CHƯƠNG 3
CƠ SỞ PHÁP LÝ TRONG TMĐT
GV Th.S. Thiều Quang Trung
Bộ môn Khoa học cơ bản
Trường Cao đẳng kinh tế đối ngoại


Nội dung
1

• Các vấn đề pháp lý

2

• Luật mẫu TMĐT của Liên Hiệp Quốc

3

• Quy định chung về khuôn khổ pháp
lý TMĐT

4

• Các văn bản pháp quy về TMĐT ở
Việt Nam
GV Thiều Quang Trung

2


Khái quát về pháp lý

• Vấn đề pháp lý quan trọng vì:
– Tính vô hình của giao dịch mua bán TMĐT…
– Tính chất không biên giới của Internet
– Mỗi quốc gia có các điều luật và chế độ tài phán
khác nhau …

• Giả định những quy tắc căn bản được áp
dụng trong thế giới kinh doanh truyền thống
vẫn được áp dụng cho TMĐT
GV Thiều Quang Trung

3


Các vấn đề pháp lý
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

Vấn đề về luật thương mại ?
Tính riêng tư, thông tin cá nhân ?
Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ
Vấn đề tranh chấp tên miền
Vấn đề liên kết Web
Vấn đề quản lý thuế

Vấn đề giải quyết tranh chấp
Vấn đề quy định tiêu chuẩn hoá

GV Thiều Quang Trung

4


Vấn đề về luật thương mại ?
Yêu cầu về văn bản
 Luật pháp các nước và công ước quốc tế đều yêu
cầu các giao dịch phải được ký kết hoặc chứng
thực bằng văn bản.
 Khi phát sinh tranh chấp nếu không có văn bản
chứng thực hợp đồng thì toà án sẽ không có cơ
sở để cưỡng chế.

GV Thiều Quang Trung

5


Vấn đề về luật thương mại ?
Yêu cầu về văn bản
 Sự xuất hiện của thương mại điện tử đã mở rộng
khái niệm văn bản, bao gồm cả điện tín, điện
báo, hay bất kỳ dạng văn bản điện tử nào khác.
 Đòi hỏi phải có các quy định cụ thể để hợp pháp
hoá giá trị văn bản của dữ liệu điện tử


GV Thiều Quang Trung

6


Vấn đề về luật thương mại ?
Yêu cầu về chữ ký
 Trong các giao dịch truyền thống: chữ ký hoặc
bất kỳ dạng chứng thực nào khác như điểm chỉ,
đóng dấu,... thường là yêu cầu bắt buộc để xác
định chủ thể tham gia vào hợp đồng.
 Yêu cầu đối với chữ ký trên các chứng từ sử dụng
trong thương mại quốc tế là một rào cản lớn đối
với sự phát triển của TMĐT.

GV Thiều Quang Trung

7


Vấn đề về luật thương mại ?
Yêu cầu về văn bản gốc
 Văn bản gốc là bằng chứng tin cậy xác
thực nội dung thông tin ghi nhận trong
văn bản do đảm bảo được 3 yêu cầu:
− nguyên vẹn,
− xác thực,
− và không thay đổi được.

GV Thiều Quang Trung


8


Vấn đề về luật thương mại ?
Yêu cầu về văn bản gốc
 Sự phát triển của CNTT và truyền thông cho
phép sử dụng các giải pháp kỹ thuật như chữ ký
điện tử để chứng thực tính nguyên vẹn và xác
thực của dữ liệu điện tử.
 Cần phải có các quy định pháp lý để xác lập tính
hợp pháp của văn bản điện tử thay cho văn bản
gốc.

GV Thiều Quang Trung

9


Vấn đề về bảo vệ thông tin cá nhân ?
 Thông tin cá nhân về thói quen và sở thích tiêu dùng
có giá trị rất lớn đối với các doanh nghiệp đặc biệt là
các doanh nghiệp kinh doanh trên mạng.

GV Thiều Quang Trung

10


Vấn đề về bảo vệ thông tin cá nhân ?

 Công nghệ mạng cho phép các doanh nghiệp thu
thập thông tin về khách hàng và thói quen mua sắm.
 Người sử dụng Internet rất lo ngại về việc thu thập
và sử dụng thông tin của mình ngay cả cho mục đích
thương mại.
 Việc sử dụng thông tin cá nhân như số thẻ thanh
toán, địa chỉ email, tài khoản ngân hàng để phục vụ
cho mục đích gian lận cũng là những vấn đề nhức
nhối.

GV Thiều Quang Trung

11


Vấn đề bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ
 Thương mại điện tử làm xuất hiện hàng loạt các quy
định pháp lý về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ như:
thương hiệu, bản quyền, bằng phát minh sang chế,
tên miền, …
 Một trong những vấn đề được đặc biệt quan tâm là
việc đăng ký, buôn bán hoặc sử dụng tên miền giống
hệt hoặc dễ nhầm lẫn với một thương hiệu nổi tiếng
hoặc tên riêng của một người nhằm mục đích sinh
lợi bất hợp pháp, cạnh tranh không lành mạnh.

GV Thiều Quang Trung

12



Vấn đề tranh chấp tên miền
 Ví dụ các vụ án tranh chấp tên miền điển hình:
 Năm 2004, vụ tranh chấp tên miền visa.com.vn
giữa VISA Int có trụ sở tại 900 Metro Center
Boulevard, Foster City, Califonia Hoa Kỳ và Công
ty Thương mại Thông tin (Hi-tech), có địa chỉ tại
TP.Hồ Chí Minh, Việt Nam.
 Năm 2005, vụ tranh chấp tên miền ebay.com.vn
giữa Công ty eBay Inc có trụ sở tại số 2145
Hamilton Avenue San Jose Hoa Kỳ và Công ty
TNHH Mộc Mỹ có địa chỉ tại TP.Hồ Chí Minh
GV Thiều Quang Trung

13


Vấn đề tranh chấp tên miền
• Tại Việt Nam, việc giải quyết tranh chấp tên miền ".vn" được
thực hiện theo các quy định sau:
– Theo Điều 76. Hình thức giải quyết tranh chấp về đăng ký,
sử dụng tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” của Luật Công
nghệ thông tin.
– Theo Điều 16. Xử lý tranh chấp tên miền của Nghị định số
72/2013/NĐ-CP ngày 15/7/2013 của Chính phủ quy định về
quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên
mạng.
– Theo Điều 16. Quản lý tên miền ".vn" trong quá trình giải
quyết tranh chấp của Thông tư số 24/2015/TT-BTTTT ngày
18/8/2015 của Bộ Thông tin và Truyền thông quy định về

quản lý và sử dụng tài nguyên Internet.
GV Thiều Quang Trung

14


Vấn đề liên kết Web
• Vấn đề liên kết Web bao gồm:
– Sự thay đổi khó lường nội dung của Website liên
kết.
– Trách nhiệm pháp lý đối với Website liên kết.
– Sự đồng ý của chủ sở hữu Website được liên kết.
– Vi phạm nhãn hiệu vì tạo liên kết với các nhãn hiệu
nổi tiếng.
– Khi website bị tấn công bằng các backlink xấu

GV Thiều Quang Trung

15


Vấn đề liên kết Web
• Backlink xấu là những liên kết web đến từ
nguồn không mong muốn:
– Backlink từ site có chất lượng thấp, spammy
– Backlink với anchor text thuộc list mà Google
cấm như: Sex, porn, casino, gambing, medicine….
– Backlink với anchor text không liên quan đến site
của bạn


GV Thiều Quang Trung

16


Vấn đề liên kết Web

GV Thiều Quang Trung

17


Vấn đề quản lý thuế
1. Các chủ thể trong giao dịch TMĐT tiến hành
các thủ tục mua bán, trao đổi, ký kết hợp
đồng bằng các phương tiện điện tử, sử dụng
văn bản dạng các thông điệp, dữ liệu điện
tử. Vì vậy, việc kiểm tra, đối chiếu, xác minh
các tài liệu, số liệu lưu trữ, các bằng chứng
sẽ khó khăn hơn so với thương mại truyền
thống.
GV Thiều Quang Trung

18


Vấn đề quản lý thuế
2. Việc giao nhận hàng hoá rất linh hoạt, với
phương thức giao nhận trực tuyến trên
mạng, khi khách hàng mua các sản phẩm

như âm nhạc, phim ảnh, sách báo, phần
mềm. Do đó, công tác quản lý thuế cần phải
đặt trọng tâm vào quản lý dòng tiền đối với
các nhóm hàng hóa dịch vụ.

GV Thiều Quang Trung

19


Vấn đề quản lý thuế
3. Việc thanh toán trong TMĐT rất linh hoạt,
người mua có thể trả bằng tiền mặt, chuyển
tiền qua ngân hàng, hoặc sử dụng các phương
tiện thanh toán điện tử khác. Khả năng sẽ có
rủi ro trong quản lý thuế với các giao dịch
thanh toán không bằng tiền mặt. Cơ quan
thuế cần phải kiểm soát các đơn vị cung cấp
dịch vụ cho TMĐT như các nhà mạng, các đơn
vị cung cấp chứng thư chữ ký số.
GV Thiều Quang Trung

20


Vấn đề quản lý thuế
4. Không gian số hoá cho phép thực hiện các
giao dịch xuyên quốc gia mà không thể thực
hiện hoạt động kiểm tra, giám sát hải quan.
Không khả thi cho việc thu được thuế đối với

các giao dịch TMĐT xuyên biên giới mà đối
tượng là dịch vụ nếu như không có quy định
về biện pháp khấu trừ thuế tại nguồn đối với
người mua dịch vụ.
GV Thiều Quang Trung

21


Vấn đề giải quyết tranh chấp
 Việc xác định luật áp dụng để giải quyết tranh chấp
cũng là vấn đề quan trọng cần phải giải quyết do rất
khó xác định địa điểm giao dịch và tiêu thụ các sản
phẩm của hoạt động TMĐT
 Cần phải có các quy định cụ thể để các bên tham gia
biết được luật nào sẽ được áp dụng cho giao dịch
mình đang tham gia, cũng như xây dựng một thủ
tục rõ ràng về quy trình giải quyết tranh chấp nảy
sinh từ hoạt động TMĐT

GV Thiều Quang Trung

22


Vấn đề quy định tiêu chuẩn hoá
• Kinh doanh TMĐT cần một hệ thống tiêu
chuẩn hoá về công nghệ và thương mại
– Tiêu chuẩn hoá công nghệ cho phép khả năng kết
nối trên phạm vi toàn cầu, đảm bảo quy trình

trao đổi thông tin được thông suốt
– Tiêu chuẩn hoá hàng hoá/dịch vụ là cơ sở kỹ
thuật để bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng

GV Thiều Quang Trung

23


Luật Thương mại điện tử
1. Các tổ chức quốc tế liên quan đến TMĐT
2. Luật mẫu về TMĐT của Liên hiệp quốc
3. Những quy định chung về khuôn khổ pháp
lý thương mại điện tử toàn cầu

GV Thiều Quang Trung

24


Các tổ chức quốc tế liên quan TMĐT
 UNCITRAL (United Nations Commission on
International Trade Law)- Ủy ban của LHQ về Luật
Thương mại Quốc tế: đưa ra Luật mẫu về Thương mại
điện tử và Luật mẫu về Chữ ký điện tử vào năm 1996
và 2001 làm khung hướng dẫn cho các nước xây dựng
các đạo luật về thương mại điện tử.
 OECD (Organization for Economic Co-operation and
Development)- Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh
tế: nghiên cứu, điều tra một số lĩnh vực của Thương

mại điện tử như thuế, bảo vệ người tiêu dùng và riêng
tư cá nhân, tác động của ICT đến tăng trưởng kinh tế
GV Thiều Quang Trung

25