ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

NGUYỄN MẠNH HƯNG

THU HÚT NGUỒN VỐN ODA
CHO GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

NGUYỄN MẠNH HƯNG

THU HÚT NGUỒN VỐN ODA
CHO GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60 34 04 01
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƯƠNG TRÌNH ĐỊNH HƯỚNG THỰC HÀNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. NGUYỄN THỊ KIM CHI
XÁC NHẬN CỦA

XÁC NHẬN CỦA CHỦ TỊCH HĐ

CÁN BỘ HƢỚNG DẪN

CHẤM LUẬN VĂN

Hà Nội – Năm 2016


MỤC LỤC
Trang
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT ..... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC CÁC BẢNG.............................. Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ ........................ Error! Bookmark not defined.
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG
VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ ODA VÀ THU HÚT ODA CHO
GIÁO DỤC ..................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu .............. Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Một số nghiên cứu về ODA ở nước ngoàiError! Bookmark not
defined.
1.1.2. Một số nghiên cứu về ODA ở trong nướcError! Bookmark not
defined.
1.2. Những vấn đề cơ bản về thu hút ODA cho giáo dụcError!

Bookmark

not defined.
1.2.1. Tổng quan chung về ODA........... Error! Bookmark not defined.
1.2.2. Cơ sở lý luận về thu hút vốn ODA cho giáo dục ................. Error!

Bookmark not defined.
1.3. Kinh nghiệm quốc tế về thu hút ODA cho giáo dục và bài học đối với
Việt Nam ......................................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.1. Kinh nghiệm quốc tế về thu hút ODA cho giáo dục ............ Error!
Bookmark not defined.
1.3.2. Bài học đối với Việt Nam ............ Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined.
2.1. Phƣơng pháp thu thập và xử lý số liệu ..... Error! Bookmark not defined.
2.1.1. Nguồn số liệu thực hiện luận văn Error! Bookmark not defined.
2.1.2. Phương pháp xử lý số liệu .......... Error! Bookmark not defined.
i


2.2. Các phƣơng pháp cụ thể ........................... Error! Bookmark not defined.
2.2.1. Phương pháp phân tích và tổng hợpError!

Bookmark

not

defined.
2.2.2. Phương pháp gắn liền logic với lịch sửError! Bookmark not
defined.
2.2.3. Phương pháp trừu tượng hóa khoa họcError! Bookmark not
defined.
CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG THU HÚT ODA CHO GIÁO DỤC ĐẠI HỌC
VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2004-2014 ............. Error! Bookmark not defined.
3.1. Các nguồn vốn đầu tƣ cho ngành giáo dục đại học Việt Nam.......... Error!
Bookmark not defined.
3.1.1. Nguồn vốn từ Ngân sách Nhà nướcError!


Bookmark

not

defined.
3.1.2. Nguồn đóng góp của các doanh nghiệpError! Bookmark not
defined.
3.1.3. Nguồn vốn đóng góp của nhân dânError!

Bookmark

not

defined.
3.1.4. Nguồn vốn ODA .......................... Error! Bookmark not defined.
3.1.5. Nguồn vốn FDI ........................... Error! Bookmark not defined.
3.2. Thực trạng thu hút ODA cho giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 20042014 ................................................................. Error! Bookmark not defined.
3.2.1. Theo quy mô ................................ Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Theo nhà tài trợ .......................... Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Theo vùng miền ........................... Error! Bookmark not defined.
3.3. Đánh giá chung về hoạt động thu hút ODA cho giáo dục đại học Việt
Nam ................................................................. Error! Bookmark not defined.
3.3.1. Những kết quả đạt được.............. Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Những tồn tại cần khắc phục ...... Error! Bookmark not defined.
ii


3.3.3. Nguyên nhân của những thành công và hạn chế ................. Error!
Bookmark not defined.

CHƢƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM TĂNG CƢỜNG
THU HÚT ODA CHO GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VIỆT NAM .................. Error!
Bookmark not defined.
GIAI ĐOẠN 2016-2020 ................................. Error! Bookmark not defined.
4.1. Dự báo nhu cầu và khả năng thu hút ODA cho giáo dục đại học Việt Nam
thời gian tới ..................................................... Error! Bookmark not defined.
4.1.1. Định hướng, kế hoạch phát triển giáo dục đại học Việt Nam giai
đoạn 2016 - 2020 .................................. Error! Bookmark not defined.
4.1.2. Cơ hội và thách thức trong việc thu hút ODA cho giáo dục đại
học Việt Nam ......................................... Error! Bookmark not defined.
4.2. Quan điểm và giải pháp để thu hút ODA cho giáo dục đại học Việt Nam
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
4.2.1. Quan điểm thu hút ODA cho giáo dục Việt Nam ................ Error!
Bookmark not defined.
4.2.2. Định hướng thu hút ODA cho giáo dục đại học Việt Nam .. Error!
Bookmark not defined.
4.2.3. Một số giải pháp nhằm thu hút ODA cho giáo dục đại học Việt
Nam ....................................................... Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ..................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................. 5

iii


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nguồn nhân lực trong việc phát triển kinh tế - xã hội là nhân tố không
thể thiếu, mà để có nguồn nhân lực chất lƣợng cao, phục vụ cho sự nghiệp
công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc thì không thể thiếu vai trò to lớn của
giáo dục, đặc biệt là giáo dục đại học. Giáo dục nói chung và giáo dục đại học

nói riêng luôn đƣợc coi là “khâu đột phá”, là quốc sách hàng đầu trong thời kì
mới; Nghị quyết của Đảng cũng đã khẳng định “đầu tƣ cho giáo dục là đầu tƣ
cơ bản nhất”.
Nguyên Phó Thủ tƣớng, GS. Trần Phƣơng đã từng nói rằng thực chất
giáo dục đại học là để phục vụ mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá, nếu
không có nguồn nhân lực trình độ đại học thì đồng nghĩa không có công
nghiệp hoá, hiện đại hoá, vì nguồn lực có trình độ đại học gần nhƣ là nhân tố
có tính chủ lực đảm bảo cho nền kinh tế - xã hội phát triển ổn định và lâu dài.
Song việc đầu tƣ cho sự nghiệp giáo dục đào tạo là rất tốn kém mà hiệu quả
của nó lại không thấy ngay đƣợc, hơn nữa nguồn kinh phí dành cho phát triển
sự nghiệp giáo dục còn hạn hẹp nên việc mở rộng khai thác các nguồn tài
chính khác cho sự nghiệp giáo dục đào tạo nói chung và giáo dục đại học nói
riêng có ý nghĩa rất quan trọng nhằm tạo ra nguồn nhân lực chất lƣợng cao
cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội ở nƣớc ta.
Những năm qua, trƣớc bối cảnh hội nhập quốc tế và khu vực ngày càng
gia tăng, quan hệ quốc tế của nƣớc ta không ngừng đƣợc mở rộng, nhờ đó
giáo dục đại học Việt Nam có nhiều chuyển biến thuận lợi. Bên cạnh các
nguồn vốn truyền thống thì một số nguồn vốn khác nhƣ vốn hỗ trợ phát triển
chính thức (ODA - Official Development Assistance) cũng đã đƣợc huy động.
Việc thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA trong giáo dục đại học đã góp phần
cải thiện môi trƣờng giáo dục đại học ở Việt Nam, bên cạnh đó cũng vẫn còn
1


tồn tại nhiều khó khăn, đặc biệt là trong lĩnh vực thu hút nguồn vốn này vào
lĩnh vực giáo dục nói chung và giáo dục đại học nói riêng khi mà lƣợng ODA
cho giáo dục vẫn còn nhỏ so với các lĩnh vực khác nhƣ đầu tƣ xây dựng cơ sở
hạ tầng. Do đó, làm thế nào để tăng cƣờng thu hút nguồn vốn ODA cho giáo
dục đại học là một vấn đề mang tính cấp thiết về mặt lý luận và thực tiễn. Vì
vậy, đề tài “Thu hút nguồn vốn ODA cho giáo dục đại học ở Việt Nam” đã

đƣợc tác giả chọn làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp chuyên
ngành Quản lý kinh tế.
Nghiên cứu đề tài phải trả lời cho đƣợc các câu hỏi sau:
- Thực trạng thu hút ODA cho giáo dục Việt Nam thời gian qua có
những tồn tại, hạn chế gì? Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế đó?
- Việt Nam phải làm gì để tăng cường thu hút nguồn vốn này trong thời
gian tới?
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của luận văn là đi sâu nghiên cứu thực trạng thu
hút nguồn vốn ODA cho giáo dục đại học ở Việt Nam thời gian qua, chỉ ra
những tồn tại hạn chế trong quá trình thu hút này. Trên cơ sở đó đề xuất giải
pháp khắc phục những tồn tại đó cũng nhƣ đề xuất một số giải pháp chủ yếu
nhằm thu hút nguồn vốn này khi Việt Nam bƣớc vào nƣớc có thu nhập trung
bình trong khi các nguồn vốn khác vẫn còn eo hẹp.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt đƣợc mục đích nghiên cứu đã nêu, đề tài cần thực hiện các
nhiệm vụ cụ thể sau:
Một là, hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về ODA và thu
hút nguồn vốn ODA cho giáo dục.
Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng thu hút nguồn vốn ODA cho giáo
dục đại học ở Việt Nam giai đoạn 2004-2014, từ đó chỉ ra những thành tựu đã
2


đạt đƣợc, những khó khăn còn tồn tại và nguyên nhân của những khó khăn
đó.
Ba là, đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cƣờng thu hút ODA cho giáo
dục đại học ở Việt Nam trong thời gian tới.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là hoạt động thu hút ODA của các
trƣờng đại học ở Việt Nam và hoạt động thu hút ODA cho giáo dục đại học
của các cơ quan thuộc Chính phủ.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: đề tài nghiên cứu những trƣờng đại học ở các vùng
miền Việt Nam có hoạt động thu hút ODA.
- Về thời gian: giai đoạn 2004-2014.
4. Những đóng góp mới của luận văn
Về mặt lý luận: hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về
ODA và thu hút ODA trong ngành giáo dục nhƣ: các khái niệm liên quan đến
ODA và thu hút ODA, nội dung thu hút ODA, và chỉ ra các nhân tố ảnh
hƣởng tới quá trình thu hút ODA trong giáo dục.
Về mặt thực tiễn : đề tài đã phân tích , đánh giá thƣ̣c tra ̣ng thu hút ODA
cho giáo dục đại học ở Việt Nam giai đoạn 2004-2014, chỉ ra đƣơ ̣c nhƣ̃ng
thành tựu đa ̣t đƣơ ̣c , nhƣ̃ng khó khăn còn tồn tại và nguyên nhân của những
khó khăn đó. Trên cơ sở đó , đề tài đã đề xuấ t một số giải pháp nhằ m

tăng

cƣờng thu hút ODA cho giáo dục đại học ở Việt Nam trong thời gian tới.
5. Kết cấu luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, kết cấu luận văn
gồm 4 chƣơng:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và những vấn đề lý
luận, thực tiễn về ODA và thu hút ODA cho giáo dục
3


Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng thu hút ODA cho giáo dục đại học Việt Nam
giai đoạn 2004-2014
Chương 4: Một số giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường thu hút ODA
cho giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2016-2020

4


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu tiếng Việt:
1. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Đề án chi tiết chiến lược giáo dục giai đoạn 2009
– 2015, 2016-2020.
2. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2011), Thông tƣ số 06/2011/TT-BGDĐT ngày
11/02/2011 quy định về quản lý và sử dụng nguồn hỗ trợ nƣớc ngoài
của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Hà Nội.
3. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2014), Báo cáo quốc gia Giáo dục cho mọi ngƣời
2015, UNESCO, Hà Nội.
4. Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ (2010), Báo cáo tổng quan ODA 15 năm của Việt
Nam.
5. Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ (2015), Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng
nguồn vốn ODA và các khoản vốn vay ưu đãi khác của các nhà tài trợ
thời kỳ 2016 – 2020.
6. Nguyễn Thị Kim Chi (chủ nhiệm) (2012), Thu hút và sử dụng nguồn vốn
ODA trong giáo dục đại học ở Việt Nam, Đề tài nghiên cứu khoa học
cấp Đại học Quốc gia, Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội.
7. Chính phủ (2006), Nghị định số 131/2006/NĐ-CP ngày 09/11/2006 Ban
hành Quy chế quản lý và sử dụng nguồn vốn ODA.
8. Chính phủ (2013), Nghị định số 38/2013/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý
và sử dụng nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và nguồn vốn vay
ƣu đãi của các nhà tài trợ.

9. Lê Quốc Hội (2012), Lộ trình sử dụng ODA, Diễn đàn Phát triển Việt Nam
(VDF).
10. Nguyễn Thi ̣Huyề n (2008), Khai thác và sử dụng nguồ n vố n ODA trong
sự nghiê ̣p côn g nghiê ̣p hoá – hiê ̣n đại hoá ở Viê ̣t Nam , Luâ ̣n án tiế n si ̃
kinh tế .

5


11. Bùi Nguyên Khánh (2002), Thu hút và sử dụng vốn nước ngoài trong xây
dựng kết cấu hạ tầng của ngành giao thông vận tải Việt Nam, Luận án
tiến sĩ kinh tế, trƣờng Đại học Ngoại thƣơng.
12. Nguyễn Thị Hoàng Oanh (2006), Những giải pháp chủ yếu nhằm hoàn
thiện công tác quản lý vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) trong
lĩnh vực xây dựng kết cấu hạ tầng trên địa bàn Hà Nội, Luận án tiến sĩ
kinh tế, Trƣờng Đại học Thƣơng mại.
13. Vũ Thị Kim Oanh (chủ nhiệm), Vốn ODA với chiến lược phát triển giáo
dục đại học của Việt Nam đến năm 2010 – Thực trạng và giải pháp, Đề
tài nghiên cứu khoa học cấp bộ, Đại học Ngoại Thƣơng.
14. Hà Thị Ngọc Oanh (2004), Hỗ trợ phát triển chính thức ODA - những
kiến thức căn bản và thực tiễn ở Việt Nam, NXB Giáo dục, Hà Nội.
15. Bùi Hồng Quang (2007), Quản lý nhà nước đối với nguồn vốn vay nước
ngoài đầu tư cho giáo dục đào tạo ở nước ta – thực trạng và giải pháp,
Luận án tiến sĩ kinh tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Hà
Nội.
16. Hà Thị Thu (2014), Thu hút và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính
thức (ODA) vào phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam: nghiên
cứu tại vùng Duyên hải Miền Trung, Luận án tiến sĩ kinh tế, Đại học
Kinh tế quốc dân.
17. Nguyễn Hồng Vân (2010), Thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA Nhật Bản

trong lĩnh vực giáo dục Việt Nam từ năm 1993 đến năm 2010, luận văn
thạc sỹ.
18. Vũ Ngọc Uyên (2007), Tác động của ODA đối với tăng trưởng kinh tế
của Việt Nam, Luận án tiến sĩ kinh tế.
Tài liệu tiếng Anh:
19. Antonio Tujan Jr (2009), “Japan’s ODA to the Philippines”, The reality of
Aid, Asia Pacific 2005.
6


20. Asian Development Bank (1999), Technical Assitance to Thailand for
development of Agriculture and coooperatives, Manila, Phippines,
unpublished.
21. Helmut FUHRER (1996), A history of the development assistance
committee and the development co-operation directorate in dates,
names and figures, Organisation for Economic Co-operation and
Development, pp 75.
22. Lensink, R., Morrissey, O., 2000. Aid instability as a measure of
uncertainty and the positive impact of aid on growth. Journal of
Development Studies 36, pp30-48
23. SANGKIJIN, Korea Student Aid Foundation (KOSAF), South Korea &
CHEOLH.OH, Soongsil University, South Korea (2012), “Pevisiting
effects and stratregies of officia development assistance (ODA): apnet
analysis”, © International Review of Public Administration 2012, Vol.
17, No. 3.
24. Teboul, R., and E Moustier (2001), “Foreign Aid and Economic Growth:
the case of the countries South of the Mediteranean”, Applied
Economics Letters, 8, pp 187-190.
25. Tun Lin Moe (2012), An empirical investigation of relationships between
official development assistance (ODA) and human and educational

development, Shool of Public Affairs, Pennnsylvania State University,
Harrisburg, Pennsylvania, USA.
26. UNESCO (2011), EFA 2011 Global Monitoring Report: The hidden
crisis: Armed conflict and education.
27. WORLD BANK (2008), Vietnam - Higher Education Project.
Washington

D.C.

The

World

Bank.

/>7


28. WORLD BANK (2012), Vietnam – Second Higher Education Project.
/>Websites:

29.
30.
31.
32. />33. />34. />35. />
8