LOẠT SÁCH CHUYÊN ĐỀ SỨC KHỎE TỐT HƠN
CỦA NHÀ XUẤT BẢN OAK
TIỀN TIỂU ĐƯỜNG
Thậm chí mức đường huyết khi đói ở giới hạn
5,5 mmol/L có thể đang nguy hiểm
DỄ HIỂU * NGẮN GỌN * ĐỘC LẬP VÀ KHÔNG THIÊN VỊ
LOẠT SÁCH CHUYÊN ĐỀ SỨC KHỎE TỐT HƠN
CỦA NHÀ XUẤT BẢN OAK
TIỀN TIỂU ĐƯỜNG
Thông Tin Về Tác Giả ................................................................... 2
Tổng Quan ..................................................................................... 3
Đâu Là Nguyên Nhân Của Tiền Tiểu Đường? ............................... 5
Làm Sao Tôi Biết Liệu Tôi Có Tiền Tiểu Đường? ...................... 10
Tôi Nên Làm Gì Khi Chẩn Đoán Bị Tiền Tiểu Đường? .............. 15
Thực Phẩm Bổ sung Cho Tiền Tiểu Đường? ............................... 28
Kết Luận ...................................................................................... 38
Tham Khảo .................................................................................. 40
Biên dịch và trình bày:
NGUYỄN THÀNH TRUNG
Thông Tin Về Tác Giả
Bác sĩ Bruce Miller tốt nghiệp sau đại học tại
Đại học New York bao gồm nghiên cứu lâm
sàng, dinh dưỡng tập trung vào các vấn đề dinh
dưỡng của người cao tuổi.
Bác sĩ Miller là thành viên của Viện Khoa học
Y khoa Linus Pauling, thành viên điều lệ
của Trung tâm Thể dục thẩm mỹ của Bác sĩ
Kenneth Cooper, thành viên của Học viện Quốc tế Y tế dự
phòng, Cao đẳng quốc tế về Ứng dụng dinh dưỡng, sáng lập
của Trung tâm Phân tích chế độ ăn uống và là nhà tư vấn cho
Hiệp hội Chạy bộ và Tập thể dục Mỹ.
Bác sĩ Miller là Chuyên gia dinh dưỡng được chứng nhận và
là thành viên của Trường Cao đẳng dinh dưỡng Mỹ. Hiện
nay, Bác sĩ Miller là Giám đốc nghiên cứu của Viện Dinh
dưỡng Mỹ. Bác sĩ Miller sống ở Dallas với vợ ông là Jody
hơn 40 năm qua.
Phát hành theo thỏa thuận với Bruce Miller Enterprises Inc.
OAK PUBLICATION SDN BHD (736844-T)
Bl-02, PJ Industrial Park, Section 13, Jalan
Kemajuan, 46200 Petaling Jaya, Selangor Darul
Ehsan, Malaysia.
Tel: 603-7957 6701
Fax: 603-7957 5905
E-mail:
Website: www.oakpublication.com
Tiền Tiểu Đường | 2
Tổng Quan
1
Nước Mỹ đang ở giữa một đại dịch thầm lặng có thể làm
hỏng chất lượng cuộc sống của bạn và cũng có thể gây tử
vong. Đại dịch này được gọi là tiền tiểu (đái tháo) đường,
một vấn đề của mức insulin cao, triglycerides cao,
cholesterol HDL (tốt) thấp, kháng insulin, một vòng eo và
glucose máu tăng mức độ cao hơn so với bình thường nhưng
không đủ cao để được chẩn đoán là bệnh tiểu đường. Bạn
đang ở trong vùng màu xám giữa “bình thường” và “tiểu
đường”.
Tình trạng này ở trước bệnh tiểu đường và đã được mô tả
trước đây của một số cái tên như hội chứng chuyển hóa (hội
chứng X, hội chứng kháng insulin), suy yếu dung nạp
glucose hoặc giảm dung nạp glucose lúc đói. Hiệp hội Tiểu
đường Mỹ đã chính thức thông qua thuật ngữ tiền tiểu đường
“như lời cảnh báo”. Các tên khác dường như không đủ mạnh
để nắm bắt được bản chất của sự nghiêm trọng của vấn đề
này. Thuật ngữ này không áp dụng đối với bệnh tiểu đường
loại 1.
Mặc dù nó không nghiêm trọng như bệnh tiểu đường, nó là
một vấn đề không thể bỏ qua, khi mức độ cao của đường
huyết có thể làm tăng nguy cơ phát triển bệnh tiểu đường loại
2 trong vòng 10 năm, theo các nghiên cứu khoa học. Nó cũng
làm tăng nguy cơ đau tim hoặc đột quỵ lên 50 %. Tiền tiểu
đường dễ dàng để phục hồi về các giai đoạn đầu hơn bệnh
tiểu đường.
Tiền Tiểu Đường | 3
Tiền tiểu đường là như ánh sáng cảnh báo rằng bắt đầu nhấp
nháy khi xe của bạn sắp hết xăng. Các triệu chứng của tiền
tiểu đường phát triển dần dần mà hầu hết mọi người bị ảnh
hưởng bởi tình trạng bệnh này thường không nhận ra nó. Các
thiệt hại cho cơ quan quan trọng của bạn như bạn tim, thận,
mạch máu, dây thần kinh và mắt đã diễn ra ở giai đoạn này
vì mức insulin cao trong máu gây ra bởi các tế bào của bạn
không nhạy cảm với insulin. Nắm bắt vấn đề trước khi nó
biến thành bệnh tiểu đường toàn diện có thể là một cứu cánh.
Dưới đây là 3 tuyên bố mạnh mẽ từ các nhà khoa học nổi bật
về tiền tiểu đường:
“Mọi người nên xem tiền tiểu đường một cách nghiêm túc.
Phòng chống bệnh tiểu đường là có thể", Tiến sĩ Christopher
Saudek, Cựu Chủ tịch của Hiệp hội Tiểu đường Mỹ và giáo
sư y khoa tại Đại học Johns Hopkins cho biết.
Tiến sĩ Francine Kaufman của Hiệp hội Tiểu đường Mỹ khéo
léo nói: “Nếu bạn bị tiền tiểu đường, bạn cần phải biết về nó,
do đó bạn có thể tìm hiểu về các nguy cơ cao mắc bệnh tiểu
đường và các bước bạn có thể làm để ngăn chặn nó. Nếu bạn
đã mắc bệnh tiểu đường, bạn cần phải được điều trị sớm để
ngăn ngừa biến chứng".
Theo Bộ trưởng Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, Tommy G.
Thompson, “Tin tốt là nếu bạn bị tiền tiểu đường, bạn có thể
làm một cái gì đó về nó. Chúng tôi muốn mọi người biết rằng
tiền tiểu đường là một tình trạng nghiêm trọng có thể đảo
ngược hoặc giảm nhẹ với những thay đổi khiêm tốn trong
thói quen hàng ngày của họ như ăn ít calo hơn và đi bộ
thường xuyên để rèn luyện".
Tiền Tiểu Đường | 4
Đâu Là Nguyên Nhân
Của Tiền Tiểu Đường?
2
Tiền tiểu đường là kết quả của sự đụng chạm giữa di truyền
học và cuộc sống hiện đại, trong đó thức ăn quá nhiều và
gắng sức chỉ là tùy chọn. Cơ thể chúng ta đã không có đủ
thời gian để điều chỉnh sự mê đắm của chúng ta với chất bột
đường chế biến chứa đầy đường và chất béo và sự thiếu hụt
vận động thể chất. Kết quả là, hệ thống kiểm soát đường
huyết của chúng ta không hoạt động hiệu quả chút nào. Các
tế bào của chúng ta trở nên kháng insulin và đường máu tăng
cao. Chúng ta mệt mỏi, bị tăng cân, và rất khó để giảm cân.
Tuy nhiên, vào đầu những năm 1900, tiền tiểu đường và tiểu
đường ít phổ biến do các chất bột đường con người tiêu thụ
bao gồm phần lớn ngũ cốc, các loại hạt, bột thô và mật mía
chưa tinh chế, so với các thực phẩm tinh chế đóng gói và ăn
nhanh chúng ta thấy hiện nay xếp trong cửa hàng và siêu thị.
Ngoài ra, khi đó con người cũng có nhiều hoạt động thể lực.
MỘT LƯU Ý VỀ CÁC CON SỐ
mmol/L là viết tắt của millimoles/lít và là đơn vị tiêu chuẩn
thế giới để đo glucose trong máu trong khi tại Mỹ, đơn vị
truyền thống để đo đường huyết là mg/dL (miligram/decilit).
Nếu bạn muốn chuyển đổi mg/dL của glucose sang mmol/L,
chỉ cần chia con số cho 18.
Tiền Tiểu Đường | 5
CHUYỂN HÓA INSULIN/ĐƯỜNG HUYẾT
THÔNG THƯỜNG
Ở người khỏe mạnh, các chất bột đường ăn vào bị phá vỡ
thông qua quá trình tiêu hóa và chuyển hóa thành glucose.
Sau đó glucose được hấp thu vào máu. Khi đường trong máu
tăng lên sau bữa ăn, một tín hiệu đi vào tuyến tụy giải phóng
insulin. Các hormone insulin được sản xuất trong các tế bào
beta của tuyến tụy của bạn di chuyển glucose từ máu vào các
tế bào để sản xuất năng lượng. Khi lượng đường trong máu
giảm xuống, insulin tắt cho đến khi nó được yêu cầu tiếp.
Tuy nhiên, nếu vì một lý do nào đó mức đường trong máu
của bạn quá thấp, các tế bào alpha trong tuyến tụy của bạn
nhanh chóng tiết ra một hormone gọi là glucagons, để nhanh
chóng tăng mức đường của bạn lên lại.
Bất kỳ glucose dư thừa trong máu được chuyển đổi thành
một tinh bột được gọi là glycogen và được lưu trữ trong các
tế bào cơ bắp và gan để sử dụng trong tương lai. Một khi
những kho dự trữ này đầy, glucose dư thừa được chuyển đổi
thành chất béo được gọi là triglycerides, sau đó được vận
chuyển trong máu đến các mô mỡ của bạn, nơi nó sẽ được
cất giữ dưới dạng mỡ.
Ở những người có chuyển hóa insulin bình thường, các tế
bào không kháng hoặc không nhạy cảm với insulin và như
vậy chỉ có một lượng nhỏ insulin là cần thiết để giữ cho mức
đường trong máu ở mức khỏe mạnh.
Tiền Tiểu Đường | 6
Vì không có insulin dư thừa tuần hoàn trong máu, những
người trong nhóm này không cần phải chiến đấu với vấn đề
cân nặng của mình. Bởi lượng đường trong máu của họ nói
chung là ổn định hơn, họ không có cảm giác quá thèm ăn,
đặc biệt là với chất bột đường chế biến, so với những người
có các tế bào cơ thể kháng insulin.
TIỀN TIỂU ĐƯỜNG
Điều gì xảy ra nếu các tế bào từ chối không cho insulin đưa
glucose vào trong tế bào? Trường hợp này được gọi là kháng
insulin. Sự kháng cự này làm cho glucose vẫn ở mức cao
trong máu.
Để hạ mức đường cao trong máu, tuyến tụy phải tiếp tục bơm
ra một lượng insulin ngày càng cao để chiến thắng sự kháng
cự của các tế bào. Cuối cùng, bằng vũ lực tuyệt đối, insulin
đưa được glucose vào tế bào. Mức glucose giảm nhưng trong
máu lượng insulin lại tăng lên. Insulin quá nhiều trong máu
của bạn cũng gây hại như glucose trong máu cao. Bây giờ
bạn đã làm tăng nguy cơ của các vấn đề tim mạch như nhồi
máu cơ tim hay đột quỵ.
Ở giai đoạn này, không có gì sai với tuyến tụy của bạn ngoại
trừ việc các tế bào của bạn nhạy cảm với insulin. Đây là trung
tâm của tiền tiểu đường. Mức đường của bạn không đủ cao
để được phân loại là bệnh tiểu đường, vì vậy bạn không được
chẩn đoán bị bệnh tiểu đường loại 2. Hầu hết những người
mắc bệnh tiểu đường loại 2 có tiền tiểu đường trước.
Tiền Tiểu Đường | 7
Nghiên cứu chỉ ra rằng mỗi năm từ 4 – 9 % những người bị
tiền tiểu đường tiếp tục phát triển thành bệnh tiểu đường loại
2. Tiền tiểu đường làm tăng gấp 1,5 lần nguy cơ phát triển
bệnh tim mạch, so với những người có mức đường huyết
bình thường.
BỆNH TIỂU ĐƯỜNG LOẠI 2
Nếu bạn không có biện pháp phòng ngừa để làm giảm mức
độ đường trong máu của bạn gần với bình thường, theo thời
gian, tuyến tụy của bạn sẽ trở thành hoàn toàn làm việc quá
sức và không thể sản xuất đủ insulin để khắc phục tình trạng
kháng insulin. Điều này làm cho lượng đường trong máu cao
bất thường và lượng đường dư thừa đưa vào nước tiểu của
bạn và đi ra khỏi cơ thể. Bạn đang trên đường đến bệnh tiểu
đường loại 2.
Ở giai đoạn này, lượng đường cao sẽ gây tổn hại dây thần
kinh của bạn và các mạch máu, dẫn đến các biến chứng lâu
dài.
TÔI KHÔNG CÓ TIỂU ĐƯỜNG LOẠI 2,
VẬY CÓ GÌ TO TÁT ĐÂU NHỈ?
Đây là mối quan tâm lớn của tôi. Cái gọi là đường huyết bình
thường lúc đói là 3,9 - 5,5 mmol/L (trước đây là 3,9 - 6,1
mmol/L). Bạn không nhận được thông báo “tiểu đường” cho
đến khi lượng đường trong máu của bạn đạt trên 7 mmol/L.
Điều gì trên thế giới đang diễn ra trong cơ thể bạn khi đường
huyết lúc đói ở giữa 5,6 và 6,9 mmol/L? Bạn không thể có
Tiền Tiểu Đường | 8
có thai một chút, nhưng bạn có thể có bệnh tiểu đường một
chút.
Vấn đề quan trọng là các nồng độ insulin cao trong máu của
bạn đang âm thầm gây tổn thương sức khỏe của bạn vì nhiều
lý do:
• Chúng làm cho gan tăng sản xuất triglycerid (một loại chất
béo trong máu). Mức độ cao của triglyceride trong máu
làm cho máu của bạn dày và dính, tăng nguy cơ huyết khối.
• Chúng có thể làm cholesterol tốt HDL giảm xuống. Sự kết
hợp của triglycerides cao và cholesterol HDL thấp gây bất
lợi cho trái tim của bạn.
• Insulin cao trong máu dẫn đến gan sản xuất nhiều
cholesterol “xấu” (LDL).
• Chúng có thể thúc đẩy lưu trữ chất béo dư thừa, đặc biệt là
ở vùng bụng.
• Chúng có thể làm huyết áp của bạn tăng lên.
• Chúng gây ra sự tích tụ mảng bám trong thành động mạch,
tăng nguy cơ xơ vữa động mạch (xơ cứng động mạch).
• Chúng có thể dẫn đến việc làm sạch mỡ trong máu sau
bữa ăn bị chậm lại.
• Chúng kích thích cảm giác đói, đặc biệt là đối với chất bột
đường.
• Chúng làm chậm khả năng phá vỡ cục máu đông của cơ
thể.
Với mức độ đường trong máu giữa 5,6 và 6,9 mmol/L, bạn
đang dần tăng nguy cơ mắc bệnh tim và cuối cùng có thể đi
đến cuối đường là bệnh tiểu đường toàn diện.
Tiền Tiểu Đường | 9
Làm Sao Tôi Biết Liệu
Tôi Có Tiền Tiểu Đường?
3
Bạn có thể có tiền tiểu đường nếu bạn có 4 hoặc nhiều hơn
của 6 yếu tố sau:
QUÁ CÂN HOẶC BÉO PHÌ
Nghiên cứu gần đây đã xác định rõ ràng rằng tiền tiểu đường
là do kháng insulin, có nghĩa là các tế bào cơ thể của bạn
không còn đáp ứng với yêu cầu của insulin nữa. Nếu bạn có
kháng insulin, ăn kiêng và tập thể dục có thể không giúp bạn
giảm cân vĩnh viễn – dù bạn cố gắng thế nào đi nữa. 80 %
những người có kháng insulin bị thừa cân. Họ có trọng lượng
dư thừa xung quanh eo (hơn 90 cm với nam giới và 80 cm
với phụ nữ).
Kháng insulin và mức insulin cao trong máu góp phần vào
việc tăng cân trong 5 cách khác nhau:
• Thúc đẩy việc lưu trữ chất béo bởi ít glucose được chuyển
đổi thành năng lượng. Insulin thường được gọi là “hormone
sản xuất mỡ”. Các chất béo dư thừa thường tích tụ ở vùng
bụng và thân.
• Rất thèm ăn, khi ăn uống quá mức, đặc biệt là đối với đường
và carbohydrate tinh chế (nguồn chính của glucose) vì cơ thể
không chuyển đổi nó thành năng lượng hiệu quả.
Tiền Tiểu Đường | 10
• Ăn quá mức.
• Khi các tế bào của bạn tiếp tục ít nhạy cảm với insulin và
bạn tiếp tục tăng cân nhiều hơn, cơ thể của bạn tiếp tục mất
đi khả năng xử lý thực phẩm đúng cách, gây tăng cân nhiều
hơn.
LỐI SỐNG ÍT VẬN ĐỘNG
Một cuộc sống ít vận động có thể dẫn đến béo phì. Béo phì
là kết quả của sự mất cân bằng giữa năng lượng đầu vào và
năng lượng đầu ra. Béo phì không gây kháng insulin nhưng
nếu bạn có kháng insulin di truyền, béo phì làm cho kháng
insulin tồi tệ hơn. Bạn càng trở nên kháng insulin, tuyến tụy
của bạn tiết ra càng nhiều insulin. Nguy cơ phát triển tiền
tiểu đường tăng khi mức insulin trong máu của bạn càng cao.
MỨC ĐƯỜNG HUYẾT KHI ĐÓI HƠI CAO
(GIỮA 5,6 và 6,9 mmol/L)
Khi lượng đường trong máu lúc đói của bạn là trên 5,6
mmol/L, nó cho chúng ta biết rằng insulin của bạn không có
khả năng kiểm soát lượng đường trong máu của bạn ở mức
bình thường. Đây là một dấu hiệu rõ ràng rằng bạn đang phát
triển kháng insulin và làm tăng nguy cơ bị tiền tiểu đường.
Tiền Tiểu Đường | 11
CHOLESTEROL HDL THẤP DƯỚI 1,1
mmol/L VỚI NAM GIỚI VÀ DƯỚI 1,5
mmol/L VỚI PHỤ NỮ
Insulin cao trong tiền tiểu đường sẽ làm cho cholesterol “tốt”
HDL giảm xuống và tăng nguy cơ mắc bệnh tim. Cholesterol
HDL mang cholesterol ra khỏi các động mạch trở về gan, nơi
nó được chuẩn bị để loại bỏ qua mật. HDL càng cao thì càng
nhiều cholesterol có thể được loại bỏ ra khỏi cơ thể của bạn,
và làm giảm nguy cơ bệnh tim.
TRGLYCERIDES CAO QUÁ 1,5 mmol/L
Triglycerides là hình thức lưu trữ chất béo trong cơ thể.
Chúng có nguồn gốc chủ yếu từ các chất béo bạn ăn hoặc
lượng calo dư thừa từ rượu hoặc carbohydrate.
Một mức cao của triglycerides trong máu thường đi kèm với
cholesterol toàn phần, cholesterol LDL và mức HDL thấp.
Triglycerides với số lượng lớn làm máu đặc lên, làm tắc
nghẽn mạch máu và hình thành các cục máu đông. Khi có
một sự tắc nghẽn trong động mạch đưa máu đến tim của bạn,
bạn có thể bị một cơn đau tim.
HUYẾT ÁP CAO Ở 130/85 HOẶC HƠN
Huyết áp được đọc như hai con số: huyết áp tâm thu và huyết
áp tâm trương. Huyết áp tâm thu được tạo ra khi cơ tim của
bạn co lại và đẩy mạnh máu vào động mạch. Huyết áp tâm
trương là áp lực còn lại trong động mạch khi tim nạp lại và
Tiền Tiểu Đường | 12
chuẩn bị sẵn sàng để đập một lần nữa. Nếu huyết áp tâm thu
là 130 và tâm trương của bạn là 85, nó sẽ được viết là 130/85
hoặc được đọc là “một trăm ba mươi trên tám mươi lăm”.
Insulin dư thừa trong người bị tiền tiểu đường có thể làm hẹp
các động mạch, làm cho máu khó chảy qua, qua đó làm tăng
huyết áp của bạn. Lặng lẽ và không ngừng, huyết áp cao làm
suy yếu và lão hóa các động mạch lớn và nhỏ của cơ thể; các
mạch của cơ thể bạn thực sự bị thoái hóa. Trái tim tăng kích
thước để cố gắng đẩy máu chống lại áp lực và cùng lúc đó
nó bắt đầu kiệt sức - suy tim sung huyết có thể xảy ra. Thận
bị sẹo và thu hẹp lại. Võng mạc của mắt của bạn có thể trở
nên hư hại, dẫn đến mất thị lực. Chất mỡ đọng lại đang gia
tăng trên thành động mạch. Huyết áp cao là một yếu tố nguy
cơ chính cho các cơn đau tim.
Một số nhà nghiên cứu bổ sung 2 yếu tố nữa dưới đây vào
danh sách 6 yếu tố trên vì chúng gần như luôn luôn có mặt.
DI TRUYỀN
Gần 80 % những người bị tiền tiểu đường có lịch sử gia đình
bị tiểu đường loại 2.
TIÊU THỤ NHIỀU BỘT ĐƯỜNG CHẾ BIẾN
Thủ phạm chính của tiền tiểu đường là chất bột đường
(carbohydrate) vì nó có tác động trực tiếp đến lượng đường
trong máu - không giống như các chất béo và protein. Bởi
chúng ta không thể dự đoán cách một chất bột đường tác
động trong cơ thể chỉ bằng cách nhìn vào thành phần đường
Tiền Tiểu Đường | 13
hoặc tinh bột, các nhà nghiên cứu đã phát triển một chỉ số
được gọi là Chỉ số GI (Glycemic Index) để xếp hạng các loại
thực phẩm carbohydrate. Nó chỉ ra carbohydrate của một loại
thực phẩm cụ thể được chuyển đổi thành glucose trong máu
nhanh chóng thế nào. Thực phẩm GI cao làm lượng đường
trong máu tăng lên nhanh chóng, trong khi thực phẩm GI
thấp tạo ra một sự gia tăng ổn định. Theo một hướng dẫn,
hãy suy nghĩ về GI như một thước đo của chất bột đường
thay vì vị ngọt.
Nói chung, các loại thực phẩm mà trải qua quá trình xử lý ít
nhất có mức GI thấp. Thực phẩm tươi sống có giá trị GI thấp
hơn so với thức ăn chín. Đa số người Mỹ có chế độ ăn uống
nhiều thực phẩm GI cao. Hơn 45 % calo của họ đến từ bánh
mì, thức uống có đường, cookies và các sản phẩm thương
mại qua chế biến nhiều khác.
Tiền Tiểu Đường | 14
Tôi Nên Làm Gì Khi Chẩn
Đoán Bị Tiền Tiểu Đường?
4
Thực hiện theo kế hoạch 6 bước đơn giản dưới đây. Bạn có
thể phục hồi từ tiền tiểu đường theo kế hoạch này? Câu trả
lời chắc chắn là “có”. Bạn có thể phục hồi từ bệnh tiểu đường
loại 2? Câu trả lời chắc chắn là “có thể”. Điều đó phụ thuộc
vào bệnh của bạn đã tiến triển xa thế nào. Đây là kế hoạch 6
bước.
BƯỚC 1: XÉT NGHIỆM ĐƯỜNG HUYẾT
Trước hết, hãy gặp bác sĩ để kiểm tra thể chất kỹ lưỡng để
khám phá chỉ số đường huyết của bạn. Bác sĩ có thể chẩn
đoán liệu bạn có bị tiền tiểu đường bằng cách kiểm tra:
Kiểm tra mức glucose máu (đường huyết) khi đói
Điều này được thực hiện bằng cách lấy mẫu máu trong buổi
sáng, sau khi nhịn ăn từ tối hôm trước trong ít nhất 12 giờ
hoặc nhiều hơn. Có thể uống nước lọc trong thời gian lấy
máu thử này.
Ủy ban Chuyên gia về Chẩn đoán và Phân loại Bệnh tiểu
đường Mellitus gần đây đã hạ chỉ số tiền tiểu đường từ 6,1
mmol/L xuống 5,6 mmol/L. Việc cắt giảm chỉ số mới này
được dự kiến sẽ tăng số lượng người mắc chứng tiền tiểu
đường. Để được hướng dẫn, xem Bảng 1.
Tiền Tiểu Đường | 15
Bảng 1: Hướng dẫn về đường huyết lúc đói
Chỉ số (mmol/L)
Chẩn đoán
3,9 – 5,5
Dung nạp glucose bình thường
5,6 – 6,9
Tiền tiểu đường
>7
Tiểu đường
Kiểm tra dung nạp glucose qua miệng (OGTT - Oral
Glucose Tolerance Test)
Thử nghiệm này là để xác định khả năng của cơ thể để xử lý
lượng đường dư thừa xuất hiện sau khi uống một liều cao của
dung dịch glucose. Sau khi nhịn ăn đêm trước, bác sĩ sẽ đo
đường huyết lúc đói của bạn. Sau đó, bạn sẽ được cung cấp
75 gram glucose với 200 - 300 ml nước.
Trong hai giờ tiếp theo, các mẫu máu mỗi nửa giờ sẽ được
thực hiện và các giá trị được vẽ trên một đồ thị dung nạp
glucose, nơi mà bất kỳ sai lệch so với bình thường có thể
được xác định. Để có hướng dẫn, xem bảng 2.
Tiền Tiểu Đường | 16
Bảng 2: Hướng dẫn về OGTT cho nam giới và phụ nữ
không mang thai sau khi uống 75 gram glucose
Kết quả đường huyết
tương trong 2 giờ
(mmol/L)
Chẩn đoán
< 7,8
Bình thường
7,9 – 11
Tiền tiểu đường
(giảm dung nạp glucose)
> 11,1
Tiểu đường*
* Xác nhận sau khi lặp lại phép thử trong một ngày khác
Kiểm tra Hemoglobin A1c (HbA1c)
Nếu mức đường của bạn quá cao, bạn có thể được tư vấn đi
làm một thử nghiệm được gọi HbAlc ít nhất 3 tháng 1 lần
cho đến khi mức đường của bạn cải thiện. Điều này chỉ có
thể được thực hiện trong phòng thí nghiệm.
Hemoglobin là một chất có trong tất cả các tế bào máu đỏ
mang oxy đi khắp cơ thể. Khi mức glucose quá cao, đường
liên kết với hemoglobin và glucose có thể vẫn được gắn cho
đến khi các tế bào chết, mất khoảng 3 tháng. Do đó đo mức
HbAlc của bạn cung cấp một hình ảnh của lượng đường trong
máu trong 3 tháng qua.
Phạm vi lý tưởng cho HbAlc thường là ít hơn 7 %. Đôi khi,
các thói quen lành mạnh như kiểm soát chế độ ăn uống, giảm
cân và tập thể dục vẫn không đủ để giữ cho lượng đường
Tiền Tiểu Đường | 17
trong máu của bạn trong sự kiểm soát; trong trường hợp đó
bác sĩ có thể cho bạn uống thuốc tiểu đường hoặc tiêm
insulin.
Bảng 3: Hướng dẫn glucose huyết tương theo phương
pháp HbAlc
Ước lượng glucose huyết tương theo phương pháp
HbAlc
% HbA1c
mg/dL
mmol/L
4
65
3,5
5
100
5,5
6
135
7,5
7
170
9,5
8
205
11,5
9
240
13,5
10
275
15,5
11
310
17,5
12
345
19,5
Giải thích
Phạm vi không
tiểu đường
Mục tiêu của Hiệp
hội Tiểu đường
Mỹ
Trên mục tiêu
Tiền Tiểu Đường | 18
BƯỚC 2: GIẢM CÂN
Nguyên nhân chủ yếu của tăng cân đặc biệt là xung quanh
vùng bụng là kháng insulin. Béo phì không gây kháng
insulin. Chính là kháng insulin gây ra bệnh béo phì. Khi các
tế bào của bạn kháng insulin, rất khó khăn để giảm cân vĩnh
viễn bởi mức cao của insulin trong máu có thể thúc đẩy lưu
trữ chất béo dư thừa. Bạn càng tăng trọng lượng, thì kháng
insulin của bạn càng phát triển. Giảm béo là một cách để giúp
giảm mức insulin bằng cách làm cho insulin hiệu quả hơn,
do đó làm giảm nguy cơ tiền tiểu đường.
Một nghiên cứu gần đây cho thấy rằng thừa cân dường như
là có hại nhiều hơn là không hoạt động. Người gầy không
hoạt động có nguy cơ thấp hơn so với phụ nữ năng động mà
thừa cân. Tuy nhiên, người gầy mà không tập thể dục cũng
có nguy cơ cao mắc bệnh tim. Sự thật của vấn đề là, để giảm
nguy cơ của bệnh tim mạch; bạn phải duy trì một trọng lượng
bình thường và duy trì hoạt động thể chất. Thừa cân hoặc
không hoạt động là một yếu tố nguy cơ độc lập của bệnh tim.
Giảm cân sẽ giúp bạn kiểm soát lượng đường huyết tốt hơn,
giúp giảm huyết áp và dễ dàng hơn cho bạn để tập thể dục,
mà tự nó sẽ làm giảm đề kháng insulin.
Cách tốt nhất để giảm cân là ăn bớt một chút ít và tập thể dục
nhiều hơn một chút. Tránh thức ăn chứa chất bột đường chế
biến và chất béo là một trong những cách hiệu quả để giữ cho
trọng lượng của bạn giảm. Theo Chương trình Phòng chống
Tiểu đường, một cá nhân thừa cân khi giảm 5 - 7 % trọng
Tiền Tiểu Đường | 19
lượng của mình kèm theo 30 phút tập thể dục, 5 lần một tuần
có thể giúp bình thường hóa đường huyết.
Hiệp hội Tiểu đường Mỹ cũng khuyến cáo:
• Bất cứ ai thừa cân và 45 tuổi trở lên nên được kiểm tra tiền
tiểu đường.
• Người ở 45 tuổi trở lên có trọng lượng ở mức lành mạnh
nên hỏi ý kiến bác sĩ về kiểm tra tiền tiểu đường.
• Người quá cân nhưng trẻ hơn 45 tuổi, có thể đi xét nghiệm
tiền tiểu đường nếu các yếu tố nguy cơ khác như
triglycerides cao, cholesterol HDL thấp, huyết áp cao và
xuất hiện đường huyết cao.
Có 2 phép đo phổ biến để xác định xem bạn béo phì hay quá
cân:
Chỉ số Khối Cơ thể (BMI – Body Mass Index): Chỉ số này
được sử dụng để xác định xem trọng lượng cơ thể của bạn có
phù hợp với chiều cao của bạn. Bất lợi của phép đo này là nó
không đưa vào số liệu là bạn có cơ bắp thế nào hoặc chất béo
được lưu ở nơi nào trong cơ thể của bạn. Để tính toán BMI,
bạn chia cân nặng của bạn cho chiều cao bình phương.
Chỉ số Khối Cơ thể BMI
Thiếu cân:
< 18,5
Bình thường:
18,5 – 23,9
Thừa cân:
24 – 29,9
Béo phì:
30 – 39,9
Cực béo phì:
> 40
Tiền Tiểu Đường | 20
Số đo vòng eo: Nó đo lường bao nhiêu mỡ nội tạng – mỡ
bao bọc xung quanh ruột và các cơ quan nội tạng khác – mà
bạn có. Số đo vòng eo của bạn càng lớn, bạn có càng nhiều
mỡ nội tạng. Chu vi vòng eo của bạn là chỉ số tốt nhất cho
thấy bao nhiêu mỡ trong bụng của bạn.
Nam giới thường có dạng quả táo với mỡ rất dễ thấy xung
quanh vùng bụng hơn ăn vùng mông; phụ nữ thường có dạng
quả lê, nơi mông rộng và hông hẹp.
Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố rằng nam giới bị béo phì nếu
chu vi vòng eo lớn hơn 90 cm; phụ nữ được xem là béo phì
nếu có chu vi vong eo lớn hơn 80 cm.
ĂN THÔNG MINH HƠN
Bởi chất bột đường có tác động trực tiếp đến đường huyết
hơn so với chất béo và protein, chế độ ăn uống của bạn nên
bao gồm các chất bột đường chưa tinh chế. Chất bột đường
“tự nhiên” tốt hơn so với “nhân tạo”. Các sản phẩm làm từ
ngũ cốc (ngô) và củ (khoai tây), được trồng trên mặt đất,
có chỉ số đường huyết GI cao nhất.
Vì vậy, để giữ insulin và lượng đường của bạn ở mức lành
mạnh, hạn chế tiêu thụ chất bột đường tinh chế tìm thấy
chủ yếu trong các thực phẩm chế biến thương mại như
bánh mì, ngũ cốc đóng gói, bánh ngọt, bánh quy, khoai tây
chiên, kẹo, sô cô la, kem, thức ăn nhanh đóng gói và mì ăn
liền. Để biết thêm thông tin về ảnh hưởng của chất bột
đường với đường huyết của bạn, tôi khuyên nên tìm đọc
Tiền Tiểu Đường | 21
cuốn sách Cách mạng Glucose (The Glucose Revolution)
của Tiến sĩ Jennie Miller.
Cùng với chất bột đường chưa tinh chế, thêm thức ăn thực
vật cho bữa ăn hàng ngày của bạn. Rau không tinh bột như
măng tây, cải thìa, bông cải xanh, bắp cải, cần tây, rau diếp,
nấm, ớt xanh, rau bina và cà chua, cũng như các loại hạt,
ngũ cốc, đậu và trái cây có chứa các chất xơ làm chậm sự
hấp thu đường. Những thực phẩm này đều có chứa nhiều
chất chống oxy hóa để chống lại các gốc tự do, bên cạnh
đó có chứa các vitamin thiết yếu và các enzyme giúp chúng
ta khỏe mạnh.
• Hạn chế thức ăn có chứa hàm lượng cao chất béo bão hòa
và cholesterol như thịt có mỡ, sản phẩm sữa, da gà, dầu
dừa, mỡ, sữa nguyên chất, nội tạng (gan, thận và não, v.v)
và các thực phẩm cholesterol cao khác.
• Hạn chế thức ăn mặn. Chúng có hại cho huyết áp của bạn.
• Tránh các loại thực phẩm và các loại dầu chứa các axit béo
chuyển hóa (trans fatty acid), một loại chất béo được sản
xuất do xử lý công nghiệp các loại dầu để làm rắn ở nhiệt
độ phòng. Điều này cho phép các sản phẩm bảo quản lâu
dài. Axit béo chuyển hóa tồi tệ hơn chất béo bão hòa. Chất
béo bão hòa làm tăng cholesterol xấu của bạn (LDL) trong
khi không làm ảnh hưởng đến cholesterol tốt của bạn
(HDL), nhưng các axit béo chuyển hóa không chỉ làm tăng
cholesterol “xấu” và triglyceride, mà còn làm giảm HDL Tiền Tiểu Đường | 22
cholesterol “tốt” - tất cả các yếu tố nguy cơ cho bệnh tim
mạch.
Hầu hết các thực phẩm được xử lý thương mại rất nhiều
axit béo chuyển hóa. 10 loại thực phẩm axit béo chuyển
hóa hàng đầu là: bơ thực vật, thực phẩm đóng gói, súp,
thức ăn nhanh, thực phẩm đông lạnh, thực phẩm nướng,
khoai tây chiên và bánh quy giòn, thức ăn sáng (ngũ cốc
và thanh năng lượng), bánh quy và kẹo, kem phủ và nước
chấm.
• Giảm thói quen uống đồ uống có quá nhiều ga, nước trái
cây và xirô cô đặc có chứa quá nhiều đường.
• Ăn cá nước lạnh như cá hồi và cá tuyết giàu axit béo
omega-3 có thành phần chính là axit eicosapentaenoic
(EPA) và axit docosahexaenoic (DHA), tốt cho trái tim của
bạn. Nếu bạn thấy khó khăn trong việc ăn cá, hãy dùng một
loại thực phẩm bổ sung EPA/DHA.
• Đọc các nhãn hiệu trước khi mua bất kỳ sản phẩm. Các từ
kết thúc bằng “OSE” như sucrose, lactose, maltose,
fructose, glucose và dextrose, cũng như mật ong và mật
mía, là tất cả các dạng của đường.
• Ăn các bữa ăn nhỏ thường xuyên trong suốt cả ngày để
duy trì lượng đường thích hợp. Bỏ ăn vặt. Ăn như một con
nai tốt hơn so với ăn như một con gấu.
Tiền Tiểu Đường | 23
• Tránh tất cả các loại thực phẩm chế biến ít chất béo. Để bù
đắp cho sự mất mát chất béo, các nhà sản xuất thực phẩm
bổ sung carbohydrate chế biến nhiều hơn.
• Hãy dùng các chất đạm chất lượng cao hàng ngày như thịt
nạc (các loại, nếu có thể), trứng, đậu và các loại hạt như
quả óc chó, quả hồ đào, hạt hồ trăn, hạt hạnh nhân và hạt
dẻ có chứa axit béo omega-3. Tránh các loại hạt có chứa
vỏ đường, phẩm màu và chất bảo quản.
• Uống 8 ly nước tinh khiết mỗi ngày. Tránh nước bán trong
hộp nhựa vì chúng có thể chứa Bisphenol A (BPA), đó là
chất độc hại cho cơ thể của bạn. Không sử dụng lại chai
nhựa vì chúng có thể bị nhiễm vi khuẩn.
• Tránh các thức ăn nấu chín ở nhiệt độ cao hoặc thực phẩm
bị cháy; thay thế bằng thức ăn hấp, chần hoặc hầm càng
nhiều càng tốt. Sử dụng các loại thảo mộc và gia vị tự
nhiên để tăng hương vị bữa ăn của bạn.
• Tránh xa các loại thực phẩm biến đổi gen. Tại Mỹ, các loại
thực phẩm biến đổi gien được đối xử như các loại thực
phẩm tự nhiên và không phải bắt buộc cho nó xuất hiện
trên nhãn thực phẩm. Hầu hết các loại quả mọng, ngô, đậu
tương, lúa mì, gạo, cà chua, nước uống thể thao, thức ăn
trẻ em, bữa ăn tối đông lạnh, ngũ cốc và bánh hamburger
chỉ là một số ví dụ về các loại thực phẩm biến đổi gen. Bạn
có thể tìm thấy một danh sách toàn diện của thực phẩm
biến đổi gen và các loại thực phẩm không biến đổi gen tại
địa chỉ www.truefoodnow.org.
Tiền Tiểu Đường | 24