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần mở rộng tính chất hóa học
của canxi hiđroxit ở Bài : Tính chất hóa học của canxi hiđroxit- Hóa 9
*Hóa học với sức khỏe con người:
một trong những ứng dụng quan trọng của hóa học đó là tìm ra thuốc bổ, thuốc
chữa bệnh phục vụ cho việc chăm sóc sức khỏe cho con người
Ví dụ 1: Khi dạy bài HCl ( hóa học 9) giáo viên có thể liên hệ : Muối NaHCO 3
cóa tác dụng giảm lượng axit trong dạ dày nhờ phản ứng
NaHCO3 + HCl -> NaCl + H2O + CO2 [4]
Ví dụ 2
Vì sao khi mở bình nước ngọt có ga lại có nhiều bọt khí thoát ra ?
Nước ngọt không khác nước đường mấy chỉ có khác là có thêm khí cacbonic
CO2. Ở các nhà máy sản xuất nước ngọt, người ta dùng áp lực lớn trong môi
trường nhiệt độ thấp để ép CO2 hòa tan vào nước. Sau đó nạp vào bình và đóng
kín lại thì thu được nước ngọt.
Khi bạn mở nắp bình, áp suất bên ngoài thấp nên CO 2 lập tức bay vào không
khí. Vì vậy các bọt khí thoát ra giống như lúc ta đun nước sôi.

9


Về mùa hè người ta thường thích uống nước ngọt ướp lạnh. Khi ta uống nước

ngọt vào dạ dày, dạ dày và ruột không hề hấp thụ khí CO 2. Ở trong dạ dày nhiệt
độ cao nên CO2 nhanh chóng thoát ra khỏi dung dịch theo đường miệng thoát
ra ngoài, nhờ vậy nó mang đi bớt một nhiệt lượng trong cơ thể làm cho người ta
có cảm giác mát mẻ, dễ chịu. Ngoài ra CO 2 có tác dụng kích thích nhẹ thành dạ
dày, tăng cường việc tiết dịch vị, giúp nhiều cho tiêu hóa.
Áp dụng: Hiện tượng có nhiều bọt khí thoát ra từ bình nước ngọt có ga hay chai
bia thì chắc hẳn học sinh nào cũng biết. Nhưng khi giải thích khí đó là khí gì và
có công dụng ra sao thì không ít học sinh biết được. Giáo viên có thể nêu câu
hỏi trên khi dạy phần “ các oxit cua cacbon” (tiết 34 lớp 9).
Ví dụ 3
Trong bài Sắt (Hóa học 9) giáo viên có thể liên hệ về vai trò của sắt đối với cơ thể
người : Chất sắt có mặt trong tất cả các tế bào của cơ thể con người và rất cần
thiết cho hệ miễn dịch, các cơ và điều chỉnh sự phát triển của các tế bào. Hầu hết
chất Sắt được dự trữ trong hemogobin và myoglobin-2 tế bào protein máu đỏ có
nhiệm vụ vận chuyển khí Oxi đến mô và các cơ trong cơ thể. Các nhà khoa học
đã phát hiện ra hai loại sắt mà cơ thể hấp thu là heme và non- heme. Sắt heme có
trong thịt gà, thịt bò, cá... sắt non-heme có trong đậu hà lan và các loại gia vị...
[5]
*giáo dục thái độ trung thực tính cẩn thận an toàn trong học tập
Hóa học là bộ môn khoa học có tính thực nghiệm việc tiến hành thí nghiệm và
tiếp xúc với hóa chất độc hại đòi hỏi người học phải tuân thủ quy tắc an toàn khi
tiến hành thí nghiệm
Ví dụ 1 :Vì sao không nên đổ nước vào axit sunfuric đậm đặc mà chỉ có thể
đổ axit sunfuric đậm đặc vào nước ?
Giải thích: Trong bất kì quuyển sách hóa học nào cũng ghi câu sau để
cảnh báo bạn đọc: " Trong bất kì tình huống nào cũng không được đổ nước vào
axit sunfuric đậm đặc, mà chỉ được đổ từ từ axit sunfuric đặc vào nước". Vì sao
vậy ?
Khi axit sunfuric tan trong nước sẽ tỏa ra một nhiệt lượng lớn. Axit
sunfuric đặc giống như dầu và nặng hơn trong nước. Nếu bạn cho nước vào

axit, nước sẽ nổi trên bề mặt axit. Khi đó nước sôi mãnh liệt và bắn tung tóe
mang theo những giọt axit gây nguy hiểm.
Trái lại khi bạn cho axit sunfuric vào nước thì tình hình sẽ khác: axit
sunfuric đặc nặng hơn nước, nếu cho từ từ axit vào nước, nó sẽ chìm xuống đáy
nước, sau đó phân bố đều trong toàn bộ dung dịch. Như vậy khi có phản ứng xảy
ra, nhiệt lượng sinh ra được phân bố đều trong dung dịch, nhiệt độ sẽ tăng từ từ
không làm cho nước sôi lên một cách quá nhanh. Một chú ý thêm là khi pha
loãng axit sunfuric bạn luôn luôn nhớ là " phải đổ từ từ " axit vào nước và
không nên pha trong các bình thủy tinh. Bởi vì thủy tinh sẽ dễ vở khi tăng nhiệt
độ khi pha.
Áp dụng: Vấn đề an toàn khi làm thí nghiệm được đặt lên hàng đầu trong
những tiết dạy có sử dụng hóa chất. Đặc biệt khi tiếp xúc với axit H 2SO4 đặc thì

10


rất nguy hiểm. Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho học sinh trả lời về cách
pha loãng axit H2SO4 khi dạy phần tính chất vật lí của axit sunfuric đặc trong bài
: Axit sunfuric - Hóa 9.
Ví dụ 2:
Khi dạy phản ứng cháy của Hiđro trong bài tính chất ứng dụng của Hiđro - hóa
học 8 giáo viên có thể lưu ý cho học sinh : khi điều chế H2 phục vụ cho phản ứng
cháy phải để cho H2 lùa hết không khí trong ống nghiệm sao cho chỉ còn H2 thoát
ra ngoài và đốt H2 ngay trên đầu ống thủy tinh vuốt nhọn khi đó H 2 cháy sẽ
không gây ra hiện tượng nổ.
Bước 4:Tổng kết và hướng dẫn học bài
Trong phần này ngoài các biện pháp hệ thống kiến thức bài học thay vì sử dụng
các câu hỏi có nội dung khô khan hay tính toán đơn thuần thì giáo viên cần sử
dụng các bài tập hóa học có lồng ghép các tình huống thực tiễn theo các mức độ
biết, hiểu, vận dụng có để học sinh luyện tập tại lớp và ở nhà

Ví dụ 1: sau khi học bài điều chế Oxi, phản ứng phân hủy ( Hóa học 8) giáo viên
có thể ra bài tập TNKQ như
Dựa vào tính chất nào để thu khí oxi băng cách đẩy nước
A. Khí oxi ít tan trong nước
B. Khí oxi nhẹ hơn nước
C. Khí oxi nặng hơn nước
D. Khí oxi phản ứng với nước
Ví dụ 2:
Bài Nhôm - Hóa học 9 có thể giáo cho học sinh bài tập vận dụng như sau:
Đuyra là hợp kim chứa 94% Ai, 4% Cu và 2% là các kim loại khác như Mg, Mn,
Fe…Hợp kim này nhẹ, bên, cứng… được ứng dụng làm vỏ máy bay. Tính khối
lượng Al, Cu có trong vỏ một chiếc máy bay chứa 50 tấn hợp kim nói trên
Ví dụ 3:
Trong các nhà máy cung cấp nước sinh hoạt thì khâu cuối cùng là khử trùng
nước, một trong những phương pháp khử trùng là dùng clo. Lượng clo bơm vào
nước trong bể tiếp xúc theo tỉ lệ 5g/m 3 nước. nếu dân số thị trấn Cẩm thủy là
3000 người, mỗi người dùng 200 lit nước trong ngày thì nhà máy cung cấp nước
sạch phải sử dụng bao nhiêu kg khí Clo để khử trùng nước
2.3.3. Một số tình huống dùng để xây dựng bài tập thực tiễn hay thiết
kế tình huống thực tiễn trong giờ học hóa học
Hóa học 8
Tiết Bài Tên bài
Tên vấn đề
Hình thức xây dựng
1
1
Mở
đầu Vai trò của hóa - trình bày bằng các thông tin về
môn
hóa học

vai trò của hóa học thông qua tranh
học
ảnh, clip...
5
4
Nguyên tử
Ý tưởng của - Đặt vấn đề trước khi vào bài
Đemocrit
6,7
5
Nguyên tố Các nguyên tố - Đặt vấn đề trước khi vào bài
hóa học
trong cơ thể

11


17

12

18.1
9
21

13

26

18


29

20

37.3
8

24

39

25

41

27

42.4
3

28

47.4
8

31

52.5
3


36

15

người
Sự biến đổi -Sự biến đổi
chất
chất trong qúa
trình tiêu hóa
- Hiện tượng
vật lí

- Đặt vấn đề
- Tích hợp BVMT: hiện thượng
gây mưa hạn hán trong tự nhiên
- Tích hợp BVMT: Quá trính đốt
nhiên liệu tạo khí cacbonic gây
hiệu ứng nhà kính
Phản
ứng Thí
nghiệm - Giáo viên dùng thí nghiệm đặt
hóa học
hóa học
vấn đề
Định
luật Lịch sử phát Giáo viên kể sơ lược về lavoadie
bảo
toàn minh
và lomoxop

khối lượng
Mol
Các đơn vị Giáo viêm giới thiệu một số đơn vị
thay thế
thay thế thường gặp như ram, tá.....
Tỉ khối của Sự nặng, nhẹ Đặt vấn đề: Dùng bóng bay chứa
chất khí
của khí
H2 hay clip về kinh khí cầu cho học
sinh quan sát
Tính
chất Tính chất của - thiết kế bài tập thực tiễn về tính
của Oxi
oxi
chất củ oxi trong phần tổng kết và
hướng dẫn học bài
Sự oxi hóa Ứng dụng của Xây dựng bài tập thực tiễn liên
- phản ứng oxi
quan đến ứng dụng của Oxi
hóa
hợpứng
dụng
của oxi
Điều
chế Phản ứng phân Giới thiệu phản ứng nung vôi lợi
oxi
phản hủy
ích và tác hại của phản ứng này
ứng
phân

hủy
Không khí, Bảo vệ không Giáo viên cho học sinh xây dựng
sự cháy
khí
bản đồ tư duy về các nguyên nhân
gây ô nhiễm không khí và những
biện pháp bảo vệ không khí trong
lành tránh ô nhiễm
- Trình chiếu clip về tác hại của ô
nhiễm không khí
Tính
chất -ứng dụng của -Giáo viên giới thiệu về mẫu xe
ứng
dụng hiđro
moto sử dụng H2 làm nhiên liệu
của Hiđro
- Đốt H2
- Giáo viên làm thí nghiệm hỗn
hợp nổ và hướng dẫn học sinh đốt
H2 không gây nổ
Nước
Vai trò của Giáo viên cho học sinh xây dựng
nước
bản đồ tư duy về các nguyên nhân

12


60


40

61

41

Hóa học 9
Tiết Bài
3.4
2

6.7

4

12.1
3

8

14.1
5

10

16

11

21.2

2

15.1
6

24

18

Dung dịch

- Dung dich
bão hòa
Độ tan của - Độ tan của
một
chất chất khí khác
trong nước chất rắn như
thế nào?

gây ô nhiễm nước và những biện
pháp bảo vệ nguồn nước tránh ô
nhiễm
- Trình chiếu clip về tác hại của ô
nguồn nước
Đặt vấn đề bằng thí nghiệm hóa
học vui
Giáo viên giới thiệu về quy trình
nạp ga cho nước giải khát trong
nhà máy


Tên bài
Tên vấn đề
Một số Oxit -Ứng dụng của
quan trọng
CaO
-Tác động của
SO2 đến môi
trường
Một số axit - ứng dụng của
quan trọng
HCl
-tính háo ước
của H2SO4
Một số Bazơ - Ứng dụng của
quan trọng
Ca(OH)2

Hình thức
- Liên hệ thực tế cuộc sống
quanh ta
- Tích hợp bảo vệ môi trường

- tác dụng của HCl trong cơ
thể người
- Giáo dục tính cẩn thận khi
pha loãng và sử dụng H2SO4
-Liên hệ cuộc sống quanh ta
những lĩnh vực sử dụng
Ca(OH)2 mà học sinh thấy
được

Tính chất hóa Sản xuất ứng - cung cấp hình ảnh , clip về
học của muối, dụng NaCl
sản xuất muối và ứng dụng
một số muối
của NaCl
quan trọng
Phân bón hóa - làm quen với - Giáo viên sưu tầm mẫu
học
phân bón hóa phân bón trên thị trường và
học
hướng dẫn sử dụng của từng
loại cho HS tìm hiểu và liên
hệ với đời sống sản xuất tại
địa phương
Tính chất chất - ứng dụng của - Đặt câu hỏi mở bài kiểm tra
vật lí chung của kim loại
sự hiểu biết của học sinh về
kim loại. tính
ứng dụng của kim loại
chất hóa học
của kim loại
Nhôm
-Al tác dụng -Liên hệ thực tế
với kiềm

13


25


19

27

21

31,32 26

-Sản xuất nhôm
-ứng dụng của
nhôm
Sắt
- Vai trò của sắt
trong cơ thể,
đời sống và sản
xuất
Ăn mòn kim - Sự ăn mòn
loại, Bảo vệ kim loại trong
kim loại khỏi thực tế ở gia
sự ăn mòn
đình,
địa
phương
Clo

- Úng dụng của
Clo
- Điều chế Clo

33


27

Cac bon

- tính hấp phụ
của cac bon

- ứng dụng của
cacbon
Các oxit của - Vai trò, tác hại
cacbon
của khí CO2
trong khí quyển
Axit cacboic và - Sự tồn tại của
muối cacbonat CO2 trong nước

34

28

37

29

38

30

Silic,

Công Úng dụng công
nghiệp silicat
nhệ silicat

43

34

Khái niệm về -ứng dụng của
hợp chất hữu chất hữu cơ

-Bát tập thực tiễn về quặng
boxit và hợp kim đuy ra
- Liên hệ thực tế sau bài dạy

Giáo viên đặt câu hỏi nêu vấn
đề trước khi vào bài mới để
học sinh liên hệ với các hiện
tượng có sự ăn mòn kim loại
trong thực tế ở gia đình, địa
phương
- Giáo viên liên hệ thực tế về
ứng dụng của Clo trong quá
trình khử trùng nước sinh
hoạt tại địa phương
- Giáo viên nêu những lưu ý
cần thiết trong quá trình điều
chế Clo
- liên hệ thực tế về ứng dụng
của tính hấp phụ của cacbon

sau bài học trong việc lọc
nước sinh hoạt. hướng dẫn
học sinh làm bể lọc nước sử
dụng than củi
- Giáo viên nêu ứng dụng của
sợi cacbon trong thực tiễn
- Tích hợp bảo vệ môi
trường: về hiệu ứng nhà kính
tích cực và tiêu cực…
- Giáo viên cho học sinh giải
thích hiện tượng “nước chảy
đá mòn”
- giáo viên cho học sinh lập
bản đồ tư duy về ứng dụng
của xi măng, thủy tinh,gốm
sứ trong cuộc sống. Sưu tầm
clip, mẫu vật, tranh ảnh về
ứng dụng của các sản phẩm
của công nghệ silicat
- Giáo viên liên hệ về chất
vai trò và sự hiện diện của

14


cơ và hóa học
hữu cơ

chất hữu cơ trong đời sống và
sản xuất…thông qua tranh

ảnh , mẫu vật, clip…
44
35
Mê tan
- trạng thái tự - Giáo viên liên hệ thực tế về
nhiên
nguồn sinh ra mê tan trong tự
nhiên và tác hại của mê tan
đối với môi trường
45
36
Etylen
ứng dụng
- Gv cho học sinh quan sát
mẫu nhựa P.E và các sản
phẩm làm từ nhựa P.E
46
37
Axetilen
ứng dụng
- Gv cho học sinh quan sát
các sản phẩm làm từ nhựa
PVC
51
40
Dầu mỏ và khí ứng dụng
- Giáo viên cho học sinh quan
thiên nhiên
sát các sản phẩm chế biến từ
dầu mỏ bao gồm cả các sản

phẩm sau chế biến hóa học có
nguồn gốc từ dầu mỏ
- Tích hợp BVMT: sự cố tràn
dầu
52
41
Nhiên liệu
Sử dụng nhiên - Giáo viên giới thiệu các mô
liệu có hiệu quả hình bếp tiết kiệm nhiên liệu
thay thế kiềng ba chân
55
44
Rượu etylic
- sử dụng rượu - Giáo viên liên hệ thực tế về
tác hại của việc sử dụng rượu
bia
- Giới thiệu về máy đo nồng
độ cồn mà cảnh sát giao
thông hay sử dụng
56
45
Axit axe tic
- Ứng dụng
- Giáo viên nêu cách làm
giấm ăn tại nhà và giới thiệu
16 ứng dụng của giấm ăn
trong gia đình
69
54
polime

- Ứng dụng
- Giáo viên giói thiệu về ứng
dụng của polime qua sản
phẩm, tranh ảnh, clip…
2.3.d.Minh họa giáo án của tiết dạy cụ thể
Hóa học 9 Tiết 34 Bài 28. CÁC OXIT CỦA CACBON
I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:

Biết được:

15


- CO là oxit không tạo muối, độc, khử được nhiều oxit kim loại ở nhiệt độ
cao.
- CO2 có những tính chất của oxit axit.
2. Kĩ năng:
- Quan sát thí nghiệm, hình ảnh thí nghiệm và rút ra tính chất hóa học của CO,
CO2.
- Xác định phản ứng có thực hiện được hay không và viết các phương trình
hoá học.
- Nhận biết khí CO2.
- Tính thành phần phần trăm thể tích khí CO và CO2 trong hỗn hợp.
3. Thái độ:
- Có ý thức bảo vệ môi trường, tránh gây ô nhiễm không khí.
4.Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học
- Năng lực thực nghiệm
- Năng lực giải quyết vấn đề qua môn hóa học

II. CHUẨN BỊ:
1. Đồ dùng dạy học:
a. Giáo viên:
- Thí nghiệm điều chế khí CO2 bằng bình kíp.
- Thí nghiệm CO2 phản ứng với H2O.
b. Học sinh:
- Tìm hiểu nội dung bài học trước khi lên lớp.
2. Phương pháp:
- Hỏi đáp, trực quan, làm việc nhóm.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
1. Ổn định lớp(1’):
2. Kiểm tra bài cũ(6’):
HS1: Dựa vào tính chất nào để có thể dùng than hoạt tính chế tạo mặt
nạ phòng độc
than hoạt tính được dùng để lọc nước
E. Vì than hoạt tính hấp thụ các chất hòa tan trong nước
F. Vì than hoạt tính hấp phụ trên bề mặt các chất hòa tan trong nước
G. Vì than hoạt tính tác dung hóa học với các chất trong nước
H. VÌ than hoạt tính diệt khuẩn
3. Vào bài mới:
* Giới thiệu bài:(1') Tong quá trình đốt than đá tạo ra 2 chất gây ô nhiễm
không khí là Khí CO và khí CO 2 đây là hai oxit của cacbon. Trong bài học
hôm nay chúng ta tìm hiểu xem hai Oxit này có tính chất, ứng dụng nào ?
Hoạt động của GV
Hoạt động của HS
Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1. Tìm hiểu về cacbon oxit CO(13’).
-GV: Yêu cầu HS nêu -HS: Oxitcacbon: CO. I. CACBON OXIT:
CTHH, PTK của cacbon
PTK: 28.

- Công thức phân tử:

16


oxit.
-HS: Tìm hiểu thông
-GV: Yêu cầu HS đọc tin và nêu các tính
thông tin SGK và nêu các chất vật lí.
tính chất vật lí của CO.
-GV giới thiệu: CO ở diều -HS: Lắng nghe và ghi
kiện thường không phản nhớ.
ứng với nước, kiềm, axit=>
CO là một oixt trung tính.
-GV: Giới thiệu thí nghiệm
CO tác dung với CuO và O2 -HS: Quan sát thí
-GV: Yêu cầu HS viết nghiệm SGK và nêu
phương trình phản ứng sảy hiện tượng sảy ra.
ra.
-HS: Viết PTHH:
t
-GV: Vậy CO có những CO + CuO 
→ Cu
ứng dụng gì?
+ CO2
GV: ngoài những ứng -HS: Tìm hiểu thông
dụng có lợi, khí CO còn là tin và nêu các ứng
khí độc do khi hít phải khí dụng của CO.
CO vào máu kết hợp vơi
Hb tạo ra HbCO và đẩy

khí oxi ra khỏi hồng cầu
làm cho cơ thể thiếu khí
oxi dẫn tới chết ngạt. Vì
vậy chúng ta nên hạn chế
đốt tha vào mùa đong để
sưởi ấm, làm nhà cách xa
khu đốt vôi, lò gạch...
Hoạt động 3: Tìm hiểu về cacbonđioxit CO2(17’).
-GV: Yêu cầu HS nêu -HS: CTHH:CO2
CTHH và PTK của CO2.
PTK: 40
-GV: Yêu cầu HS tìm hiểu -HS: Tìm hiểu SGk và
SGk và nêu các tính chất trả lời yêu cầu của GV.
vật lí của CO2.
-GV: Biểu diễn thí nghiệm -HS: Quan sát thí
CO2 tác dụng với nước.
nghiệm và nêu các
-GV hỏi: Tại sao giấy quỳ hiện tượng thu được.
lại chuyên sang màu tím -HS: H2CO3 không
sau khi đun nóng dung bền dễ bị phân huỷ
dịch?
thanh CO2 và H2O nên
khi đun nóng dung
dịch thu được se làm
-GV: Gọi HS viết PTHH.
quỳ tím từ đỏ chuyển
sang tím.
0

CO

- Phân tử khối: 28
1. Tính chất vật lí:
- Chất khí không màu,
không mùi, ít tan trong
nước, hơi nhẹ hơn
không khí, rât độc.
2. Tính chất hoá học:
a. CO là oxit trung tính:
Ở điều kiện thường, CO
không phản ứng với
nước, kiềm, axit.
b. CO là chất khử:
t
CO + CuO 
→ Cu +
CO2
t
CO + O2 
→ CO2
3 Ứng dụng:
(SGK)
0

0

II. CACBONĐIOXIT:
- Công thức phân
tử:CO2
- Phân tử khối bằng 40
1. Tính chất vật lí:

CO2 là chất khí không
màu, không mùi, nặng
hơn không khí, không
duy trì sự sống và sự
cháy
2. Tính chất hoá học:
a. Tác dụng với nước
CO2
+
H2O
H2CO3

17


-GV: Ngoài nước ra CO2
còn tác dụng được với chất
gì nữa?
-GV: Yêu cầu HS viết
PTHH sảy ra.
-GV: Gọi HS nêu ứng dụng
của CO2
Gv: Các em đã nghe nhiều
về cụm từ “hiệu ứng nhà
kính” và khí CO2 là một
trong những nguyên nhân
gây ra hiện tượng này. Khi
hàm lượng khí CO2 vượt
quá mức cho phép gây ra
hiện tượng ẩm lên toàn

cầu dẫn đến các thảm họa
thiên tai và biến đổi khí
hậu làm ảnh hưởng
nghiêm trọng đế đời sống
của con người

-HS: Viết
ra:
CO2
H2CO3
-HS: Tác
dung dịch
bazơ..
-HS: Viết
ra.

PTHH sảy b. Tác dung với dung
dịch bazơ
+H2O CO2 + NaOH

NaHCO3
dụng với CO2 + NaOH  Na2CO3
bazơ, oxit + H2O
c. Tác dụng với oxit
PTHH sảy bazơ
CO2 + CaO  CaCO3
3. Ứng dụng:
-HS: Nêu các ứng
(SGK)
dụng của CO2 như

SGK.

IV. TỔNG KẾT VÀ HƯỚNG DẪN HỌC BÀI
1.Củng cố (6’):
GV yêu cầu HS đọc: “Em có biết?”.
Bài tập 1. Vì sao khí CO được dùng làm nhiên liệu
A. Khí CO nhẹ hơn không khí
B.Khí CO cháy tỏa nhiều nhiệt
C. Khí CO tác dụng được với Oxi
D. Khí CO có nguyên tố cacbon
Câu 2. Vì sao khí CO2 được dùng làm chất chữa cháy?
2. Nhận xét và dặn dò:(1')
a. Nhận xét: - Nhận xét thái độ học tập của học sinh.
- Đánh giá khả năng tiếp thu bài của học sinh.
b. Dặn dò:
Bài tập về nhà:1,3,4 SGK/ 87.
Chuẩn bị bài ôn tập học kì I.
V. RÚT KINH NGHIỆM:
…………………………………………………………………………………....
……………………………………………………………………………………
................................................................................................................................
2.4.Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, bản
thân, đồng nghiệp và nhà trường
* Kết quả khảo sát vào thời điểm giữa học kì II năm học 2016-2017
* Thái độ học tập với bộ môn
Hứng thú
Bình thường
Không hứng thú

18



Tổng số HS
SL
%
SL
%
SL
%
43
25
58.14
15
34.88
3
6.98
* Chất lượng khảo sát
GIỏi
Khá
TB
Yếu
Kém
Tổng số HS SL
%
SL
%
SL
%
SL
%

SL %
43
5
11.63 13
20.6 23
53.4 2
4.65
3
9
Trong năm học 2013-2014: Đạt giải Ba cấp tỉnh cuộc thi dạy học tích hợp
trong năm học 2016-2017 : Đạt giải KK cấp tỉnh cuộc thi dạy học tich hợp
*Với học sinh: các em trở nên yêu thích và hứng thú hơn với bộ môn hóa học,
những bài giảng trở nên gần gũi và thực tiễn hơn kích thích trí tò mò và tinh
thần ham học hỏi từ đó nâng cao chất lượng dạy học của bộ môn. Tính thực tiễn
trong các giờ học có tác dụng định hướng phát triển năng lực cho học sinh như
năng lực quan sát, năng lực tư duy sáng tạo, năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa
học, năng lực giải quyết vấn đề thông qua bộ môn hóa học...
* Với giáo viên: Xây dựng thành công tiết dạy mang tính thực tiễn đòi hỏi giáo
viên phải áp dụng linh hoạt nhiều phương pháp dạy học, sử dụng thành thạo các
phương tiện dạy học hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, giao
tiếp với học sinh linh hoạt phù hợp và đòi hỏi khả năng tự học nghiêm túc ... qua
đó góp hần phát triển năng lực giảng dạy cho giáo viên...
* Với phong trào giáo dục: Ý tưởng của đề tài góp phần đổi mới phương pháp
dạy học của bộ môn theo hướng tích hợp nhằm hình thành và phát triển năng lực
cho học sinh.
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
-Kết luận:
Sau khi thực hiện đề tài “Định hướng xây dựng tiết dạy tìm hiểu kiến thức
mới mang tính thực tiễn trong giảng dạy bộ môn Hóa học ở trường THCS
Cẩm Liên” bản thân tôi nhận thấy dạy học gắn với thực tiễn là định hướng tất

yếu cho quá trình tìm hiểu kiến thức, hình thành phát triển năng lực cho học sinh
qua bộ môn hóa học nói riêng và các môn khoa học khác nói chung .
Để thực hiện tốt một tiết dạy mang tính thực tiễn đòi hỏi sự chuẩn bị kĩ càng của
giáo viên về cả nội dung, phương pháp lẫn hình thức dạy học...tức là công việc
của giáo viên tăng lên nhưng kết quả của quá trình dạy học được cải thiện và
quan trọng nhất là kích thích được hứng thú học tập của học sinh.
Trong khuôn khổ hạn hẹp của một SKKN chưa thể trình bày kĩ càng chi tiết về
tất cả các tiết dạy nên đề tài này còn có thể phát triển và mở rộng hơn nữa
- Kiến nghị: Nội dung và phương pháp giáo dục hiện đại muốn thực hiện
đồng bộ lâu dài đòi hỏi hệ thống cở vật chất như phòng học chức năng, thiết
bị,hóa chất, các thiết bị công nghệ cần được đầu tư trang bị. Về chất lượng đội
ngũ: cần mở các lớp bồi dưỡng, tập huấn cho giáo viên như tập huấn ứng dụng
CNTT trong dạy học, tập huấn về phương pháp và nội dung dạy học tích hợp
cho từng môn...

19


Trong khuôn khổ hạn hẹp, nội dung của đề tài là những giải pháp được rút
ra từ những kinh nghiệm của bản thân và đồng nghiệp. Hy vọng những giải pháp
đó sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của việc dạy học nói chung và giảng dạy bộ
môn hóa nói riêng. Rất mong các đồng nghiệp cùng nghiên cứu, ứng dụng rộng
rãi sáng kiến kinh nghiệm này vào trong quá trình giảng dạy để nâng cao hơn
nữa chất lượng dạy và học, để cùng góp phần vào sự nghiệp phát triển toàn diện
giáo dục và đào tạo Việt Nam.
Với thời gian và kiến thức có hạn, hơn nữa việc kiểm nghiệm đề tài mới
chỉ ở một lượng nhỏ học sinh, tuy có đạt kết quả khả quan nhưng trong quá trình
trình bày không tránh khỏi những thiếu sót và có thể còn có các phương pháp
hiệu quả hơn. Rất mong nhận được sự góp ý chân thành từ phía bộ phận chuyên
môn, các thầy cô giáo để sáng kiến của tôi được hoàn thiện hơn đồng thời bản

thân tôi cũng rút được kinh nghiệm trong giảng dạy những năm học sau.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Cẩm Liên, ngày 9 tháng 3 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
NGƯỜI VIẾT

Vũ Chí Công

20


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1- SGK hóa học 8 - NXB GD
2- SGK hóa học 9 - NXB GD
3- Hóa học vui - Tg: Nguyễn Xuân Trường, NXB: KHOA HỌC VÀ KĨ THUẬT
4- Hỏi đáp hóa học phổ thông - Tg: Cao cự giác, NXB ĐẠI HỌC QUỐC GIA
HÀ NỘI
5- Nguồn internet

21


DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ CÁC

CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Vũ chí Công
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên Trường THCS Cẩm Liên
TT

Tên đề tài SKKN

1.

Tạo hứng thú học
tập trong giờ hóa
học ở trường THCS
bằng cách sử dụng
những thí nghiệm
hóa học vui
Phát triển tư duy
cho học sinh qua
việc hướng dẫn tìm
tòi nhiều lời giải
khác nhau cho một
bài toán hóa học
trong chương trình
bồi dưỡng học sinh
giỏi hóa học lớp 8 ở
trường THCS cẩm
Liên

2.

Cấp đánh giá xếp

Kết quả đánh
loại (Phòng, Sở,
giá xếp loại (A,
Tỉnh...)
B, hoặc C)
Phòng GD &ĐT cẩm C
thủy

Năm học
đánh giá
xếp loại
2012-2013

Phòng GD &ĐT cẩm B
thủy

2015-2016

22