Điều tra kiến thức và thực hành về phòng chống bệnh sốt xuất huyết Dengue
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (222.36 KB, 10 trang )
Điều tra kiến thức và thực hành về phòng chống bệnh sốt xuất huyết Dengue
TÓM TẮT: Bệnh Sốt xuất huyết Dengue (SXHD) là bệnh nhiễm vi rút cấp tính do muỗi truyền, hiện nay bệnh vẫn
chưa có vắc xin phịng bệnh và thuốc điều trị đặc hiệu. Một trong những chiến lược toàn cầu phịng chống SXHD
là phịng chống véc tơ có chọn lọc kết hợp huy động sự tham gia tích cực của cộng đồng và các ban ngành đoàn
thể. Nghiên cứu điều tra cắt ngang kiến thức và thực hành về phòng chống bệnh SXHD của người dân tại 11 tỉnh
miền núi phía Bắc được thực hiện từ tháng 10 – 11/2011 thông qua phỏng vấn, thu thập thông tin của 1.100
người dân tại đây bằng bộ câu hỏi. Tỷ lệ người dân biết triệu chứng cơ bản của bệnh SXHD là 35,3%, kiến thức
của họ về cách phòng chống bệnh SXHD đúng chỉ đạt 10,1%. Nhưng khi quan sát thực hành của họ về các biện
pháp diệt bọ gậy, phòng muỗi đốt và thói quen tàng trữ nước chúng tơi thấy 26,6% người dân đã áp dụng đúng
các biện pháp. Các yếu tố giới tính, nghề nghiệp có liên quan đến hiểu biết về bệnh SXHD và những người hiểu
biết về SXHD có hành vi đúng về phịng chống SXHD cao hơn 4,17 và 4,95 lần so với nhóm khơng hiểu biết về
SXHD. Từ khoá: Sốt xuất huyết Dengue, Kiến thức - thực hành, khu vực miền núi phía Bắc, Aedes albopictus.
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Bệnh SXHD do muỗi truyền là một trong những nguy hại toàn cầu ảnh hưởng tới 50% dân số thế giới.
Trong 20 năm trở lại đây, số mắc mới tăng gấp 3 lần so với 30 năm về trước [1]. Mật độ và thời gian di chuyển
giữa các khu vực tăng cao cùng với khí hậu tồn cầu thay đổi đã làm cho SXHD ngày càng mở rộng vùng phân
bố và số mắc. Bởi chưa có vacxin phòng bệnh nên phòng chống muỗi véc tơ là biện pháp được Tổ chức Y tế thế
giới và các nhà hoạch định chiến lược y tế sử dụng làm chiến lược chính nhằm đương đầu với căn bệnh tồn cầu
này [2, 3].
Tại Việt Nam, bệnh SXHD là bệnh dịch lưu hành địa phương, nhất là các tỉnh đồng bằng châu thổ Nam bộ,
duyên hải Trung bộ và vùng đồng bằng, duyên hải Bắc bộ [4,5]. Tuy vậy, từ năm 2008 đến nay,một số tỉnh miền
núi phía Bắc đã ghi nhận có các ca bệnh SXHD rải rác, cụ thể:năm 2008 có 4 trường hợp được ghi nhận mắc
SXHD tại Sơn La (2 ca) và Tuyên Quang (2 ca), năm 2009 có 13 trường hợp được ghi nhận mắc SXHD tại Sơn
La (11 ca) và Bắc Kạn (2 ca), năm 2010 đã ghi nhận 12 ca SXHD tại các tỉnh thuộc miền núi phía Bắc [5,6]. Đặc
biệt, những ca bệnh này phần lớn là sinh viên hoặc những người đi làm ăn tại Hà Nội hoặc khu vực có dịch
SXHD lưu hành [4].Năm 2010, một vụ dịch SXHD đã xảy ra tại 1 huyện Hương Khê, Hà Tĩnh – huyện miền núi,
với số ca mắc được ghi nhận là 155 ca và tại đây 100% nhà điềutra đều phát hiện thấy sự có mặt của muỗi Aedes
albopictus, trong khi chỉ có 4,0% (2/50) nhà phát hiện có muỗi Aedes aegypti [7].
Ngày nay cùng với sự phát triển kinh tế, dân số và sự đơ thị hóa thì sự giao lưu thương mại giữa các vùng
miền của chúng ta cũng ngày càng lớn sẽ đẩy mạnh mối liên quan giữa người mang vi rút dengue, loài
muỗi Aedes truyền bệnh và người lành tại cộng đồng. Những mối quan hệ này làm tăng nguy cơ phát tán virút
dengue từ nơi khác tới [8,9]. Vì thế dịch SXHD có thể xuất hiện và lan rộng đến những vùng núi, vùng cao
nguyên biên giới phía Bắc. Các thành phố, thị trấn miền núi cũng đang được đơ thị hóa mạnh mẽ với nhiều cơng
trình xây dựng mới, thay đổi môi sinh và cả hành vi của con người sẽ có thể làm tăng nguy cơ bùng phát SXHD
tại khu vực này. Mặc dù, dự án phòng chống SXHD đã được mở rộng, bổ sung 11 tỉnh miền núi phía Bắc vào
diện cần thiết phải thực hiện giám sát và phòng chống SXHD. Tuy nhiên, do nguồn lực còn nhiều hạn chế nên
cáchoạt động phòng chống SXHD tại các tỉnh này mới chỉ tập trung một phần vào công tác giám sát, tuyên
truyền [4,6]. Trước hiện trạng cảnh báo một nguy cơ bùng phát dịch SXHD tại các tỉnh miền núi phía Bắc, chúng
tơi tiến hành điều tra kiến thức và thực hành về phòng chống bệnh SXHD tại 11 tỉnh miền núi phía Bắc nhằm
củng cố, bổ sung và nâng cao chất lượng công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe, nâng cao nhận thức của cộng
đồng về bệnh SXHD và các biện pháp phòng chống.
II. ĐỐITƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1. Đối tượng nghiên cứu: Chủ hộ gia đình từ15 tuổi trở lên.
2. Địa điểm nghiên cứu và kỹ thuật thu thập thông tin: Nghiên cứu được triển khai tại 11 tỉnh miền núi phía
Bắc gồm Lào Cai, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Yên Bái, Hà Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Tuyên
Quang và Phú Thọ (Biểu đồ 1). Mỗi tỉnh được lựa chọn hai điểm nghiên cứu gồm 01 điểm thành thị và 01 điểm
nông thôn.
3.Thiết kế nghiên cứu: Phương pháp nghiên cứu điều tra cắt ngang. Mỗi điểm lựa chọn ngẫu nhiên 50 hộ gia
đình và tiến hành phỏng vấn một người đại diện cho mỗi hộ gia đình thơng qua bộ câu hỏi được thiết kế sẵn.
4. Thời gian nghiên cứu: Thời gian triển khai nghiên cứu này từ tháng 10 – 11/2011
5. Kỹ thuật phân tích sốliệu: Số liệu được nhập và phân tích bằng Excel, Arcview, SPSS.
III. KẾTQUẢ VÀ BÀN LUẬN
Các tỉnh miền núi được phân chia theo
các vùng địa giới. Vùng Tây Bắc Bộ bao
gồm: Điện Biên, Sơn La, Lai Châu, Lào Cai,
Yên Bái và vùng Đông Bắc Bộ bao gồm: Hà
