TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG
KHOA KHOA HỌC ỨNG DỤNG
NGÀNH: CÔNG NGHỆ SINH HỌC
MÔN: SINH HỌC CHỨC NĂNG THỰC VẬT
Bài Thuyết Trình

TÍNH CHỐNG CHỊU
ĐIỀU KIỆN BẤT LỢI Ở THỰC VẬT
GVHD: TS Trần Thị Dung


NỘI DUNG THUYẾT TRÌNH
I. Khái niệm về sinh lý chống chịu của thực vật
II. Tính chống chịu của thực vật
1. Tính chịu nhiệt
2. Tính chịu mặn
3. Tính chịu hạn và chịu ngập úng
4. Khả năng chống chịu với một số điều kiện bất lợi khác.
III. Tài liệu tham khảo


I. KHÁI NIỆM VỀ SỰ CHỐNG
CHỊU CỦA THỰC VẬT


I. KHÁI NIỆM VỀ SỰ CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT

Là khả năng của thực vật chống lại và chịu được tác
động bất lợi của môi trường để duy trì sự tồn tại. Tuỳ thuộc
vào tác nhân bất lợi (hạn, nóng, rét, mặn, ngập úng…),có
thể phân biệt các kiểu chống chịu tương ứng (chịu hạn,

chịu rét, chịu mặn…).


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA
THỰC VẬT


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT

1. Khả năng chịu nhiệt
a. Tính chịu nóng:
- Nhiệt

độ cao gây phá huỷ các cấu trúc của các bào quan
của tế bào và của các cơ quan của cây.

-

Ty thể, lục lạp đều bị tổn thương nặng ảnh hưởng đến chức
năng hô hấp và quang hợp. Lá bị cháy sém giảm khả năng
quang hợp.


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT
a. Tính chịu nóng:
Nhiệt độ cao làm giảm tính bền vững của màng và
protein. Khi nhiệt độ cao tính lỏng quá cao làm thay
đổi cấu trúc của màng làm cho màng mất các chức
năng sinh lý, để ngoại thấm các ion ra ngoại bào.



II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT
*** Một số biện pháp nâng cao tính chịu nóng của cây :
- Có nhiều biện pháp nâng cao tính chịu nóng của cây. Trước
hết chọn giống có khả năng chịu nhiệt độ cao là biện pháp
hữu hiệu. Qua ngân hàng giống chúng ta có thể chọn lọc, lai
tạo ... để tạo ra giống cây thích ứng điều kiện nhiệt độ cao của
từng vùng sinh thái, góp phần xây dựng cơ cấu cây trồng hợp
lý cho từng địa phương, từng vùng sinh thái.
- Ngoài ra việc phối hợp các biện pháp kỹ thuật như bón phân
hợp lý, tưới nước hợp lý, chăm sóc hợp lý, làm giàn che, ...
cũng góp phần giúp cây trồng chịu đựng được điều kiện nhiệt
độ cao để duy trì quá trình sinh trưởng phát triển của cây.


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT

1. Khả năng chịu nhiệt
b. Tính chịu lạnh:
- Những cây chịu nhiệt độ thấp có độ nhớt giảm, trao đổi chất
mạnh, các quá trình tổng hợp nhất là tổng hợp protein xảy ra
mạnh hơn cây không chịu nhiệt độ thấp.


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT
b. Tính chịu lạnh:
- Thực

vật thích nghi với nhiệt độ thấp bằng cách giảm độ ,
tăng cường trao đổi chất, các quá trình tổng hợp nhất là

tổng hợp protein xảy ra mạnh hơn cây không chịu nhiệt độ
thấp.

- Nếu

nhiệt độ môi trường giảm chậm thì thực vật có thể
thích nghi và tăng tính kháng lạnh.


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT
*** Một số biện pháp nâng cao tính chịu lạnh của cây :
- Chọn lọc lai tạo giống chịu nhiệt
độ thấp.
Phủ ni lông chống rét cho mạ mới gieo
- Rèn luyện cây con thích nghi dần với điều kiện nhiệt độ
thấp bằng cách ngâm hạt giống trước khi gieo vào nước có
nhiệt độ thấp một thời gian.
- Bón phân hợp lý, nhất là phân kali là dạng phân có khả năng
giúp cây chống rét tốt.
- Thực hiện các biện pháp chăm sóc hợp lý.
Bón trấu để giữ ấm và chóng rét cho
cây vụ đông mới gieo hạt


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT

2. Khả năng chịu mặn
- Đất mặn là loại đất chứa hàm lượng muối cao (>0,2%)
có nhiều ion độc.
- Thành phần các ion khoáng gây mặn cho đất thường là

Na+, K+, Ca++, Mg3+, Cl-, Al3+, Fe2+…, trong đó NaCl là
thành phần chính gây mặn cho đất.


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT

2. Khả năng chịu mặn
- Nếu độ mặn của đất tăng cao đến mức, sức hút nước của đât
vượt quá sức hút nước của rễ thì không những cây không lấy được
nước trong đất mà còn bị mất nước vào đất gây nên tình trạng hạn
sinh lý.
- Các biểu hiện của cây nhiễm mặn là lá cây bạc màu, hóa nâu;
đâm chồi yếu, hệ rễ nghèo, sinh trưởng chậm, cây còi cọc; cằn cỗi,
bông nhỏ, ít hoa…

Cây cằn cỗi, bông nhỏ

Đâm chồi yếu


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT
Các cây trồng chịu
mặn yếu

Các cây trồng chịu
mặn trung bình

Các cây trồng chịu
mặn khá


Cà chua AtNHX1 phát triển ở
20mM NaCl

Cải Horseradish

OM723-7 VLĐBSCL


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT

2. Khả năng chịu mặn
*** Một số biện pháp cải tạo đất mặn :
+ Thau chua rửa mặn.
+ Sử dụng phân lân và vôi để cải tạo đất chua mặn.
+ Đào kênh rạch
+ Cải tạo giống cây trồng chống chịu mặn.


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT

2. Khả năng chịu mặn


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT

3. Khả năng chịu hạn và chịu ngập úng
a. Tính chịu hạn
- Quá trình thoát hơi nước ở thực vật có thể xảy ra qua khí
khổng hoặc qua lớp cutin. Ở thực vật có nhiều cơ chế chống hạn
đã được biết đến, tuy nhiên được quan tâm nhiều nhất hiện nay

vẫn là cơ chế tác động của ABA lên độ mở khí khổng nhằm
giảm thiểu lượng nước thất thoát.
- ABA trong sinh lý thực vật được biết đến như một
phytohormone ức chế sự nảy mầm và phát triển của hạt. Phân tử
ABA có thể thay đổi mức độ biểu hiện của gene (ức chế hoặc
tăng cường), cũng có thể làm tăng hoạt tính của các phân tử điều
hòa phản ứng stress khác.


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT

3. Khả năng chịu hạn và chịu ngập úng
a. Tính chịu hạn

Cỏ dại và sắn cao sản là hai loài có
khả năng chịu hạn tốt


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT

3. Khả năng chịu hạn và chịu ngập úng
b. Tính chịu ngập úng
- Một số loài thực vật có khả năng chịu ngập nước và chịu mặn rất
tốt.
- Ngoài các loại cây có khả năng chịu ngập, phần lớn các loại cây
khác khi bị ngập úng, các mao quản đất được lấp đầy nước, không
khí bị đuổi ra khỏi các mao quản và do đó đất hoàn toàn thiếu oxy.
Do đất thiếu oxy nên rễ cây hô hấp yếm khí, không đủ năng lượng
cho việc hút nước và hút khoáng.Từ đó ảnh hưởng đến các hoạt động
sinh lí và năng suất của cây trồng.



II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT

3. Khả năng chịu hạn và chịu ngập úng

Cải bị ngập trong nạn lụt ở ĐBSCL

Một số cây có khả năng chịu ngập


II. TÍNH CHỐNG CHỊU CỦA THỰC VẬT

4. Khả năng chống chịu với một số điều kiện bất lợi khác
- Ngoài các khả năng chống chịu các điều kiện trên, thực vật còn có
khả năng chống chịu các điều kiện bất lợi khác như sâu bệnh, ô
nhiễm môi trường, thiếu hoặc thừa khoáng chất…
- Mỗi cá thể thực vật sống trong điều kiện bất lợi đều có khả năng
thích nghi riêng, nếu không sẽ bị đào thải. Vì vậy, nghiên cứu các
khả năng chống chịu này giúp con người tạo ra các giống cây lương
thực, thực phẩm có khả năng chống chịu nhiều điều kiện bất lợi tạo
lợi ích về kinh tế và có khả năng phát triển bền vững trong tương lai.


III. TÀI LIỆU
THAM KHẢO


III. TÀI LIỆU THAM KHẢO


- Phạm Đình Thái, Nguyễn Duy Minh, Nguyễn Lương
Hùng, Sinh lý học thực vật, NXB GD, Hà Nội, 1987.
- Vũ Văn Vụ, Vũ Thanh Tâm, Hoàng Minh Tấn, Sinh lý
học thực vật, NXB GD, Hà Nội, 1999.
- Google.com.vn
- vi.wikipedia.org


CẢM ƠN CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ LẮNG NGHE