MỤC LỤC

1


MỞ ĐẦU
Trong đời sống quốc tế hiện nay, bên cạnh quốc gia, thì sự xuất hiện và phát
triển của các tổ chức quốc tế liên chính phủ ngày càng đóng vai trò quan trọng là
trung tâm phối hợp hành động nhằm bảo vệ lợi ích về chính trị, kinh tế, văn hóa,…
của các thành viên. Một trong những vai trò quan trọng của các tổ chức quốc tế đó
là giải quyết tranh chấp quốc tế giữa các nước thành viên. Để hiểu hơn về vấn đề
này, em xin lựa chọn đề bài số 10: “Bình luận vai trò của các tổ chức quốc tế
trong việc giải quyết tranh chấp quốc tế”.
NỘI DUNG
I.Khái quát về tổ chức quốc tế và tranh chấp quốc tế
1. Tổ chức quốc tế
1.1. Định nghĩa tổ chức quốc tế
Tổ chức quốc tế là thực thể liên kết chủ yếu các quốc gia độc lập, có
chủ quyền, được thành lập và hoạt động trên cơ sở điều ước quốc tế, có hệ thống
các cơ quan để duy trì hoạt động thường xuyên theo đúng mục đích, tôn chỉ của tổ
chức đó và có quyền năng chủ thể luật quốc tế riêng biệt với các thành viên và các
chủ thể khác.
1.2. Đặc điểm của tổ chức quốc tế
Tổ chức quốc tế là liên kết chủ yếu các quốc gia độc lập, có chủ quyền. Tuy
nhiên, một số tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh như kinh tế - thương mại quốc
tế như WTO chấp nhận một số vùng lãnh thổ như Hồng Kông, Ma Cao… hoặc tổ
chức quốc tế khác tham gia tổ chức quốc tế đó, ví dụ như EU là thành viên của
WTO.
Tổ chức quốc tế được hình thành trên cơ sở một điều ước quốc tế kí kết giữa
các thành viên. Các điều ước này là cơ sở pháp lý để hình thành nên tổ chức quốc
tế và duy trì sự phối hợp hoạt động giữa các quốc gia thành viên. Tổ chức quốc tế

có cơ cấu thường trực để duy trì hoạt động chức năng.

2


Tổ chức quốc tế có quyền năng chủ thể luật quốc tế riêng biệt. Quyền năng
chủ thể của tổ chức quốc tế độc lập với quyền năng chủ thể của các quốc gia thành
viên và quyền năng chủ thể của tố chức quốc tế là quyền năng phái sinh được các
quốc gia thành viên thỏa thuận tự nguyện trao cho tổ chức quốc tế, các quyền năng
này là hạn chế và mỗi tổ chức quốc tế khác nhau sẽ có quyền năng chủ thể khác
nhau.
2. Tranh chấp quốc tế
Tranh chấp quốc tế là hoàn cảnh thực tế mà trong đó, các nước chủ thể tham
gia có những quan điểm trái ngược nhau hoặc mâu thuẫn nhau và có những yêu
cầu, hay đòi hỏi cụ thể trái ngược nhau. Đó là sự không thỏa thuận được với nhau
về quyền hoặc sự kiện, đưa đến sự mâu thuẫn, đối lập nhau về quan điểm pháp lí
hoặc quyền giữa các bên chủ thể luật quốc tế với nhau.
Chủ thể của tranh chấp quốc tế phải là các chủ thể của luật quốc tế và quan
hệ quốc tế nơi phát sinh tranh chấp phải là quan hệ thuộc đối tượng điều chỉnh của
luật quốc tế.
3. Vai trò của tổ chức quốc tế trong giải quyết tranh chấp quốc tế
Một trong những vai trò của tổ chức quốc tế là giải quyết tranh chấp giữa
các thành viên nhằm đảm bảo cho việc tuân thủ và thi hành các quy định của tổ
chức quốc tế và Luật Quốc tế. Ở mỗi tổ chức khác nhau thì vai trò này lại khác
nhau tùy thuộc vào nguyên tắc hoạt động và cơ cấu thành viên cũng như cơ cấu tổ
chức của mỗi tổ chức. Ở mục “II” của bài tiểu luận này, sẽ phân tích đầy đủ hơn
vai trò của của tổ chức quốc tế thông qua từng tổ chức quốc tế cụ thể.
II. Bình luận vai trò của một số tổ chức quốc tế trong việc giải quyết tranh
chấp quốc tế
1. Bình luận vai trò của ASEAN trong việc giải quyết tranh chấp trong lĩnh

vực an ninh – chính trị
An ninh chính trị là một lĩnh vực phức tạp, nhạy cảm và việc hải quyết tranh chấp
trong lĩnh vực này là một điều hết sức quan trọng để giữ gìn hòa bình, ổn định khu
3


vực. Giải quyết tranh chấp về an ninh – chính trị ở ASEAN sử dụng rất nhiều các
biện pháp hòa bình cụ thể, trong đó có sử dụng tiến trình khu vực mà Hội đồng cấp
cao Hiệp ước Bali là trọng tâm của tiến trình này. ASEAN ngày càng đóng vai trò
quan trọng trong ổn định và phát triển khu vực châu Á- Thái Bình Dương và trên
thế giới.
Vai trò của ASEAN thể hiện:
Đóng góp cho nền hoà bình bền vững trong khu vực và thế giới: ASEAN là nhân
tố quan trọng bảo đảm hoà bình và ổn định ở khu vực. Trước hết, sự hiểu biết và
tin cậy lẫn nhau giữa các nước thành viên ASEAN ngày càng gia tăng thông qua
nhiều hoạt động đa dạng, trong đó có việc duy trì tiếp xúc thường xuyên ở các cấp,
nhất là giữa các vị Lãnh đạo Cấp cao. ASEAN chủ động đề xướng và tích cực phát
huy tác dụng của nhiều cơ chế bảo đảm hoà bình và an ninh khu vực như: Tuyên
bố Đông Nam Á là Khu vực Hoà Bình, Tự do và Trung Lập (ZOPFAN) năm
1971; Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) ký năm 1976 và đến
nay đã trở thành Bộ quy tắc ứng xử chỉ đạo mối quan hệ không chỉ giữa các nước
Đông Nam Á mà cả giữa các nước ASEAN và các đối tác bên ngoài; Hiệp ước
khu vực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWSZ) năm 1995; Tuyên
bố của các bên liên quan về cách ứng xử ở Biển Đông (DOC) năm 2002, là bước
quan trọng tiến tới Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) nhằm duy trì hòa bình
và ổn định trên Biển đông…
ASEAN khởi xướng lập Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) để tạo khuôn khổ thích
hợp cho ASEAN và các đối tác bên ngoài tiến hành đối thoại và hợp tác về các vấn
đề chính trị an ninh ở Châu Á- Thái Bình Dương. ASEAN cũng tích cực đẩy mạnh
hợp tác với nhau và với các đối tác bên ngoài thông qua nhiều khuôn khổ, hình

thức và biện pháp khác nhau, nhằm đối phó với những thách thức an ninh truyền
thống và phi truyền thống như khủng bố quốc tế, tội phạm xuyên quốc gia, thiên
tai…

4


ASEAN có vai trò to lớn trong giải quyết tranh chấp Biển đông, ổn định tình hình
chính trị khu vực Châu Á- Thái Bình Dương, giảm căng thẳng và đối đầu giữa các
lớn như Trung Quốc và Mỹ. Sự kiện gần đây khi xảy ra tranh chấp trên biển Hoa
Đông và Biển Đông, ASEAN đã thể hiện rõ lập trường và cách thức giải quyết
xung đột theo những thoả thuận mà ASEAN và Trung Quốc đã cam kết.
Bối cảnh địa chiến lược ở khu vực đang thay đổi nhanh chóng, với nhiều diễn biến
phức tạp ảnh hưởng sâu sắc tới môi trường hoà bình, an ninh, ổn định và phát triển
ở khu vực. ASEAN đang ở trong giai đoạn bản lề hướng tới sự hình thành Cộng
đồng ASEAN, các nước lớn can dự ngày càng sâu rộng hơn vào hợp tác ở khu vực
với sự thay đổi và điều chỉnh trong chiến lược và trong tương tác giữa các nước
lớn với nhau và với ASEAN, đặt ra không chỉ cơ hội mà còn nhiều thách thức cho
việc duy trì vai trò trung tâm của ASEAN
Tuy nhiên, bên cạnh những thành công đã đạt được đến nay, ASEAN vẫn là một
hiệp hội chưa chặt chẽ, tính liên kết khu vực còn thấp; sự đa dạng vẫn còn lớn,
nhất là về chế độ chính trị- xã hội và trình độ phát triển giữa các nước thành viên.
ASEAN đề ra nhiều chương trình và kế hoạch hợp tác nhưng kết quả thực hiện còn
hạn chế; tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động cồng kềnh, kém hiệu quả, nhất
là việc tổ chức và giám sát thực hiện cam kết.
Bên cạnh đó, việc duy trì đoàn kết và thống nhất ASEAN cũng như vai trò chủ đạo
của Hiệp hội ở khu vực thường gặp không ít khó khăn và thách thức, do tác động
của nhiều nhân tố khác nhau. Tình hình nội bộ của một số nước cũng như quan hệ
giữa các nước thành viên với nhau thường này sinh những vấn đề phức tạp, ảnh
hưởng đến đoàn kết, hợp tác và uy tín của ASEAN.

2. Bình luận vai trò của WTO trong việc giải quyết tranh chấp thương mại
quốc tế
2.1. Khái niệm tranh chấp thương mại quốc tế

5


Tranh chấp thương mại quốc tế được giải quyết theo khuôn khổ giải quyết tranh
chấp của WTO là tranh chấp giữa các thành viên WTO về thực hiện chính sách
thương mại trên cơ sở việc thực thi cam kết của WTO – các hiệp định của WTO và
cam kết gia nhập WTO.
2.2. Bình luận vai trò của WTO trong việc giải quyết tranh chấp thương
mại quốc tế:
Giải quyết nhanh tranh chấp nhanh chóng và hòa bình.
Do thương mại tăng lên về khối lượng, số lượng sản phẩm được trao đổi, và số
lượng các nước và công ty tham gia thương mại, nên có thêm nhiều cơ hội để
những tranh chấp thương mại nảy sinh. WTO giúp giải quyết các tranh chấp này
một cách hoà bình và mang tính xây dựng. Nếu để mặc chúng thì những tranh
chấp này có thể dẫn đến những xung đột nghiêm trọng. Nguyên tắc của WTO là
các thành viên có nghĩa vụ phải đưa những tranh chấp của mình tới WTO và
không được đơn phương giải quyết. Khi họ đưa ra các tranh chấp ra giải quyết tại
WTO, thủ tục giải quyết của WTO là tập trung chú ý của họ vào các nguyên tắc.
Một khi nguyên tắc được thiết lập, các nước phải chú trọng nỗ lực tuân thủ nguyên
tắc, và có lẽ sau đó tái thương lượng về các nguyên tắc – chứ không phải là tuyên
chiến với nhau. Gần 200 tranh chấp đã được đưa ra giải quyết ở WTO kể từ khi tổ
chức này thành lập. Nếu thiếu một phương tiện giải quyết các tranh chấp này một
cách xây dựng và đồng bộ, một số tranh chấp đã có thể dẫn đến những cuộc xung
đột chính trị nghiêm trọng hơn. WTO không thể tuyên bố sẽ làm cho tất cả các
nước đều bình đẳng. Nhưng WTO thực sự làm giảm bớt một số bất bình đẳng,
giúp các nước nhỏ hơn có nhiều tiếng nói hơn. Đồng thời cũng giải thoát cho các

nước lớn khỏi sự phức tạp trong việc thoả thuận các hiệp định thương mại với các
đối tác của mình. Các quyết định và hiệp định của WTO được thực hiện bằng nhất
trí ý kiến. Các hiệp định này áp dụng cho mọi người. Các nước giàu cũng như
nước nghèo đều có thể bị chất vấn nếu họ vi phạm một hiệp ước, và họ có quyền
chất vấn các nước khác trong quy trình giải quyết tranh chấp của WTO. Thiếu một
6


cơ chế đa phương kiểu hệ thống WTO, các nước mạnh hơn sẽ càng được tự do đơn
phương áp đặt ý muốn của mình cho các nước yếu hơn. Các nước lớn hơn cũng
được hưởng những lợi ích tương xứng. Các cường quốc kinh tế có thể sử dụng
diễn đàn duy nhất của WTO để thương lượng với tất cả hay với hầu hết các đối tác
thương mại của họ cùng một lúc. Trên thực tế, có riêng một hệ thống nguyên tắc
áp dụng với tất cả các nước thành viên, điều đó đã đơn giản hoá rất nhiều toàn bộ
cơ chế thương mại.
Mang lại sự ổn định và thúc đấy tự do hóa thương mại.
Kể từ khi WTO được thành lập đã giảm bớt các hàng rào mậu dịch thông qua
thương lượng và áp dụng nguyên tắc không phân biệt đối xử. Không có bảo hộ sản
xuất nội địa, bán phá giá. Nếu như các thành viên của WTO vi phạm các quy định
trong các hiệp định, thỏa thuận đã tham gia và kí kết, WTO có trách nhiệm bảo
đảm cho các hiệp định, thỏa thuận này được thực thi một cách nghiêm chỉnh.
Chính vì vậy khi có tranh chấp xảy ra, WTO với vai trò là cơ quan chủ tì, tài phán,
có nghĩa vụ làm cho Cho đến nay, các hàng rào mậu dịch đã giảm đi rất nhiều so
với trước đây. Các hàng rào này còn tiếp tục được giảm , và khi đó các tranh chấp
sẽ được giảm bớt. Vì phán quyết của WTO là quyết định cuối cùng về tranh chấp,
có giá trị phuc thẩm, cho nên các bên tranh chấp sẽ phải nghiêm chỉnh thực thi các
cam kết. Như vậy, các tranh chấp sẽ ít xảy ra hơn.
Giúp thúc đẩy thương mại, tăng trưởng nhanh.
Khi các tranh chấp được giải quyết nhanh chóng, các bên tham gia vào tranh chấp
sẽ giảm bớt chi phí khi tham gia kiện tụng. Mộ loại rào cản thương mại mà WTO

cố gắng giải quyết là hạn ngạch. Do hạn ngạch hạn chế cung nên đẩy giá cả tăng
lên một cách giả tạo, đồng thời tạo ra một số lợi nhuận lớn khác thường. Các nhà
kinh tế gọi đó là ‘thuế hạn ngạch’. Lợi nhuận này có thể được dùng để gây ảnh
hưởng đối với các chính sách, vì cũng có nhiều tiền hơn để thực hiện các cuộc vận
động ngoài hành lang. Nói cách khác, hạn ngạch là một biện pháp hạn chế thương
mại đặc biệt tồi tê. Thông qua WTO các chính phủ đã nhất trí rằng họ không
khuyến khích sử dụng hạn ngạch, qua đó sẽ thúc đẩy tự do hóa thương mại.
7


Một số tồn tại và khắc phục.
Một trong những tranh chấp thương mại có thể nói là lớn nhất, gay go nhất mà các
thành viên trong WTO không thể và chưa giải quyết được đó là tranh chấp ở vòng
đàm phán Đôha – Quata, về việc cắt giảm thuế quan trong lĩnh vực nông nhiệp.
Tuy nhiên do sự bất đồng giữa các quốc gia phát triển đặc biệt là Hoa Kỳ và Tây
Âu với các quốc gia đang phát triển. Theo như lộ trình thì vòng đàm phán này sẽ
chỉ diễn ra trong vòng từ năm 2001. Nhưng đến nay vẫn chưa đàm phán xong. Ở
đây chúng ta thấy vai trò của WTO rất mờ nhạt . Hội nghị bộ trưởng là cơ quan đại
diện cao nhất cảu WTO vẫn chưa thống nhất được mức thuế mà các quốc gai sẽ
cắt giảm cho các nước đang phát triển. Vấn đề nữa mà chúng ta thấy đó là khi một
quốc gia vi phạm nguyên tắc tối huệ quốc (MFN), tuy nhiên do nhiều lí do khác
nhau mà các tranh chấp này khi đưa lên WTO vẫn chưa được giải quyết rõ rang.
Chính vì vậy, trong thời gian tới WTO cần phải thể hiện vai trò của mình một cách
rõ rang hơn, tiếp tục giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp, góp phần thúc đẩy tự do
hóa thương mại.
KẾT LUẬN
Các tổ chức quốc tế khu vực có vai trò rất quan trọng trong việc duy trì hòa
bình an ninh khu vực, góp phần vào công cuộc duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.
Bên cạnh những thành tựu đạt được, các tổ chức quốc tế còn gặp nhiều khó khăn
nhất định, ảnh hưởng tới hiệu quả của các tổ chức này trong công cuộc duy trì hòa

bình và giải quyết tranh chấp quốc tế. Vì vậy, trước nhu cầu của bối cảnh hiện nay,
các tổ chức quốc tế cần tiến hành những biện pháp cần thiết để hoạt động của các
tổ chức này ngày càng hiệu quả.

8


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Trường Đại học luật Hà Nội- Giáo trình Luật quốc tế- Nxb Công an nhân dân-

2.

Hà nội 2013
Trường Đại học Luật Hà Nội- Giáo Trình Pháp Luật cộng đồng Asean- Nxb

3.
4.

Công an nhân – hà nội 2014.
Nghị Định thư về cơ chế giải quyết tranh chấp năm 2010.
Cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế trong khuân khổ tổ chức

5.

thương mại quốc tế; Trường Đại học Luật Hà Nội, 2006
Cơ chế giải quyết tranh chấp trong WTO: TS Nguyễn Thị Thu Trang, Ban
pháp chế, Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam.


9