ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

PHẠM DUY HƢNG

XÂY DỰNG MÔI TRƢỜNG HỌC TẬP
THÂN THIỆN Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC
VÙNG KHÓ KHĂN TỈNH BẮC KẠN
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN THỊ TÍNH

THÁI NGUYÊN - 2011

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên




i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn
này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào khác.
Tôi cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã
được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ
nguồn gốc.
Tác giả luận văn

Phạm Duy Hƣng

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên




ii

LỜI CẢM ƠN
Tác giả xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Trường ĐHSP Thái Nguyên,
Khoa Tâm lý Giáo dục, các thầy giáo, cô giáo đã giảng dạy và giúp đỡ tác giả
trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài.
Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS. Nguyễn Thị Tính
người đã trực tiếp hướng dẫn tác giả thực hiện luận văn này.
Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, Lãnh đạo và chuyên viên
Phòng Giáo dục Tiểu học của Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Kạn, lãnh đạo và cán
bộ chuyên môn phòng giáo dục và đào tạo huyện Pác Nặm đã tạo điều kiện cho
tác giả trong quá trình nghiên cứu.
Cảm ơn các đồng chí lãnh đạo Đảng ủy, Chính quyền, các Đoàn thể của
06 xã đặc biệt khó khăn trên địa bàn huyện Pác Nặm và cán bộ, giáo viên, học
sinh, cha mẹ học sinh của 06 đơn vị trường mà tác giả điều tra khảo sát, cảm
ơn các đồng nghiệp, các bạn bè và gia đình đã tạo điều kiện, động viên và
giúp đỡ tác giả hoàn thành bản luận văn này.
Thái Nguyên, ngày 15 tháng 8 năm 2011
Tác giả

Phạm Duy Hƣng

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên





iii

MỤC LỤC
Trang bìa phụ
Lời cam đoan ..................................................................................................... i
Lời cảm ơn ....................................................................................................... ii
Mục lục ............................................................................................................ iii
Bảng ký hiệu viết tắt ..................................................................................... vii
Danh mục các bảng ...................................................................................... viii
MỞ ĐẦU ......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ...................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu ................................................................................ 3
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu ......................................................... 3
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................... 3
5. Giả thuyết khoa học ................................................................................. 4
6. Phạm vi nghiên cứu .................................................................................. 4
7. Phương pháp nghiên cứu .......................................................................... 4
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận ................................................ 4
7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn ....................................................... 5
7.3. Nhóm phương pháp bổ trợ .................................................................... 5
8. Cấu trúc luận văn ..................................................................................... 5
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG MÔI TRƢỜNG HỌC
TẬP THÂN THIỆN Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC ........................................... 6
1.1. Vài nét lịch sử nghiên cứu...................................................................... 6
1.2. Khái niệm công cụ ............................................................................... 10
1.2.1. Khái niệm thân thiện .................................................................... 10

1.2.2. Khái niệm môi trường học tập ..................................................... 11
1.2.3. Khái niệm môi trường học tập thân thiện .................................... 13
1.2.4. Khái niệm xây dựng môi trường học tập thân thiện .................... 14
1.3. Những vấn đề cơ bản về việc xây dựng MTHTTT ở cấp tiểu học ..... 15
1.3.1. Đặc điểm tâm lý của học sinh cấp tiểu học .................................. 15
1.3.2. Mục tiêu, ý nghĩa của xây dựng MTHTTT ở trường tiểu học ..... 18
1.3.2.1. Mục tiêu của xây dựng môi trường học tập thân thiện ......... 18
1.3.2.2. Ý nghĩa của xây dựng MTHTTT ở trường tiểu học ............. 20
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên




iv

1.3.3. Nội dung xây dựng môi trường học tập thân thiện .......................... 21
1.3.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến xây dựng môi trường học tập thân
thiện và vai trò của Hiệu trưởng với việc xây dựng môi trường
học tập thân thiện ở trường tiểu học ................................................ 28
1.3.4.1. Các nhân tố ảnh hưởng tới xây dựng môi trường học tập thân
thiện ở trường tiểu học ................................................................. 28
1.3.4.2. Vai trò của Hiệu trưởng trong xây dựng môi trường học tập
thân thiện ở trường tiểu học ......................................................... 31
Kết luận chương 1 ...................................................................................... 33
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG XÂY DỰNG MÔI TRƢỜNG HỌC TẬP
THÂN THIỆN Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC VÙNG KHÓ KHĂN TỈNH
BẮC KẠN ...................................................................................................... 34
2.1. Vài nét khái quát về đặc điểm kinh tế xã hội, giáo dục tỉnh Bắc Kạn ...... 34
2.1.1. Vài nét khái quát về đặc điểm kinh tế xã hội tỉnh Bắc Kạn ........ 34
2.1.2. Tình hình phát triển giáo dục của tỉnh Bắc Kạn .......................... 34

2.1.3. Tình hình phát triển giáo dục tiểu học của tỉnh Bắc Kạn ............ 35
2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng ................................................................ 37
2.3. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về môi trường
học tập thân thiện ............................................................................. 38
2.3.1. Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về môi trường học tập
và các thành phần cấu tạo nên môi trường học tập .......................... 38
2.3.2. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan
trọng của môi trường học tập đối với hoạt động dạy và học ............ 41
2.3.3. Đánh giá của giáo viên về ảnh hưởng của môi trường học tập
đến giáo viên và học sinh ............................................................. 43
2.3.4. Nhận thức của cán bộ quản lý về ảnh hưởng của môi trường
học tập đối với cán bộ quản lý ..................................................... 47
2.3.5. Nhận thức của giáo viên, cán bộ quản lý về vai trò của Hiệu trưởng
trong việc xây dựng môi trường học tập thân thiện .......................... 49
2.4. Thực trạng môi trường học tập ở các trường tiểu học vùng khó
khăn được khảo sát........................................................................... 50
2.4.1. Thực trạng môi trường vật chất ảnh hưởng đến hoạt động học tập .... 50
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên




v

2.4.2. Thực trạng về môi trường tinh thần ............................................. 53
2.4.3. Thực trạng các biện pháp xây dựng môi trường học tập thân thiện
của hiệu trưởng ................................................................................ 63
2.4.4. Các yếu tố ảnh hưởng của đến môi trường học tập thân thiện của
Hiệu trưởng ...................................................................................... 68
2.4.5. Đánh giá mức độ tổ chức thực hiện việc xây dựng môi trường

học tập thân thiện của nhà trường .................................................... 70
Kết luận chương 2 ................................................................................... 72
Chƣơng 3. BIỆN PHÁP XÂY DƢNG MÔI TRƢỜNG HỌC TẬP
THÂN THIỆN Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC VÙNG KHÓ KHĂN
TỈNH BẮC KẠN ................................................................................. 74
3.1. Các nguyên tắc xây dựng biện pháp ................................................... 74
3.1.1. Định hướng phát triển giáo dục bậc tiểu học vùng khó khăn
tỉnh Bắc Kạn ................................................................................ 74
3.1.2. Đảm bảo tính khả thi .................................................................... 74
3.1.3. Đảm bảo tính pháp chế ................................................................. 75
3.1.4. Phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học vùng khó khăn .. 75
3.2. Hệ thống các biện pháp xây dựng môi trường học tập thân thiện ở
trường tiểu học vùng khó khăn tỉnh Bắc Kạn .................................. 76
3.2.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, phụ huynh học sinh
về môi trường học tập thân thiện ................................................. 76
3.2.1.1. Mục đích của biện pháp ........................................................ 76
3.2.1.2. Nội dung thực hiện biện pháp ............................................... 76
3.2.1.3. Điều kiện để thực hiện biện pháp ......................................... 78
3.2.2. Nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm cho giáo
viên; đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy vai trò tích
cực của học sinh ............................................................................ 78
3.2.2.1. Mục đích của biện pháp ........................................................ 78
3.2.2.2. Nội dung thực hiện của biện pháp ........................................ 78
3.2.2.3. Điều kiện để thực hiện biện pháp ......................................... 82
3.2.3. Tăng cường kiểm tra đánh giá hoạt động học tập của học sinh,
xây dựng nề nếp học tập .............................................................. 82
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên





vi

3.2.3.1. Mục đích của biện pháp ........................................................ 82
3.2.3.2. Nội dung thực hiện biện pháp ............................................... 82
3.2.3.3. Điều kiện để thực hiện biện pháp ......................................... 84
3.2.4. Tăng cường cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động học tập
của học sinh ................................................................................. 84
3.2.4.1. Mục đích của biện pháp ........................................................ 84
3.2.4.2. Nội dung thực hiện của biện pháp ........................................ 84
3.2.4.3. Điều kiện để thực hiện biện pháp ......................................... 87
3.2.5. Xây dựng môi trường thân thiện ngoài nhà trường ..................... 88
3.2.5.1. Mục đích của biện pháp ........................................................ 88
3.2.5.2. Nội dung thực hiện biện pháp ............................................... 88
3.2.5.3. Điều kiện để thực hiện biện pháp ......................................... 91
3.2.6. Xây dựng các mối quan hệ trong nhà trường ............................... 92
3.2.6.1. Mục đích của biện pháp ........................................................ 92
3.2.6.2. Nội dung thực hiện của biện pháp ........................................ 92
3.2.6.3. Điều kiện để thực hiện biện pháp ......................................... 96
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp ......................................................... 96
3.4. Khảo nghiệm các biện pháp ................................................................ 98
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm ................................................................. 98
3.4.2. Đối tượng khảo nghiệm ............................................................... 98
3.4.3. Phương pháp khảo nghiệm ........................................................... 98
3.4.4. Kết quả khảo nghiệm ................................................................... 98
Kết luận chương 3 .................................................................................... 102
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................... 103
1. Kết luận ................................................................................................ 103
2. Kiến nghị .............................................................................................. 105
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................... 107

PHỤ LỤC .................................................................................................... 110

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên




vii

BẢNG KÍ HIỆU VIẾT TẮT
Viết tắt

Viết đầy đủ

CBQL

Cán bộ quản lý

CNH

Công nghiệp hóa

CNTT

Công nghệ thông tin

CSVC

Cơ sở vật chất


GD&ĐT
GV
GVCN
HĐH
HĐNGLL
HS/hs
MTHTTT
NV

Giáo dục và Đào tạo
Giáo viên
Giáo viên chủ nhiệm
Hiện đại hóa
Hoạt động ngoài giờ lên lớp
Học sinh
Môi trường học tập thân thiện
Nhân viên

NXB

Nhà xuất bản

PPDH

Phương pháp dạy học

PTCS

Phổ thông cơ sở


TH

Tiểu học

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

TW
UBND

Trung ương
Ủy ban nhân dân

UNESCO

Tổ chức văn hóa thế giới

UNICEF

Quỹ Nhi đổng Liên hợp quốc

XHCN

Xã hội chủ nghĩa


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên




viii

DANH MỤC CÁC BẢNG
Biểu 2.1.

Nhận thức của CBQL và GV về MTHHTT .............................. 39

Biểu 2.2.

Nhận thức của CBQL&GV về tầm quan trọng của MTHHTT .......... 41

Biểu 2.3.

Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về ý nghĩa của MTHT ...... 42

Biểu 2.4.

Ảnh hưởng của môi trường học tập đến giáo viên .................... 44

Biểu 2.5.

Ảnh hưởng của môi trường học tập đến học sinh ...................... 46

Biểu 2.6.


Ảnh hưởng của môi trường học tập đối với cán bộ quản lý ........... 48

Biểu 2.7.

Nhận thức của CBQL về vai trò của Hiệu trưởng ..................... 49

Biểu 2.8.

Nhận thức của GV về vai trò của Hiệu trưởng .......................... 50

Biểu 2.9.

Cơ sở vật chất hiện có ................................................................ 50

Biểu 2.10. Cảnh quan không gian trường lớp ............................................. 52
Biểu 2.11. Cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động học tập .......................... 53
Biểu 2.12. Mức độ thực hiện các nề nếp học tập ........................................ 54
Biểu 2.13. Thực trạng quan hệ giữa giáo viên và học sinh ......................... 55
Biểu 2.14. Thực trạng quan hệ giữa học sinh và học sinh .......................... 56
Biểu 2.15. Thực trạng việc sử dụng các phương pháp giảng dạy ............... 57
Biểu 2.16. Thời gian tự học của học sinh .................................................... 59
Biểu 2.17.

Thống kê kết quả học tập của học sinh từ năm học 2008 - 2009
đến nay .......................................................................................................60

Biểu 2.18.

Mức độ quan tâm của chính quyền và các đoàn thể địa phương ..... 61


Biểu 2.19. Mức độ quan tâm của phụ huynh học sinh và cộng đồng ......... 62
Biểu 2.20. Các biện pháp xây dựng môi trường học tập thân thiện của
hiệu trưởng ................................................................................. 64
Biểu 2.21. Các yếu tố ảnh hưởng tới môi trường học tập thân thiện
của Hiệu trưởng ......................................................................... 69
Biểu 2.22. Mức độ tổ chức thực hiện việc xây dựng môi trường học
tập thân thiện của nhà trường ..................................................... 70
Biểu 3.1.

Kết quả khảo nghiệm của nhóm đối tượng trong nhà trường ....... 99

Biểu 3.2.

Kết quả khảo nghiệm của nhóm đối tượng ngoài nhà trường ...... 100

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên




1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong nền kinh tế tri thức và toàn cầu hoá hiện nay, giáo dục được coi là
nguồn gốc của sự phát triển, không có giáo dục sẽ không có bất cứ sự phát
triển nào. Sự mạnh hay suy của giáo dục quyết định sự thành công hay thất
bại của mỗi quốc gia.
Với quan niệm đó, hiện nay các nước trên thế giới đã và đang tập trung
chạy đua trong đầu tư cho phát triển giáo dục, coi giáo dục là đòn bẩy về kinh

tế, coi tri thức của con người là nguồn tài nguyên vô tận của mỗi quốc gia.
Ngoài mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực giáo dục các nước còn
hướng tới việc chiếm lĩnh và làm chủ các lĩnh vực khoa học mới, công nghệ
mới để cạnh tranh và phát triển.
Trong xu thế đó, Đảng ta đã và đang có nhiều chủ trương, chính sách để
phát triển giáo dục, chấn hưng đất nước mà mục tiêu chính là phát triển con
người. Trong sự nghiệp xây dựng đất nước hiện nay, Đảng ta đặc biệt coi trọng
vị trí con người, coi con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển.
Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII, Đảng ta đã khảng định: “Muốn tiến hành
công nghiệp hoá, hiện đại hoá thắng lợi phải phát triển giáo dục - đào tạo, phát
huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững”.
Để đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng đáp ứng yêu cầu phát triển của
xã hội cần tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp như nâng cao chất lượng đội ngũ
giáo viên; cải tiến nội dung, chương trình và sách giáo khoa; đầu tư cơ sở vật
chất, trang thiết bị dạy học; huy động mọi nguồn lực từ nhà trường, gia đình,
xã hội quan tâm và đầu tư cho giáo dục, xây dựng môi trường giáo dục an
toàn, thân thiện phát huy tính tích cực học tập của học sinh,… Xây dựng môi
trường học tập tốt cho học sinh có ý nghĩa quan trọng và quyết định việc nâng
cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong giai đoạn hiện nay. Bởi vì:
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên




data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....



data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....



data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....



data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....

data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....

data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....

data error !!! can't not
read....