BQ GIAO DlJC VA BAO TAO

TRUdNG D~I HQC KINH TE TP.HCM
r,y,r..,.r..,.r..,.(i)...m<>G\<>G\<>G\

~.

'

DE TAl
NGIIIEN CUU KHOA HOC
•

NGHIEN CUU UNG DT)NG 'TIN HQC VAo CONG
TAC GIANG D4 Y, HQC T4P KE TOAN QUAN
TRl TRONG TRUONG fl4I HQC
,_

?

A

MA SO

A-'

?

_,.

: CS-2002-05

CHU NHIE;M : PGS.TS. PHAM VAN DU()C
THANH VIEN: CN. NGUYEN THE HUNG

I.

,~

I

TP. HCM - NAM 2004

-


£>6

tai Cifp Co So

- CS-2002-05

Tru:ong DH. Kinh Te TP. HCM

---------------------------------~~--------------

?

~

MODAU

Trong b6i d.nh n~n kinh te' thi tru'ong t~i mroc ta hi~n nay, ke' toan cung cffp
cac thong tin quan trQng. cho Nha Nuoc dS di~u hanh vi mo n~n kinh t€. Cac doanh
nghi~p cling khong thS khong Slt dl;lng ke' toan nhu' la cong ClJ quan trQng ciS qmin
ly v6n, tai san va di~u hanh ho~t dong cua doanh nghi~p. Ke' toan la mot nganh
hqc khong thS thie'u trong cac tru'ong giang d~y v~ kinh te'.

K€ toan quan tri Ia

h~ th6ng con, cling voi ke' toan tai chinh, trong h~ th6ng

thong tin ke' toan cua mqi t6 chli'c. MJJC tieu cua ke' toan quan tri nham giai quye't
cac va'n d~ thuoc v~ quan tri c3 doanh nghi~p, gitip cho cac c!p do qmln ly trong
vi~c di~u hanh ho~t dong san xua't kinh doanh mot each c6 hi~u qua bang ngu6n
h,tc cua doanh nghi~p. Mon ke' toan quan tri du'<;jc giang d~y trong tru'ong d~i hQC
cfing yeu c~u phai cho sinh vien tie'p c~n c6 hi~u qua, niim vung cong ClJ ke' toan
quan tri dS cung c!p cac thong tin huu ich cho vi~cra quye't dinh d doanh nghi~p,
. bdi vl xet cho cling, san ph~m d~u ra cua ke' toan.la nhung thong tin h6 tr<;1 cho
vi~c ra quye't ciinh.
Cac doanh nghi~p thuong phai dl,ta tren cac ly lu~n cua ke' toan quan tq, ke't
hqp voi cac thong tin cua ke' toan tai chinh ds I~p cac dl! toan thich h<;1p, cung ca'p
cho qua trlnh ra quye't dinh. Cac bang dl,t toan thu'ong khong linh ho~t ne'u cong ClJ
thie't l~p khong h6 tr<;1 cho cac thay dtSi linh ho~t
Trong thoi ci?i cac tinh toan du'<;1c con ngu'oi nhuong ch6 cho may thl,l'c hi~n,
vi~c giai ph6ng con nguoi khoi nhung cong vi~c tfnh toan nham chan, ddn di~u voi
nhung s6 lu'<;jng kh6ng 16 cac phep tinh - rna chi c~n mot thay d6i nho cua du li~u
dffu vao buoc phai tinh l~i cho kh6i Iu<;1ng khtSng ·16 cac phep tinh d6 - la mJJc W~u
cua d~ tai nay. Bang vi~c li'ng d1;1ng cong ngh~ thong tin, chting toi mu6n thong qua
d~ tai nay, dua nhung nguoi sli' d1;1ng- rna d6i tu'<;1ng dffu tien la giang vien, sinh
vien trong Truong D~i HQc Kinh Te' - tie'p c~n voi ke' toan quan tri theo mot each
khac, hi~n d~i va hi~u qua hdn phu'dng phap truy~n th6ng tii' tru'oc cie'n nay.

D~ tai trlnh bay cac ly thuye't chu d~o cua ke' toan quan tq du<;1c xli' ly bang

may tinh, phan tfch tht;(c tr~ng CUa Vi~C giang d~y, hQC t~p Va V~n dt,mg thl,l'C tS kS
toan quan tq d6ng thoi cung c!p phien ban dffu tien cua chu'dng trlnh li'ng dl;lng ke'
toan quan tq voi d~y du cac hu'ong dftn thl,l'c hi~n theo qui trlnh ke' toan quan tri voi
phu'dng phap h6 tr<;1 may tfnh.

Du da c6 gffng thl,l'c

hi~n d~ tai mot ~each khoa hQC va thl,l'c sl,l' nghiem ttic,

nhu'ng voi cac h~n chS CUa nhung ngu'oi thl,l'c hi~n, chffc chffn d~ tai vftn boc lo
nhung khuye't ai~m, chtin,g toi chan thanh cam dn cac dong gop cua qtiy vi dShoan
thi~n hdn cho cong trlnh trong nhung l~n phat triSn sau
Nhung nguoi thl,l'c

Ong dl,Jng CNTI vao glang dqy KTQT tqi tnJCing C!Qi hQc

hi~n

2


D~ tai Ca'p

Cd SCi- CS-2002-05

Tntbng DH. Kinh

Te TP. HCM


LOICAMON

Chung toi, nhil'ng nguoi tht;tc hit$n d~ tai, b~ng cac n6 lt;tc ciia chinh chung toi
khong du dg hoan thanh, kigm nghi<$m va trlnh bay d~ tai nay, rna phai c6 nhil'ng
giup do quy bau cua:
o Phong Quan Ly Khoa HQc - Hqp Tac Qu6c Te' tiuong E>H Kinh te': da
xet duy<$t, cha'p thu~n va giao tht;J.'c hit$n d~ tai

o ·Phong Quan Tq Thie't B~ Truong E>H Kinh t€: h6 trq, t;;to mQi di~u kit$n
t6t nha't, hit$n d;;ti nha't cho nh6m tht;tc hit$n
o Phong K€ Ho<;1ch Tai Chinh Truong E>H Kinh te': t;;to thu~n lqi v~ tai
chinh cho nh6m thl;l'c hit$n
o Cac vi ph6 giao su, tie'n si, th<;1c si, d5ng nghit$p da khich It$ va ling hQ
d~ tai cho nh6m tht;tc hit$n
B~ng nhii'ng lei cam on chan thanh

d day, chung toi tran trQng St;J.' giup do

t~n

tlnh CUa quy vi cho chung toi hoan tfft cong trlnh nghien CUU khoa hQC nay

TP. HCM Thang 7 nam 2004
Nhfi'ng nguoi tht;tc hit$n
. PGS.TS. PHAM VAN DUQC- Chii nhit$m d~ tai
CN NGUYEN THE HUNG -Thanh vi en

(/ng dvng CNTI vao giang dqy KTQT tql truong dQI hQc


3


N tai Cilp Co S(J- CS-2002-05

Tntbng DH. m.nh Te TP. HCM

------~--------------------------------------------~~--

NQIDUNG

oa

CHVONG 1
: LY THUYET XAY Dl/NG Mo HiNH
u~u vA xu LY THONG TIN KE TOAN
QUAN TR! BANG MAY-TiNH .......................................................................................................... 6
1. 1
THONG TIN CUA KE TOAN QUAN TR! ...................................................................................... 6
7. 7. 1 EJinh nghia: ................................................................................................................. 6
7. 7.2 EJ6i tliqng va chuc nang th6ng tin K€ toan quan tri ..................................................... 7
7. 7.2. 7
fJ6i tuqng su dt,mg thOng tin k€ tofm quan tri. ................................................................. 7
7. 1.2.2
Thong tin k~ toan quan tri ..................... .......................................................................... B
1 .1.2.3
Chuc nang thong tin k~ toan quan tri: ............................................................................. 9

DG LI~U THONG TIN Xlt LYMAY TfNH ................................................................................... 1 0


1 .2

oa li~u chu

yeu sii d~.,~ng ........................................................................................... 10
Xii ly thong tin ktf toan quan tri ................................................................................. 70
Xii ly may tfnh . ......................................................................... ~ ................................ 7 7

1.2. 1
7.2.2
1.2.3

T6 CHUC THONG TIN KE TOAN QUAN TR! Vdl CONG NGH~ THONG TIN ..... ~ ................................ 11

1.3

7.3. 7
7.3.2
7.3.3
1.3.4

Xay dl/ng cac chua'n ml/c chi phf ...............................................................................
Xay dl/ng cac tieu thuc phan bo chi ph f. ...................................................................
Xay dl/ng d(}ng cava m1.,1c tieu th6ng nhJt. ...............................................................
Ket hqp thOng tin ke toan quan tri vai cong ngh~ thong tin .......................................

CHVONG 2
2.1

77

77
72
73

THl/C TR~NG THONG TIN KE TOAN QUAN TR! VOl UNG Dl)NG TIN HQC ..... 14

GIANG DAY KE 'OAN QUAN TR! TRONG TRUC1NG E>AI HOC ....................................................... 14

Tai li~u giang d;;~y ...................................................................................................... 74
Cong tac giang d;;~y .................................................................................................... 14
Thtfc hanh bfl.i t~p ..................................................................................................... 74

2.1. 7
2.1.2
2. 1.3

THl,JC TRANG THONG TIN KE TOAN QUAN TR! TRONG CAC DOANH NGHI~P VI~T NAM ................. 14

2.2

2.2. 7 Thl/C tr;;~ng v~n d1.,1ng th6ng tin ke toan quan trf . ........................................................ 14
2.2. 1. 1
Thtjc tri1ng cong tac t6 chuck~ toan .............................................................................. 14
2.2. 1.2
. Thl/c t6 v~n dvng thOng tin k~ toan quan tri. .................................................................. 15
2.2. 7.3
fJfmh gi.:J chung t6n t<)i ve nMn thuc k~ toan quan tri doanh nghi~p .............................. 15
2.3

THl,JC TRANG Slt DUNG CONG NGH~ THONG TIN TRONG KE TOAN QUAN TR! .............................. 16


2.4

Sl,J CAN THIET NGHIEN CUu U'NG DUNG TIN HOC VAO KE TOAN QUAN TR! .................................. 17

CHVONG 3

uNG DVNG H~ TH6NG TIN HQC

vAo KE TOAN QUAN TR!

............................ 19

PHAT TRIEN H~ THONG THONG TIN KE TOAN QUAN TRI .......................................................... 19

3.1

3. 7.1
3.1.2
3.1.3
3.2

Phan tfch h~ th6ng thong tin ke totm quan tri ............................................................ 19
Thiet ke M th6ng thong tin ke toan quan tri dung may tinh: ..................................... 20
Thl/c hi~n v~n hanh h~ th6ng. .................................................................................. 22
UNG DUNG TIN HOC vAo

KE' TOAN QUAN TR! ........................................................................ 22

3.2.1

Xay dl/ng mo hinh ung d1.,1ng. .................................................................................... 22
Thtfc hi~n v~n hanh thong tin ke toan quan tri ung d1.,1ng cong ngM th6ng tin: ......... 27
3.2.2
3.2.2. 7
Khai bao cac di1 li~u dju ky: .......................................................................................... 27
3.2.2.2
Nh~p s6 dti, t6n kho dau ky: .......................................................................................... 29
3.2.2.3
Nh~p cac s6 li~u dinh muc: ........................................................................................... 31
3.2.2.4
Nh~p s6 cac s6/i~u dl/ toan doanh thu va chi phi: ......................................................... 31
3.2.2.5
Nh~p so' cac so' li~u dl/ toan t6n kho: ............................................................................. 32

. Ong d\,mg CNTT vao giang dQY KTQT IQi trVong dQi hQC

4


B~ tili Cilp Cd Sc'J- CS-2002-05

3.2.2.6

. .
323

3.3.1
3.3.2
3.4


L$p cac baa caa de; taan ................................................................................................32

,,, d I.Jng k"'
, quan trt"d"'d'
., va' ra quye"'td"tn h ........................................... 48
vng
e toan
e an h gta
?

3.2.3. 7
3.2.3.2
3.2.3.3
3.3

Tntong DH. Kinh Te TP. HCM

Baa caa thu nh$p .......................................................................................................... .49
EJanh gia hi~u qua sinh fiJi bQ ph$n san pham ...............................................................53
L$p Baa Ca.a K6t Qua Kinh Daanh .................................................................................53

KJEN NGH! UNG Dl)NG KE TOAN QUAN TR! VAO DOANH NGHI~P ............................................. 55

Kit§n nghi sit dl!ng thong tin ke toan quan tri. ............................................................ 55
Kien nghi ung dl!ng may tinh ..................................................................................... 56
HVONG PHATTRIEN f)~ TAl: ............................................................................................... 57

LOI KET ........................ ~ .......... ~ .....................................................................................•................ 58
TAIU~U THAM KHAO ......................................... .,....................................................................... 59


unq;~vng CNTT vao gidng dqy KTQT tqi tnJong dqi hQc

5


E>~ tai Ca'p Cd So- CS-2002-05

Tntong DH. Kinh Te TP. HCM

Chu'dng 1 : Ly thuye't xay dt;ing mo hlnh du Ii~u va xii' ly thong tin ke' toan quan tri
biing may tinh.
1.1 Thong tin ciia ke' toan qmin tr1
1.1.1 Binh nghia:
Theo dinh nghia cua Hi~p H9i ke' toan vi en Hoa Ky, KS Toan Quan Tri la
"Quy trlnh nh?n di~n, do htong, t6ng hqp, phan tich, I?p bao biSu, giai trlnh va
truy€n d~t cac seili~u ali chinh va phi tai chinh cho nha quan ly sti' d1,1ng n9i b9 d~
I?p ke' ho~ch, danh gia va kiSm tra nh~m dam bao vi~c sti' d1,1ng cac ngu6n h;tc cua
t6 chuc c6 hi~u qua va nh~m xac dinh Cl,l thS ngttoi chiu trach nhi~m deii voi cac
ngu6n lttc nay".
Theo W diSn thu?t ngfi' ke' toan My, KS Toan Quan Tri duqc dinh nghia la
"M<)t linh V\l'C ke' toan lien quan dSn vi~c dtnh lttqng cac thong tin ke' toan va h6
trq nhfi'ng nha quan ly trong vi~c dtta ra quye't dinh tai chinh, nha't la vi~c ho~ch
dinh va quan ly gia thanh theo Iu?t dtnh ke' toan".
Nhtt v?y, h~ theing K€ Toan Quan Tri la m<)t qua trinh cung ca'p thong tin tai
chinh va thong tin ho~t d<)ng cua t6 chuc cho nhfi'ng ngttoi sti' dl,lng d ben trong t6
chuc nhtt cong nhan vien va can bQ quan ly. Qua trlnh nay dttqc dtnh httong theo
cac nhu c~u thong tin cua nhfi'ng nguoi d ben trong t6 chuc dS giup h9 sti' d1,1ng hi~u
qua cac ngu6n lVc cua t6 chuc, xac dinh Cl,l thS ngu'oi chtu trach nhi~m deii voi cac
ngu6n h;l'c d6 va ra quye't dtnh di~u hanh ho~t d<)ng kinh doanh h~ng ngay va cac
quye't dinh d~u ttt.


K€ toan dttqc chia thanh nhi€u chuyen nganh, nh~m dap ung cho nhu c~u sti'
d1,1ng nhi€u deii tttqng khac nhau. Ne'u din cu vao hai d6i tll'qng sti' d1,1ng chu ye'u
thong tin ke" toan la d6i ttt<;fng ben ngoai la nhfi'ng nguoi khong trl;l'c tie"p · di~u hanh
ho~t.d<)ng kinh doanh rna ch! sti' dl,lng ke't qua cua qua trlnh di~u hanh va deii tttqng
· (J b.en trong Ia nh~m nhfi'ng nguoi trttc tie'p di€u hanh dS d~t ke't qua kinh doanh, thl
ke" toan phan lam hai la K€ toan tai chinh chu ye'u cung ca'p thong tin cho d6i tttqng
ben ngoai con Ke" toan quan tri chu ye"u cung ca'p thong tin k€ toan cho deii tttqng
ben trong la cac ca'p d9 nha quan trt trong doanh nghit%p.
Nhtt v?y: Beii tliqng nghien cuu cua ke" toan quan tri la nghien cuu v6n va sv
chu ·chuySn cua vein dl;l' kie"n xay ra trong tttdng lai. Ngttqc l~i ke' toan tai chinh
nghien cuu v6n va sl;l' chu chuy€n cua vein da xay ra trong qua khil tren m·
thoi gian, ti~n tt% c1,1 thS.

K€ toan quan tri·la qua trlnh nh?n di~n, do lttong, thu th?p, phan tich, so~n,
thao, di~n giai va truy~n d~t thong tin tai chinh giup cac nha quan tri d ben trong t6
chuc ho~ch dtnh, danh gia va kiSm tra cac qua trlnh ho~t d9ng cua t6 chile nh~m
dam bao cho vi~c sti' d1,1ng cac ngu6n lVc - nhan ll;l'c, v~t h,tc- tai lVc- cua t6 chile
dttqc hqp ly va c6 trach nhit%m .
.· Ong;.~l,lng CNTI vao gic3ng dQY KTQT tQI trLJCing dQI hQc

.>·.~~·

6


E>~ tai

Cip Co So - CS-2002-05


Tntong DH. IVnh Tt TP. HCM

- Nh~n di~n Ia qua trlnh thua nh~n va aanh gia cac giao dich kinh doanh va cac sv
ki<$n kinh te' kh~c nham c6 hanh a
- Do lu'O'ng la qua trlnh ainh lu'<;fng, g6m d. uoc tinh, cac giao dich kinh doanh hay
cac Slf ki<$n kinh tS khac· aa phat sinh, va d1f bao nhfi'ng S\l ki<$n CO th€ phat sinh.

- Thu nh~p la qua trlnh thie't l~p cac phuong phap phil h<1p a€ ghi s6 va phan lo~i
cac giao dich kinh doanh va cac sv ki<$n kinh te' khac.

- Phan tfch Ia qua trlnh phan giai a€ tlm cac nguyen nhan cua ho~t acao Va cac m6i quan h<$ cua chung VOi nhfi'ng S\l ki<$n kinh tS Va cac tlnh hu6ng
khac.

- So~n thao va di~n giai la qua trlnh trlnh bay s6li<$u mlu~n nit ra tu nhii'ng s6li<$u a6.

- Truy~n d~t la qua trlnh bao cao thong tin thich htu'<;fng c6 lien quan khac i3 ben trong t6 chuc a€ sit dlfng n1.1.2 D6i tu'ong va chuc nang thong tin Ke' toan quan tri

1.1.2.1

Dffi tll(Jng si't d~mg thong tin kl toan quan trj.

H<$ th6ng thong tin ke' toan quan tq thu nh~p cac s6 li<$u tai chinh va cac s6
li<$u ho~t adu cua nhung ngu'oi (J ben trong t6 chuc a€ giup hQ c6 co sd aanh gia ra quye't

ainh thich h<;fp.
So a6: D6i tu'<;fng

sit dlfng thong tin ke' toan quan tri va quye't ainh cua hQ

E>O'i tu'Qng sti' dt,mg
Cong nhan vien

Nha quan tq cac ca'p, g6m
uy vienHDQT

Quyet atnh
Danh gia ke't qua cong vi<$c cua ban than a€
tlm bi<$n phap nang cao l(e't qua, sfr dlfng cac
ngu6n Ivc du<;fc giao hi<$u qua hon

ca

cac Di~u hanh, aanh gia, ki€m tra, quye't ainh

.

la

Tu so a6 cho tha'y, a6i tu'<;fng sit dlfng thong tin ke' toan quan tr:i
nhii'ng thanh
vien (J ben trong t6 chuc. HQ su dlfng thong tin ke' toan quan tq nham phlfc Vlf cho
cac quye't ainh vs aiSu hanh, aanh gia, ki€m tra ho~t acua t6 chuc vacua chinh hQ. Tily theo vi tri cua hQ trong t6 chuc rna ke' toan quan
tq se thie't kS s6 lu'<;fng va lo~i thong tin cung ca'p phil h<;fp voi chuc nang nhi<$m Vlf

cua hQ.

Ung dt,Jng CNTT vao giang dqy KTQT tqi trvong dQi hoc

. 7


:N tai Ca'p Cd So - CS-2002-05

1.1.2.2

TniCing DH. Kin1J. Te TP. HCM

Thong tin kt toan qulm trj

Thong tin ke' toan quan tri la cac s6 lit%u tai chinh va s6 lit%u v~t chfft v~ cac
m~t ho~t dQng, cac qua trJ.nh, cac ddn Vi kinh doanh, cac loc;ti san ph£m, dich Vl;l,
khach hang v.v ... cua mQt t6 chuc, duqc ke' toan quan tq xli' ly va thie't ke' thanh
cac bao CaO ke' toan quan tri a6 phl;lC Vl;l cho cac chile nang quan tri cua cac cffp
quan tri trong t6 chile.
Ht% th6ng thong tin k€ toan quan tq Ia m9t trong nhung ngu6n thong tin ban
dffu cua qua trlnh ra quye't dinh va ki6m tra trong t6 chuc. Ht% th6ng nay cung ca'p
thong tin c6 tac d1;1ng giup cho cac thanh vien trong t6 chile c6 nhung quye't dinh teSt
hdn, qua d6 cai tie'n ke't qua chung cua t6 chile.
Tuy theo chuc nang, nhit%m Vl;l cua tltng thanh vien trong t6 chile rna k€ toan
quan tri se thie't k€ va cung ca'p thong tin phu hqp, phan anh ke't qua hoc;tt d9ng cua
tli'ng nguoi ct6 giup hQ qua d6 rut ra bai hQC tlt ke't qua Gt:l-t du'QC nham cai tie'n thvc
hit%n trong tu'dng lai. Thi d1;1:
-


86i voi cong nhan trvc tie'p san xua't hay cac ca'p quan ly trvc tie'p san xua't nhu'
t6 tru'dng san xua't, quan ct6c thl thong tin rna k€ toan quan tri cung ca'p cho hQ
chu ye'u Ia thong tin s6luqng v~ cac ye'u t6 dffu vao rna hQ da sli' d1;1ng nhu s6
luqng nguyen lit%u, v~t lit%u, thoi gian lao d9ng hao phi..., va v~ ke't qua dt:l-t
GUphai lam lc;ti, cha't luqng dich vl} ... thong tin duqc cung ca'p hang ngay hay ngay
sau m6i cong vit%c hoan th~tnh ct6 nguoi cong nhan tv danh gia GUQC ngay nhung
chenh lt%ch giua thvc hit%n voi tieu chu£n ho~c voi ke't qua ky truoc. N6i each
khac, d vi tri trvc tie'p nay cffn duqc cung ca'p thong tin s6 luqng chi tie't phan
anh qua trJ.nh thl,l'c hit%n nhit%m Vl} CUa mlnh tfSt nhu' the' nao va nh~n ra nhung
ch6 c6 th6 cai tie'n ct6 dc;tt ke't qua t6t hdn.

-

86i voi ca."p quan ly trung gian nhu giam d6c xi nghit%p trvc
m9t b9 ph~n, k€ toan quan tq cung ca'p ca thong tin s6 htqng
phi v~ cac ngu6n htc da sli' dl}ng va ke't qua dt:l-t duqc a6 giup
hit%u qua CUa vit%c sli' d1;1ng cac ngu6n }l,l'C Va kha nang sinh loi
phc;tm vi trach nhit%m cua hQ.

-

86i voi ca'p quan ly cao nhfft nhu T6ng giam ct6c, uy vien Hoi ct6ng quan tq, k€
toan quan tri cung ca'p thong tin phan anh kha riang sinh lOi chung cua to~tn b9
t6 chuc, thong tin v~ cd h9i thi truong va .cac nguy cd bi cc;tnh tranh, thong tin v~
Sl,l' hai long CUa khach hang afSi VOi san ph£m cling nhu' dfSi VOi thai dQ phl}C Vl}
h~u mai cua t6 chile va cac tie'n bo ky thu~t c6 lien quan. N6i each khac, d dtp
cao nhfft nay, thong tin do k€ toan quan tri cung ca'p chu ye'u la thong tin c6 tinh
chi@n lu'QC nham dinh hu'ong cac quy@t djnh phat tri6n lau dai cua t6 chuc.


thu9c, giam ct6c
lfin thong tin chi
hQ danh gia tinh
CUa adn Vj thUQC

-':'·

(/ng dl,lng CNTT vao giang dqy KTQT tQi trVong dql hoc

8


B~ tai

Ol'p Cd Sd- CS-2002-05

1.1.2.3

TntCing DH. Klnh Tt TP. HCM

Chile niing thong tin kt to{m qulm trj:

Thong tin ke' toan quan tri c6 mva ki~m soat chie'n htQC- nhu' trlnh bay tren Sd d6 du'oi day:

Sd d6: Cac chuc nang cua ke' to an quan tri
Ki€m soat ho~t dQng

Qua trlnh cung ca'"p thong tin phan h6i v~ cha'"t lttqng va
hi~u qua cua cac ho~t d()ng dang thtlc hi~n cho nhan

vien va nhung ngu'oi quan ly hQ.

Tinh gia thanh san ph~m Do lttong gia v6n cua cac ngu6n lt1c da sli' d1,1ng d~ san
xua'"t illQt san ph~m hay dich Vl,l.
Tinh gia thanh khach Qua trlnh phan b6 cac chi phi tie'p thi, ban hang, phan
ph6i va quan ly cho tung khach hang d€ xac dinh chi
hang
phi ph1,1c v1,1 tung khach hang.
Ki~m so at quan ly

Cung ca'p thong tin v~ ke't qua cua cac nha quan ly va
cac ddn vi kinh doanh.

Ki€m soat chie'n lttqc

Cung ca'"p thong tin v~ ke't qua tai chinh va ke't qua c6
tinh c~nh tranh la u dai, cac di~u ki~n thi trttong, thi
hie'u cua khach hang, va cac cai tie'n v~ ill~ t ky thu? t
cua doanh nghi~p.

Nhu du d6i voi thong tin ke' toan quan tri cua cac ca'"p quan tri khac. 0 ca'"p·
thi hanh, Ia ca'p che' t~o nguyen li~u thanh thanh ph~m hay tht1c hi~n dich v1,1 cung
c1p cho khach hang, thong tin chu ye'u nh~m d~ ki~m soat va di·tie'n cac thao t::lc.
Thong tin khong t6ng h<;fp va~t.httong xuyen, G6 tinh v?t cha'"t va hanh dtai chinh va kinh te'. 6 nhung ~1p quan tri caq hdn nhtt cac ca'"p quan tri trung gian,
la ca'"p giam sat Cong Vi~c Va du'QC ra cac quye't dinh V~ cac ngu6n lt1c tai chfnh va
v?t chfft, san ph~m. dich Vl;l, va khach hang. Nhung nha quan tri nay khong dn
duqc thttong xuyen cung ca'"p thong tin ke' toan nhttng thong tin c6 muc t6ng hqp
hdn. HQ sli' d1;1ng nhung thong tin nay d~ nh?n di~n nhung da'u hi~u canh bao v~
cac llnh Vl:l'C ho~t d
toan quan tq d€ c6 nhung ke' ho~ch cfing nhtt nhung quye't dinh t6t hdn.
Cac uy vien Hthong tin ke' toan quan tQ t6ng h<;fp cac giao dich Va cac Stl ki~n xay ra d tung cffp
thi hanh, khach hang va tung bQ ph?n; hQ su dl;lng nhung thong tin nay d~ h6 tr<;f
cho cac quye't dinh c6 ke't qua lau dai d6i vOi doanh nghi~p. Cac uy vien thttong
nh?n thong tin ke' toan quan tri it thuong xuyen hdn vl hQ sli' d1;1ng thong tin cho cac
quye't dinh c6 tinh chie'n ltt<;fc nhi~u hdn la c6 tinh tac nghi~p. Trttoc day, cac nha

(/ng dt,mg CNTI vao glang dQy KTQT tQI trLIC!ng dQi hQc

9


D€ tai Ca'p Cd So- CS-2002-05

Tntong DH. .K:iuh T~ TP. HCM

quan tq ca'p cao c6 th6i quen chi sll' d1,1ng thong tin tai chinh d6 danh gia m?t kinh .
tS cua cac Slf ki~n xay ra trong t6 chuc.
Ngay nay, c.ac nha quan tii ca'p cao da theo doi mqua bao g6m nhi~u thong tin tai chinh hdn, nha't la thong tin vS cac nhan t6 sau:
)>

Khach hang va thi trltong

)>

NhCr'ng cai tie'n vS san phffm va dich Vl,l.

)>


Cha't Iu(;ing chung, thoi gian san xua't, va gia v6n cua cac quy trlnh quan trQng
ben trong.

)>

Nang llfc san xua't cua ngu6n nhan llfc va cua cac h~ th6ng trong t6 chile.

1.2 Dii' Ii~u thong tin xii' ly may tinh.
1.2.1 Du lieu chu ye'u sll' dung
Du li~u trong may tinh dltc;Jc lttu tru dttoi d~ng s6. Tuy thUQC vao thie't bi
thu nh~n rna du li~U dltc;JC chuy6n h6a tU nhi~U ngucSn thanh d~ng lttu tru CUa may
tinh. Cac du li~u nay dttc;Jc lttu tru (J hai tr~ng thai, vi d1,1 tqng thai c6 nhi~m tu,
khong nhi~m tu, tqng thai c6 phan quang, khong phan quang, tr~ng thai c6 di~n
tich, khong di~n tich ... Du li~u lttu tru nay sau d6 se dttc;Jc chuy6n h6a thanh d~ng
s6 nhi phan, ung voi tr~ng thai nay la gia tq 0 va tr~ng thcii kia Ia gia tri 1. Vi~c
chuy6n h6a du li~u dttc;Jc thlfc hi~n bdi cac phffn m~m ling d1,1ng tuy theo m1,1c dich
xU' ly s6 li~u
Cac thie't bi thu nh~n du li~u cho cac h~ th6ng may tinh- rna ph6 bie'n la
may tinh ca nhan- hit%n nay trong cac trltong d~i hQC chu ye'u nh~n du lit%u tu ban
phim. Ngttoi sll' d1,1ng nh~p cac du lit%u vao cac t~p tin lttu tru theo dinh d~ng cua
phffn m~m sll' dgng.

1.2.2 XU' ly thong tin ke' toan quan tri
Thong tin ke' toan quan tq c6 dttc;Jc tu vit%c xU' ly cac du lit%u cua doanh
nghit%p. Mcac doanh nghit%p, cling nhlt trong cac trltong d~i hQC, h~ th6ng ke' toan tai chfnh
dttc;Jc xay dlfng ra't chuffn mt,tc, theo qu6c t€ cling nhu' theo tung qu6c gia. Vi~c xU'
ly thong tin trong h~ th6ng ke' toan tai chinh cling vl the' da dttc;Jc thlfc hit%n tu la u
va ngay cang phat tri6n VOi cong Cl,l may tlnh

Ben c~nh d6, thong tin ke' toan quan tq do tinh d?c thu la phvc vv cho cac
ca'p quan ly trong ntoan qm1n tq cua m6i doanh nghi~p la ra't khac nhau. Th~m chi thong tin ke' toan
quan tq con dltc;Jc xem la bi m~t doanh nghi~p nen vi~c xU' ly thong tin trong h~
th6ng ke' toan quan tq hoan toan do n
Ling dl,lng CNIT vao giang dQY l(fQT IQi tnJang dQI hQc

10


E>5 tai Cilp Co Sd- CS-2002-05

Tntong DH. Kinh Te TP. HCM

1.2.3 Xi't ly rna y tinh.
Nhu tren da d~ c~p. hgu he't mQi h~ th6ng xiY ly thong tin dung may tinh
du<;1c t~p trung cho xi't ly thong tin ke' toan tai chinh. Mquan tr.i dap ling cho mQi doanh nghi~p va xfr ly mQi quye't dinh Ia di~u khong
tudng. Tuy nhien voi nhung yeu cfru chfnh ye'u cua ke' toan quan tr.i, mthu nht_ln, t~p hQp, phan tich va xi't ly s61i~u d€ tu do dua ra cac thong tin huu ich
cho vi~c ra quye't dinh, danh gia va di~u chlnh quye't dinh du<;1c xfr ly bftng may
tinh Ia co th€ thlfc hi~n du<;1c
Hon the' nua, voi nhung thay d6i cua cac ye'u t6 ngu6n llfc doanh nghi~p.
vi~c xfr ly meach nhanh chong, chfnh xac Ia ra't cfrn thie't.

1.3

T6 chti'c thong tin ke' toan qmin tr! v6'i cong ngh~ thong tin


1.3.1 Xay dung cac chuffn muc chi phi
Xay dlfng chi phi tieu chuffn la va'n d~ v~n d1,1ng cac phuong phap ky thu~t.
Tieu chu:fn v~ lu<;1ng cua nguyen li~u va lao d9ng trlfc tie'p dUQC xac dinh bftng
each xem xet cffn th~n cac phuong phap san xua't d€ xem cfrn bao nhieu ye'u t6 dfru
vao moi d~t dUQC mQt don Vi thanh phffm.
Nghien cuu v~ thai gian va thao tac cua cong nhan trlfc tie"p thuang dUQC
dung dS' xay dlfng cac tieu chuffn v~ lu<;1ng cua lao d9ng cfrn thie't d€ hoan thanh
tung cong vi~c. T6ng s6 thai gian qui dtnh d€ hoan thanh toan bthanh dinh muc thai gian tieu chuffn. Tuong tlf, cac ky su nghien cuu cac d~c diS'm
cua san ph:fm d€ xac dinh s6 lu<;1ng nguyen li~u cfrn thie't cua mph:fm.
Can eli vao lu<;1ng tieu chuffn da xac dinh voi gia cua tung don vi lu<;1ng, ta
xac dinh dUQC chi phi nguyen li~u trlfc tie'p va chi phi lao dQng trlfc tie'p, hai khoan
m1,1c chi phi nay thuang la bie'n phi vl chung bie'n dsan ph:fm.
Phan tich chi phi san xua't chung bift dfru tu mkhan. K.hac voi chi phi nguyen li~u trlfc tie'p va lao d9ng trlfc tie'p, hfr u he't chi phi
san xufit chung khong trlfc tie'p lien quan voi tung don vi san phffm, chi phi san
xua't chung thuang lien quan voi mtrlfc tie'p, t6ng s6 gia may ho~c cac ye'u t6 khac. Do do, cac tieu chuffn d6i voi cac
ye'u t6 chi phi san xua't chung thuang phai ap dl,lng phuong phap phan tich chi phi
h6n hQp dS' tach chi phi san xua't chung thanh bie'n va dtnh phL
Chi phi tieu chuffn Ia cong Cl,l quan trQng d€ l~p k€ ho~ch, ki€m soat va danh
gia cac trung tam chi phi d€ cac nha quan tq nh~n du<;fc thong tin phan anh hi~u
nang cua qua trlnh ho~t d9ng.
1.3.2 Xay dung cac tieu thuc phan b6 chi phi.

(/ng;.dl,mg CNlT vao glang dqy KTQT tqi trvCing dQi hQc


11


8~ titi Ca'p Cd Si'J- CS-2002-05

Tntong DH. Kinh Te TP. HCl\1

Cac bie'n phi ciing nhu cac chi phi tn,tc tie'p la lo<}.i chi phi c6 th€ ki~m soat
duqc vl chung tn,tc tie'p phat sinh cung voi cac mlic dQ ho<}.t df>ng cua tung bQ ph~n.
Va'n d~ con l<}.i la cac chi phi gian tie'p, chung phat sinh nh~m ph1,1c v1,1 cho nhi~u bph~n khac nhaLL trong doanh nghi~p. Doanh nghi~p dn phai ll,l'a chQn cac tieu thlic
phan b6 chi phi giin tie'p nay sao cho hQp ly nha't
Khi cac nha quan tri quye't dinh phan b6 cac chi phi gian tie'p, cgn phai ll,ta
chQn mQt din eli phan b6. Can eli thuong la md~ch Vl,l duqc cung ca'p cho tung bQ ph~n.
Vi d1,1: sli' d1,1ng s6lu'qng nhan vien trong tung bchi phi cua nhan vien gian tie'p.
Can eli phan b6 chi phi t6t nha't la ho<}.t d9ng gay ra chi phi, ho<}.t df>ng phan
anh m6i quan h~ nguyen nhan cua vi~c sli' d1,1ng voi chi phi. Nghia la, ne'u ho<}.t
df>ng cua d6i tuqng sli' dl,lng, khie'n cho chi phi tang len, thl chi phi phai duqc tinh
theo d6. Can eli t6t nha't tie'p theo la can eli phan anh lQi ich rna d6i tuQng sli' d1,1ng.
Khi cac can eli nhu mlic sli' dl,lng ho~c lqi ich d~u khong c6 san thl vi~c phan
b6 thuong duqc tie'n hanh dl,l'a tren mlic dQ ganh chiu cua mQt bQ ph~n d6i voi cac
chi phi gian tie'p.
1.3.3 Xay dung dong cd va muc tieu th6ng nha't.
Cac quan tq ciing nhu cac nhan vien trong doanh nghi~p d~u c6 gang lam
Vi~c d€ d<}.t cac ffil,IC tieu chinh CUa hQ, CO th€ dUQC tang ludng, tang chlic va khen
thudng. K.hi theo du6i CclC ffil,IC tieu nay, hQ cef gang thl,(C hi~n teft cong Vi~C dUQC
giao vl hQ danh gia theo d6. Va'n d~ quan trQng d~t ra la li~u hQ c6 h~mh dd<}.t duqc cac ffil,IC tieu cua doanh nghi~p hay khong? Ml,IC tieu chinh cua qua trlnh

ki~m tra, danh gia CUa ban giam defc doanh nghi~p la dQng vien nha't tri V~ ffil,IC
tieu d€ ffiQi nguoi lam Vi~c nh~m d<}.t dUQC cac ffil,IC tieu CUa doan.h nghi~p d6ng
thai voi cac ffil,IC tieu cua chinh hQ. MQi nguoi d~u dUQC khuye'n khi~h lam vi~c d~
huang v~ cac ffil,IC tieu chung. Mu6n lam dUQC di~u nay doi hoi doanh nghi~p phai
thie't ke' t<}.O ra duqc mQt h~ th6ng bao cao trach nhi~m cua quan ly. MQt h~ th6ng
ke' tmin trach nhi~m t6t, chi bao cao cac nhan t6 rna nha quan tq c6 th€ ki~m soat
va danh gia dueach ling xli' cua chi phi trong m6i quan h~ voi ho<}.t dtrach nhi~m cua ke' toan da duqc thie't ke', theo d6 h~ th6ng danh gia phai sli' dl,lng
cac tieu chuffn d€ danh gia ke't qua thl,(c hi~n cua cac ca'p quan tri khac nhau.
Thong qua danh gia la buoc phan h6i cung ca'p thong tin cho cac nha quan tri va
cac tieu chuffn dUQC dung dang gia chung ciing phai dUQC khuye'n khich d€ ffiQi
thanh vien trong doanh nghi~p d~u hanh df>ng theo huang d~t mt;tc tieu cua doanh
nghi~p len tren he't.
·

Ong.dt,Jng CNTT vao gidng dQY KTQT tQI trlldng dQI hoc

12


BS tai Ca'p Cd Sd- CS-2002-05

Tnt~ng

DH. Klnh Te TP. HCM

1.3.4 ·· Ke'"t hdp thong tin ke'" tmin quan tri voi cong nghe thong tin.
)> Ma hoa thong tin Ke'" toan quan tq: E>~ xi't ly cac du li<$u, thorig tin trong h<$
tho'ng may tinh, ta phai xay d\[ng m(>t h<$ tho'ng rna so' cho cac lo~i chi phi, cac

chi phi cl}. th~ trong tUng lo~i, h<$ tho'ng rna so' cho cac trung tam trach nhi<$m,
trung tam chi phi. Hdn the'" nua, h<$ tho'ng rna so' phu hqp d~ trao d6i s61i<$u giii'a
h<$ thO'ng ke'" toan tai chinh va ke'" toan quan tri cftn phai phu hqp
)> Chuy~n hoa thong tin vao may tinh:

Thong tin chuy~n h6a vao may tinh duqc htu trfi' trong cac t?p tin du li<$u. M6i
do'i tltqng trong m9t lop dO'i tuqng duqc ghi nh?n thong tin vao cac bang du li<$u

(/ng dt,mg CNTT vao gidng dQY KTQT tql tn./Cing dQI hQc

l3


8€ tai Ca'p Cd So - CS-2002-05

TntCJng DH. Kinh T~ TP. HCM

Chtio'ng 2 Thljc tr~ng thong tin Ke' toan quan trj v6'i ung d1;mg tin hQc

Chudng nay trlnh bay tht;(c tr~ng v~ cac phudng thuc tie'p c~n va xu ly d6i voi
thong tin ke' toan quan tri trong CaC doanh nghi~p Va trong Cac truong d~i hQC CO
giang d~y ke' toan quan tri Ci khu vtfc phia Nam

2.1 Ghing d~y kt tmin quan trf trong tru'ong d~i hQc
2.1.1 Tai lieu gian·g day
Cd sCi la tai li~u bien dich tu cac sach v~ ke' toan quan tri cua mnuoc ngoai va chuytin h6a cho phu hqp voi Vi~t Nam
C6 mduqc v~ m~t ly lu~n hoan thi~n, con mth6ng nha't giii'a ~ac tac gia b~en dich, bien so~n.

C6 mke' toan gia thanh
2.1.2 Cong tac giang day
V~ m~t chudng trlnh, nQua trlnh truy~n d~t vfrn con chi ph6i theo quan di€m cua tung giang vien cho
cling m2.1.3 Thuc hanh bai tap
Ra't it bai t~p duqc bien t~p va phat hanh, ne"u c6 chi do mso:;tn dQc l~p, chua du<;Jc thim c1inh
Chua c6 cd sCi ciao

t~o

nao c6 bai

t~p

la giao trlnh.

Cac bai t~p chu ye"u duqc la'y y tuCing, sao chl,lp 6 tai li~u nuoc ngoai

2.2 Thl}.'c

tr~ng

thong tin ke' toan qmin trf trong cac doanh nghi~p

Vi~t

Nam

2.2.1 Thuc trang van dung thong tin ke' toan quan tri.

2.2.1.1

Tkt!c tr{lng cong tac td chuc kt toan

Cong tac t6 chuc bQ may ke' toan cua cac doanh nghi~p Vi~t Nam duqc thie't
ke' nh~m thu nh~p Va XU ly thong tin ke' toan tudng ung VOi h~ th6ng ke' toan GUQC
Nha nuoc ban hanh.
Thong qua nghien cuu khai quat hi~n tr~ng cong tac t6 chuc bQ may ke' toan
cua mCong tac to chuc bQ may ke' toan duqc xay dt;(ng khac nhau, phl,l thUQC vao quy
mo, d~c di€m kinh doanh va trlnh dQ quan ly d m6i doanh nghi~p.

Clng dl,mg CNTT vao glang dqy KTQT tqi trvong dqi hoc

14


8~ tai Ca'p Cd Sd- CS-2002-05

Trubng DH. K!nh Tt TP. HCM

-

BiSm chung gi6ng nhau c5 cac doanh nghit$p la t6 ke' toan gia thanh nh~m theo
d6i t6ng hc;1p chi phi va tinh gia thanh, va t6 ke' toan t6ng hc;1p ph6i hc;1p voi cac
b9 ph~n khac dS l~p cac bao cao tai chlnh, hai b9 ph~n nay tach rieng bit$t.

-

Cong tac thu nh~n thong tin qua so d6
tin cua ke' toan Uti chlnh.

-

Hffu he't cac thong tin nh~m sU' d1,mg cac chile nang qmln tri c5 cac doanh nghit$p
d~u it du'c;1c quan tam de'n.

t6 chile b<) may ke' toan chii ye'u la thong

Vi d1,1 nhu: dl,l' toan san xua't kinh doanh, phan tich cac bao cao b<) ph~n, ung d1,1ng
dl,l' doan chi phi theo ho?t d<)ng cua ke' hO(,l.Ch linh ho(,l.t. ..
-

Phan tich ho?t d<)ng kinh doanh d cac doanh nghit$p chua du'QC quan tam thu'ong
xuyen. Vfrn d~ nay chi c6 m<)t it doanh nghit$p quan tam.

2.2.1.2

Th~tc tt w!,n dZJ.ng thong tin kt toan quiin trj.

Thong qua qua trmh thl,l'c nghit$m tn,tc tie'p v~n d1,1ng mQt s6 n<)i dung thu<)c
phffn h~mh ke' toan quan tri d m<)t s6 doanh nghit$p. DiSm qua n<)i dung da v~n
dt,mg vao ca.c doanh nghit$p nhu' sau:

-

Phan lo?i va xac dinh chi phi cho ho?t d<)ng quan tri

.
.
Phan tich m6i quan ht$ chi phi - kh6i lu'c;1ng - lc;1i nhu~n

-

E>inh gia san ph~m

-

Phan b6 chi phi va phan tich bao cao b<) ph~n

-

Dl,l' toan san xua't kinh doanh

-

V~n dt,mg ke' toan quan tri vao vit$c hoan thit$n cong tac t~p h

-

gia thanh san ph~m
-

E>anh gia trach nhit$m ho?t d<)ng quan tri

-

Phan tich ho?t d<)ng tai chinh

-

M<)t s6bit$n phap hoan thit$n cong tac tinh gia th~mh cho ho?t d<)ng quan tq ...

2.2.1.3

Danh gia chzmg tlin t{li vi nh{j,n thuc kt toan quiin trt doanh nghifp

Cac doanh nghit$p Vit$t Nam da trai qua thoi ky dai ho?t d<)ng theo co che' ke'
hO(,l.Ch t~p trung, VOi mQt th~tnh phffn kinh te' qufSc doanh duy nhfrt hO?t d<)ng trong
n~n kinh t€. Theo d6 qua trlnh di~u h~tnh san xufft kinh doanh cling nhu' qua trlnh
h?ch toan d~u dva tren ke' ho?ch du'c;1c giao lam m1,1c tieu phfrn dfru dS hoan thanh,
chinh di~u nay da lam h?n che' v~ nh~n thilc cua m<)t cd sd kinh doanh theo cd che'
thi tn.tCac nha quan tri doanh nghit$p cling nht.t cac nhan vien ke' toan, hffu he't du'c;1c
dao t(,l.O each day nhi~U nam, cac kie'n thli'c V~ quan tri doanh nghit$p cffn du'C/C c~p
Ung dl,mg CNTT vao giang dqy KTQT tqi truC:Jng dQi hQc

15


D~

tiJ.i Cffp Cd Sd- CS-2002-05

Tntong DH. Kinh Te TP. HCM

nh?t thttong xuyen dS dap ling trong di~u ki~n kinh doanh moi, hon nua phfrn d6ng
lq.i dttqc dao q.o khong qua trttong lOp chlnh quy. Do d6, di~u hanh kinh doanh

theo kinh nghi~m Ia chu y€'u, va qua trlnh hq.ch tmin chu y€'u la "d6i ph6" voi ch€'
d() chinh sach cua Nha nttoc.
H~ th6ng k€' toan doanh nghi~p hi~n hanh dttqc thay d6i va b6 sung thttong
xuyen dS phu hqp voi di~u ki~n kinh doanh moi. Cac doanh nghi~p d~u phai quan
tam ti€p c?n ds chuysn d6i theo h~ th6ng moi, trong do co ca vi~c nghien cuu thay
d6i b() may k€' toan cho phu hqp voi vi~c thu nh~p thong tin cua h~ th6ng k€ toan

moi nay.
Nhtt da trlnh. bay (J tren, h~ th6ng k€ to an moi la h~ th6ng h6n hqp bao g6m ca
k€' toan tai chlnh lfrn k€' toan quan tri. rna ph~n hanh chu y€u la k€' toan tai chinh
cho nen vi~c t6 chile bQ may k€' toan d cac doanh nghi~p d~u d~t trQng tam vao
vi~c thu nh~p thong tin cho k€ toan tai chinh, con vi~c d~t vffn d~ dS thu th~p
thong tin cho k€ toan quan tri hfru nhtt Ia khong c6.'Ngay ca vi~c phan tich kinh
doanh, la ki€n thuc c6 tinh truy~n th6ng cua Vi~t Nam, cung chi c6 it doanh nghi~p
quan tam d€n.Do v~y, vi~c thu nh~p dS xU' Iy thong tin v~n dvng cho k€ toan quan tq la
di~u kh6 khan va phuc tq.p d6i voi cac doanh nghi~p.
Cac n9i dung cua k€ toan quan tq dttqc v~n d1;mg vao cac doanh nghi~p d
tren. Hfru h€t cac doanh nghi~p d~u cho r~ng day la nhung thong tin huu ich va dn
thi€'t cho cong tac quan tri hi~n nay. Da c6 nhi~u doanh nghi~p d~t vffn d~ quan
tam nghien cuu dS v~n dvng.
Qua nghien cuu va thljc nghi~m, cho thffy vi~c v~n dvng k€ toan quan tri vao
cac doanh nghi~p Vi~t Nam 1a di~u thl;l'c t€ c6 thS tht;ic hi~n dttqc. Vffn d~ con lq.i
day la cfrn thi€t phai dinh huang mo hlnh k€' toan 9uan tri chung dS de doanh
nghi~p Vi~t Nam theo·do v~n dt,mg dliqc d@ dang.

o

2.3 Thtfc tr~ng sii' d1,1ng cong ngh~ thong tin trong ke' tmin qm1n tr1.
2.3.1 Trong cong tac giang d~y
Hfru h€t cac bai giang, bai t~p d~u thvc hi~n bang cac phttong phap truy~n

th6ng. Giang vien tdnh bay tq.i giang dttong cho ngttoi hQc ti€p thu va xU' ly cac
tlnh hu6ng gia dinh do giang vien soq.n trttoc. Bai giang n€'u c6 dung cong ngh~
thong tin thl chl dung d mile sll' dvng cac phfrn m~m trlnh di@n - rna chu y€u 1a MS
Power Point- con vi~c xU' ly tinh hu6ng thl vfrn dung cong cv thu cong la giffy but
va may tinh tay. M()t s6 it bai t~p d m()t vai lOp chfft lttqng cao dttqc vai giang vien
trinh bay bang cong cv bang tinh MS Excel m()t each kha thu cong.
Thljc trq.ng nay lam cho ca ngttoi dq.y l~n ngttoi hQC loay hoay khong it voi
d.c con s6. Th~m chi do qua nhi~u s6 li~u, bang biSu cfrn Ctttqc xU' ly, vi~c tfnh
toan de bttoc trung gian bi sai sot la di~u khong thS tranh khoi. N€'u vi~c sai s6t

(Jr:1g dl,lng CNTT vao giang dqy KTQT tqt truong dql hoc

16


86 tfd Ca"p Co SCi- CS-2002-05

Tntong DH. K:inh Te TP. HCM

xay ra, tlm va sua la cong vi~c chan nan va mfft thl gio khong it. Nguy hi€m hdn,
ne'u cac sai s6t khong du'qc phat hi~n. vi~c can eli vao cac thong tin kern chinh xac
nay d€ ra nhung quye't d!nh t6i t~ la di6u tfft ye'u
2.3.2 Trong doanh nghi~p
Mth6ng thong tin quan tq- nhu' Bayer, Roche, Givaudan, Mobil, ... - s61i~u cung cffp
cho h~ th6ng h6 trq. ra quye't d!nh duqc Iffy tl,t d9ng tu h~ th6ng ke' toan tai chinh
Trong da s6 cac doanh nghi~p khac, cong vi~c xu ly cung duqc tht;(c hi~n nhu'
khi hQ da duqc hQc d tru'ong dq.i hQc, ccung cftp va cac kinh nghi~m quy bau sau nhi6u nam tich lfiy.
M

dung nghia - loq.i tru cac ye'u t6 xa hQi - xem ra chua du'qc quan tam dung muc
2.4 St! can thie't nghien cuu ung dQng tin hQC vao ke' toan qmin trf.
Vi~t Nam dang trong qua trlnh chuy€n sang n6n kinh te' thi tru'ong cling voi

cac chinh sach d6i moi cac cong Cl,l quan ly kinh tS Va khuySn khich phat tri€n san
xufft kinh doanh cua Nha nuoc. Trong nhung nam gftn day da c6 nhi6u thanh phftn
kinh te' ra doi va c6 nhi6u nha dftu tu' nuoc ngoai tq.i Vi~t Nam. S6 luqng doanh
nghi~p Va vefn dffu tu' cua cac Cd Sd ngoai quefc doanh cfing nhu' cac nha d§u tu'
nuoc ngoai khong ngung tang len. Cac hlnh thuc dft u tu' da dq.ng, hqp tac, lien
doanh, lien ke't. .. Day la di~u ki~n thu~n lqi d€ cac doanh nghi~p Vi~t Nam hQc
t~p va trao d6i kinh nghi~m trong vi~c t6 chuc hoq.t dQng kinh doanh theo cd che'
moi.
Trong cd che' thi tru'ong, doanh nghi~p phai tl,l' lo Iffy v6n, tt;t' tlm hi€u thi
tru'ong v6 san ph~m c6 th€ san xufft, tt;( can d6i giua dffu vao va dffu ra cac chi phi
hoq.t d9ng kinh doanh sao cho chi phi thffp nhfft va dq.t du'qc m1,1c tieu lqi nhu~n t6i
da. Trong n6n kinh te' tt;t' do rna (J d6 cac doanh nghi~p theo du6i quy~n lqi cua
mlnh b~ng each c6 gang tq.o ra lqi nhu~n cho mlnh cang nhi6u cang t6t theo kha
nang cua hQ. C6 rftt it ho?c khong c6 sl,l' can thi~p cua Nha nuoc v~ chuc nang
. thuNam phai nhanh chong thich nghi, ne'u thich nghi duqc Ia cd hQi d€ doanh nghi~p
phat tri€n. Tuy nhien, mu6n thich nghi duqc truoc he't doanh nghi~p phai hi€u thftu
dao quy lu~t va lu~t 1~ cua Cd che' th! tru'ong c6 Sl,l' quan ly cua Nha nu'oc rna trong
d6 doanh nghi~p con phai bie't su dl,lng t6t nhfft cac ngu6n ll,l'c san c6 cua mlnh d€
tham gia vao hoq.t dQrig kinh doanh, trong d6 tai chfnh kS toan la ffiQt cong Cl,l quan
trQng trong cac chuc nang quan tq (J doanh nghi~p. Trong nhung nam gffn day Nha
nu'OC da CO nhfr'ng chinh sach nh~m d6i moi cong CUQC quan ly kinh te', trong d6 CO
nhi~u che' d9 moi v6 quan ly tai chinh ke' toan. Du h~ th6ng ke' toan doanh nghi~p
du'qc BQ tai chinh moi ban hanh ~a e_6 nhit%u u'u-di€m.va'< u'ong toi Sl,l' hoa hqp voi
thong 1~ ke' toan qu6c t€, nhu'ng ~I I~t:c·ht~&AiJ~'{p\6~~:(m'
la cac thong tin cua ke'

1d•.__.,, '· ..At ~·~ ,.,_(i>.:d ! ~-~ 1;,:,.nCIVi
Ung· dt,mg CNIT vao giang dQY KTQT to I trlldng dQI 1

· .

QC

:t

L_,~.,mS: ..J,_~

17
')/

,<}

~--~


E>~ tai Ca'p Cd Sa- CS-2002-05

Trubng DH. Kinh T6 TP. HCM

toan tai chlnh doanh nghil%p. Con ke' toan qmln tJi dang du'qc Bcuu so~n ~hao. Trong khi d6 (J cac mroc c6 nSn kinh te' thi tru'ong kS toan quan tri
da duqc hlnh thanh va phat tri€n trong nhiSu th~p nien qua. Ke' toan quan tri la
cong ClJ. quan trQng cung cffp thong tin ke' toan cho ho~t d(>ng quan tJi la khong thS
thie'u du'QC trong cac doanh nghil%p Vi1%t Nam trong co che' quan ly moi hil%n nay.
Chlnh diSu nay doi hoi cac chuyen gia ke' toan phai nhanh chong xay dlfng ndung ke' toan quan tri dS c6 th€ v~n d1J.ng vao cac doanh nghil%p Vil%t Nam trong

hie nay }a Slf cftn thie't khach quan.
Trong b6i canh d6, thong tin ngoai doi hoi chinh xac, kip thai va dang tin c~y,
con bi dijt tru'oc kh6 khan Ia s6 lu'qng cac s6 lil%u trlfc tie'p va gian tie'p ngay cang
IOn, muc d<? lien quan giua chling ngay cang hfi'u co va slf bie'n d(>ng thong tin ngay
cang nhiSu va lien tlJ.c. Cong nghl% thong tin Ia giai phap co ban va hil%u qua d€
giai quye't cho vffn dS nay duqc nhiSu nha chuyen mon nhfft tri

Ong dvng CNTI vao giang doy KTQT toi truCing dol hQc

18


£>6 tai Ca'p Co Sd- CS-2002-05

Tniong DH. Kinh Tc£ TP. HCM

Chu'o'ng 3 Ung dt_mg h~ thong tin hQC vao ke' toan quan tri
3.1 Phat tri~n h~ thO'ng thong tin ke' toan quan trf.

3.1.1 Phan tfch he th6ng thong tin ke' toan qm1n tri
Dl,ta tren cd sd thong tin cua ke' toan tai chinh d€ chuy€n h6a cac thong tin nay
cho thong tin cua ke' toan qmln tr:t, rna chu ye'u cac thong tin tren cac bao cao tai
chinh Ia bang can d6i ke' toan va bao cao ke't qua kinh doanh va cac thong tin v§
chi phi kinh doanh cac thong tin nay CO du'<;jC dl;(a tren Cd Sd cac tai khoan lO(;li 6.
Bao g6rn 621, 622, 627, 641 va 642 d€ chuy€n h6a cho thong tin ke' toan quan tti
Chi phi nguyen v~t li~u trl;(c tie'p va chi phi nhan cong trl;(c tie'p: cac chi phi nay
Ia chi phi san xufft trl;(c tie'p t~p h<;1p vao tai khoan 621, 622 theo ke' toari tai chinh,
thong thu'ong hai lo<;1i chi phi nay )a bie'n phi vl chung bie'n d9ng theo kh6i lu'<;1ng
san phirn san xufft. St;t bie'n dQng nay din cu vao lu'<;1ng va gia cua hai khoan rnl;!C
gia thanh trend~ xac dinh bie'n phi. Cac bie'n phi nay Ia bie'n phi san phffrn. Do d6,

khi san phffrn san xua"t chung g8:n voi s6lu'<;1ng san phirn san xufft. Khi san phffrn
du'<;1c ban chung la bie'n phi hang ban trong rnQt bQ ph~n cua gia v6n hang ban.
Chi phi san xufft chung t~p h<;1p vao tai khoan 627 theo ke' toan t~i chinh. Chi
phi san xufft chung la chi phi h6n h<;1p bao g6rn ca dtnh phi va bie'n phi.

+ Ph~n dinh phi san xufft chung se khong d6i v§ rn~ t t6ng s6 nhu'ng khi kh6i ·
lu'<;1ng san xufft thay d6i thl dinh phi san xufft chung tinh cho rnQt san phirn se
thay d6i. Do d6, dinh phi san xua"t chung du'<;1c phan b6 theo s6lu<;1ng san phffrn
san xufft trong ky.

+ Ph~n bie'n phi san xufft chung se bie'n dQng theo cac ho<;1t d9ng trong san xufft.
Thong thuong chi phi nguyen v~t li~u gian tie'p bie'n dd9ng, chi phi nhan cong gian tie'p bie'n d9ng theo s6 gio c6ng nhan tn;rc tie'p.
Cac bie'n phi san xufft chung khac bie'n dQJ1g theo cac ho(;lt d9ng rna chung c6
.. rn6i lien h~ nhan qua, d€ ung xU' chi phi ~ay.
Cling nhu' chi phi san xua"t trt;rc tie'p, chi phi san xufft chung Ia chi phi san phirn
va chi phi san xufft chung g8:n voi san phirn san xufft, khi san phffrn du'<;1c ban
chung Ia rnC6 rnCO nghia la dinh phi san xufft Chung g8:n v6i ky l~p bao cao va du'<;jc h<;lCh toan
(khffu tnr, phan b6) toan bQ trong ky d6. Bi§u nay se d~n de'n l<;1i nhu~n tren hai
bao cao ke't qua kinh doanh l~p theo ke' toan tai chinh va bao cao ke' toan quan tti
khac nhau. L<;1i nhu~n khac nhau 6 day chinh la gia tti dinh phi san xufft chung t6n
kho.
Chi phi ban hang va chi phi quan ly theo ke' toan tai chinh t~p h<;1p vao tai
khoan 641 va 642. Ban chfft 2 lo<;1i chi phi nay la chi phi h6n h<;1p c6 nghia la bao
g6rn ca dinh phi va bie'n phi.

Ulig dl,mg CNTI voo glang dqy KTQT tqi trvong dqi hQc
. ;_;

19


D6 ali cilp Cd sa - cs-2002-05

Tntbng DH. Kinh Te TP. HCM

+ Phgn bi€n phf bi€n d()ng thu'ong theo kh6i lu'qng ban

ho~c doanh thu ho~c

thay d6i theo hoc;tt d()ng ban hang va hoc;tt d()ng quan ly. Phgn dinh phf v~ m~t t6ng
s6 se khong thay d6i khi cac hoc;tt d()ng thay d6i.

+ Chi phf ban hang va quan ly la chi phf thai k:Y, do d6 chung phat sinh

(J

k:Y

nao thi du'qc hc;tch toan ta't ca (J kY d6.

Sd d6 khai quat phan tich thong tin k€ toan quan tri.
TK.CPKD

Ung xU' chi phi

621
622

Bi€n phf
Bi€n_phf

627

H6nhqp

641
642

H6nhqp

G~n ho~t d()ng

S6luqng san phffm san xua't
S6 lu'qng san phffm san xua't ho~c s6 gio CN
Bi€n phf: Tieu thuc anh hudng
Binh khi: khong tac d()ng
Bi€n phi: tieu thuc anh hu'dng
Binh phi: khong tac d()ng

3.1.2 Thi€t k€ he th6ng thong tin k€ toan quan tri dung may tinh:
H~ th6ng thong tin ke' toan quan tri dung may tinh doi hoi sv chuy~n h6a rna s6
cac dfr' li~U trend~ sfr d1,1ng may tinh. Theo d6, ta thfty cffn ~ac anh X~ tu'dng ling
sau:
Chi phi g6m hai lo~i ung xU' Ia bi€n phi va dinh phi. Trong hai loc;ti nay g6m c:i
cac chi phi tn;!'c ti€p va chi phi gian ti€p. Vi~c phan loc;ti va t?p hqp chi phi theo qui
dinh cua k€ toan tai chinh, va nhu' v?y m6i chi phi, du la bie'n phi hay dinh phi d~u
phai nh~n anh X<;l tu s6 hi~U tai khoan trong h~ th6ng tai khoan

Bang sau day minh hQa cho vi~c gan s6 hi~u tai khoan cho chi phi

,. unq d1,mg CNTT vao glang dQY KTQT tQI truong dql hQc ·
:·,··~-~.

20


D~ tai C!p Cd So- CS-2002-05

Tntong DH. Kinl1 Te TP. HCM

M6i nguyen li<$u, v~t li<$u sli' dt,mg cho san xua't duqc theo doi sef h.tqng va gia
tri tren s6 chi tie't nguyen v~t li<$u, tai khoan 152 trong ke' toan tai chinh, sef li<$u
nay cling phai rna hoa tu'dng thich trong h<$ thefng ke' toan quiin tfi.
Voi h~u he't cac h<$ thefng ke' toan tai chinh, ~a sef cho tung chi tie't nguyen v~t
li<$u da du'QC dinh san, ta dung chinh sef hi<$u nay 1a phu hqp nhfft

ffinh sau day minh hQa cho anh X~ tren

Tltdng tl,l', m6i san ph~m du'qc theo doi
ph~m,

sef 1u'qng va gia tri tren s6 chi tie't thanh
tai khoan 155 trong ke' toan tai chinh, h<$ thefng ke' toan quan tri nen nh~n sef

hi<$u qui d~nh trong ke' tmin tai chinh. Xem hinh minh hQa sau:

MQi defi tu'qng nguyen 1i<$u, thanh ph~m dSu c6 sef li<$u t6n kho d~u kY v6
1uqng va gia tq. Ke' toan quan tri c~n h.tu trii' them thong tin vS sef li<$u t6n kho cuefi

ky theo dl,l' toan.
Them vao do, m6i san ph~m san xua't dSu c6 d~nh muc vs nguyen 1i<$u, vs chi
phi bie'n d6i, v6 ·chi phi nhan cong, d~nh phi c~n phan b6 ... Mthanh phgm cfing 1a sef 1i<$u dn thie't trong xU' 1y thong tin ke' toan quan tri
MQi defi tu'qng tren bang can defi ke' toan c~n cung cffp cho h<$ thefng thong tin
ke' toan quan tri gia tri cua chung vao d~u kY - di nhien ngo~i tru tai khoan 152,
155 vi chung du'c;ic cung ca'p mH<$ thefng thong tin ke' toan quan tri cfing c~n lu'u tru cac thong tin d~c bi<$t nhu'
tieu thuc phan b6 chi phi san xua't chung, ph~n tram thue' thu nh~p doanh nghi<$p, ty
1<$ sef·du cuefi kY cua thue' phai n{?p ngan sach tren muc thue' dl,l' toan, ty 1<$ cua sef
du' nc;i cuefi ky cac khoan phai thu khach hang tren doanh thu, ty 1<$ sef du' c6 cac
khoan phai tra cho ngu'oi ban tren gia nguyen v~t li<$u mua vao ...

Ung dl,Jng CNTT vao glang dQY KTQT tql trueing dQi hQc

21


El~ tai Ca'p Cd SCi- CS-2002-05

Tn!ong DH. Ki.nh Tt TP. HCM

3.1.3 Thuc bien van h~mh he thO'ng.
Nhu tren da trlnh bay, thu ~c v~n hanh h~ thO'ng thong tin ke' toan quan
theo xay dl,l'ng cua d~ tai bao g6m cac bu'oc chinh sau day:
)>

tri

Cac khai bao ban· d~u:

o Md (cac) nam tai chinh c~n l~p bao cao.
o Khai bao cac khoan m1,1c chi phi, nh~p sO' tai khoan chi phi cho tung
khoanm1,1c
0

K.hai bao thong tin V~ nguyen li~u, V~t li~U sfr Sl,lng, san phffm san
xua't, bao g6m ten, don vi tinh, sO' tai khoan ...

o Nh~p thong tin v~ sO' du d~u ky cac tai khofm
o Nh~p cac sO'lit%u dinh muc v~ nguyen lit%u, v~ chi phi bie'n d6i, v~ chi
phi nhan cong, dinh phi c~n phan b6
o

Nh~p

dlf toan doanh thu, chi phi

o Nh~p sO' nguyen li~u va san phffm t6n cuO'i ky
o Ki€m tra s6Iit%u, bang can d6i ke' toan d~u ky
)>

XU' ly thong tin
o Nh~p ph~n tram thue'" thu nh~p doanh nghit%p, ty It% s6 du' cuO'i ky cua
thue' phai nt)p ngan sach tren muc thue' dlf toan, ty It% cua sO' du nq
cuO'i ky cac khoan phai thu khach hang tren doanh thu, ty It% s6 du' c6
cac khoan phai tra cho ngu'di ban tren gia nguyen v~t lit%u mua vao
o Xem in cac bang dlf toan, thay d6i tham s6 ne'u c~n d€ xem xet sl,l'
thay d6i thong tin tren dlf toan nham h6 trq ra quye't dinh

3.2 Ung dQng tin hQC vao ke' tmin qm1n tri

3.2.1 Xay dung mo hlnh ling dung.
E>~ tai llfa ch9n ht% quan tri co sd dii' li~u MS Access d€ xay dl,l'ng h~ thO'ng
thong tin ke' toan quan tfi. Co sd cho slf llfa ch9n nay Ia tinh ph6 bie'n cua MS
Access trong cac may tinh ca nhan d phong thl,l'c hanh nha tru'dng, d van phong
doanh nghit%p. Hon the' nii'a, MS Access tu'ong thich voi bang tfnh Excel, d~ dang
chuy€n d6i tu cac ph~n m~m ke' toan tai chinh thu'ong phffm cfing nhu may do - vl
ggn nhu' m9i phgn m~m ke' toan tai chlnh d~u c6 kha nang ke't xua't s6Iit%u ra Excel
Vl the', mo hlnh dii' lit%u sii' dl,lng la mo hlnh quan h~, mo hlnh nay xay dl,l'ng
g6m cac bang dii' li~u theo yeu c~u phan tich trong ph~n 3.1
Giii'a chung t6n t~i cac quan h~ du'qc trlnh bay theo minh h9a sau:

(/ng dt,Jng CNTT vao glang dQY KTQT tQi tnJCing dQI hQc

22


D~ tai Ca'p Cd So - CS-2002-05

Tntbng DH. I(fnh TC: TP. HCM

[ PlanProdCost

, _-· _-~_

...._........
__

j~os1s ·
ExtAmtFixCost
RateVarCost

. AmtToVarCost

co: CostiD

__,_!""'(.

:J~: ~-!,
:

8
[~

_.

_

:=

:?lanProdMat
PlanQty

..-'\

:Materials

1:..------·

~.Matco:E

!MatName

1

Unit
! AccountNo

hlnh thong tin KS toan Qmln Tq ling dt,mg tin hQc, d~ t~li du'a ra tai
li<$u cila doanh nghi<$p Hoa Blnh nhu' sau:

B€ xay dt,l'ng mo

Doanh nghit%p c6 bang din

a6i Ke' toan dgu nam dl;l' toan 2004 nhu' sau:

ung dl,mg CNTr vao giang dqy KTQT tqi tnJCing dQI hQc

23


86 tai Ca'p Cd sa- CS-2002-05

Tnt<'lng DH. Kinh TC: TP. HCM

Bang Can B6i Ke' Tm1n
Ngay 31 thang 12 nam 2003
Don vi tinh: 1.000 d6ng
'

?

TAISAN
A.TSLB va BTNH.
TiSn
Cac khoan phai thu
Hang t6n kho
1. Nguyen v~t lit$u t6n kho (1)
2. Thanh ph~m t6n kho (2)
B. TSCD va BTDH
TSCD huu hlnh
-Nguyen gia
- Gia tq hao mon
T6ng c9ng TS (250 = 100 + 200)
Ngu6n v6n
A. N<~ phai tra
1. Phai tra nguoi ban (3)
2. Thue' va cac K.p nQp
B. Ngu6n CSH
Ngu6n v6n quy
1. Ngu6n v6n KD
2. Quy
Uii d~ l<;1i
T6ngc9ngngu6nv6n

va

MA
S6

SODAU
Nam

2.585~000

100
110
130
140
142
145
200
210
212
213
250

100.000
600.000
1.883.000
245.000
1.638.000
11.100.000
11.100.000
14.800.000
3.700.000
13.683.000

300
312
315
400
410

411
416
430

600.000
400.000
200.000
13.035.000
13.085.000
8.000.000
5.083.000
13.683.000

(1) T6n kho nguyen lit$u:
NVL A, Ma s6101 : 90.000kg x 1.500d /kg= 135.000.000 d
NVL B, Ma s6 102: 100.000kg x 1.100d /kg= 110.000.000 d
(2)T6n kho thanh ph~m:
San ph~m X: 14.000 sp x 57.000d /sp = 798.000 d
San ph~m Y: 20.000 sp x 42.000d /sp = 840.000 d
(3) Khoan phai tra nguoi ban 18. do mua v~t lit$u san xufit

Ung'dl,Jng CNIT vao glang dqy KTQT tqi trVC1ng dQI hQC

24


Tntong DH. Kinh Te TP. HCM

Df tai Cilp Co Sd- CS-2002-05

>-

Dtnh muc chi phi san xua't

Don vt tinh: d6ng
Khoan mt;tc chi phi
SXSP X (rna s6101)
Chi phi NVL
Chi phi NC
SXSP Y (rna s6102)
Chi phi NVL
Chi phi NC

Luqng

Gia

Chi phi

8kg/sp
3gio

1.500d/kg
8.000d/gi0

12.000d/sp
24.000d/sp

11kg/sp
2gio/sp

1.100d/kg
s.oood/gio

11.100d/sp
16.000d/sp

Chi phi san xua't chung (627) daanh nghi~p phan b6 thea s6 gio cong nhan trt;t'c
ti€p.
M()t s6 thong tin dlf kie'n cho narn dlf tmin:
>- D~ ki€n daanh thu tieu tht;t trang nam dt;t taan.
Sanph~m

SpX
SpY
C9ng

>-

Luqng ban Don vi ban
110.000d
70.000
80.000
90.000d
-

Doanh thu
7 .700.000.000d
7.200.000.000d
14. 900.000.000d

Dt;t' ki€n chi phi san xua't chung trong nam dt;t' taan.
o Cac bi€n phi san xua't chung

-

Chi phi nguyen v~t li~u gian ti€p: l.OOOd /gio cong nhan trt;t'c ti€p

-

Chi phi sll'a chua: 800d /giO cong nhan trt;t'c ti€p

-

Chi phi nhan cong gian ti€p: 1.000d /giO cong nhan trt;t'c ti€p

-

Biin phi khac: 200d/gi0 cong nhan trt;t'c ti€p
o Cac dinh phi thea nam

-

-

Luong nhan vien phan xudng san xua't:361.000.000d
Chi phi kha'u haa tai san c6 dtnh:
790.000.000d
Thue tai san stl' dt;tng:
160.000.000d

Dtnh phi khac:
165.000.000d
o Dt;t' ki€n chi phi ban hang va quan
o Cac bi€n phi
Hoa h6ng hang ban 7% daanh thu
Chi phi chuyen chd 2% doanh thu
Chi phi khac
1% doanh thu
o Cac dinh phi

Clng dt,mg CNlT voo giang dQy KTQT tql trVdng dQi hQC

ly daanh nghi~p.

.t

25