Header Page 1 of 126.

MỤC LỤC

CHƢƠNG 1. KẾ TOÁN TIỀN VÀ CÁC KHOẢN PHẢI THU ............................... 1
1.1. KẾ TOÁN TIỀN ..................................................................................................... 1
1.1.1. Nguyên tắc kế toán tiền .................................................................................................... 1
1.1.1.1. Khái niệm ....................................................................................................................... 1
1.1.1.2. Nguyên tắc kế toán tiền ................................................................................................. 1
1.1.2. Chứng từ, tài khoản sử dụng ............................................................................................. 1
1.1.2.1 Chứng từ sử dụng............................................................................................................ 1
1.1.2.2. Tài khoản sử dụng.......................................................................................................... 2
1.1.3. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu ......................................................................................... 3
1.1.3.1.Kế toán tiền Việt Nam ................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.3.2. Kế toán ngoại tệ ............................................................ Error! Bookmark not defined.

1.2. KẾ TOÁN KHOẢN PHẢI THU ........................................................................... 7
1.2.1. Nguyên tắc kế toán khoản phải thu ................................................................................... 7
1.2.1.1. Khái niệm ....................................................................................................................... 7
1.2.1.2. Phân loại nợ phải thu ..................................................................................................... 7
1.2.1.3. Nguyên tắc hạch toán ..................................................................................................... 7
1.2.2. Kế toán khoản phải thu của khách hàng ........................................................................... 8
1.2.2.1. Chứng từ, tài khoản sử dụng ......................................................................................... 8
1.2.2.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu ...................................................................................... 8
1.2.3. Kế toán thuế GTGT đầu vào được khấu trừ ................................................................... 11
1.2.3.1. Chứng từ, tài khoản sử dụng ........................................................................................ 11
1.2.3.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu .................................................................................... 11
1.2.4. Kế toán khoản phải thu nội bộ ........................................................................................ 13
1.2.4.1. Chứng từ, tài khoản sử dụng ........................................................................................ 13
1.2.4.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu .................................................................................... 14
1.2.5. Kế toán khoản phải thu khác........................................................................................... 14

1.2.5.1. Chứng từ, tài khoản sử dụng ........................................................................................ 14
1.2.5.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu .................................................................................... 15

CHƢƠNG 2. KẾ TOÁN NGUYÊN LIỆU, VẬT LIỆU VÀ CÔNG CỤ DỤNG CỤ
....................................................................................................................................... 19
2.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGUYÊN VẬT LIỆU VÀ CÔNG CỤ DỤNG
CỤ ................................................................................................................................. 19
2.1.1. Khái niệm Nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ ............................................................. 19
2.1.2. Phân loại Nguyên vật liệu và Công cụ dụng cụ .............................................................. 19
2.1.3. Phương pháp kế toán hàng tồn kho ................................................................................. 20
2.1.4. Đánh giá Nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ ............................................................... 21
Footer Page 1 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 217


Header Page 2.2.
2 of 126.
HẠCH TOÁN CHI TIẾT NGUYÊN VẬT LIỆU VÀ CÔNG CỤ DỤNG CỤ 23
2.2.1. Yêu cầu quản lý và nguyên tắc hạch toán chi tiết Nguyên vật liệu và công cụ dụng ..... 23
2.2.2. Các phương pháp hạch toán chi tiết Nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ .................... 23
2.2.2.1. Phương pháp thẻ song song ......................................................................................... 23
2.2.2.2. Phương pháp sổ đối chiếu luân chuyển ....................................................................... 24
2.2.2.3. Phương pháp sổ số dư .................................................................................................. 24

2.3. KẾ TOÁN TỔNG HỢP NGUYÊN VẬT LIỆU VÀ CÔNG CỤ DỤNG CỤ .. 25
2.3.1. Kế toán tổng hợp nhập Nguyên vật liệu và công cụ dụng cụ ......................................... 25
2.3.1.1. Chứng từ và tài khoản sử dụng .................................................................................... 25
2.3.1.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu .................................................................................... 27

2.3.2. Kế toán tổng hợp xuất kho Nguyên vật liệu ................................................................... 31
2.3.2.1. Chứng từ và tài khoản sử dụng .................................................................................... 31
2.3.2.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu .................................................................................... 32
2.3.3. Kế toán tổng hợp xuất kho Công cụ dụng cụ.................................................................. 33
2.3.3.1. Phương pháp phân bổ giá trị công cụ dụng cụ ............................................................. 33
2.3.3.2. Chứng từ và tài khoản sử dụng .................................................................................... 33
2.3.3.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu .................................................................................... 34

2.4. KIỂM KÊ NGUYÊN VẬT LIỆU, CÔNG CỤ DỤNG CỤ VÀ KẾ TOÁN
CHÊNH LỆCH PHÁT HIỆN TRONG KIỂM KÊ .................................................. 36
CHƢƠNG 3. KẾ TOÁN TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN .................................. 40
TRÍCH THEO LƢƠNG ............................................................................................. 40
3.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TIỀN LƢƠNG VÀ CÁC KHOẢN TRÍCH
THEO LƢƠNG ........................................................................................................... 40
3.1.1. Khái niệm tiền lương, các hình thức tiền lương, quỹ tiền lương .................................... 40
3.1.1.1. Khái niệm tiền lương ................................................................................................... 40
3.1.1.2. Các hình thức của tiền lương, quỹ lương ..................................................................... 40
3.1.1.3. Nhiệm vụ của kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương ................................ 43
3.1.1.4. Tiền lương chính và tiền lương phụ ............................................................................. 44
3.1.2. Các khoản trích theo lương ............................................................................................. 44

3.2. KẾ TOÁN TIỀN LƢƠNG ................................................................................... 45
3.2.1. Chứng từ và tài khoản sử dụng ....................................................................................... 45
3.2.1.1. Chứng từ sử dụng......................................................................................................... 45
3.2.1.2. Tài khoản sử dụng........................................................................................................ 45
3.2.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu ....................................................................................... 46

3.3. KẾ TOÁN CÁC KHOẢN TRÍCH THEO LƢƠNG ......................................... 47
3.3.1. Tài khoản sử dụng........................................................................................................... 47
3.3.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu ....................................................................................... 48

Footer Page 2 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 218


Header Page CHƢƠNG
3 of 126.
4. KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH ......................................................... 50

4.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH ...................................... 50
4.1.1. Khái niệm Tài sản cố định và tiêu chuẩn đánh giá tài sản cố định ................................. 50
4.1.1.1 Khái niệm Tài sản cố định ............................................................................................ 50
4.1.1.2 Tiêu chuẩn nhận biết tài sản cố định............................................................................. 50
4.2. HẠCH TOÁN KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH ............................................................ 50
4.1.2. Nguyên tắc hạch toán tài sản cố định ........................................................................... 50
4.1.3. Phân loại tài sản cố định ................................................................................................. 51
4.1.3.2. Phân loại tài sản cố định theo quyền sở hữu ................................................................ 52
4.1.3.3. Phân loại tài sản cố định theo nguồn hình thành ......................................................... 53
4.1.3.4. Phân loại tài sản cố định theo tình hình sử dụng ......................................................... 53
4.1.3.5. Phân loại tài sản cố định theo công dụng..................................................................... 53
4.1.4. Đánh giá tài sản cố định .................................................................................................. 53
4.1.4.1. Đối với tài sản cố định hữu hình .................................................................................. 53
4.1.4.2. Đối với tài sản cố định vô hình .................................................................................... 54
4.1.4.3. Đối với tài sản cố định thuê tài chính .......................................................................... 55
4.2.1 Chứng từ kế toán ............................................................................................................. 56
4.2.2. Tài khoản sử dụng: TK 211 “TSCĐ hữu hình” .............................................................. 57
4.2.3. Định khoản các nghiệp vụ kinh tế phát sinh. .................................................................. 57
4.2.3.1. Kế toán tăng TSCĐ hữu hình ..................................................................................... 57
4.2.3.2. Kế toán khấu hao tài sản cố định ................................................................................. 60

4.2.3.3. Kế toán giảm TSCĐ .................................................................................................... 64
4.2.3.4. Kế toán sửa chữa tài sản cố định ................................................................................ 66

4.3. KIỂM KÊ TÀI SẢN CỐ ĐỊNH VÀ KẾ TOÁN CHÊNH LỆCH PHÁT HIỆN
TRONG KIỂM KÊ ..................................................................................................... 68
CHƢƠNG 5. KẾ TOÁN CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM ............ 71
5.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ
THÀNH SP .................................................................................................................. 71
5.1.1. Khái niệm chi phí và phân loại chi phí ........................................................................... 71
5.1.1.1. Khái niệm chi phí và chi phí sản xuất .......................................................................... 71
5.1.1.2. Phân loại chi phí .......................................................................................................... 71
5.1.2. Khái niệm giá thành và phân loại giá thành.................................................................... 72
5.1.2.1. Khái niệm giá thành ..................................................................................................... 72
5.1.2.2. Phân loại giá thành căn cứ vào thời điểm tính giá thành và cơ sở tính giá thành ........ 73
5.1.3. Đối tượng tính giá thành, đối tượng hạch toán chi phí, kỳ tính giá thành ...................... 73
5.1.4. Trình tự kế toán chi phí sản xuất .................................................................................... 73

5.2. KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT ....................................................................... 74
Footer Page 3 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 219


Header Page 5.2.1.
4 of 126.
Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp ........................................................................ 74
5.2.1.1. Chứng từ và tài khoản sử dụng .................................................................................... 74
5.2.1.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu .................................................................................... 75
5.2.2. Kế toán chi phí nhân công trực tiếp ................................................................................ 75

5.2.2.1. Chứng từ và tài khoản sử dụng .................................................................................... 75
5.2.2.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu .................................................................................... 76
5.2.3. Kế toán chi phí sản xuất chung ....................................................................................... 77
5.2.3.1. Chứng từ và tài khoản sử dụng .................................................................................... 77
5.2.3.2 Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu ..................................................................................... 77

5.3. TỔNG HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM.... 78
5.3.1 Chứng từ và tài khoản sử dụng ........................................................................................ 78
5.3.2. Tổng hợp chi phí sản xuất tính giá thành sản phẩm ....................................................... 79
5.3.2.1. Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang ................................................................... 79
5.3.2.2. Phương pháp tính giá thành sản phẩm ......................................................................... 81

CHƢƠNG 6. KẾ TOÁN TIÊU THỤ THÀNH PHẨM VÀ HÀNG HÓA .............. 92
6.1. TRÌNH BÀY NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TIÊU THỤ THÀNH PHẨM
VÀ HÀNG HÓA .......................................................................................................... 92
6.1.1. Một số khái niệm .................................................................................................. 92
6.1.2. Đánh giá thành phẩm, hàng hóa ........................................................................... 94
6.1.2.1. Nguyên tắc đánh giá hàng tồn kho............................................................................... 94
6.1.2.2. Tính giá thành phẩm, hàng hóa xuất kho ..................................................................... 94

6.2. KẾ TOÁN TIÊU THỤ THÀNH PHẨM, HÀNG HÓA .................................... 95
6.2.1. Phương pháp kê khai thường xuyên..................................................................... 95
6.2.1.1. Chứng từ và tài khoản sử dụng .................................................................................... 95
6.2.1.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu .................................................................................. 101

6.2.2. Theo phương pháp kiểm kê định kỳ................................................................... 109
6.2.2.1. Tài khoản sử dụng...................................................................................................... 109
6.2.2.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu .................................................................................. 110

6.2.3. Kế toán dự phòng giảm giá hàng tồn kho .......................................................... 112

6.2.3.1. Điều kiện và nguyên tắc dự phòng giảm giá hàng tồn kho ........................................ 112
6.2.3.2. Chứng từ và tài khoản sử dụng .................................................................................. 113
6.2.3.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu .................................................................................. 114

CHƢƠNG 7. KẾ TOÁN ĐẦU TƢ TÀI CHÍNH TRONG .................................... 119
DOANH NGHIỆP ..................................................................................................... 119
7.1. CHỨNG KHOÁN KINH DOANH TK 121) .................................................. 119
7.1.1. Nguyên tắc hạch toán ......................................................................................... 119
Footer Page 4 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 220


Header Page 7.1.2.
5 of 126.
Tài khoản sử dụng: TK 121 - Chứng khoán kinh doanh ................................... 120

7.1.3. Phương pháp hạch toán ...................................................................................... 120
7.2. ĐẦU TƢ NẮM GIỮ ĐẾN NGÀY ĐÁO HẠN TK 128) ................................ 122
7.2.1. Nguyên tắc hạch toán ......................................................................................... 122
7.2.2. Tài khoản sử dụng: TK 128 - Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn ...................... 122
7.2.3. Phương pháp hạch toán ...................................................................................... 123
7.3. ĐẦU TƢ VÀO CÔNG TY CON TK 221) ...................................................... 125
7.3.1. Nguyên tắc hạch toán ......................................................................................... 125
7.3.2. Tài khoản sử dụng: TK 221 - Đầu tư vào công ty con ....................................... 125
7.3.3. Phương pháp hạch toán ...................................................................................... 125
7.4. ĐẦU TƢ VÀO CÔNG TY LIÊN DOANH, LIÊN KẾT TK 222) ................ 126
7.4.1. Nguyên tắc hạch toán ......................................................................................... 126
7.4.2. Tài khoản sử dụng: TK 222 - Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết .............. 127

7.4.3. Phương pháp hạch toán ...................................................................................... 127
7.5. ĐẦU TƢ KHÁC (TK 228) ................................................................................. 128
7.5.1. Nguyên tắc hạch toán ......................................................................................... 128
7.5.2. Kết cấu của TK 228 - Đầu tư khác ..................................................................... 129
7.5.3. Phương pháp hạch toán ...................................................................................... 129
7.6. DỰ PHÕNG TỔN THẤT TÀI SẢN TK 229) ................................................ 131
7.6.1. Tài khoản sử dụng: TK 229 - Dự phòng tổn thất tài sản ................................... 133
7.6.2. Phương pháp hạch toán ...................................................................................... 134
7.6.2.1. Phương pháp kế toán dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh .......................... 134
7.6.2.2. Phương pháp kế toán dự phòng tổn thất đầu tư vào đơn vị khác ............................... 134
7.6.2.3. Phương pháp kế toán dự phòng phải thu khó đòi ...................................................... 134
7.6.2.4. Phương pháp kế toán dự phòng giảm giá hàng tồn kho............................................. 135

7.7. KẾ TOÁN DOANH THU HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH (TK 515) ................. 135
7.7.1. Nguyên tắc hạch toán ......................................................................................... 135
7.7.2. Tài khoản sử dụng: TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính ........................... 135
7.7.3. Phương pháp hạch toán ...................................................................................... 136
7.8. KẾ TOÁN CHI PHÍ HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH TK 635) .......................... 137
7.8.1. Nguyên tắc hạch toán ......................................................................................... 137
7.8.2. Tài khoản sử dụng: TK 635 - Chi phí tài chính ................................................. 138
7.8.3. Phương pháp hạch toán ...................................................................................... 138
CHƢƠNG 8. KẾ TOÁN PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU VÀ HOẠT ĐỘNG KHÁC
TRONG DOANH NGHIỆP ..................................................................................... 143
Footer Page 5 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 221


Header Page 8.1.

6 of 126.
KẾ TOÁN PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU .............................................................. 143

8.2. KẾ TOÁN THU NHẬP KHÁC TK 711) ........................................................ 147
8.2.1. Nguyên tắc hạch toán ......................................................................................... 147
8.2.2. Tài khoản sử dụng: TK 711 - Thu nhập khác .................................................... 148
8.2.3. Phương pháp hạch toán ...................................................................................... 148
8.3. KẾ TOÁN CHI PHÍ KHÁC TK 811) ............................................................. 151
8.3.1. Nguyên tắc hạch toán ......................................................................................... 151
8.3.2. Tài khoản sử dụng: TK 811 - Chi phí khác ........................................................ 152
8.3.3. Phương pháp hạch toán ...................................................................................... 152
CHƢƠNG 9. KẾ TOÁN XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH ....................... 156
VÀ PHÂN PHỐI LỢI NHUẬN ............................................................................... 156
9.1. DOANH THU BÁN HÀNG VÀ CUNG CẤP DỊCH VỤ TK 511) - xem
chƣơng 6 ..................................................................................................................... 156
9.2. CÁC KHOẢN GIẢM TRỪ DOANH THU TK 5211, 5212, 5213) - xem
chƣơng 6 ..................................................................................................................... 156
9.3. DOANH THU HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH TK 515) - xem chƣơng 7 ......... 156
9.4. THU NHẬP KHÁC TK 711) - xem chƣơng 8 ................................................ 156
9.5. GIÁ VỐN HÀNG BÁN TK 632) ..................................................................... 156
9.5.1. Nguyên tắc hạch toán ......................................................................................... 156
9.5.2. Tài khoản sử dụng: TK 632 - Giá vốn hàng bán ................................................ 157
Tài khoản 632 không c số dƣ cuối kỳ. ............................................................................... 158

9.5.3. Phương pháp hạch toán – xem chương 6 ........................................................... 158
9.6. CHI PHÍ BÁN HÀNG (TK 641) ....................................................................... 163
9.6.1. Nguyên tắc kế toán ............................................................................................. 163
9.6.2. Tài khoản sử dụng: TK 641 - Chi phí bán hàng ................................................. 163
9.6.3. Phương pháp hạch toán ...................................................................................... 164
9.7. CHI PHÍ QUẢN LÝ DOANH NGHIỆP TK 642) ......................................... 168

9.7.1. Nguyên tắc hạch toán ......................................................................................... 168
9.7.2. Tài khoản sử dụng: TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp............................. 168
9.7.3. Phương pháp hạch toán ...................................................................................... 169
9.8. CHI PHÍ HOẠT ĐỘNG TÀI CHÍNH TK 635) - xem chƣơng 7 .................. 172
9.9. CHI PHÍ KHÁC (TK 811) - xem chƣơng 8 ..................................................... 172
9. 10. CHI PHÍ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP TK 821) ....................... 172
9.10.1. Nguyên tắc hạch toán ....................................................................................... 172
9.10.2. Tài khoản sử dụng: TK 821 - Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp ................. 173
Footer Page 6 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 222


Header Page 9.10.3.
7 of 126.Phương pháp hạch toán .................................................................................... 174

9.11. XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TK 911) ........................................ 177
9.11.1. Nguyên tắc hạch toán ....................................................................................... 177
9.11.2. Tài khoản sử dụng: TK 911 - Xác định kết quả kinh doanh ............................ 177
9.11.3. Phương pháp hạch toán .................................................................................... 177
9.12. PHÂN PHỐI LỢI NHUẬN TK 421) ............................................................. 181
9.12.1. Khái niệm, nội dung, ý nghĩa và phân phối lợi nhuận trong DN ..................... 181
9.12.2. Tài khoản sử dụng: TK 421 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối .................. 182
9.12.3. Phương pháp hạch toán ............................................................................................... 182

BÀI TẬP TỔNG HỢP .............................................................................................. 187
TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................................................ 216

Footer Page 7 of 126.

Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 223


Header Page 8 of 126.

CHƢƠNG 1. KẾ TOÁN TIỀN VÀ CÁC KHOẢN PHẢI THU

 Mục tiêu học tập: Sau khi học xong chương này người học có thể

-

Xác định được nguyên tắc quản lý tiền

-

Xác định được nguyên tắc quản lý các khoản phải thu

-

Hạch toán được kế toán tiền và các khoản phải thu.

1.1. KẾ TOÁN TIỀN
1.1.1. Nguyên tắc kế toán tiền
1.1.1.1. Khái niệm
Tiền là một bộ phận của tài sản ngắn hạn tồn tại dưới hình thái tiền tệ, là loại tài sản có
tính thanh khoản cao nhất, là chỉ tiêu quan trọng đánh giá khả năng thanh toán của một doanh
nghiệp.
Phân loại tiền theo nơi quản lý, tiền bao gồm: tiền đang tồn tại quỹ, các khoản tiền gửi

không kỳ hạn ở các ngân hàng, các tổ chức tín dụng.......và tiền đang chuyển.
Phân loại tiền theo hình thức, tiền bao gồm: tiền Việt Nam, ngoại tệ, vàng bạc, kim khí
quý, đá quý (ở các doanh nghiệp không có chức năng kinh doanh vàng bạc, đá quý).
Doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch thu, chi (ngắn hạn, dài hạn) và duy trì một lượng
tiền tồn quỹ hợp lý để sử dụng.
1.1.1.2. Nguyên tắc kế toán tiền
Kế toán tiền phải tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Kế toán chỉ sử dụng một đơn vị tiền tệ thống nhất để ghi sổ và lập báo cáo tài chính.
Tuy vậy, DN được lựa chọn đơn vị tiền tệ là Đồng Việt Nam (VNĐ) hoặc ngoại tệ để ghi sổ
kế toán. Nếu doanh nghiệp chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ trong kế toán (thường ở DN có
các giao dịch mua bán chủ yếu thanh toán bằng ngoại tệ) thì đồng thời với việc lập BCTC
theo đơn vị tiền tệ trong kế toán (ngoại tệ) còn phải chuyển đổi BCTC sang VND khi công bố
và nộp BCTC cho cơ quan nhà nước.
- Đối với ngoại tệ phải quy đổi ra đồng Việt Nam để ghi sổ theo đúng quy định.
- Khi tính giá xuất kho của ngoại tệ: kế toán áp dụng phương pháp bình quân gia quyền.
1.1.2. Chứng từ, tài khoản sử dụng
1.1.2.1 Chứng từ sử dụng
-

Phiếu thu (01.TT)

Footer Page 8 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 1


Header Page 9 of- 126.
Phiếu chi (02.TT)
-


Biên lai thu tiền (06.TT)

-

Bảng kê vàng tiền tệ

-

Bảng kiểm kê quỹ.....

-

Giấy báo Có

-

Giấy báo Nợ

-

Bản sao kê của ngân hàng kèm theo các chứng từ gốc (ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi, séc
chuyển khoản, séc bảo chi...)

-

Phiếu chi

-


Giấy nộp tiền

-

Biên lai thu tiền, phiếu chuyển tiền....

1.1.2.2. Tài khoản sử dụng
Kế toán sử dụng tài khoản 111 “Tiền mặt” để phản ánh số hiện có và tình hình thu, chi
tiền mặt tại quỹ:
TK 111 có 3 TK cấp 2
TK 1111: Tiền Việt Nam
TK 1112: Ngoại tệ
TK 1113: Vàng tiền tệ
Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 111 “Tiền mặt”
-

Bên Nợ:
+ Các khoản tiền mặt, ngân phiếu, ngoại tệ, vàng tiền tệ nhập quỹ
+ Số tiền mặt thừa ở quỹ phát hiện khi kiểm kê.

-

Bên Có:
+ Các khoản tiền mặt, ngân phiếu, ngoại tệ, vàng tiền tệ xuất quỹ.
+ Số tiền mặt thiếu ở quỹ phát hiện khi kiểm kê.
Số dư bên Nợ: Các khoản tiền mặt, ngân phiếu, ngoại tệ, vàng tiền tệ tồn quỹ vào cuối

kỳ.
Kế toán sử dụng tài khoản 112 “Tiền gửi ngân hàng” để theo dõi số hiện có và tình hình
biến động tăng, giảm của tiền gửi ngân hàng.

TK 112 có 3 TK cấp 2
TK 1121: Tiền Việt Nam
TK 1122: Ngoại tệ
TK 1123: Vàng tiền tệ
Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 112 “Tiền gửi ngân hàng”
Footer Page 9 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 2


Header Page 10 of
- 126.
Bên Nợ:
+ Các khoản tiền gửi vào ngân hàng.
+ Chênh lệch thừa chưa rõ nguyên nhân
-

Bên Có:
+ Các khoản tiền rút ra từ ngân hàng
+ Khoản chênh lệch thiếu chưa rõ nguyên nhân
Số dư bên Nợ: Số tiền hiện gửi tại ngân hàng.
Kế toán sử dụng tài khoản 113 “Tiền đang chuyển” để phản ánh tiền đang chuyển của

doanh nghiệp.
TK 113 có 2 TK cấp 2
TK 1131: Tiền Việt Nam: phản ánh số tiền Việt Nam đang chuyển
TK 1132: Ngoại tệ: phản ánh số tiền ngoại tệ đang chuyển
Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 113 “Tiền đang chuyển”
- Bên Nợ:

+ Các khoản tiền (tiền Việt Nam, ngoại tệ, séc) đã nộp vào ngân hàng, kho bạc, hoặc
chuyển vào Bưu điện nhưng chưa nhận được giấy báo của ngân hàng hoặc đơn vị được thụ
hưởng.
- Bên Có:
+ Số kết chuyển vào TK 112 – Tiền gửi ngân hàng hoặc các tài khoản khác có liên
quan.
Số dư bên Nợ: Các khoản tiền còn đang chuyển.
1.1.3. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu
 Kế toán tiền tại quỹ
(1). Rút tiền gửi ngân hàng bằng VND về nhập quỹ tiền mặt
Nợ TK 1111
Có TK 1121
(2). Thu tiền mặt từ việc bán hàng hóa hay cung cấp dịch vụ cho khách hàng và nhập quỹ:
Nợ TK 1111
Có TK 511
Có TK 3331
(3). Nhập quỹ tiền mặt từ các khoản thu hoạt động tài chính và hoạt động khác của doanh
nghiệp.
Nợ TK 1111
Có TK 515 (không thuế)
Footer Page 10 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 3


Header Page 11 of 126.

Có TK 711
Có TK 3331


(4). Thu nợ của khách hàng hoặc nhận tiền ứng trước của khách hàng và nhập quỹ.
Nợ TK 1111
Có TK 131
(5). Nhận tiền ký cược, ký quỹ ngắn hạn hoặc dài hạn và nhập quỹ
Nợ TK 1111
Có TK 3386, 344
(6). Thu hồi tiền ký cược, ký quỹ bằng tiền mặt
Nợ TK 1111
Có TK 244
(7). Thu hồi vốn từ các khoản đầu tư ngắn hạn, dài hạn bằng tiền mặt
Nợ TK 1111
Có TK 121, 128, 221, 222, 228
(8). Chi tiền mặt để mua sắm vật tư, hàng hóa, TSCĐ hoặc chi cho đầu tư XDCB.
Nợ TK 152, 153, 156, 211, 213, 241
Có TK 1111
(9). Các khoản chi phí hoạt động SXKD và hoạt động khác đã được chi bằng tiền mặt
Nợ TK 621, 627, 635, 641, 642, 811
Có TK 1111
(10). Chi tiền mặt để thanh toán các khoản nợ phải trả
Nợ TK 331, 334, 341..........
Có TK 1111
(11). Khi kiểm kê quỹ tiền mặt và có sự chênh lệch so với sổ kế toán tiền mặt nhưng chưa xác
định được nguyên nhân chờ xử lý:
-

Nếu chênh lệch thừa – căn cứ bảng kiểm kê quỹ, kế toán ghi:
Nợ TK 1111
Có TK 3381 – Tài sản thừa chờ giải quyết


-

Nếu chênh lệch thiếu – căn cứ bảng kiểm kê quỹ, kế toán ghi:
Nợ TK 1381 – Tài sản thiếu chờ xử lý
Có TK 1111

 Kế toán tiền gửi
(1). Rút tiền gửi ngân hàng VND về nhập quỹ tiền mặt
Nợ TK 1111, 1112
Footer Page 11 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 4


Header Page 12 of 126.

Có TK 1121, 1122

(2). Xuất quỹ tiền mặt VND gửi vào ngân hàng
Nợ TK 1121, 1122
Có TK 1111, 1112
(3). Nhận được giấy báo Có của ngân hàng về số tiền đang chuyển đã vào tài khoản của đơn
vị
Nợ TK 1121, 1122
Có TK 1131, 1132
(4). Nhận được giấy báo Có của ngân hàng về khoản tiền do khách hàng trả nợ bằng chuyển
khoản
Nợ TK 1121, 1122
Có TK 131

(5). Nhận lại tiền đã ký cược, ký quỹ bằng chuyển khoản
Nợ TK 1121, 1122
Có TK 244
(6). Nhận vốn góp liên doanh các đơn vị thành viên chuyển đến bằng TGNH
Nợ TK 1121
Có TK 411
(7). Thu từ bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho khách hàng hay thu nhập từ các hoạt động
khác của doanh nghiệp thu bằng chuyển khoản
Nợ TK 1121
Có TK 511, 711
Có TK 3331
(8). Căn cứ phiếu tính lãi của ngân hàng và giấy báo của ngân hàng, kế toán ghi nhận lãi tiền
gửi định kỳ
Nợ TK 112
Có TK 515
(9). Mua vật tư, hàng hóa, TSCĐ hoặc chi phí phát sinh đã được chi bằng chuyển khoản
Nợ TK 152, 156, 211, 153, 641, 642, 241......
Có TK 112
(10). Chuyển tiền gửi ngân hàng để đầu tư tài chính ngắn hạn, dài hạn
Nợ TK 121, 128, 221, 222, 228
Có TK 112
(11). Chuyển tiền gửi ngân hàng để thanh toán các khoản phải trả, phải nộp
Footer Page 12 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 5


Header Page 13 of 126. Nợ TK 341, 331, 338
Có TK 112

(12). Chuyển tiền gửi ngân hàng để ký cược, ký quỹ
Nợ TK 244
Có TK 112
(13). Khi có sự chênh lệch giữa số liệu trên sổ kế toán với số liệu trên giấy báo hoặc bản sao
kê ngân hàng đến cuối tháng vẫn chưa tìm được nguyên nhân thì kế toán sẽ ghi theo số liệu
của ngân hàng, khoản chênh lệch thiếu thừa chờ giải quyết.
a) Nếu số liệu trên sổ kế toán > số liệu trên giấy báo hoặc bản sao kê ngân hàng
Nợ TK 1381: Giá trị tài sản thiếu chờ xử lý
Có TK 112
b) Nếu số liệu trên sổ kế toán < số liệu trên giấy báo hoặc bản sao kê ngân hàng
Nợ TK 112
Có TK 3381: Giá trị tài sản thừa chờ xử lý
Sang tháng sau, tiếp tục kiểm tra, đối chiếu tìm nguyên nhân chênh lệch để điều chỉnh lại số
liệu đã ghi sổ.
 Kế toán tiền đang chuyển
(1). Thu tiền bán hàng hoặc thu nợ của khách hàng bằng tiền mặt hoặc sec nộp thẳng vào ngân
hàng, kho bạc không qua nhập quỹ, cuối kỳ chưa nhận được giấy báo của ngân hàng, kho bạc.
Nợ TK 113
Có TK 511, 131
(2). Xuất quỹ tiền mặt gởi vào ngân hàng nhưng đến cuối kỳ chưa nhận được giấy báo Có của
ngân hàng
Nợ TK 113
Có TK 111
(3). Làm thủ tục chuyển tiền qua ngân hàng, bưu điện để thanh toán nhưng đến cuối kỳ vẫn
chưa nhận được giấy báo của đơn vị được thụ hưởng.
Nợ TK 113
Có TK 111
(4). Nhận được giấy báo Có của ngân hàng về khoản tiền đang chuyển ở kỳ trước
Nợ TK 112
Có TK 113


Footer Page 13 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 6


Header Page 1.2.
14 ofKẾ
126.
TOÁN KHOẢN PHẢI THU
1.2.1. Nguyên tắc kế toán khoản phải thu
1.2.1.1. Khái niệm
Trong quá trình kinh doanh, khi doanh nghiệp đã cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ
cho khách hàng nhưng chưa được khách hàng thanh toán sẽ hình thành khoản nợ phải thu.
Ngoài ra nợ phải thu còn phát sinh trong các trường hợp như bắt bồi thường, cho mượn vốn
tạm thời, khoản ứng trước tiền cho người bán, các khoản tạm ứng, các khoản ký quỹ, ký
cược... Như vậy, nợ phải thu chính là tài sản của doanh nghiệp do người khác nắm giữ, doanh
nghiệp phải kiểm soát chặt chẽ và có biện pháp thu hồi nhanh chóng.
1.2.1.2. Phân loại nợ phải thu
Phân loại nợ phải thu theo thời hạn thanh toán: chia thành 2 loại:
- Nợ phải thu có thời gian thu hồi trong vòng 3 tháng được xếp vào các khoản tương
đương tiền.
- Đối với doanh nghiệp có chu kỳ kinh doanh bình thường trong vòng 12 tháng: Nợ phải
thu được thanh toán trong vòng 12 tháng được xếp vào loại nợ phải thu ngắn hạn; sau 12
tháng được xếp vào loại nợ phải thu dài hạn.
- Đối với doanh nghiệp có chu kỳ kinh doanh bình thường dài hơn 12 tháng: Nợ phải thu
được thanh toán trong vòng 1 chu kỳ kinh doanh bình thường được xếp vào loại nợ phải thu
ngắn hạn; dài hơn 1 chu kỳ kinh doanh bình thường được xếp vào loại nợ phải thu dài hạn.
Phân loại theo đối tượng nợ có nhiều loại nợ phải thu: phải thu của khách hàng, phải thu

nội bộ, phải thu khác, thuế GTGT đầu vào được khấu trừ....
1.2.1.3. Nguyên tắc hạch toán
- Phải thu của khách hàng gồm các khoản phải thu mang tính chất thương mại phát sinh
từ giao dịch có tính chất mua – bán, như: Phải thu về bán hàng, cung cấp dịch vụ, thanh lý,
nhượng bán tài sản (TSCĐ, BĐSĐT, các khoản đầu tư tài chính) giữa doanh nghiệp và người
mua (là đơn vị độc lập với người bán, gồm cả các khoản phải thu giữa công ty mẹ và công ty
con, liên doanh, liên kết). Đây là sự khác nhau đặc biệt giữa TK 131 và TK 138, vì TK 138
chỉ dùng trong các giao dịch không mang tính chất thương mại, mua bán.
- Nợ phải thu cần được hạch toán chi tiết từng đối tượng phải thu, từng thời hạn thanh
toán, theo dõi chi tiết phải thu ngắn hạn, phải thu dài hạn.
- Các khoản nợ phải thu nếu có liên quan đến vàng bạc, đá quý phải được theo dõi chi
tiết theo số lượng, chất lượng, quy cách và giá trị theo giá quy định.

Footer Page 14 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 7


Header Page 15 of -126.
Định kỳ đối chiếu công nợ, xác định được các loại nợ trả đúng hạn, khoản nợ quá hạn,
nợ khó đòi hoặc có khoản nợ không đòi được để có căn cứ xác định số trích lập dự phòng nợ
phải thu khó đòi và xử lý đối với khoản nợ không đòi được.
1.2.2. Kế toán khoản phải thu của khách hàng
- Khoản phải thu của khách hàng là khoản phải thu do khách hàng đã mua hàng hóa,
dịch vụ nhưng chưa thanh toán tiền.
- Kế toán khoản phải thu của khách hàng phải theo dõi chi tiết theo từng khách hàng,
theo từng nội dung phải thu phát sinh để đáp ứng nhu cầu thông tin về đối tượng phải thu, nội
dung phải thu, tình hình thanh toán và khả năng thu hồi nợ.
1.2.2.1. Chứng từ, tài khoản sử dụng

* Chứng từ sử dụng
- Hóa đơn bán hàng kèm theo lệnh bán hàng đã được phê duyệt bởi bộ phận bán hàng.
- Phiếu chi (trong trường hợp chi hộ khách hàng).
- Phiếu thu (khi thu tiền hoặc nhận tiền ứng trước của khách hàng)....
* Tài khoản sử dụng:
Kế toán sử dụng tài khoản 131 “Phải thu của khách hàng” dùng để phản ánh số tiền
phải thu, đã thu, còn phải thu hoặc số tiền khách hàng ứng trước cho doanh nghiệp.
Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 131 “Phải thu của khách hàng”
Bên Nợ: Số tiền phải thu của khách hàng
Bên Có: Số tiền đã thu của khách hàng, số tiền giảm trừ cho khách hàng do chiết khấu,
giảm giá và hàng bán bị trả lại, số tiền khách hàng ứng trước cho doanh nghiệp.
Số dư bên Nợ: Số tiền còn phải thu của khách hàng
Số dư bên Có: Số tiền khách hàng ứng trước.
1.2.2.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu
(1). Khi bán hàng, cung cấp dịch vụ nhưng chưa thu tiền của khách hàng
Nợ TK 632
Có TK 155, 156
Nợ TK 131
Có TK 511
Có TK 3331
Trường hợp doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp hoặc hàng hóa
thuộc điện không chịu thuế GTGT đầu ra
Nợ TK 632
Có TK 155, 156
Footer Page 15 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 8



Header Page 16 of 126.

Nợ TK 131
Có TK 511

(2). Khi xuất khẩu sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ chưa thu tiền của khách hàng, kế toán căn cứ
vào tỷ giá mua thực tế tại ngày giao dịch để ghi nhận doanh thu.
Nợ TK 131
Có TK 511
Có 3333
Sau đó khi khách hàng thanh toán tiền, căn cứ vào tỷ giá thực tế khi thu nợ
Nợ TK 1112, 1122 - Tỷ giá mua thực tế tại ngày thu nợ
Nợ TK 635 - Chênh lệch tỷ giá, nếu lỗ
Có TK 131 - Tỷ giá lúc ghi nhận nợ
Có TK 515 - Chênh lệch tỷ giá, nếu lời
(3). Các khoản chiết khấu, giảm giá và hàng bị trả lại được giảm nợ cho khách hàng
- Khoản chiết khấu thanh toán
Nợ TK 635
Có TK 131
- Khoản chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại
Nợ TK 5211, 5212, 5213
Nợ TK 3331
Có TK 131
(4). Khi nhận tiền do khách hàng thanh toán
Nợ TK 111, 112 - Nếu nhận bằng tiền mặt, TGNH
Nợ TK 341 - Nếu chuyển trả nợ vay
Nợ TK 331- Nếu chuyển trả cho người bán
Có TK 131
(5). Khi nhận tiền do khách hàng ứng trước tiền mua hàng
Nợ TK 111, 112

Có TK 131
Sau đó khi giao hàng cho khách hàng và ghi nhận giá vốn, doanh thu
Nợ TK 632
Có TK 155, 156
Nợ TK 131
Có TK 511
Có TK 3331
Footer Page 16 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 9


Header Page 17 of Nếu
126. doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp hoặc hàng hóa thuộc điện
không chịu thuế GTGT đầu ra
Nợ TK 632
Có TK 155, 156
Nợ TK 131
Có TK 511
(6). Khi thanh toán bù trừ giữa khoản phải thu và khoản phải trả cho cùng một đối tượng (vừa
mua hàng, vừa bán hàng)
Nợ TK 331
Có TK 131
Ví dụ 1: Ngày 20/6/20XX xuất thành phẩm bán cho khách hàng M, giá bán chưa thuế trên
hóa đơn 20.000.000đ, thuế suất GTGT 5%, thanh toán theo phương thức trả chậm, điều kiện
thanh toán 1/5, n/30 (thanh toán trong vòng 5 ngày đầu được hưởng chiết khấu thanh toán 1%
tổng số tiền phải trả, thời hạn nợ là 30 ngày). Giá vốn 10.000.000đ
Căn cứ vào hóa đơn, kế toán ghi:
Nợ TK 632


10.000.000

Có TK 155

10.000.000

Nợ TK 131 21.000.000
Có TK 511

20.000.000

Có TK 3331

1.000.000

Ngày 24/6/20XX, doanh nghiệp nhận được giấy báo Có của ngân hàng về khoản tiền
khách hàng M thanh toán đủ tiền hàng sau khi trừ chiết khấu thanh toán được hưởng.
Nợ TK 112

20.790.000

Nợ TK 635

210.000

Có TK 131

21.000.000


Ví dụ 2: Ngày 20/7/20XX, Khách hàng N ứng trước 10.000.000đ tiền mua hàng cho doanh
nghiệp.
Căn cứ vào phiếu thu, kế toán ghi:
Nợ TK 111

10.000.000

Có TK 131

10.000.000

Ngày 25/7/20XX, khi xuất thành phẩm giao cho khách hàng N, kế toán xuất hóa đơn
GTGT số 01, giá chưa thuế 25.000.000đ, thuế 10%. Giá vốn 12.000.000đ
Căn cứ vào hóa đơn, kế toán ghi:
Nợ TK 632

12.000.000

Footer Page 17 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 10


Header Page 18 of 126.

Có TK 155
Nợ TK 131

12.000.000

27.500.000

Có TK 511

25.000.000

Có TK 3331

2.500.000

1.2.3. Kế toán thuế GTGT đầu vào đƣợc khấu trừ
Thuế GTGT là thuế tính trên khoản giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh
trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng.
Thuế GTGT phải nộp được tính theo phương pháp khấu trừ thuế hoặc phương pháp
tính trực tiếp trên GTGT.
+ Phương pháp khấu trừ thuế: Số thuế phải nộp bằng thuế GTGT đầu ra trừ thuế
GTGT đầu vào.
+ Phương pháp tính trực tiếp trên GTGT: Số thuế phải nộp bằng GTGT của hàng hóa,
dịch vụ nhân với thuế suất thuế GTGT.
1.2.3.1. Chứng từ, tài khoản sử dụng
* Chứng từ sử dụng
- Hóa đơn thuế GTGT
- Phiếu thu, phiếu chi
- Giấy báo Nợ, giấy báo Có…
* Tài khoản sử dụng
Tài khoản 133 – Thuế GTGT được khấu trừ có hai tài khoản cấp 2:
TK 1331 – Thuế GTGT được khấu trừ của hàng hóa, dịch vụ
TK 1332 – Thuế GTGT được khấu trừ của TSCĐ.
* Kêt cấu của Tài khoản 133 – Thuế GTGT được khấu trừ
- Bên Nợ: Số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, được hoàn lại.

- Bên Có: Số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ, đã được hoàn lại.
Số dư bên Nợ: Số thuế GTGT chưa được khấu trừ, chưa được hoàn lại.
1.2.3.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu
(1) Khi mua vật tư, hàng hóa, TSCĐ sử dụng vào hoạt động chịu thuế GTGT theo phương
pháp khấu trừ
Nợ TK 152, 153, 156, 211, 213
Nợ TK 133
Có TK 111, 112, 1331
(2) Phát sinh chi phí sản xuất kinh doanh
Nợ TK 621, 627, 641, 642
Footer Page 18 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 11


Header Page 19 of 126.
Nợ TK 133
Có TK 111, 112, 331
(3) Trường hợp hàng đã mua và đã trả lại, hoặc hàng đã mua được giảm giá thuộc đối tượng
chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ:
Nợ 111, 112, 131 - Số tiền được trả lại hoặc trừ vào số còn nợ
Có 133 - Thuế GTGT được khấu trừ
Có 152, 153, 156…
(4) Cuối kỳ, kế toán xác định số thuế GTGT đầu vào dược khấu trừ vào số thuế GTGT đầu ra
khi xác định số thuế GTGT phải nộp trong kỳ, kế toán ghi:
Nợ 3331 - Thuế GTGT phải nộp
Có 133 - Thuế GTGT được khấu trừ
Nếu số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ lớn hơn số thuế GTGT đầu ra phát sinh thì
trong kỳ chỉ khấu trừ số thuế GTGT đầu vào bằng số thuế GTGT đầu ra. Số thuế GTGT đầu

vào còn lại được khấu trừ tiếp vào kỳ tính thuế sau hoặc được xét hoàn thuế theo quy định.
(5) Đối với doanh nghiệp thuộc đối tượng chịu thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ mà
thường xuyên có số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ lớn hơn số thuế GTGT đầu ra phát
sinh được cơ quan có thẩm quyền cho phép hoàn lại thuế GTGT theo quy định của Luật thuế
GTGT. Khi nhận lại tiền hoàn thuế từ ngân sách nhà nước, kế toán ghi:
Nợ 111, 112 - Số tiền nhận về
Có 133 - Thuế GTGT được khấu trừ
(6) Đối với vật tư, hàng hóa, dịch vụ mua về dùng đồng thời cho sản xuất, kinh doanh hàng
hóa, dịch vụ chịu thuế và không chịu thuế nhưng không tách riêng ra:
Nợ 151, 152, 153, 156, 611 - Vật tư, hàng hóa nhập kho
Nợ 133 - Thuế GTGT được khấu trừ
Có 111, 112, 331 - Tổng số tiền phải thanh toán
Cuối kỳ, kế toán xác định số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, không được khấu trừ
trên cơ sở phân bổ theo tỷ lệ doanh thu. Số thuế đầu vào được khấu trừ theo tỷ lệ % giữa
doanh thu chịu thuế GTGT so với tổng doanh thu trong kỳ:
(7) Số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ trong kỳ:
Nợ 3331 - Thuế GTGT phải nộp
Có 133 - Thuế GTGT được khấu trừ
(8) Số thuế GTGT đầu vào không được khấu trừ trong kỳ, nếu tính vào giá vốn hàng bán
trong kỳ, kế toán ghi:

Footer Page 19 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 12


Header Page 20 of 126.
Nợ 632 - Giá vốn hàng bán
Có 133 - Thuế GTGT được khấu trừ

(9) Nếu tính vào giá vốn hàng bán của kỳ kế toán sau:
Nợ 242 - Chi phí trả trước
Có 133 - Thuế GTGT được khấu trừ
(10) Khi kết chuyển vào giá vốn hàng bán của kỳ kế toán sau:
Nợ 632 - Giá vốn hàng bán
Có 242 - Chi phí trả trước
Khi mua TSCĐ dùng đồng thời cho sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ chịu thuế
GTGT và không chịu thuế GTGT nhưng không tách riêng ra được, toàn bộ thuế GTGT đầu
vào được phản ánh vào bên Nợ tài khoản 133.
Cuối kỳ, kế toán xác định số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ, không được khấu trừ
trên cơ sở phân bổ theo tỷ lệ doanh thu. Số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ theo tỷ lệ %
giữa doanh thu chịu thuế GTGT so với tổng doanh thu trong kỳ. Số thuế GTGT đầu vào
không được khấu trừ được hạch toán vào chi phí của các bộ phận có liên quan đến việc sử
dụng tài sản cố định này theo cách thức tương tự như đối với thuế GTGT đầu vào không được
khấu trừ của vật tư, hàng hóa, dịch vụ mua vào như trường hợp trên.
1.2.4. Kế toán khoản phải thu nội bộ
Khoản phải thu nội bộ là khoản phải thu giữa các đơn vị nội bộ trong tổ chức kinh
doanh bao gồm phải thu do chi hộ, trả hộ, thu hộ, các khoản mà đơn vị cấp dưới có nghĩa vụ
nộp lên cấp trên hoặc cấp trên phải cấp cho cấp dưới.
1.2.4.1. Chứng từ, tài khoản sử dụng
* Chứng từ sử dụng
- Hóa đơn thuế GTGT (Hóa đơn bán hàng); Hóa đơn thông thường.
- Hóa đơn vận chuyển kiêm phiếu xuất kho nội bộ
- Phiếu thu, phiếu chi
- Hóa đơn kiêm phiếu xuất kho nội bộ
- Biên bản bù trừ công nợ nội bộ
- Sổ chi tiết theo dõi các khoản nợ nội bộ…
* Tài khoản sử dụng
Tài khoản 136 – Phải thu nội bộ, có 2 tài khoản cấp 2:
TK 1361 – Vốn kinh doanh ở các đơn vị trực thuộc

TK 1368 – Phải thu nội bộ

Footer Page 20 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 13


Header Page 1.2.4.2.
21 of 126.
Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu
(1)

Khi cấp trên cấp vốn kinh doanh cho đơn vị cấp dưới
Nợ TK 111, 112, 211
Có TK 411

(2)

Khi chi hộ, trả hộ cho đơn vị nội bộ
Nợ TK 136
Có TK 111, 112

(3)

Cấp dưới nộp cấp trên để trích lập quỹ
Nợ TK 136
Có TK 353, 414

(4)


Phải thu do bán hàng, cung cấp dịch vụ cho đơn vị nội bộ
Nợ TK 136
Có TK 511
Có TK 3331

(5)

Khi được đơn vị nội bộ khác thanh toán về các khoản phải thu
Nợ TK 111, 112. 152, 153
Có TK 136

1.2.5. Kế toán khoản phải thu khác
Khoản phải thu khác là các khoản phải thu ngoài phạm vi phải thu của khách hàng và
phải thu nội bộ.
1.2.5.1. Chứng từ, tài khoản sử dụng
* Chứng từ sử dụng
- Biên bản kiểm nghiệm
- Biên bản kiểm kê
- Biên bản xử lý tài sản thiếu,
- Hợp đồng mượn kèm theo Phiếu xuất kho, Phiếu thu, phiếu chi...
* Tài khoản sử dụng
Kế toán sử dụng TK 138 “Phải thu khác” để theo dõi các khoản phải thu khác.
Tài khoản 138 có 3 tài khoản cấp 2:
+ TK 1381: Tài sản thiếu chờ xử lý
+ TK 1385: Phải thu về cổ phần hóa
+ TK 1388: Phải thu khác
- Nội dung và kết cấu TK 1381 “Tài sản thiếu chờ xử lý”
Bên Nợ: Trị giá các loại tài sản thiếu hụt, mất chưa được xử lý.
Footer Page 21 of 126.

Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 14


Header Page 22 of Bên
126.Có: Xử lý trị giá tài sản thiếu tính vào các đối tượng.
Số dư bên Nợ: Trị giá tài sản thiếu chưa được xử lý cuối kỳ .
- Nội dung và kết cấu TK 1385 “Phải thu về cổ phần hóa”: phản ánh số phải thu về cổ
phần hóa. Trong phạm vi chương này không trình bày khoản phải thu về cổ phần hóa.
- Nội dung và kết cấu TK 1388 “Phải thu khác”
Bên Nợ: Các khoản phải thu khác phát sinh
Bên Có: Các khoản phải thu khác đã được thu hồi.
Số dư bên Nợ: Các khoản phải thu khác còn phải thu hồi cuối kỳ.
1.2.5.2. Kế toán các nghiệp vụ chủ yếu
(1). Khi phát hiện vật tư, hàng hóa thiếu trong kiểm kê chưa xác định được nguyên nhân
Nợ TK 1381
Có TK 152, 153, 156,...
Tài sản cố định bị thiếu, mất chưa xác định được nguyên nhân
Nợ TK 214
Nợ TK 1381
Có TK 211
(2). Khi phát hiện vật tư, hàng hóa thiếu trong quá trình mua hàng chưa xác định được nguyên
nhân
Nợ TK 152, 153, 156,...
Nợ TK 1381
Có TK 111, 112, 331
(3). Khi xử lý vật tư, hàng hóa thiếu trong quá trình mua hàng, căn cứ vào quyết định xử lý
Nợ 152: Nếu người bán giao thêm
Nợ TK 1388: Nếu bắt bồi thường

Có TK 1381
Có TK 133: Nếu bắt bồi thường thì người bồi thường phải chịu thuế
(4). Khi xuất kho vật liệu, hàng hóa hoặc sử dụng tiền để cho mượn tạm thời
Nợ TK 1388
Có TK 152, 156, 112...
(5). Số phải thu về cổ tức và lợi nhuận được chia
Nợ TK 1388
Có TK 515
(6). Khi thu hồi khoản phải thu khác bằng tiền hoặc bằng vật liệu, hàng hóa
Nợ TK 111, 112, 152, 156
Footer Page 22 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 15


Header Page 23 of 126.

Có TK 1388

(7). Khi khấu trừ khoản phải thu khác vào tiền lương công nhân viên
Nợ TK 334
Có TK 1388
Ví dụ: Theo Biên bản kiểm kê vật liệu số 01 ngày 30/6/20xx: Trị giá vật liệu A trên sổ kế
toán: 20.000.000đ, theo số liệu kiểm kê: 18.000.000đ, trị giá vật liệu thiếu chưa rõ nguyên
nhân, thuế suất thuế GTGT của hàng thiếu là 10%.
Nợ TK 1381: 2.000.000
Có TK 152:

2.000.000


+ Ngày 2/7/20xx: Theo quyết định của ban giám đốc: xử lý bắt thủ kho phải bồi thường
3/4, số còn lại tính vào giá vốn hàng bán. Đã lập biên bản xử lý hàng thiếu số 01, ngày 2/7.
Nợ TK 1388:

1.650.000

Nợ TK 632:

550.000

Có TK 1381:

2.000.000

Có TK 133:

200.000

+ Ngày 5/7/2013, Theo phiếu thu số 01: Thủ kho đã bồi thường đủ tiền mặt 1.650.000đ.
Nợ TK 111:
Có TK 1388:

1.650.000
1.650.000

Footer Page 23 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 16



Header Page *24Bài
of 126.
tập củng cố
Bài 1: Tại công ty A trong tháng phát sinh các nghiệp vụ sau:
1. Chi tiền mặt mua hàng hóa về nhập kho với giá mua chưa thuế là 15.000.000đ, thuế
GTGT 10%.
2. Nhận góp vốn liên doanh bằng tiền mặt 100.000.000đ và tiền gửi ngân hàng
200.000.000đ.
3. Chi tiền mặt tạm ứng cho nhân viên đi mua hàng hóa là 20.000.000đ
4. Chi tiền mặt mua công cụ dụng cụ có giá thanh toán là 1.100.000đ, thuế GTGT 10%.
5. Mua văn phòng phẩm phục vụ cho bộ phận bán hàng có giá thanh toán là 880.000đ,
thuế GTGT 10% đã thanh toán bằng tiền mặt.
6. Chuyển khoản trả nợ vay ngắn hạn là 15.000.000đ và nợ người bán 25.000.000đ.
7. Chuyển khoản thanh toán lương cho công nhân viên là 100.000.000đ
8. Khách hàng trả nợ cho công ty bằng tiền mặt 5.000.000đ và bằng chuyển khoản
30.000.000đ.
9. Chi tiền mặt ký quỹ ngắn hạn 3.000.000đ.
10. Biên bản kiểm kê quỹ thể hiện số tiền thực tồn tại quỹ là 320.000.000đ, theo sổ sách
kế toán là 317.500.000đ, số tiền thiếu chưa rõ nguyên nhân chờ xử lý.
11. Xuất kho bán 1 lô thành phẩm cho khách hàng với giá bán chưa thuế là 55.000.000đ,
thuế GTGT 5% khách hàng thanh toán bằng chuyển khoản.
12. Chi tiền mặt trả lãi vay ngân hàng 4.500.000đ và nhận được giấy báo Có lãi TGNH
là 2.340.000đ.
Yêu cầu: Định khoản các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trên.
Bài 2: Định khoản các nghiệp vụ kinh tế phát sinh sau:
1. Thu hồi khoản phải thu khác bằng tiền mặt là 2.000.000đ.
2. Nhận giấy báo Có của ngân hàng về khoản tiền khách hàng thanh toán nợ là
5.000.000đ.

3. Nhận giấy báo Nợ của ngân hàng về khoản tiền gửi được dùng để trả nợ vay ngắn hạn
3.000.000đ.
4. Chi tiền mặt để tạm ứng cho nhân viên mua hàng hóa là 3.000.000đ.
5. Bán hàng thu bằng tiền mặt là 5.500.000đ, trong đó đã có thuế GTGT thuế suất 10%.
6. Nhập kho công cụ, dụng cụ trả bằng tiền mặt là 1.100.000đ, trong đó thuế GTGT
100.000đ.
7. Nhận giấy báo nợ của ngân hàng về khoản tiền được dùng để ký quỹ ngắn hạn là

Footer Page 24 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 17


Header Page 3.000.000đ.
25 of 126.
8. Thanh toán tạm ứng bao gồm:
- Mua hàng hóa là 2.200.000đ, trong đó đã có thuế GTGT thuế suất 10%;
- Chi phí vận chuyển hàng là 300.000đ.
9. Chi tiền mặt để thanh toán khoản tiền đã nhận ký cược dài hạn là 2.000.000đ.
10. Kiểm kê quỹ tiền mặt phát hiện thiếu một khoản tiền là 500.000đ, chưa xác định
được nguyên nhân.
Bài 3: Một doanh nghiệp áp dụng phương pháp kê khai thường xuyên hàng tồn kho, tính
thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, có số dư đầu tháng 12/20X0 như sau:
- TK 131M: 120.000.000đ
- TK 1381: 0đ, TK 1388: 0đ, TK 141: 0đ.
Các tài khoản khác có số dư hợp lý.
Trong tháng 12 có các nghiệp vụ kinh tế phát sinh như sau:
1. Nhận giấy báo Có của ngân hàng về khoản nợ do khách hàng M trả, sau khi trừ chiết
khấu thanh toán 2% trên giá thanh toán vì thanh toán trước thời hạn.

2. Kiểm kê hàng hóa tại kho phát hiện thiếu một số hàng trị giá 2.000.000đ chưa rõ
nguyên nhân.
3. Xử lý trị giá số hàng thiếu như sau: bắt thủ kho phải bồi thường 1/2, số còn lại tính vào
giá vốn hàng bán, thuế suất thuế GTGT của hàng thiếu là 10%.
4. Nhận được biên bản chia lãi từ hoạt động liên doanh 14.000.000đ nhưng chưa nhận
tiền.
5. Thu được tiền mặt do thủ kho bồi thường 500.000đ.
6. Người mua N ứng trước tiền mua hàng bằng tiền mặt 10.000.000đ.
7. Phải thu khoản tiền bồi thường do người bán P vi phạm hợp đồng 4.000.000đ.
8. Đã thu bằng tiền mặt 4.000.000đ về khoản tiền người bán P bồi thường vi phạm hợp
đồng.
9. Chi tiền mặt 10.000.000đ tạm ứng cho nhân viên T.
10. Nhân viên T thanh toán tạm ứng:
- Hàng hóa nhập kho theo giá trên hóa đơn 8.800.000đ, gồm thuế GTGT 800.000đ.
- Chi phí vận chuyển hàng hóa giá chưa thuế 300.000đ, thuế GTGT 30.000đ.
- Số tiền mặt còn thừa chưa thu lại.
Yêu cầu:
1. Định khoản các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trên.
2. Phản ánh tình hình trên vào sơ đồ tài khoản chữ T các chi tiết TK 131, 1381, 1388 và
141.

Footer Page 25 of 126.
Tài liệu giảng dạy môn Kế toán doanh nghiệp Nông Nghiệp

Trang 18