BÀN VỀ TỰ HỌC
CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC
HS NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN GIẢI QUYẾT
NHỮNG VẤN ĐỀ THỰC TIỄN
THI THỰC HÀNH THÍ NGHIỆM CÁC MÔN L-H-S

Rèn luyện kỹ năng tự học: chìa khóa để thành công

Nhậ
t ký
học
tập


TỰ HỌC LÀ GÌ?
Tự học là một chu trình ba giai đoạn:

Rèn luyện kỹ năng tự học: chìa khóa để thành công


GIAI ĐOẠN 1- TỰ NGHIÊN
CỨU
Người học tự tìm tòi,
quan sát, mô tả, giải thích,
phát hiện vấn đề, định
hướng, giải quyết vấn đề,
tự tìm ra kiến thức mới
(chỉ mới đối với người
học) và tạo ra sản phẩm
ban đầu hay sản phẩm thô

có tính chất cá nhân.


GIAI ĐOẠN 2 - TỰ THỂ
HIỆN
Người học tự thể hiện mình
bằng văn bản, bằng lời nói,
tự trình bày, bảo vệ kiến
thức hay sản phẩm cá nhân
ban đầu của mình, tự thể
hiện qua sự đối thoại, giao
tiếp với các bạn và thầy, cô
giáo, tạo ra sản phẩm có tính
chất xã hội của cộng đồng
lớp học.


GIAI ĐOẠN 3 - TỰ KIỂM TRA,
TỰ ĐIỀU CHỈNH
• Sau khi tự thể hiện mình qua sự hợp tác trao
đổi với các bạn và thầy, cô giáo, sau khi thầy,
cô giáo kết luận, người học tự kiểm tra, tự đánh
giá sản phẩm ban đầu của mình, tự sửa sai, tự
điều chỉnh thành sản phẩm khoa học.
• Chu trình tự nghiên cứu - tự thể hiện - tự kiểm
tra, tự điều chỉnh thực chất cũng là con đường
phát hiện vấn đề, định hướng cách giải quyết
và tiến hành giải quyết vấn đề học tập.



4 NHÓM KỸ NĂNG TỰ
HỌC
•
•
•
•

Nhóm thứ nhất: Kế hoạch hóa việc tự học.
Nhóm thứ hai: Nghe và ghi bài trên lớp.
Nhóm thứ ba: Ôn tập.
Nhóm thứ tư: Đọc sách.


KẾ HOẠCH HÓA VIỆC TỰ HỌC
Kỹ năng này cần tuân thủ các
nguyên tắt sau: Đảm bảo thời
gian tự học tương xứng với lượng
thông tin của môn học; xen kẽ
hợp lý giữa các hình thức tự học,
giữa các môn học, giữa giờ tự
học, giờ nghỉ ngơi; thực hiện
nghiêm túc kế hoạch tự học như
biết cách làm việc độc lập, biết tự
kiểm tra.


NGHE VÀ GHI BÀI TRÊN LỚP
• Quy trình nghe giảng gồm các khâu như ôn bài
cũ, làm quen với bài sắp học, hình dung các câu
hỏi đối với bài mới. Khi nghe giảng cần tập

trung theo dõi sự dẫn dắt của thầy, liên hệ với
kiến thức đang nghe, kiến thức đã có với các
câu hỏi đã hình dung trước. Cần lưu ý cách ghi
bài khi nghe giảng như ghi một cách chọn lọc,
sử dụng kí hiệu riêng, ghi cả chính đề lẫn phản
đề, ghi thắc mắc của chính mình.


ÔN TẬP
• Kỹ năng này được chia làm hai nhóm Kỹ năng ôn, Kỹ
năng tập luyện. Kỹ năng ôn bài là hoạt động có ý
nghĩa quan trọng trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài
giảng của thầy.
• Kỹ năng tập luyện có tác dụng trong việc hình thành
kỹ năng tương ứng với những tri thức đã học. Từ việc
giải bài tập của thầy đến việc người học tự thiết kế
những loại bài tập cho mình giải; từ bài tập củng cố
đơn vị kiến thức đến bài tập hệ thống hóa bài học,
chương học, cũng như những bài tập vận dụng kiến
thức vào cuộc sống.


ĐỌC SÁCH
Phải xác định rõ mục đích đọc
sách, chọn cách đọc phù hợp
như tìm hiểu nội dung tổng
quát của cuốn sách, đọc thử
một vài đoạn, đọc lướt qua
nhưng có trọng điểm, đọc kỹ
có phân tích, nhận xét, đánh

giá. Khi đọc sách cần phải tập
trung chú ý, tích cực suy nghĩ,
kết hợp đọc với ghi chép.


CÓ HAI CÁCH HỌC: MỘT LÀ HỌC
VỚI THẦY, HAI LÀ TỰ HỌC VỚI
SÁCH.
• Cách nào để
học với sách
hiệu quả?
• Làm thế nào
để hiểu, để
cảm được cái
thần, cái hồn
bên trong
sách?


PHƯƠNG PHÁP TỰ HỌC HIỆU QUẢ


GIAI ĐOẠN THỨ 1: TRƯỚC KHI HỌC
• Phải hiểu được yêu cầu mà quá trình học đòi
hỏi.
• Phải biết quản lý những đặc điểm tính cách
của bản thân.
• lên kế hoạch, phân chia thời gian cụ thể để
học từng môn một.
• Hãy bắt đầu học từ môn nào mà bạn ưa thích

hơn để tạo cho mình niềm say mê học tập.


GIAI ĐOẠN THỨ 2
TRONG QUÁ TRÌNH HỌC
• Tính linh động trong việc đưa ra những lựa chọn đúng đắn.
Ví dụ: Bạn đang cần chứng minh một bài toán nhưng để chứng
minh được nó bạn cần áp dụng một bất đẳng thức A nào đó.
Tuy bất đẳng thức này thường được dùng nhưng khi phải
chứng minh bạn đột nhiên lại chẳng nhớ phải chứng minh thế
nào, lúc này bạn sẽ phải đặt mình trước hai sự lựa chọn.
+ Thứ nhất: không cần chứng minh cứ thế làm tiếp để dành
thời gian còn học các môn khác.
+ Thứ hai: là cố gắng lục lọi lại cách chứng minh bất đăng
thức đó trong chồng sách vở cũ dù mất khá nhiều thời gian.
• Bạn chọn cách nào?


GIAI ĐOẠN THỨ 3: SAU KHI HỌC XONG
• Hãy tự thực hiện môt "cuộc càn
quét" lại những gì mà bạn đã học
được.
• Ghi lại vào một mảnh giấy cách
chứng minh bất đẳng thức A (nêu
trên) hay những công thức, định
lý... mà bạn vừa học xong.
• Làm riêng cho mỗi bộ môn một
quyển sổ nhỏ: “Nhật ký môn
học”.



PHƯƠNG PHÁP POWER
(PREPARE,ORGANIZE, WORK, EVALUATE,
RETHINK)

• Phương pháp học tập do GS
Robert Feldman (Đại học
Massachusetts) đề xướng nhằm
hướng dẫn cách học tập có hiệu
quả nhất.
• Phương pháp POWER bao gồm
5 yếu tố cơ bản là chữ viết tắt
ghép
thành
POWER:
Prepare,Organize, Work,
Evaluate, Rethink.


1. PREPARE (CHUẨN BỊ SỬA
SOẠN)
• Chuẩn bị một cách tích cực các điều kiện cần thiết để
tiếp cận môn học như: đọc trước sách giáo khoa, tìm tài
liệu có liên quan.
• Chuẩn bị về mặt tâm thế để có thể tiếp cận kiến thức một
cách chủ động và sáng tạo.
• Chủ động tự đặt trước cho mình một số câu hỏi liên quan
đến nội dung sẽ được đặt trên lớp, thậm chí có thể tự tạo
cho mình một cái “khung tri thức” để trên cơ sở đó có thể
tiếp nhận bài học một cách có hệ thống.

• Học là quá trình hợp tác giữa người dạy và người học


2. ORGANIZE (TỔ CHỨC)
• Người học
biết tự tổ
chức, sắp xếp
quá trình học
tập của mình
một cách có
mục đích và
hệ thống.


3. WORK (LÀM VIỆC)
• Trong khi làm việc chính là một quá
trình học tập có hiệu quả nhất. Phải biết
cách làm việc một cách có ý thức và có
phương pháp ở trong lớp và trong phòng
thí nghiệm, thực hành.
• Các hình thức làm việc:
Lắng nghe và ghi chép bài, thuyết
trình hoặcthảo luận, truy cập thông
tin, xử lí các dữ liệu, bài tập, thực
tập các thí nghiệm... tất cả đều phải làm
việc thật nghiêm túc, có hiệu quả.


4. EVALUATE (ĐÁNH GIÁ)
• Ngoài hệ thống đánh giá của nhà

trường, bạn còn phải biết tự đánh giá
chính bản thân mình cũng như sản
phẩm do mình tạo ra trong quá trình
học tập (NCKH).
• Chỉ có qua đánh giá một cách trung
thực, bạn mới biết mình đang đứng ở
vị trí, thứ bậc nào và cần phải làm thế
nào để có thể cải thiện vị trí, thứ bậc
đó. Tự đánh giá cũng là một hình thức
phản tỉnh để qua đó nâng cao trình độ
và ý thức học tập.


5. RETHINK (SUY NGHĨ LẠI - LUÔN BIẾT
CÁCH LẬT NGƯỢC VẤN ĐỀ THEO MỘT
CÁCH KHÁC)
• Tư duy đa tuyển, phức hợp đòi hỏi người học phải có
tính sáng tạo cao, luôn biết cách lật ngược vấn đề
theo một cách khác, soi sáng vấn đề từ những khía
cạnh chưa ai đề cập đến.
• Chữ R của giai đoạn thứ năm này cũng có nghĩa
là Recreate (giải lao, giải trí, tiêu khiển), một hoạt
động cũng quan trọng không kém so với các hoạt động
học tập chính khóa. Ai không biết cách nghỉ ngơi, giải
trí, tiêu khiển thì người đó cũng không biết cách học
tập hoặc học tập không có kết quả cao.


PHƯƠNG PHÁP HỌC SQ3R
(SURVEY,QUESTION,READ,

RECITE, REVIEW)
• SQ3R là viết tắt của các từ tiếng Anh “survey,
question, read,recite,review” (quan sát, hỏi, đọc,
trả bài và ôn tập). Việc đọc sách giáo khoa không
giống như đọc một cuốn tiểu thuyết, từ chương
đầu đến chương cuối mà cần phải hiểu và ghi nhớ
các thông tin. SQ3R không phải là một phương
pháp đọc sách giáo khoa nhanh hơn, mà là một
chiến thuật học tập để tiếp thu bài nhanh
hơn, sâu rộng hơn, để sau đó giúp giảm thời
gian xem lại bài trước khi thi, nhờ chúng ta đã đầu
tư thời gian nhiều hơn cho việc học tập trước đó.


SURVEY - QUAN SÁT TỔNG THỂ
• Nhìn tổng thể về vấn đề mà bạn sặp đọc trước khi đi vào chi tiết,
cũng giống như bạn xem bản đồ trước khi lên đường. Nếu bạn
chưa từng biết nơi bạn cần đến, thì việc xem bản đồ là điều
không thể thiếu. Bước này chỉ mất khoảng 5-10 phút nhưng rất
quan trọng vì nó giúp bạn tập trung vào chương đang đọc:
• Đọc tựa đề - não bạn bắt đầu tập trung vào chủ đề của chương đó.
• Đọc phần giới thiệu hay tóm tắt, giúp bạn thấy được chương đó
phù hợp với mục tiêu của tác giả như thế nào đồng thời cho bạn
một cái nhìn tổng quát về những điểm chính.
• Xem các tiêu đề nhỏ giúp hình thành một khung sườn gắn các ý
chi tiết cả chương.
• Quan sát các biểu đồ, bản đồ, hình vẽ và những hỗ trợ khác.


 QUESTION - ĐẶT CÂU HỎI

• Những vấn đề quan trọng mà bạn cần phải học thường
chính là câu trả lời cho những câu hỏi.
• Câu hỏi nên tập trung vào nội dung học (Cái gì? tại
sao?, bằng cách nào?, người nào?, khi nào? và ở đâu?).
• Trong quá trình đọc hay học, bạn nên tự đặt cho mình
nhiều câu hỏi và sau đó tự trả lời. Làm như vậy bạn sẽ
tiếp thu tài liệu hơn và nhớ các chi tiết dễ dàng hơn, vì
quá trình này sẽ để lại một dấu ân sâu sắc hơn trong ký
ức của bạn. Đừng ngại ghi lại những câu hỏi lên lề sách,
tập chép hay bất cứ nơi nào bạn cảm thấy thuận tiện.


 READ

- ĐỌC

• Đọc không phải là lướt mắt qua cuốn sách, mà phải chủ
động để có thể trả lời các câu hỏi bạn tự đặt ra, hay
thầy cô, tác giả nêu ra. Nên chú ý các từ in nghiêng
hoặc in đậm vì tác giả muốn nhấn mạnh những điều
này. Khi đọc không được bỏ qua các bảng, đồ thị, hình
ảnh minh họa, vì đôi khi chúng có thể diễn đạt một ý
nào đó còn rõ ràng hơn cả đoạn văn.
• Thường các ý chính được minh họa bằng nhiều thí dụ.
Khi đọc bạn hãy cố gắng tách các chi tiết ra khỏi ý
chính vì tuy các chi tiết có thể giúp hiểu ý chính hơn
nhưng khó có thể nhớ hết được.