MỤC LỤC
I. Đặt vấn đề
II. Nội dung chính
1. Một số khái niệm
a. Khái niệm chủ quan và tính chủ quan của các phương
pháp NCKH Ngữ văn
b. Khái niệm khách quan và tính khách của các phương
pháp NCKH Ngữ văn.
2. Tính chủ quan và tính khách quan của các phương pháp
nghiên cứu khoa học Ngữ văn.
a. Các phương pháp nghiên cứu khoa học Ngữ văn
b. Phân tích tính chủ quan và tính khách quan của các
phương pháp nghiên cứu khoa học Ngữ văn qua
những ví dụ cụ thể.
*ví dụ 1
*ví dụ 2
III. Kết luận
IV. Tài liệu tham khảo

1


Đề 5. Phân tích tính chủ quan và tính khách quan của các phương pháp
nghiên cứu khoa học Ngữ văn qua một số ví dụ cụ thể?
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Khi nghiên cứu một đề tài khoa học Ngữ văn, chúng ta thường chú
trọng đến tên đề tài, nội dung của đề tài và các phương pháp để nghiên cứu
đề tài ấy. Nhưng để lựa chọn phương pháp nghiên cứu cho phù hợp với đề
tài thì quả thật không đơn giản! Vì vậy trước khi lựa chọn các phương pháp
nghiên cứu ta cần nắm rõ một số tính chất cơ bản của chúng để việc thực
hiện đề tài được diễn ra một cách có hiệu quả nhất.

Một trong những tính chất cần lưu ý khi lựa chọn các phương pháp
đó chính là “tính chủ quan” và “tính khách quan” của các phương pháp
nghiên cứu khoa học Ngữ văn.
Để phân tích “tính chủ quan và tính khách quan của các phương pháp
nghiên cứu khoa học Ngữ văn qua một số ví dụ cụ thể” trước hết ta cần tìm
hiểu các khái niệm: “chủ quan; khách quan; tính chủ quan và tính khách
quan của các phương pháp nghiên cứu khoa học Ngữ văn”.
Dựa vào những khái niệm trên ta đi sâu vào một số ví dụ cụ thể để
làm rõ “tính chủ quan và tính khách quan” qua 14 phương pháp nghiên cứu
khoa học Ngữ văn. Từ đó đi tới kết luận cuối cùng về vấn đề “ tính chủ quan
và tính khách quan” đã đưa ra trước đó.
II. NỘI DUNG CHÍNH
1. Một số khái niệm
a. Khái niệm chủ quan và tính chủ quan của các phương pháp NCKH
Ngữ văn.

2


* Chủ quan: “ Chủ quan là cái thuộc về tự bản thân mình, về cái vốn có và
có thể có của bản thân. Chỉ xuất phát từ ý thức, ý chí của mình, không coi
trọng đầy đủ khách quan". (Theo từ điển Internet Wiktionary).
Như vậy ta có thể hiểu một cách đơn giản nhất đó là “chủ quan là
những yếu tố thuộc về bản thân mình và không có bất cứ yếu tố bên ngoài
nào tác động xen kẽ vào nó”.
*Tính chủ quan của các phương pháp NCKH Ngữ văn:
Tính chủ quan trong nghiên cứu khoa học chính là chiếc cầu nối giữa
chủ thể nghiên cứu với đối tượng nghiên cứu. Vì có liên quan chặt chẽ với
nhau nên tính chủ quan được thể hiện ở năng lực sáng tạo khoa học và mục
đích khoa học của chủ thể nghiên cứu.

Tính chủ quan được thể hiện rõ ở chủ thể nghiên cứu – người trực tiếp
NCKH đó là sự chủ động, sáng tạo và kiên trì khi tiếp cận các đối tượng
được nghiên cứu.
b. Khái niệm khách quan và tính khách của các phương pháp NCKH
Ngữ văn.
* Khách quan: “Khách quan là những cái tồn tại ngoài ý thức của con
người (sự thực khách quan); là thái độ nhận xét căn cứ vào sự thực bên
ngoài (nhận định khách quan)”.
*Tính khách quan của các phương pháp NCKH Ngữ văn:
Khi nghiên cứu khoa học, phương pháp nghiên cứu cũng chịu sự chi
phối của đối tượng nghiên cứu. Nghĩa là nó chịu sự phụ thuộc vào đặc điểm
và tính chất của đối tượng, gắn chặt vào đối tượng cho nên phương pháp lại
mang tính khách quan.
3


Nghĩa là nhà nghiên cứu sau khi đã chọn đối tượng nghiên cứu, anh ta
sẽ phải căn cứ vào đặc điểm, tính chất của đối tượng và vào mục đích nghiên
cứu của mình để xách định cho mình một hay nhiều phương pháp nghiên
cứu phù hợp. Sau khi lựa chon xong phương pháp, anh ta sẽ phải giới hạn
phạm vi khảo sát để có thể phát huy năng lực nghiên cứu chủ quan của mình
một cách có hiệu quả.
2. Tính chủ quan và tính khách quan của các phương pháp nghiên cứu
khoa học Ngữ văn.
a. Các phương pháp nghiên cứu khoa học Ngữ văn
Theo giáo trình “Phương pháp luận nghiên cứu văn học” của T.S
Nguyễn Văn Dân thì chúng ta có 14 phương pháp nghiên cứu: “Phương
pháp thực chứng; Phương pháp hình thức; Phương pháp hiện tượng học;
Phương pháp kí hiệu học; Phương pháp cấu trúc; Phương pháp trực giác;
Phương pháp tâm lý học; Phương pháp giải thích học; Phương pháp xã hội

học; Phương pháp tiểu sử; Phương pháp so sánh; Phương pháp mỹ học;
Phương pháp loại hình; Phương pháp hệ thống”.
Đó là những phương pháp cơ bản được sử phổ biến nhất khi nghiên cứu
khoa học Ngữ văn. Tùy thuộc vào đối tượng, chủ thể nghiên cứu sẽ lựa chọn
những phương pháp nghiên cứu phù hợp nhất đối với đối tượng đã chọn.
b. Phân tích tính chủ quan và tính khách quan của các phương pháp
nghiên cứu khoa học Ngữ văn qua những ví dụ cụ thể.
Trong quá trình thực hiện phương pháp, yếu tố chủ quan và yếu tố
khách quan luôn gắn bó chặt chẽ với nhau, bổ sung cho nhau để soi sáng
những vấn đề cần giải quyết. Thiếu một trong hai yếu tố này, phương pháp

4


sẽ không thể đem lại được những kết quả tối ưu, thậm chí có thể đi đến thất
bại.
Chúng ta sẽ cùng đi khảo sát một số ví dụ sau đây để có thể hình dung
cụ thể hơn nữa tính chủ quan và tính khách quan của các phương pháp
nghiên cứu khoa học Ngữ văn.
*Ví dụ 1: HÌNH TƯỢNG NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG TRUYỆN
NGẮN LỖ TẤN (QUA HAI TẬP “GÀO THÉT” VÀ “BÀNG HOÀNG”)
Khi lựa chọn đề tài nghiên cứu này, mỗi chủ thể nghiên cứu (tác giả
đề tài) lại có một cách tiếp cận khác nhau, nội dung của đề tài khác nhau vì
vậy những phương pháp lựa chọn cũng khác nhau. Đó là tính chủ quan của
cách phương pháp.
Tuy nhiên khi lựa chọn các phương pháp cách chủ thể vẫn phải tuân thủ theo
những quy trình, các bước nghiên cứu đã được định hình từ trước và phải
làm theo nó thì đê tài nghiên cứu với có hiệu quả tối đa. Đó chính là tính
khách quan khi nghiên cứu.
Thứ nhất: Tính chủ quan của các phương pháp NCKH Ngữ văn trong

đề tài: “Hình tượng người phụ nữ trong truyện ngắn Lỗ Tấn (Qua hai tập
“Gào thét” và “Bàng hoàng”)
Trong đề tài này, tính chủ quan được thể hiện ở khâu đầu tiên, khâu
lựa chọn các phương pháp nghiên cứu phù hợp với đề tài. Việc lựa chọn
phương pháp có mối quan hệ chặt chẽ với đề tài nghiên cứu, nó vừa mang
tính chủ quan vừa mang tính khách quan.
Ví dụ: Một đề tài anh có thể có nhiều phương pháp tiếp cận khác nhau,
những cũng có những đề tài anh bắt buộc phải sử dụng phương pháp nghiên
cứu nào đó mới thực sự có hiệu quả.
5


Đề tài này tác giả sử dụng hai phương pháp nghiên cứu sau: “Phương
pháp giải thích học và phương pháp so sánh”.
Ngoài ra còn có thao tác khảo sát và phân tích nhân vật để làm rõ nhận định
đã đưa ra từ trước. Các thao tác này mục đích tìm những cứ liệu, thống kê,
phân loại những chi tiết để làm sáng rõ tính cách của người phụ nữ cũng như
nghệ thuật xây dựng hình tượng người phụ nữ trong truyện ngắn của Lỗ Tấn.
Tính chủ quan của các phương pháp NCKH trong đề tài trên được thể
hiện ở mảng khác đó chính là mảng nội dung nghiên cứu. Trong mỗi đề tài
nghiên cứu, phần nội dung đề tài là phần quan trọng nhất vì nó thể hiện năng
lực và tư duy sáng tạo của chủ thể. Ngoài ra nó còn là mục đích nghiên cứu
của đề tài trên.
Mục đích khoa học:“Hình tượng người phụ nữ trong truyện ngắn Lỗ
Tấn (Qua hai tập “Gào thét” và “Bàng hoàng”) là giúp người đọc hiểu sâu
sắc hơn về tài năng sáng tạo nghệ thuật và tinh thần nhân đạo sâu sắc của
nhà văn yêu nước Lỗ Tấn cũng như vị trí của ông trong lịch sử văn học
Trung Quốc.
Tuy nhiên cũng có chủ thể nghiên cứu chọn mục đích khác khi tiếp cận đề
tài này. Có thể đơn thuần chỉ là làm sáng tỏ hình tượng người phụ nữ, lên án,

phản kháng xã hội đương thời…
Phần nội dung, chủ thể triển khai hai nội dung chính sau: Phần một là
“Đặc điểm tính cách của người phụ nữ trong truyện ngắn Lỗ Tấn (Nhân vật
văn học và tính cách nhân vật; Đặc điểm tính cách người phụ nữ trong
truyện ngắn Lỗ Tấn); Phần hai là “Nghệ thuật xây dựng hình tượng của
người phụ nữ trong truyện ngắn Lỗ Tấn” (Nghệ thuật xây dựng nhân vật và
hình tượng nhân vật).
Theo phương pháp này, mỗi chủ thể lại tự tìm cho mình nội dung nghiên cứu
cho phù hợp, mỗi chủ thể tùy thuộc vào năng lực tư duy của bản thân sẽ
6


triển khai những vấn đề khác nhau, đi sâu những mảng khác nhau và thứ tự
sắp xếp các vấn đề cũng khác nhau.
Như vậy, tính chủ quan của các phương pháp nghiên cứu khoa học phụ
thuộc vào năng lực nghiên cứu của chủ thể và mục đích nghiên cứu của
chính chủ thể đó.
Thứ hai: Tính khách của các phương pháp NCKH Ngữ văn trong đề
tài: “Hình tượng người phụ nữ trong truyện ngắn Lỗ Tấn (Qua hai tập
“Gào thét” và “Bàng hoàng”.
Với đề tài này, tính khách quan của các phương pháp được thể hiện ở
việc lựa chọn phương pháp nghiên cứu cho phù hợp. Chủ thể chọn phương
pháp giải thích học và phương pháp so sánh kết hợp khảo sát, phân tích,
thống kê nhân vật. Vì khi lựa chọn đề “Hình tượng người phụ nữ trong
truyện ngắn Lỗ Tấn” với khả năng nghiên cứu khoa học, chủ thể sẽ nhận ra
phương pháp nghiên cứu phù hợp với đề tài này, bởi nếu không dùng những
phương pháp trên, việc nghiên cứu đề tài này sẽ không mang lại hiệu quả.
Sau khi đã xong khâu lựa chọn phương pháp nghiên cứu là phần định
hình phạm vi khảo sát đối tượng được nghiên cứu. Khâu này rất quan trọng,
nếu việc xác định phạm vi khảo sát không đúng và không bám sát vào các

phương pháp nghiên cứu vừa chọn thì quá trình nghiên cứu sẽ đi sai hướng.
Điều này sẽ làm cho đề tài bị loãng về phần nội dung còn chủ thể nghiên cứu
sẽ vừa mất công sức vừa không đạt được hiệu quả như mong muốn.
Chủ thể của đề tài này đã xác định đối tượng, phạm vi, nhiệm vụ
nghiên cứu dựa trên các phương pháp nghiên cứu đã lựa chọn.
Đối tượng nghiên cứu của đề tài chính là “hình tượng người phụ nữ
trong truyện ngắn của Lỗ Tấn”.

7


Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu hình tượng người phụ nữ trong
truyện ngắn của Lỗ Tấn qua hai tập “Gào thét” và “Bàng hoàng”.
Nhiệm vụ nghiên cứu: chỉ ra những đặc điểm tính cách của người phụ
nữ và nghệ thuật xây dựng hình tượng người phụ nữ trong truyện ngắn Lỗ
Tấn, qua đó nêu bật tài năng sáng tạo nghệ thuật của tác giả Lỗ Tấn.
Như vậy tính khách quan của các phương pháp nghiên cứu khoa học
Ngữ văn chính là việc căn cứ vào đặc điểm, tính chất của đối tượng nghiên
cứu, mục đích nghiên cứu để lựa chọn phương pháp nghiên cứu phù hợp từ
đó giới hạn phạm vi nghiên cứu để quá trình nghiên cứu khoa học đạt hiệu
quả tốt nhất.
*Ví dụ 2: MÔ TÍP HÓA THÂN TRONG TRUYỆN CỔ TÍCH CỦA
NGƯỜI VIỆT.
Tiếp tục với đề tài thứ hai, chúng ta đi phân tích tính chủ quan và
khách quan của các phương pháp nghiên cứu khoa học Ngữ văn thông qua
việc khảo sát các đề tài nghiên cứu.
Thứ nhất: Tính chủ quan trong các phương pháp NCKH Ngữ văn
trong đề tài: “Mô típ hóa thân trong truyện cổ tích của người Việt”.
Vẫn giống như ví dụ trước, tính chủ quan được biểu hiện ở năng lực
sáng tạo và mục đích khoa học của chủ thể. Khi lựa chọn đề tài này chủ thể

đã đưa ra nội dung chính và mục đích khoa học như sau:
Nội dung: Thống kê, phân loại mô típ hóa thân trong truyện cổ tích
của người Việt; Kết cấu, chức năng của mô típ hóa thân trong truyện cổ tích
của người Việt; Một số cơ sở hình thành mô típ hóa thân trong truyện cổ tích
của người Việt.

8


Mục đích khoa học: “Làm rõ sự hiện diện của mô típ hóa thân; Vai trò
và chức năng của mô típ trong việc cấu tạo cốt truyện và thể hiện chủ đề của
một nhóm truyện cổ tích; Giải thích, lý giải việc hình thành mô típ từ góc độ
văn hóa, tín ngưỡng”.
Việc mỗi chủ thể tự định hình cho mình nội dung nghiên cứu và mục
đích khoa học dựa trên năng lực của bản thân là một việc rất quan trọng. Nó
thể hiện trình độ của chủ thể cũng như quá trình thực hiện các bước tiếp theo
khi nghiên cứu khoa học. Nó thể hiện tính chủ quan của cách phương pháp
nghiên cứu khi mà nội dung và mục đích khoa học phụ thuộc vào chủ thể
nghiên cứu.
Thứ hai: Tính khách quan trong các phương pháp NCKH Ngữ văn
trong đề tài:“Mô típ hóa thân trong truyện cổ tích của người Việt”.
Sau khi đã lựa chọn đề tài trên, căn cứ vào đặc điểm, tính chất của mô
típ hóa thân trong truyện cổ tích, chủ thể nghiên cứu đã lựa chọn ba phương
pháp nghiên cứu đó là: “Phương pháp thống kê; Phương pháp phân tích tổng
hợp và phương pháp so sánh”.
Căn cứ vào mục đích nghiên cứu như phần trên đã phân tích, chủ thể nghiên
cứu đề tài này đã lựa chọn các phương pháp đáp ứng được yêu cầu nghiên
cứu. ba phương pháp này được coi là tối ưu nhất khi lựa chọn đề tài “Mô típ
hóa thân trong truyện cổ tích người Việt”.
Sau khi lựa chọn phương pháp nghiên cứu cho đề tài này, bước tiếp

theo của chủ thể là xác định phạm vi nghiên cứu.
Căn cứ vào phương pháp nghiên cứu và mục đích nghiên cứu, chủ thể đã xác
định phạm vi nghiên cứu đó là: “Khảo sát mô típ hóa thân trong truyện cổ
tích của người Việt thông qua cuốn sách Tổng tập văn học dân gian người

9


Việt; Nghiên cứu trong 3 tiểu loại (Truyện cổ tích thần kì, truyện cổ tích sinh
hoạt, truyện cổ tích loài vật)”.
Qua hai ví dụ trên ta thấy rằng tính chủ quan và tính quan của các
phương pháp nghiên cứu khoa học Ngữ văn có mối quan hệ chặt chẽ với
nhau và hai tính chất này cũng có những đặc điểm riêng có của nó.
Tính chủ quan gắn liền giữa chủ thể nghiên cứu với đối tượng nghiên
cứu, nó được biểu hiện bằng năng lực sáng tạo khoa học và mục đích khoa
học.
Tính khách quan gắn liền giữa phương pháp nghiên cứu với đối tượng
nghiên cứu và được biểu hiện bằng sự chọn lựa phương pháp nghiên cứu với
phạm vi nghiên cứu của đối tượng được nghiên cứu.

III. KẾT LUẬN
Như vậy qua việc phân tích hai ví dụ cụ thể ta đã thấy được tính chủ
quan và tính khách quan của các phương pháp nghiên cứu khoa học Ngữ
văn. Ta thấy rằng trong quá trình thực hiện nghiên cứu, yếu tố chủ quan và
khách quan có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, bổ sung cho nhau và không
thể thiếu một trong hai yếu tố trên khi thực hiện nghiên cứu khoa học.
Nếu việc thực hiện nghiên cứu khoa học thiếu một trong hai yếu tố thì chắc
chắn việc nghiên cứu sẽ không đạt hiệu quả hoặc hiệu quả không cao.
Vì vậy trong quá trình nghiên cứu nói chung và lựa chọn phương pháp
nghiên cứu nói riêng, việc chú ý tới tính chủ quan và tính khách quan của

các phương pháp nghiên cứu và việc làm cần thiết và quan trọng, nó quyết
định không nhỏ đến sự thành bại của một đề tài nghiên cứu khoa học của
mỗi người.

10


IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Văn Dân (2004), Phương pháp luận nghiên cứu văn học, Nxb
Khoa học Xã hội.
2. Phạm Viết Vượng (1997), Phương pháp luận nghiên cứu khoa học,
Nxb ĐHQG Hà Nội.
3. Trương Chính (2004), Tuyển tập truyện ngắn Lỗ Tấn, Nxb Văn học.
4. Nguyễn Xuân Kính (2002), Tổng tập văn học dân gian người Việt,
Nxb Khoa học Xã hội.
5. />6. />
11