Trường Đại Học THỦ DẦU MỘT

KHOA: Sư Phạm
KÍNH CHÀO CÔ VÀ CÁC BẠN ĐẾN VỚI BÀI
THUYẾT TRÌNH NHÓM EM!!!!!
Chủ đề: LÀM RÕ VAI TRÒ THỐNG NHẤT ĐẤT
NƯỚC CỦA TRIỀU TÂY SƠN VÀ TRIỀU
NGUYỄN


Triều Tây
Sơn

NỘI
DUNG

Triều
Nguyễn
Đánh giá


*** Sơ lược về Tây Sơn:
Nhà Tây Sơn là triều đại tồn tại từ 1788 đến 1802, được thành lập
trong bối cảnh tranh chấp quyền lực cuối thời Hậu Lê trong lịch sử
Việt Nam. Tên "Tây Sơn" được dùng để chỉ các lãnh tụ cuộc khởi
nghĩa (anh em nhà Tây Sơn) theo cách gọi của các đa số các sử gia,
nhất là các sử gia hiện đại tại Việt Nam; Tây Sơn cũng được dùng
làm tên cuộc chiến của Tây Sơn, cũng dùng để chỉ gọi triều đại của
anh em nhà Tây Sơn. Tuy nhiên triều đại này tồn tại không lâu
thì Nguyễn Ánh đã tiến hành một cuộc chiến tranh toàn diện để
thống nhất lãnh thổ, thành lập và chịu sự quyền hành của nhà

Nguyễn, điều này đã gây một cuộc nội chiến toàn diện trong thời
gian này, đối với Nhà Nguyễn, nhà Tây Sơn bị xem là giặc phản
loạn.


Nguyễn Huệ (1753-1792)


Nguyễn Nhạc (?-1793)

Nguyễn Lữ (1754-1878)


A.Vương triều Tây Sơn
1.Thành tựu – đóng góp của phong trào nhân dân Tây Sơn
- Lật đổ chính quyền họ Nguyễn ở Đàng Trong và đánh tan
quân Xiêm:
+ Lật đổ chính quyền họ Nguyễn: vào năm 1777, Tây Sơn
bắt giết được chúa Nguyễn, Nguyễn Ánh thoát  chính quyền họ
Nguyễn ở Đàng Trong bị lật đổ.
+ Đánh tan quân xâm lược Xiêm: Đó là trận “Rạch GầmXoài Mút”(1785)- là một trong những trận thủy chiến lớn nhất
trong lịch sử chống ngoại xâm của nhân dân, đập tan âm mưu
xâm lược của phong kiến Xiêm.
Quân Tây Sơn và nhân dân Nam Bộ, dưới sự lãnh đạo tài ba
của Nguyễn Huệ đã đánh bại sự xâm lược hung hãn của bọn
phong kiến Xiêm, giữ vững nền độc lập dân tộc và sự toàn vẹn
lãnh thổ của Tổ quốc; bảo vệ thành quả khai hoang của nhân dân
Nam Bộ.



Tàu quân Xiêm bị đốt cháy


Tượng đài chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút


- Tây Sơn lật đổ chính quyền họ Lê- Trịnh:
+ Năm 1786, Nguyễn Huệ mang quân ra Bắc lật đổ
chính quyền chúa Trịnh.
+ Năm 1788, Nguyễn Huệ mang quân ra Bắc lật đổ
chính quyền vua Lê
Tạo ra những điều kiện cơ bản cho sự thống nhất đất
nước, định hướng nguyện vọng của nhân dân cả nước
 Chỉ sau 17 năm(1771-1788) phong trào Tây Sơn đã lật
đổ, tiêu diệt lần lượt ba tập đoàn phong kiến NguyễnTrịnh-Lê, xóa bỏ sự chia cắt đàng Trong-đàng Ngoài hơn
hai thế kỉ. Bước đầu hoàn thành sự nghiệp thống nhất đất
nước.


- Cuộc kháng chiến chống xâm lược Mãn Thanh-Quang Trung
đại phá quân xâm lược: đó là trận Ngọc Hồi-Đống Đa. “quân
Thanh chống không nổi, bỏ chạy tán lạn, giày xéo lên nhau mà
chết,… quân Thanh đại bại” (theo Hoàng Lê Nhất Thống Chí)
Dưới sự chỉ huy thiên tài của người chỉ huy quân sự Quang
Trung, quân ta đã đập tan hoàn toàn mộng tưởng xâm chiếm
nước ta của quân Thanh cũng như mưu đồ “rước voi giày mồ”
của bè lũ Lê Chiêu Thống, giữ vững nền độc lập của dân tộc.
Chiến thắng oanh liệt Ngọc Hồi-Đống Đa cũng như tên tuổi
của người anh hùng áo vải Quang Trung mãi sáng ngời trong
lịch sử kháng chiến chống ngoại xâm bảo vệ tổ quốc anh hùng

của dân tộc ta.


- Sự thành lập các vương triều Tây Sơn. Tiêu biểu là triều đại
Quang Trung:
Triều đại Quang Trung đã thực hiện nhiều chính sách cải cách
nhằm góp phần phát triển lãnh thổ:
+Phục hồi và phát triển kinh tế: Vua ban hành “Chiếu khuyến
nông” để giải quyết tình trạng ruộng đất bỏ hoang và nạn lưu vong.
Chỉ trong vài ba năm, “mùa màng trở lại phong đăng,năm phần
mười trong nước khôi phục được cảnh thái bình.”
+Tài chính: Cho đúc tiền để tiêu dùng, Quang Trung đã bải bỏ
hoặc giảm nhẹ nhiều loại thuế
+Công-Thương nghiệp: Được phục hồi, Quang Trung yêu cầu
Nhà Thanh “mở cửa ải, thông chợ búa khiến cho hàng hóa không
ngưng động, làm lợi cho tiêu dùng của dân”
Nhận xét: sau một thời gian thực hiện khẩu trương các chính
sách kinh tế, cuộc sống của nhân dân ở vùng đất của triều đại
Quang Trung trở lại ổn định với một số biểu hiện mở rộng về mặt
công thương nghiệp


+ Văn hóa-giáo dục:
* Chính quyền Quang Trung vẫn tôn sùng nho giáo
nhưng vẫn tỏ ra rộng rãi với các tôn giáo khác
* Chữ nôm được đề cao lên vị trí chính thức của dân
tộc, được đưa vào giáo dục và khoa cử.
* Quang trung ban “Chiếu lập học” ông nói: “Xây
dựng đất nước, lấy việc dạy học làm đầu, tìm lẽ trị bình lấy
việc tuyển nhân tài làm gốc”

* Các huyện xã khuyến khích mở trường học.
Nhận xét: chính sách văn hóa giáo dục cũng như thực
trạng tôn giáo, học hành thi cử thời Quang Trung đã thể
hiện sự bùng lên của ý thức dân tộc, của mong muốn
vươn lên tiên tiến của người dân đương thời.


+Quan hệ ngoại giao:
* Chủ trương của Quang Trung đối với nhà Thanh là
mềm dẻo nhưng kiên quyết, bảo vệ từng tấc đất của tổ
quốc.
* Đối với các nước phương Tây như “Vạn Tường”
(Lào), “Miến Điện”(Mianma), Quang Trung đều có quan
hệ tốt.
Triều đại Quang Trung đi dần vào thế ổn định với xu thế
tiến bộ, cuộc sống của nhân dân đang dần phục hồi.


2. Hạn chế

- Chiến tranh vừa mới kết thúc, chính quyền Quang Trung
cần phải đối mặt với nhiều khó khăn do cuộc khủng hoảng
ở đàng Ngoài để lại.
- Chính sách cai trị của Nguyễn Nhạc còn hạn chế, chủ
yếu là chính sách tiến bộ của vua Quang Trung.
- Sự rạn nứt trong nội bộ triều Tây Sơn ảnh hưởng xấu
đến cục diện phát triển phong trào sau này, nhất là sau khi
Nguyễn Huệ mất.
- Vì nhà Tây Sơn có hai hoàng đế nên những chính sách
tiến bộ của vua Quang Trung chỉ được thực thi trên lãnh

thổ của ông cai quản  không thống nhất trên toàn lãnh
thổ Tây Sơn, một mất mát lớn


- Tình hình đất nước chưa ổn định, phức tạp: phía Bắc lực lượng
chống quân Tây Sơn đứng đầu là Lê Duy Chi đang nhen nhóm
hoạt động, phía Nam do sự nhu nhược và bất lực của Nguyễn
Lữ , Nguyễn Ánh đã từng bước chiếm được Gia Định.
* Trong phong trào nông dân Tây Sơn:
- Họ Nguyễn lúc ấy không được lòng dân chúng nhưng lại có sự
ủng hộ của một bộ phận lớn địa chủ. Do đó, khi lực lượng bố
phòng của Tây Sơn ở lại không đủ mạnh, họ Nguyễn nhanh chóng
lấy lại vùng này
- Các nhà lãnh đạo Tây Sơn chưa phản ánh đúng thực lực của
Nguyễn Ánh, Nguyễn Nhạc đánh giá chủ quan về Nguyễn Ánh.
- Sự chia rẽ trong nội bộ anh em Nguyễn Nhạc-Nguyễn Huệ.
Chính cuộc xung đột năm 1787 tạo điều kiện thuận lợi cho
Nguyễn Ánh trở về lấy Gia Định
* Trong chính sách của vua Quang Trung: hạn chế lớn nhất là
thời gian thực hiện chính sách cải cách của Quang Trung quá
ngắn.


*** Sơ lược về triều Nguyễn:
Năm 1802, sau khi đánh bại triều Tây Sơn, làm chủ lãnh
thổ Đàng Trong và Đàng Ngoài cũ, Nguyễn Ánh(hiệu Gia
Long) lên ngôi vua, lập nên nhà Nguyễn và đóng đô ở Phú
Xuân. Các vua nhà Nguyễn từ Gia Long, Minh Mạng đến
Thiệu Trị, Tự Đức kế tiếp nhau xây dựng và củng cố nền
thống trị, bảo vệ chế độ phong kiến trong bối cảnh khủng

hoảng suy vong. Tuy nhiên, trong hơn nửa thế kỉ tồn tại dưới
triều Nguyễn, xã hội Việt Nam hầu như không phát triển lên
theo chiều hướng tiến bộ của thời đại, mâu thuẫn sâu sắc làm
bùng lên hàng loạt các cuộc khởi nghĩa lớn của nông dân, của
các dân tộc ít người và cuối cùng trở thành đối tượng xâm
lược của chủ nghĩa thực dân phương Tây.


B. Triều Nguyễn
1. Xây dựng và củng cố bộ máy nhà Nguyễn – Chính sách
ngoại giao:

- Tổ chức bộ máy nhà nước:
+ Theo mô hình tập quyền chuyên chế ,Vua nắm
mọi quyền hành.
+ Thời Gia Long chia thành 3 vùng : Bắc Thành,
Gia Định Thành và các Trực doanh do triều đình cai quản.
+ 1831-1832: Minh Mạng thực hiện cải cách hành
chính chia cả nước làm 30 tỉnh , 1 phủ Thừa Thiên.
+ Tuyển chọn quan lại thông qua giáo dục khoa cử.
+Luật pháp: Ban hành Hoàng Triều Luật Lệ với
gần 400 điều.
+ Quân đội: số lượng đông và nhà Nguyễn luôn coi
trong việc binh bị.


hạn chế:
+ Bộ máy nhà nước thời Nguyễn giống thời Lê Sơ,
có cải cách chút ít. Song những cải cách của nhà
Nguyễn nhằm tập trung mọi quyền hành vào tay vua. Vì

vậy nhà nước thời Nguyễn cũng chuyên chế như thời Lê
Sơ
+ Về luật pháp: Các qui định về xử phạt rất hà khắc,
nhất là những tội gây phương hại đến chính quyền.
+ Về quân đội:Vũ khí lạc hậu, thô sơ ,không có điều
kiện đổi mới.


- Ngoại giao:
+ Đối với nhà Thanh: Thuần phục nhà Thanh
+ Đối với Lào, Campuchia: Bắt 2 nước này thuần
phục
+ Đối với phương Tây: “đóng cửa”.
Tích cực: Tạo được quan hệ thân thiện với các nước
láng giềng( nhất là Trung Quốc ).
Hạn chế: chính sách “ đóng cửa” , không đặt quan hệ
với phương Tây, không tạo điều kiện giao lưu với các
nước tiên tiến Vì vậy không tiếp cận được với khoa
học kĩ thuật,dẫn đến tình trạng đất nước trì trệ, lạc hậu
đến nỗi suy kiệt khả năng tự vệ


2. Chính sách kinh tế
Kinh tế

Thành tựu (ưu điểm)

Hạn chế( nhược điểm)

Ban hành chính sách quân điền Các chính sách nhà nước về

Nông
Nghiệp Khuyến khích khai hoang bằng nông nghiệp hầu như không có
nhiều hình thức
Tăng gia sản xuất.

hiệu quả, tình trạng mất mùa đói
kém vẫn còn xảy ra.

Tổ chức qui mô lớn,các quan Chịu sự quản lí chặt chẽ của nhà
Thủ
xưởng được xây dựng,sản xuất nước, không có điều kiện tiếp
Công
cận với nền khoa học tiên tiến.
Nghiệp tiền, vũ khí,đóng thuyền,…
Đóng tàu thuỷ chạy bằng hơi Các đô thị lụi tàn dần.
nước.

Thương Nhà nước bắt đầu cho một số Do chính sách thuế khoá nặng
Nghiệp thuyền của mình sang các nước nề và phức tạp của nhà nước .
láng giềng

Nhà nước giữ độc quyền về
ngoại thương.


 Hạn chế trong chính sách của triều Nguyễn: Mặc dù cũng đã
có nhiều cố gắng trong việc ổn định tình hình đất nước sau bao
nhiêu năm chiến tranh loạn lạc, nhưng mọi chính sách của nhà
Nguyễn chủ yếu tập trung vào việc củng cố quyền lực của
vương triều .Độc tôn Nho giáo, kìm chế công thương, bế quan

toả cảng,trên thực tế đã không đem lại kết quả như nhà Nguyễn
mong muốn là tăng cường sức mạnh của dòng họ cai trị, mà trái
lại đã làm mất đi khả năng vươn lên cùng thời đại của dân tộc,
làm suy kiệt sức đề kháng của đất nước trước nguy cơ bành
trướng của chủ nghĩa thực dân phương Tây. Tiếng súng của thực
dân Pháp tấn công Đà Nẵng năm 1858 là điểm khởi đầu cho
một qua trình xâm lược mà kết quả là sự thất bại thảm hại của
triều Nguyễn, một vương triều đặt lợi ích cai trị của dòng họ lên
trên quyền lợi thiêng liêng của dân tộc.


C. Đánh giá
1.Triều Tây Sơn

Phong trào nông dân Tây Sơn đã xóa bỏ nền thống
trị của chúa Nguyễn ở Đàng trong, chúa Trịnh ở Đàng
ngoài chấm dứt tình trạng cát cứ phong kiến mở đường cho
quá trình thống nhất đất nước sau nhiều thời kỳ bị chia cắt,
điều này đưa phong trào nông dân Tây sơn từ một cuộc
khởi nghĩa nông dân giống như bao cuộc khởi nghĩa nông
đân khác trở thành một cuộc chiến tranh nông dân lan rộng
trên phạm vi toàn bộ lãnh thổ đàng trong và đàng ngoài.
Nếu xét về quy mô, lực lượng tham gia trong lịch sử dân
tộc chưa có một cuộc khởi nghĩa nông dân nào có quy mô
lớn và lượng người tham gia đông như Tây Sơn.


Trong một khoảng thời gian ngắn, anh em Tây Sơn và cả
dân tộc đã lập nên 2 chiến thắng hiển hách: chiến thắng Rạch
Gầm -Xoài Mút chôn vùi 5 vạn quân Xiêm, 2-3 vạn quân

Nguyễn Ánh: chiến thắng Ngọc Hồi Đống Đa trong mùa xuân
Kỷ Dậu đã chôn vùi 29 vạn quân Thanh cùng bè lũ Lê Chiêu
Thống. Cả hai chiến thắng này có vị trí và ý nghĩa hết sức đặc
biệt đối với lịch sử dân tộc ,quét sạch ngoại xâm, nội phản, bảo
vệ vững chắc độc lập chủ quyền của dân tộc, đưa nghệ thuật
quân sự Việt Nam đạt tới đỉnh cao.
Bằng thiên tài quân sự của mình thì Nguyễn Huệ và anh
em Tây Sơn đã đưa cuộc khởi nghĩa nông dân đi từ thắng lợi
này đến thắng lợi khác trong khoảng một thời gian rất ngắn.
Những thắng lợi đó đã khẳng định sức mạnh của giai cấp nông
dân và cuộc chiến tranh nông dân của nước ta ở thế kỷ XVIII.


Nếu như Chúa Nguyễn có công khai phá đất nước, thì Tây
Sơn có công phá bỏ sự chia cắt kéo dài và bảo vệ lãnh thổ độc
lập. Có thể nếu không có nhà Tây Sơn thì có lẽ Việt Nam vẫn
sẽ bị chia cắt thành hai đất nước trong thời gian lâu hơn nữa.
Quyển Lịch sử Việt Nam của Việt Nam Dân Chủ Cộng
Hoà (năm 1971): “ Còn công lao Tây Sơn đối với lịch sử là rất
vĩ đại, nhân dân Việt nam sẽ nhớ mãi. Họ kế tục, phát triển và
đưa sự nghiệp của Quang Trung tiến lên ngang tầm vóc của
thời đại, khi ngọn cờ giải phóng dân tộc sẽ chuyển sang tay giai
cấp lịch sử tiên tiến nhất, dân tộc Việt Nam cùng với loài người
tiến bộ sẹ chiến thắng chủ nghĩa Đế quốc và mở ra một kỉ
nguyên mới trong lịch sử thế giới”


2. Triều Nguyễn:

Vai trò của triều Nguyễn trong lịch sử.

1. Tiếp nối các chúa Nguyễn, các Vua Nguyễn đã có
công mở rộng lãnh thổ về phía nam đến tận đồng bằng sông
Cửu Long và xác lập chủ quyền vững chắc trên vùng đất mới.
2. Tiếp tục thành tựu của phong trào Tây Sơn đã xóa bỏ
tình trạng phân chia Đàng Trong - Đàng Ngoài, đặt cơ sở cho sự
khôi phục nền thống nhất, Nguyễn Ánh và triều Nguyễn đã
hoàn thành công cuộc thống nhất đất nước trên lãnh thổ rộng
lớn bao gồm cả Đàng Trong và Đàng Ngoài.