CẤU TRÚC VÀ CHỨC PHẬN MÀNG SINH CHẤT TẾ BÀO HỌC VIỆN QUÂN Y BỘ MÔN SINH HỌC VÀ DI TRUYỀN Y HỌC
Bạn đang xem bản rút gọn của tài liệu. Xem và tải ngay bản đầy đủ của tài liệu tại đây (3.65 MB, 54 trang )
HỌC VIỆN QUÂN Y
BỘ MÔN SINH HỌC VÀ DI TRUYỀN Y HỌC
BÀI 5
CẤU TRÚC VÀ CHỨC PHẬN
MÀNG SINH CHẤT TẾ BÀO
GiẢNG VIÊN: TRẦN VĂN KHOA
HÀ NỘI 2014
MỤC TIÊU HỌC TẬP
1.Trình bày và vẽ đƣợc mô hình cấu trúc
màng sinh chất theo S.J. Singer và G.
Nicolson.
2. Nêu đƣợc chức phận của màng sinh
chất.
3. Trình bày đƣợc các hình thức trao đổi
chất qua màng sinh chất.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. SINH HỌC ĐẠI CƢƠNG, BM. SINH
HỌC, HVQY. Tr. 42-58.
2. SINH HỌC, BYT, NXBGD, 2010.
3
1. KHÁI NIỆM MÀNG SINH CHẤT
TẾ BÀO
Màng sinh chất tế bào là màng bao
quanh khối tế bào chất của tế bào, ngăn
cách tế bào với môi trƣờng ngoại bào,
thực hiện sự trao đổi vật chất và thông
tin giữa tế bào với môi trƣờng.
Màng sinh chất tế bào có tính thấm
chọn lọc: cho chất này đi qua mà không
cho chất khác đi qua.
2. CẤU TRÚC MÀNG SINH CHẤT
TẾ BÀO
Một số mô hình cấu trúc màng:
Mô hình lớp kép phospholipid (Gorter và
Grendel, 1925).
Một số mô hình cấu trúc màng:
• Mô hình “bánh kẹp”: lớp kép phospholipid
ở giữa, hai lớp protein ở trong và ngoài
(Davson và Danielli, 1935).
6
Một số mô hình cấu trúc màng:
Mô hình Robertsion, 1958
Hiện nay: Mô hình “khảm lỏng” (S. J. Singer và
G. Nicolson, 1972), đƣợc công nhận.
7
8
2.1.Cấu trúc màng sinh chất
(theo mô hình khảm lỏng)
2.1.1.Tầng kép phospholipid
2.1.2. Các loại protein màng
2.1.3. Mạng lưới sợi nâng đỡ
2.1.4. Carbohydrat bên ngoài màng
9
2.1.1.Tầng kép phospholipid
• Là tổ chức cơ bản của màng
• Gồm hai lớp phân tử
phospholipid xếp song song
quay cực kỵ nƣớc vào trung
tâm và quay cực ƣa nƣớc ra
hai phía bề mặt trong và
ngoài của màng sinh chất.
• Mỗi phân tử phospholipid
đƣợc cấu tạo từ hai thành
phần chính:
• Có tính phân cực (Flash). 10
2.1.1.Tầng kép phospholipid
Các phân tử phospholipid
có khả năng chuyển động
đổi chỗ cho nhau sang
bên hoặc từ lớp này sang
lớp kia tạo lên tính “động”
của màng sinh chất.
11
Tính động của màng
(a) chuyển động của
các phân tử
phospholipit: chuyển
động bên, chuyển động
theo kiểu “búng”“tõm”.
(b) tính động của màng
(c) các phân tử
cholesterol trong màng
ở tế bào động vật
2.1.1.Tầng kép phospholipid
• Hàm lƣợng lipid trong màng thay đổi trung
bình khoảng 50% (25%-75%).
• Ngoài ra ở tế bào động vật còn có
cholesterol, chiếm 25-30%. Khi tỷ lệ
phospholipid/cholesterol cao, màng có tính
mềm dẻo cao và ngƣợc lại, màng kém
tính mềm dẻo do giảm tính động của
màng (vữa xơ động mạch).
13
Phospholipid và sự hòa nhập tế bào
14
Hoà nhập màng và ứng dụng
15
2.1.2. Các loại protein màng
Có hai nhóm
protein màng
chính là protein
xuyên màng và
protein ngoại vi.
Phần phân cực
gắn với
phospholipid
Hình 3: Một số loại protein màng tế bào.
1-4: Một số dạng protein xuyên màng đơn
kênh; 5: Protein xuyên màng đa kênh;
6, 7, 8: Protein ngoại vi
16
PROTEIN XUYÊN MÀNG
ĐA XOẮN VÀ ĐƠN XOẮN
17
PROTEIN XUYÊN
MÀNG DẠNG LỖ
18
PROTEIN NGOẠI VI
KIỂU BUỘC NEO
19
2.1.3. Mạng lưới sợi nâng đỡ
20
2.1.4. Carbohydrat bên ngoài màng
21
Chức năng các protein màng
Protein màng có một số chức năng:
1. vận chuyển
2. enzyme
3. thụ thể bề mặt
4. nhận diện bề mặt
5. protein kết dính tế bào-tế bào
6. gắn với khung xƣơng tế bào
22
CHỨC NĂNG PROTEIN MÀNG
Flash protein
23
MỘT SỐ KHÁNG NGUYÊN NHÓM MÁU
24
Cấu trúc phân tử MHC
